પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.39

ઋષય ઊચુઃ-
કથં વેનો ગતઃ સ્વર્ગં પાપં ત્યક્ત્વા પ્રદૂરતઃ ।
તન્નો વિસ્તરતોઽત્રાપિ વદ સત્યવતાં વર

સૂતૌવાચ-
ઋષીણાં પુણ્યસંસર્ગાત્સંવાદાચ્ચ દ્વિજોત્તમ ।
કાયસ્ય મથનાત્પાપો બહિસ્તસ્ય વિનિર્ગતઃ

પશ્ચાદ્વેનઃ સ પુણ્યાત્મા જ્ઞાનં લેભે ચ શાશ્વતમ્ ।
રેવાયા દક્ષિણે કૂલે તપશ્ચચાર સ દ્વિજાઃ

તૃણબિન્દોરૃષેશ્ચૈવ આશ્રમે પાપનાશને ।
વર્ષાણાં તુ શતં સાગ્રં કામક્રોધવિવર્જિતઃ

તસ્યોગ્રતપસાદેવઃ શંખચક્રગદાધરઃ ।
પ્રસન્નોભૂન્મહાભાગા નિષ્પાપસ્ય નૃપસ્ય વૈ

ઉવાચ ચ પ્રસન્નોઽસ્મિ વ્રિયતાં વરૌત્તમઃ ।
વેન ઉવાચ-
યદિ દેવ પ્રસન્નોઽસિ દેહિ મે વરમુત્તમમ્

અનેનાપિ શરીરેણ ગંતુમિચ્છામિ ત્વત્પદમ્ ।
પિત્રા સાર્ધં મહાભાગ માત્રા ચૈવ સુરેશ્વર ।
તવૈવ તેજસા દેવ તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

શ્રીવાસુદેવ ઉવાચ-
ક્વગતોઽસૌ મહામોહો યેન ત્વં મોહિતો નૃપ ।
લોભેન મોહયુક્તેન તમોમાર્ગે નિપાતિતઃ

વેન ઉવાચ-
યન્મે પૂર્વકૃતં પાપં તેનાહં મોહિતો વિભો ।
અતો મામુદ્ધરાસ્માત્ત્વં પાપાચ્ચૈવ સુદારુણાત્

પ્રજપ્તવ્યમથો પઠ્યં તદ્વદાનુગ્રહાદ્વિભો ।
ભગવાનુવાચ-
સાધુ ભૂપ મહાભાગ પાપં તે નાશમાગતમ્

શુદ્ધોસિ તપસા ચ ત્વં તતઃ પુણ્યં વદામ્યહમ્ ।
પુરા વૈ બ્રહ્મણા તાત પૃષ્ટોહં ભવતા યથા

તસ્મૈ યદુદિતં વત્સ તત્તે સર્વં વદામ્યહમ્ ।
એકદા બ્રહ્મણા ધ્યાનસ્થિતેન નાભિપંકજે

પ્રાદુરાસ તદા તસ્ય વરદાનાય સુવ્રત ।
તેન પૃષ્ટં મહત્પુણ્યં સ્તોત્રં પાપપ્રણાશનમ્

વાસુદેવાભિધાનં ચ સુગતિપ્રદમિચ્છતા ।
સ્તોત્રાણાં પરમં તસ્મૈ વાસુદેવાભિધં મહત્

સર્વસૌખ્યપ્રદં નૄણાં પઠતાં જપતાં સદા ।
ઉપાદિશં મહાભાગ વિષ્ણુપ્રીતિકરં પરમ્

વિષ્ણુરુવાચ-
એતત્સર્વં જગદ્વ્યાપ્તં મયા ત્વવ્યક્તમૂર્તિના ।
અતો માં મુનયઃ પ્રાહુર્વિષ્ણું વિષ્ણુપરાયણાઃ

વસંતિ યત્ર ભૂતાનિ વસત્યેષુ ચ યો વિભુઃ ।
સ વાસુદેવો વિજ્ઞેયો વિદ્વદ્ભિરહમાદરાત્

સંકર્ષતિ પ્રજાશ્ચાંતે હ્યવ્યક્તાય યતો વિભુઃ ।
તતઃ સંકર્ષણો નામ્ના વિજ્ઞેયઃ શરણાગતૈઃ

ઇંગિતે કામરૂપોહં બહુ સ્યામિતિ કામ્યયા ।
પ્રદ્યુમ્નોહં બુધૈસ્તસ્માદ્વિજ્ઞેયોસ્મિ સુતાર્થિભિઃ

અત્ર લોકે વિના ચેશૌ સર્વેશૌ હરકેશવૌ ।
નિરુદ્ધોહં યોગબલાન્ન કેનાતોનિરુદ્ધવત્

વિશ્વાખ્યોહં પ્રતિજગજ્જ્ઞાનવિજ્ઞાનસંયુતઃ ।
અહમિત્યભિમાની ચ જાગ્રચ્ચિંતાસમાકુલઃ

તૈજસોહં જગચ્ચેષ્ટામયશ્ચેંદ્રિયરૂપવાન્ ।
જ્ઞાનકર્મસમુદ્રિક્તઃ સ્વપ્નાવસ્થાં ગતો હ્યહમ્

પ્રાજ્ઞોહમધિદૈવાત્મા વિશ્વાધિષ્ઠાનગોચરઃ ।
સુષુપ્તાવાસ્થિતો લોકાદુદાસીનો વિકલ્પિતઃ

તુરીયોઽહં નિર્વિકારી ગુણાવસ્થાવિવર્જિતઃ ।
નિર્લિપ્તઃ સાક્ષિવદ્વિશ્વ પ્રતિબિંબિત વિગ્રહઃ

ચિદાભાસશ્ચિદાનંદશ્ચિન્મયશ્ચિત્સ્વરૂપવાન્ ।
નિત્યોક્ષરો બ્રહ્મરૂપો બ્રહ્મન્નેવમવેહિ મામ્

ભગવાનુવાચ-
ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે વિષ્ણુઃ સ્વરૂપં બ્રહ્મણે પુરા ।
સોપિ જ્ઞાત્વા જગદ્વ્યાપ્તિં કૃતાત્મા સમભૂત્ક્ષણાત્

રાજંસ્ત્વમપિ શુદ્ધાત્મા પૃથોર્જન્મન એવ ચ ।
તથાપ્યારાધય વિભું સ્તોત્રેણાનેન સુવ્રત

તુષ્ટો વિષ્ણુસ્તમભ્યાહ વરં વરય માનદ ।
વેન ઉવાચ-
સુગતિં દેહિ મે વિષ્ણો દુષ્કૃતાત્તારયસ્વ મામ્

શરણં ત્વાં પ્રપન્નોસ્મિ કારણં વદ સદ્ગતેઃ ।
વિષ્ણુરુવાચ-
પૂર્વમેવ મહાભાગ ત્વંગેનાપિ મહાત્મના

અહમારાધિતસ્તેન તસ્મૈ દત્તો વરો મયા ।
પ્રયાસ્યસિ મહાભાગ વૈષ્ણવં લોકમુત્તમમ્

કર્મણા સ્વેન વિપ્રેંદ્ર પુણ્યેન નૃપનંદન ।
આત્માર્થે ત્વં મહાભાગ વરમેવ પ્રયાચય

શૃણુ વેન મહાભાગ વૃત્તાંતં પૂર્વસંભવમ્ ।
તવ માત્રે પુરા દત્તઃ શાપઃ ક્રુદ્ધેન ભૂપતે

સુશંખેન સુનીથાયૈ બાલ્યે પૂર્વં મહાત્મના ।
તતસ્ત્વંગે વરો દત્તો મયૈવ વિદિતાત્મના

ત્વાં સમુદ્ધર્ત્તુકામેન સુપુત્રસ્તે ભવિષ્યતિ ।
એવમુક્ત્વા તુ પિતરં તવાહં ગુણવત્સલ

ભવદંગાત્સમુદ્ભૂતઃ કરિષ્યે લોકપાલનમ્ ।
દિવીંદ્રો હિ યથા ભાતિ તથાહં ભૂતલે સ્થિતઃ

આત્મા વૈ જાયતે પુત્ર ઇતિ સત્યવતી શ્રુતિઃ ।
અતસ્ત્વં સુગતિં વત્સ લભિષ્યસિ વરાન્મમ

ગત્યર્થમાત્મનો રાજન્દાનમેકં સમાચર ।
યસ્ત્વાં પાતકરૂપોઽહં સુનીથાયાઃ પરંતપ

અબ્રુવન્નગ્નરૂપેણ કર્તું ત્વાં તુ વિધર્મગમ્ ।
અન્યથા તુ સુશંખસ્ય વાક્યમેવાન્યથા ભવેત્

અતો વિધિર્નિષેધશ્ચ હ્યહમેવ નૃપોત્તમ ।
કર્માનુરૂપફલદો બુદ્ધ્યતીતો ગુણાગ્રહઃ

દાનમેવ પરં શ્રેષ્ઠં દાનં સર્વપ્રભાવકમ્ ।
તસ્માદ્દાનં દદસ્વ ત્વં દાનાત્પુણ્યં પ્રવર્તતે

દાનેન નશ્યતે પાપં તસ્માદ્દાનં દદસ્વ હિ ।
અશ્વમેધાદિભિર્યજ્ઞૈર્યજસ્વ નૃપસત્તમ

ભૂમિદાનાદિકં દાનં બ્રાહ્મણેભ્યો દદસ્વ વૈ ।
સુદાનાત્પ્રાપ્યતે ભોગઃ સુદાનાત્પ્રાપ્યતે યશઃ

સુદાનાજ્જાયતે કીર્તિઃ સુદાનાત્પ્રાપ્યતે સુખમ્ ।
દાનેન સ્વર્ગમાપ્નોતિ ફલં તત્ર ભુનક્તિ ચ

દત્તસ્યાપિ સુદાનસ્ય શ્રદ્ધાયુક્તસ્ય સત્તમ ।
કાલે પ્રાપ્તે વ્રજેત્તીર્થં પુણ્યસ્યાપિ ફલં ત્વિદમ્

પાત્રભૂતાય વિપ્રાય શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા ।
યો દદાતિ મહાદાનં મયિ ભાવં નિવેશ્ય ચ

તસ્યાહં સકલં દદ્મિ મનસા યંયમિચ્છતિ ।
વેન ઉવાચ-
કાલં દાનસ્ય મે બ્રૂહિ કીદૃક્કાલસ્ય લક્ષણમ્

તીર્થસ્યાપિ ચ યદ્રૂપં પાત્રસ્યાપિ સુલક્ષણમ્ ।
દાનસ્યાપિ જગન્નાથ વિધિં વિસ્તરતો વદ

પ્રસાદસુમુખો ભૂત્વા દયા મે યદિ વર્ત્તતે ।
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ-।
દાનકાલં પ્રવક્ષ્યામિ નિત્યં નૈમિત્તિકં નૃપ

કામ્યં ચાન્યં મહારાજ ચતુર્થપ્રાપકં પુનઃ ।
સૂર્યોદયસ્ય વેલાયાં પાપં નશ્યતિ સર્વતઃ

અંધકારાધિકા ઘોરા નરાણાં નાશકારકાઃ ।
દિવિ સૂર્યો મમાંશોઽયં તેજસાં કલ્પિતો નિધિઃ

તસ્યૈવ તેજસા દગ્ધા ભસ્મતાં યાંતિ કિલ્બિષાઃ ।
ઉદયંતં મમાંશં યો દૃષ્ટ્વા દત્તે તુ વાર્યપિ

તસ્ય કિં કથ્યતે ભૂપ નિત્યં પુણ્યવિવર્દ્ધનમ્ ।
સંપ્રાપ્તાયાં સુવેલાયાં તસ્યાં પુણ્યકરો નરઃ

સ્નાત્વાભ્યર્ચ્ય પિતૄન્દેવાન્દાનદાતા ભવેત્પુનઃ ।
યથાશક્તિપ્રભાવેન શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા

અન્નં પયઃ ફલં પુષ્પં વસ્ત્રં તાંબૂલભૂષણમ્ ।
હેમરત્નાદિકં ચૈવ તસ્ય પુણ્યમનંતકમ્

મધ્યાહ્ને તુ તતો રાજન્નપરાહ્ણે તથૈવ ચ ।
મામુદ્દિશ્ય ચ યો દદ્યાત્તસ્ય પુણ્યમનંતકમ્

ખાદ્યપાનાદિકં મિષ્ટ લેપનં ગંધકુંકુમમ્ ।
કર્પૂરાદિકમેવાપિ વસ્ત્રાલંકારસંયુતમ્

અવિચ્છિન્નં દદાત્યેવં ભોગસૌખ્યપ્રદાયકમ્ ।
નિત્યકાલો મયા ખ્યાતો દાનપૂજાર્થિનાં શુભઃ

અથાતઃ સંપ્રવક્ષ્યામિ નૈમિત્તિકમનુત્તમમ્ ।
ત્રિકાલેષ્વપિ દાતવ્યં દાનમેવ ન સંશયઃ

શૂન્યં દિનં ન કર્તવ્યમાત્મનો હિતમિચ્છતા ।
યસ્મિન્કાલે પ્રદત્તં હિ કિંચિદ્દાનં નરાધિપ

તત્પ્રભાવાન્મહાપ્રાજ્ઞો બહુસામર્થ્યસંયુતઃ ।
ધનાઢ્યો ગુણવાન્પ્રાજ્ઞઃ પંડિતોઽપિ વિચક્ષણઃ

પક્ષં માસં દિનં યાવન્ન દત્તં વૈ યદાશનમ્ ।
તમેવ વારયામ્યેવ ભક્ષ્યાચ્ચૈવ નરોત્તમમ્

સ્વમલં ભક્ષિતં ચૈવ અદત્વા દાનમુત્તમમ્ ।
ઉત્પાદયામ્યહં રોગં સર્વભોગનિવારણમ્

તેષાં કાયેષ્વસંતુષ્ટો બહુપીડાપ્રદાયકમ્ ।
મંદાનલેન સંયુક્તં જ્વરસંતાપકારકમ્

ત્રિકાલેષુ ન દત્તં યૈર્બ્રાહ્મણેષુ સુરેષુ ચ ।
સ્વયમશ્નાતિ મિષ્ટં તુ તેન પાપં મહત્કૃતમ્

પ્રાયશ્ચિત્તેન રૌદ્રેણ તમેવં પરિશોધયેત્ ।
ઉપવાસૈર્મહારાજ કાયશોષકરાદિકૈઃ

ચર્મકારો યથા ચર્મ કુંડસ્થોપરિ નિર્ઘૃણઃ ।
શોધયેચ્ચ કષાયૈશ્ચ તચ્ચર્મસ્ફોટયેદ્યથા

તથાહં પાપકર્તારં શોધયામિ ન સંશયઃ ।
ઔષધીનાં સુયોગાચ્ચ કષાયૈઃ કટુકૈર્ધ્રુવમ્

ઉષ્ણોદકૈશ્ચ સંતાપૈર્વૈદ્યરૂપેણ નાન્યથા ।
અન્યે ભુંજન્તિ તસ્યોગ્ર ભોગાન્પુણ્યાન્મનોનુગાન્

કિં કરોતિ સમર્થશ્ચ ન દત્તં દાનમુત્તમમ્ ।
મહતા પાપરૂપેણ તમેવં પરિતાપયે

નિત્યકાલસ્ય યદ્દાનમાત્માર્થં પાપિભિર્યથા ।
ન દત્તં રાજરાજેંદ્ર શ્રદ્ધાપૂતેન ચેતસા

તથા તાઞ્જારયામ્યેતાનુપાયૈર્દારુણૈઃ કિલ ।
વાસુદેવ ઉવાચ-
નૈમિત્તિકં તથા કાલં પુણ્યં ચૈવ તવાગ્રતઃ

પ્રવક્ષ્યામિ નરશ્રેષ્ઠ સુબુદ્ધ્યા શૃણુ તત્પરઃ ।
અમાવાસ્યા મહારાજ પૌર્ણમાસી તથૈવ ચ

યદા ભવતિ સંક્રાંતિર્વ્યતીપાતો નરેશ્વર ।
વૈધૃતિશ્ચ યદા પ્રોક્તા યદા એકાદશી ભવેત્

મહામાઘી તથાષાઢી વૈશાખી કાર્તિકી તથા ।
અમાસોમસમાયોગે મન્વાદિષુ યુગાદિષુ

ગજચ્છાયા તથા પ્રોક્તા પિતૃક્ષયા તથૈવ ચ ।
એતે નૈમિત્તિકાઃ ખ્યાતાસ્તવાગ્રે નૃપસત્તમ

એતેષુ દીયતે દાનં તસ્ય દાનસ્ય યત્ફલમ્ ।
તત્ફલં તુ પ્રવક્ષ્યામિ શ્રૂયતાં નૃપસત્તમ

મામુદ્દિશ્ય નરો ભક્ત્યા બ્રાહ્મણાય પ્રયચ્છતિ ।
તસ્યાહં નિર્વિકલ્પેન પ્રયચ્છામિ ન સંશયઃ

ગૃહં સૌખ્યં મહારાજ સ્વર્ગમોક્ષાદિકં બહુ ।
કામ્યં કાલં પ્રવક્ષ્યામિ દાનસ્ય ફલદાયકમ્

વ્રતાનામેવ સર્વેષાં દેવાદીનાં તથૈવ ચ ।
દાનસ્ય પુણ્યકાલં તુ સંપ્રોક્તં દ્વિજસત્તમૈઃ

આભ્યુદયિકમેવાપિ કાલં વક્ષ્યામિ તે નૃપ ।
મખાનામેવ સર્વેષાં વૈવાહિકમનુત્તમમ્

પુત્રસ્ય જાતમાત્રસ્ય ચૌલમૌંજ્યાદિકં તથા ।
પ્રાસાદધ્વજદેવાનાં પ્રતિષ્ઠાદિકકર્મણિ

વાપીકૂપતડાગાનાં ગૃહવાસ્તુમયં નૃપ ।
તદાભ્યુદયિકં પ્રોક્તં માતૄણાં યત્ર પૂજનમ્

તસ્મિન્કાલે દદેદ્દાનં સર્વસિદ્ધિપ્રદાયકમ્ ।
આભ્યુદયિક એવાયં કાલઃ પ્રોક્તો નૃપોત્તમ

અન્યચ્ચૈવ પ્રવક્ષ્યામિ પાપપીડાનિવારણમ્ ।
મૃત્યુકાલે ચ સંપ્રાપ્તે ક્ષયં જ્ઞાત્વા નરોત્તમ

તત્ર દાનં પ્રદાતવ્યં યમમાર્ગસુખપ્રદમ્ ।
નિત્યનૈમિત્તિકાઃ કાલાઃ કામ્યાભ્યુદયિકાસ્તથા

અંત્યઃકાલો મહારાજ સમાખ્યાતસ્તવાગ્રતઃ ।
એતે કાલાઃ સમાખ્યાતાઃ સ્વકર્મફલદાયકાઃ

તીર્થસ્ય લક્ષણં રાજન્પ્રવક્ષ્યામિ તવાગ્રતઃ ।
સુતીર્થાનામિયં ગંગા ભાતિ પુણ્યા સરસ્વતી

રેવા ચ યમુના તાપી તથા ચર્મણ્વતી નદી ।
સરયૂર્ઘર્ઘરા વેણા સર્વપાપપ્રણાશિની

કાવેરી કપિલા ચાન્યા વિશાલા વિશ્વતારણી ।
ગોદાવરી સમાખ્યાતા તુંગભદ્રા નરોત્તમ

પાપાનાં ભીતિદા નિત્યં ભીમરથ્યા પ્રપઠ્યતે ।
દેવિકા કૃષ્ણગંગા ચ અન્યાઃ સરિદ્વરોત્તમાઃ

એતાસાં પુણ્યકાલેષુ સંતિ તીર્થાન્યનેકશઃ ।
ગ્રામે વા યદિ વારણ્યે નદ્યઃ સર્વત્ર પાવનાઃ

તત્ર તત્ર પ્રકર્તવ્યાઃ સ્નાનદાનાદિકાઃ ક્રિયાઃ ।
યદા ન જ્ઞાયતે નામ તાસાં તીર્થસ્ય સત્તમાઃ

નામોચ્ચારં પ્રકુર્વીત વિષ્ણુતીર્થમિદં નૃપ ।
તીર્થસ્ય દેવતા તદ્વદહમેવ ન સંશયઃ

મામેવમુચ્ચરેદ્યો વૈ તીર્થે દેવેષુ સાધકઃ ।
તસ્ય પુણ્યફલં જાતં મન્નામ્ના નૃપનંદન

અજ્ઞાતાનાં સુતીર્થાનાં દેવાનાં નૃપસત્તમ ।
સ્નાને દાને મહારાજ મન્નામ હિ સમુચ્ચરેત્

તીર્થાનામેવ રાજેંદ્ર ધાત્રા ધાત્ર્ય ઇમાઃ કૃતાઃ ।
સિંધવઃ સર્વપુણ્યાનાં સર્વસ્થાઃ ક્ષિતિમંડલે

યત્રતત્ર પ્રકર્ત્તવ્યં સ્નાનદાનાદિકં નૃપ ।
અક્ષયં ફલમાપ્નોતિ સુતીર્થાનાં પ્રસાદતઃ

તીર્થરૂપા મહાપુણ્યાઃ સાગરા સપ્ત એવ ચ ।
માનસાદ્યાસ્તથા રાજન્સરસ્યશ્ચ પ્રકીર્તિતાઃ

નિર્ઝરાઃ પલ્વલાઃ પ્રોક્તાસ્તીર્થરૂપા ન સંશયઃ ।
સ્વલ્પા નદ્યો મહારાજ તાસુ તીર્થં પ્રતિષ્ઠિતમ્

ખાતેષ્વેવં ચ સર્વેષુ વર્જયિત્વા ચ કૂપકમ્ ।
પર્વતાસ્તીર્થરૂપાશ્ચ મેર્વાદ્યાશ્ચ મહીતલે

યજ્ઞભૂમિશ્ચ યજ્ઞશ્ચ અગ્નિહોત્રે યથા સ્થિતઃ ।
શ્રાદ્ધભૂમિસ્તથા શુદ્ધા દેવશાલા તથા પુનઃ

હોમશાલા તથા પ્રોક્તા વેદાધ્યયનવેશ્મ ચ ।
ગૃહેષુ પુણ્યસંયુક્તં ગોસ્થાનં વરમુત્તમમ્

સોમપાયી ભવેદ્યત્ર તીર્થં તત્ર પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
આરામો યત્ર વૈ પુણ્યો અશ્વત્થો યત્ર તિષ્ઠતિ

બ્રહ્મવૃક્ષો ભવેદ્યત્ર વટવૃક્ષસ્તથૈવ ચ ।
અન્યે ચ વન્યસંસ્થાને તત્ર તીર્થં પ્રતિષ્ઠિતમ્

એતે તીર્થાઃ સમાખ્યાતાઃ પિતામાતા તથૈવ ચ ।
પુરાણં પઠ્યતે યત્ર ગુરુર્યત્ર સ્વયં સ્થિતઃ

સુભાર્યા તિષ્ઠતે યત્ર તત્ર તીર્થં ન સંશયઃ ।
સુપુત્રસ્તિષ્ઠતે યત્ર તત્ર તીર્થં ન સંશયઃ

એતે તીર્થાઃ સમાખ્યાતા રાજવેશ્મ તથૈવ ચ ।
વેન ઉવાચ-
પાત્રસ્ય લક્ષણં બ્રૂહિ યસ્મૈ દેયં સુરોત્તમ

પ્રસાદસુમુખો ભૂત્વા કૃપયા મમ માધવ ।
વાસુદેવ ઉવાચ-
શૃણુ રાજન્મહાપ્રાજ્ઞ પાત્રસ્યાપિ સુલક્ષણમ્

યસ્મૈ દેયં સુદાનં ચ શ્રદ્ધાપૂતૈર્મહાત્મભિઃ ।
બ્રાહ્મણં સુકુલોપેતં વેદાધ્યયનતત્પરમ્

શાંતં દાંતં તપોયુક્તં શુક્લમેવ વિશેષતઃ ।
પ્રજ્ઞાવંતં જ્ઞાનવંતં દેવપૂજનતત્પરમ્

સત્યવંતં મહાપુણ્યં વૈષ્ણવં જ્ઞાનપંડિતમ્ ।
ધર્મજ્ઞં મુક્તલૌલ્યં ચ પાખંડૈસ્તુ વિવર્જિતમ્

એવં પાત્રં સમાખ્યાતમન્યદેવં વદામ્યહમ્ ।
એવમેતૈર્ગુણૈર્યુક્તં સ્વસૃપુત્રં નરોત્તમમ્

એતં પાત્રં વિજાનીહિ દુહિતુસ્તનયં તતઃ ।
જામાતરં મહારાજ ભાવૈરેતૈશ્ચ સંયુતમ્

ગુરું ચ દીક્ષિતં ચૈવ પાત્રભૂતં નરોત્તમ ।
એતાન્યેવ સુપાત્રાણિ દાનયોગ્યાનિ સત્તમ

વેદાચારસમોપેતસ્તૃપ્તિં નૈવ ચ ગચ્છતિ ।
વર્જયેત્કિલ તં વિપ્રં તથા કાણં સુધૂર્તકમ્

અતિકૃષ્ણં મહારાજ કપિલં પરિવર્જયેત્ ।
કર્કટાક્ષં સુનીલં ચ શ્યાવદન્તં વિવર્જયેત્

નીલદંતં તથા રાજન્પીતદંતં તથૈવ ચ ।
ગોઘ્નં સુકૃષ્ણદંતં ચ બર્બરં ચાતિપાંશુલમ્

હીનાંગમધિકાંગં ચ કુષ્ઠિનં કુનખં તથા ।
દુશ્ચર્માણં મહારાજ ખલ્વાટં પરિવર્જયેત્

અન્યાયેષુ રતા યસ્ય જાયા વિપ્રસ્ય કસ્ય ચ ।
તસ્મૈ દાનં ન દાતવ્યં યદિ બ્રહ્મસમો ભવેત્

સ્ત્રીજિતાય ન દાતવ્યં શાખારંડે મહામતે ।
વ્યાધિતાય ન દાતવ્યં મૃતભોજિષુ ભૂપતે

ચોરાય ચ ન દાતવ્યં સ યદ્યત્રિસમો ભવેત્ ।
અતૃપ્તાય ન દાતવ્યં શાવં તુ પરિવર્જયેત્

અતિસ્તબ્ધાય નો દેયં શઠાય ચ વિશેષતઃ ।
વેદશાસ્ત્રસમાયુક્તઃ સદાચારેણ વર્જિતઃ

શ્રાદ્ધે દાને ચ રાજેંદ્ર નૈવ યુક્તઃ કદા ભવેત્ ।
અથ દાનં પ્રવક્ષ્યામિ સફલં પુણ્યદાયકમ્

કાલતીર્થસુપાત્રાણાં શ્રદ્ધા યોગાત્પ્રજાયતે ।
નાસ્તિ શ્રદ્ધાસમં પુણ્યં નાસ્તિ શ્રદ્ધાસમં સુખમ્

નાસ્તિ શ્રદ્ધાસમં તીર્થં સંસારે પ્રાણિનાં નૃપ ।
શ્રદ્ધાભાવેન સંયુક્તો મામેવં પરિસંસ્મરેત્

પાત્રહસ્તે પ્રદાતવ્યં સ્વલ્પમેવ નૃપોત્તમ ।
એવંવિધસ્ય દાનસ્ય વિધિયુક્તસ્ય યત્ફલમ્

અનંતં તદવાપ્નોતિ મત્પ્રસાદાત્સુખી ભવેત્

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયાં ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને એકોનચત્વારિંશોઽધ્યાયઃ