પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.49

બ્રાહ્મણ્યુવાચ-
એકદા તુ મહાભાગ ગતા સા પર્વતોત્તમે ।
રમણીયં વનં દૃષ્ટ્વા કદલીખંડમંડિતમ્

શાલૈસ્તાલૈસ્તમાલૈશ્ચ નાલિકેરૈસ્તથોત્કટૈઃ ।
પૂગીફલૈર્માતુલિગૈર્નારંગૈશ્ચારુજંબુકૈઃ

ચંપકૈઃ પાટલૈઃ પુણ્યૈઃ પુષ્પિતૈઃ કુટકૈર્વટૈઃ ।
અશોકબકુલોપેતં નાનાવૃક્ષૈરલંકૃતમ્

પર્વતં પુણ્યવંતં તં પુષ્પિતૈશ્ચ નગોત્તમૈઃ ।
સર્વત્ર દૃશ્યતે રમ્યો નાનાધાતુસમાકુલઃ

તડાગં સર્વતોભદ્રં પુણ્યતોયેન પૂરિતમ્ ।
કમલૈઃ પુષ્પિતૈશ્ચાન્યૈઃ સુગંધૈઃ કનકોત્પલૈઃ

શ્વેતોત્પલૈર્વિભાસંતં રક્તોત્પલસુપુષ્પિતૈઃ ।
નીલોત્પલૈશ્ચ કહ્લારૈર્હંસૈશ્ચ જલકુક્કુટૈઃ

પક્ષિભિર્જલજૈશ્ચાન્યૈર્નાનાધાતુસમાકુલઃ ।
તડાગં સર્વતઃ શુભ્રં નાનાપક્ષિગણૈર્યુતમ્

કોકિલાનાં રુતૈઃ પુણ્યૈઃ સુસ્વરૈઃ પરિશોભિતઃ ।
મધુરાણાં તથા શબ્દૈઃ સર્વત્ર મધુરાયતે

ષટ્પદાનાં સુનાદેન સર્વત્ર પરિશોભતે ।
એવંવિધં ગિરિં રમ્યં તદેવ વનમુત્તમમ્

તડાગં સર્વતોભદ્રં દદૃશે નૃપનંદિની ।
વૈદર્ભી ક્રીડમાના સા સખીભિઃ સહિતા તદા

સમાલોક્ય વનં પુણ્યં સર્વત્ર કુસુમાકુલમ્ ।
ચાપલ્યેન પ્રભાવેણ સ્ત્રીભાવેન ચ લીલયા

પદ્માવતી સરસ્તીરે સખીભિઃ સહિતા તદા ।
જલક્રીડા સમાલીના હસતે ગાયતે પુનઃ

રમમાણા ચ સા તસ્મિંસ્તસ્મિન્સરસિ ભામિની ।
એવં વિપ્ર તદા સા તુ સુખેન પરિવર્તયેત્

વિષ્ણુરુવાચ-
ગોભિલો નામ વૈ દૈત્યો ભૃત્યો વૈશ્રવણસ્ય ચ ।
દિવ્યેનાપિ વિમાનેન સર્વભોગપરિપ્લુતઃ

યાતિ ચાકાશમાર્ગેણ ગોભિલો દૈત્યસત્તમઃ ।
તેન દૃષ્ટા વિશાલાક્ષી વૈદર્ભી નિર્ભયા તદા

સર્વયોષિદ્વરા સા હિ ઉગ્રસેનસ્ય વૈ પ્રિયા ।
રૂપેણાપ્રતિમા લોકે સર્વાંગેષુ વિરાજતે

રતિર્વૈ મન્મથસ્યાપિ કિં વાપીયં હરિપ્રિયા ।
કિં વાપિ પાર્વતી દેવી શચી કિં વા ભવિષ્યતિ

યાદૃશી દૃશ્યતે ચેયં નારીણાં પ્રવરોત્તમા ।
અન્યાપિ ઈદૃશી નાસ્તિ દ્વિતીયા ક્ષિતિમંડલે

નક્ષત્રેષુ યથા ચંદ્રઃ સંપૂર્ણો ભાતિ શોભનઃ ।
ગુણરૂપકલાભિસ્તુ તથા ભાતિ વરાનના

પુષ્કરેષુ યથા હંસસ્તથેયં ચારુહાસિની ।
અહો રૂપમહોભાવ અસ્યાસ્તુ પરિદૃશ્યતે

કા કસ્ય શોભના બાલા ચારુવૃત્તપયોધરા ।
વ્યમૃશદ્ગોભિલો દૈત્યઃ પદ્માવતીં વરાનનામ્

ચિંતયિત્વા ક્ષણં વિપ્ર કા કસ્યાપિ ભવિષ્યતિ ।
જ્ઞાનેન મહતા જ્ઞાત્વા વૈદર્ભીતિ ન સંશયઃ

દયિતા ઉગ્રસેનસ્ય પતિવ્રતપરાયણા ।
આત્મબલેન તિષ્ઠંતી દુષ્પ્રાપ્યા પુરુષૈરપિ

ઉગ્રસેનો મહામૂર્ખઃ પ્રેષિતા યેન વૈ વરા ।
પિતુર્ગેહમિયં બાલા સ તુ ભાગ્યેન વર્જિતઃ

અનયા વિના સ જીવેચ્ચ કથં કૂટમતિઃ સદા ।
કિં વા નપુંસકો રાજા એનાં યો હિ પરિત્યજેત્

તાં દૃષ્ટ્વા સ તુ કામાત્મા સંજાતસ્તત્ક્ષણાદપિ ।
ઇયં પતિવ્રતા બાલા દુષ્પ્રાપ્યા પુરુષૈરપિ

કથં ભોક્ષ્યામ્યહં ગત્વા કામો મામતિ પીડયેત્ ।
અભુક્ત્વૈનાં યદા યાસ્યે તત્સ્યાન્મૃત્યુર્મમૈવ હિ

અદ્યૈવ હિ ન સંદેહો યતઃ કામો મહાબલઃ ।
ઇતિ ચિંતાપરો ભૂત્વા ગોભિલો મનસૈક્ષત

કૃત્વા માયામયં રૂપમુગ્રસેનસ્ય ભૂપતેઃ ।
યાદૃશસ્તૂગ્રસેનશ્ચ સાંગોપાંગો મહાનૃપઃ

ગોભિલસ્તાદૃશો ભૂત્વા ગત્યા ચ સ્વરભાષયા ।
યથાવસ્ત્રો યથાવેશો વયસા ચ તથા પુનઃ

દિવ્યમાલ્યાંબરધરો દિવ્યગંધાનુલેપનઃ ।
સર્વાભરણશોભાંગો યાદૃશો માથુરેશ્વરઃ

ભૂત્વાથ તાદૃશો દૈત્ય ઉગ્રસેનમયસ્તદા ।
માયયા પરયા યુક્તો રૂપલાવણ્યસંપદા

પર્વતાગ્રે અશોકસ્યચ્છાયામાશ્રિત્ય સંસ્થિતઃ ।
શિલાતલસ્થો દુષ્ટાત્મા વીણાદંડેન વીરકઃ

સુસ્વરં ગાયમાનસ્તુ ગીતં વિશ્વપ્રમોહનમ્ ।
તાલમાનક્રિયોપેતં સપ્તસ્વરવિભૂષિતમ્

ગીતં ગાયતિ દુષ્ટાત્મા તસ્યા રૂપેણ મોહિતઃ ।
પર્વતાગ્રે સ્થિતો વિપ્ર હર્ષેણ મહતાન્વિતઃ

સખીમધ્યગતા સા તુ પદ્માવતી વરાનના ।
શુશ્રુવે સુસ્વરં ગીતં તાલમાનલયાન્વિતમ્

કોઽયં ગાયતિ ધર્માત્મા મહત્સૌખ્યપ્રદાયકમ્ ।
ગીતં હિ સત્ક્રિયોપેતં સર્વભાવસમન્વિતમ્

સખીભિઃ સહિતા ગત્વા ઔત્સુક્યેન નૃપાત્મજા ।
અશોકચ્છાયામાશ્રિત્ય વિમલે સુશિલાતલે

દદર્શ ભૂપવેષેણ ગોભિલં દાનવાધમમ્ ।
પુષ્પમાલાંબરધરં દિવ્યગંધાનુલેપનમ્

સર્વાભરણશોભાંગં પદ્માવતી પતિવ્રતા ।
મથુરેશઃ સમાયાતઃ કદા ધર્મપરાયણઃ

મમ નાથો મહાત્મા વૈ રાજ્યં ત્યક્ત્વા પ્રદૂરતઃ ।
યાવદ્ધિ ચિંતયેત્સા ચ તાવત્પાપેન તેન સા

સમાહૂતા તુરીભૂય એહિ ત્વં હિ પ્રિયે મમ ।
ચકિતાશંકિતાસાચકથંભર્ત્તાસમાગતઃ

લજ્જિતા દુઃખિતા જાતા અધઃકૃત્વા તતો મુખમ્ ।
અહં પાપા દુરાચારા નિઃશંકા પરિવર્તિતા

કોપમેવં મહાભાગઃ કરિષ્યતિ ન સંશયઃ ।
યાવદ્ધિ ચિંતયેત્સા ચ તાવત્તેનાપિ પાપિના

સમાહૂતા તુરીભૂય એહ્યેહિ ત્વં મમ પ્રિયે ।
ત્વયા વિના કૃતો દેવિ પ્રાણાન્ધર્તું વરાનને

ન હિ શક્નોમ્યહં કાંતે જીવિતં પ્રિયમેવ ચ ।
તવ સ્નેહેન લુબ્ધોસ્મિ ત્વાં ત્યક્ત્વા નોત્સહે ભૃશમ્

બ્રાહ્મણ્યુવાચ-
એવમુક્તા ગતાપશ્યત્સુમુખં લજ્જયાન્વિતા ।
સમાલિંગ્ય તતો દૈત્યઃ સતીં પદ્માવતીં તદા

એકાંતં તુ સમાનીતા સુભુક્તા ઇચ્છયા તતઃ ।
દૈત્યેન ગોભિલેનાપિ સત્યકેતોઃ સુતા તદા

સુકલોવાચ-
મુષ્કસ્થાનેસ્ય સંકેતં નાવિંદત વરાનના ।
સ્વવસ્ત્રં સા પરિગૃહ્ય શંકિતા દુઃખિતા હ્યભૂત્

સા સક્રોધા વચઃ પ્રાહ ગોભિલં દાનવાધમમ્ ।
કસ્ત્વં પાપસમાચારો નિર્ઘૃણો દાનવાકૃતિઃ

શપ્તુકામા સમુદ્યુક્તા દુઃખેનાકુલિતેક્ષણા ।
વેપમાના તદા રાજન્દુઃખભારેણ પીડિતા

મમ કાંતચ્છલેનૈવ ત્વયાગત્ય દુરાત્મવન્ ।
નાશિતં ધર્મમેવાગ્ર્યં પાતિવ્રત્યમનુત્તમમ્

સુસ્વરં રુદિતં કૃત્વા મમ જન્મ ત્વયા હૃતમ્ ।
પશ્ય મે બલમત્રૈવ શાપં દાસ્યે સુદારુણમ્

એવં સંભાષમાણા તં શપ્તુકામા તુ ગોભિલમ્

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને સુકલાચરિત્રે।
એકોનપંચાશત્તમોઽધ્યાયઃ