પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.32

સૂત ઉવાચ-
નાનારત્નૈઃ સુદીપ્તાંગો હાટકેનાપિ સર્વતઃ ।
રાજમાનો ગિરિશ્રેષ્ઠો યથા સૂર્યઃ સ્વરશ્મિભિઃ

છાયામશોકાં સંપ્રાપ્ય શીતલાં સુખદાયિનીમ્ ।
ધ્યાયંતિ યોગિનઃ સર્વે ઉપવિષ્ટા દૃઢાસને

ક્વચિત્તપંતિ મુનયઃ ક્વચિદ્ગાયંતિ કિન્નરાઃ ।
સંતુષ્ટા ઋષિગંધર્વા વીણાતાલકરાવિલાઃ

તાલમાનલયે લીનાઃ સ્વરૈઃ સપ્તભિરન્વિતૈઃ ।
મૂર્ચ્છનારત્નિસંયુક્તૈર્વ્યક્તં ગીતં મનોહરમ્

તસ્મિન્વૈ પર્વતશ્રેષ્ઠે ચંદનચ્છાયસંશ્રિતાઃ ।
ગંધર્વા ગીતતત્વજ્ઞા ગીતં ગાયંતિ તત્પરાઃ

નૃત્યંતિ યોષિતસ્તત્ર દેવાનાં પર્વત્તોત્તમે ।
પાપહા પુણ્યદો દિવ્યઃ સુશ્રેયસાં પ્રદાયકઃ

વેદધ્વનિઃ સમધુરઃ શ્રૂયતે પર્વતોત્તમે ।
ચંદનાશોકપુન્નાગૈઃ શાલૈસ્તાલૈસ્તમાલકૈઃ

વટૈસ્તુ મેઘસંકાશૈ રાજતે પર્વતોત્તમઃ ।
સંતાનકૈઃ કલ્પવૃક્ષૈ રંભાપાદપસંકુલૈઃ

નગેંદ્રો ભાતિ સર્વત્ર નાકવૃક્ષૈઃ સુપુષ્પિતૈઃ ।
નાનાધાતુસમાકીર્ણો નાનારત્નચયો ગિરિઃ

નાનાકૌતુકસંયુક્તો નાનામંગલસંયુતઃ ।
વેદવૃંદૈઃ સુસંજુષ્ટો હ્યપ્સરોગણસંકુલઃ

ઋષિભિર્મુનિભિઃ સિદ્ધૈર્ગંધર્વૈઃપરિભાતિસઃ ।
ગજૈશ્ચાચલસંકાશૈઃ સિંહનાદૈર્વિરાજતે

શરભૈર્મત્તશાર્દૂલૈર્મૃગધૂર્તૈરલંકૃતઃ ।
વાપીકૂપતડાગૈશ્ચ સંપૂર્ણૈર્વિમલોદકૈઃ

હંસકારંડવાકીર્ણૈઃ સર્વત્ર પરિશોભતે ।
કનકોત્પલૈશ્ચ શ્વેતૈશ્ચ રક્તોત્પલૈર્વિરાજતે

નદીસ્રવણસંઘાતૈર્વિમલૈશ્ચોદકૈસ્તથા ।
શાલતાલૈશ્ચ રૂપૈશ્ચ સગજૈઃ સ્ફાટિકૈસ્તથા

વિસ્તીર્ણૈઃ કાંચનૈર્દિવ્યૈઃ સૂર્યવહ્નિસમપ્રભૈઃ ।
શિલાતલૈશ્ચ સંપૂર્ણઃ શૈલરાજો વિરાજતે

વિમાનૈર્દેવતાનાં ચ પ્રાસાદૈઃ પર્વતોત્તમૈઃ ।
હંસચંદ્રપ્રતીકાશૈર્હેમદંડૈરલંકૃતઃ

કલશૈશ્ચામરૈર્યુક્તૈઃ પ્રાસાદૈઃ પરિશોભિતઃ ।
નાનાગુણપ્રમુદિત દેવવૃંદૈશ્ચ શોભિતઃ

દેવવૃંદૈરનેકૈશ્ચ ગંધર્વૈશ્ચારણૈસ્તથા ।
સર્વત્ર રાજતે પુણ્યો મેરુર્ગિરિવરોત્તમઃ

તસ્માદ્ગંગામહાપુણ્યા પુણ્યતોયા મહાનદી ।
પ્રસૂતા પુણ્યતીર્થાઢ્યા હંસપદ્મૈઃ સમાકુલા

મુનિભિઃ સેવ્યમાના સા ઋષિસંઘૈર્મહાનદી ।
એવંગુણં ગિરિશ્રેષ્ઠં પુણ્યકૌતુકમંગલમ્

અંગશ્ચાત્રિસુતઃ પુણ્યઃ પ્રવિવેશ મહામુનિઃ ।
ગંગાતીરે સુપુણ્યે ચ એકાંતે ચારુકંદરે

તત્રોપવિશ્ય મેધાવી કામક્રોધવિવર્જિતઃ ।
સર્વેંદ્રિયાણિ સંયમ્ય હૃષીકેશં મનોગતમ્

ધ્યાયમાનઃ સ ધર્માત્મા કૃષ્ણં ક્લેશાપહં પ્રભુમ્ ।
આસને શયને યાને ધ્યાને ચ મધુસૂદનમ્

નિત્યં પશ્યતિ યુક્તાત્મા યોગયુક્તો જિતેંદ્રિયઃ ।
ચરાચરેષુ જીવેષુ તેષુ પશ્યતિ કેશવમ્

આર્દ્રેષુ ચૈવ શુષ્કેષુ સર્વેષ્વન્યેષુ સ દ્વિજઃ ।
એવં વર્ષશતં જાતં તપ્યમાનસ્ય તસ્ય ચ

સમાલોક્ય જગન્નાથશ્ચક્રપાણિર્દ્વિજોત્તમમ્ ।
બહુવિઘ્નાન્સુઘોરાંશ્ચ દર્શયત્યેવ નિત્યશઃ

તેજસા તસ્ય દેવસ્ય નૃસિંહસ્ય મહાત્મનઃ ।
નિરાતંકઃ સ ધર્માત્મા દહત્યગ્નિરિવેંધનમ્

નિયમૈઃ સંયમૈશ્ચાન્યૈરુપવાસૈર્દ્વિજોત્તમઃ ।
ક્ષીયમાણસ્તુ સંજાતો દીપ્યમાનઃ સ્વતેજસા

સૂર્યપાવકસંકાશસ્ત્વંગ એવં પ્રદૃશ્યતે ।
એવં તપઃસુ નિરતં ધ્યાયમાનં જનાર્દનમ્

આવિર્ભૂયાબ્રવીદ્દેવો વરં વરય માનદ ।
તં ચ દૃષ્ટ્વા હૃષીકેશમંગઃ પરમ નિર્વૃતઃ

તુષ્ટાવ પ્રણતો ભૂત્વા વાસુદેવં પ્રસન્નધીઃ

અંગ ઉવાચ-
ત્વં ગતિઃ સર્વભૂતાનાં ભૂતભાવન પાવન ।
ભૂતાત્મા સર્વભૂતેશ નમસ્તુભ્યં ગુણાત્મને

ગુણરૂપાય ગુહ્યાય ગુણાતીતાય તે નમઃ ।
ગુણાય ગુણકર્ત્રે ચ ગુણાઢ્યાય ગુણાત્મને

ભવાય ભવકર્ત્રે ચ ભક્તાનાં ભવહારિણે ।
ભવોદ્ભવાય ગુહ્યાય નમો ભવવિનાશિને

યજ્ઞાય યજ્ઞરૂપાય યજ્ઞેશાય નમોનમઃ ।
યજ્ઞકર્મપ્રસંગાય નમઃ શંખધરાય ચ

નમોનમો હિરણ્યાય નમો રથાંગધારિણે ।
સત્યાય સત્યભાવાય સર્વસત્યમયાય ચ

ધર્માય ધર્મકર્ત્રે ચ સર્વકર્ત્રે ચ તે નમઃ ।
ધર્માંગાય સુવીરાય ધર્માધારાય તે નમઃ

નમઃ પુણ્યાય પુત્રાય હ્યપુત્રાય મહાત્મને ।
માયામોહવિનાશાય સર્વમાયાકરાય તે

માયાધરાય મૂર્તાય ત્વમૂર્તાય નમોનમઃ ।
સર્વમૂર્તિધરાયૈવ શંકરાય નમોનમઃ

બ્રહ્મણે બ્રહ્મરૂપાય પરબ્રહ્મસ્વરૂપિણે ।
નમસ્તે સર્વધામ્ને ચ નમો ધામધરાય ચ

શ્રીમતે શ્રીનિવાસાય શ્રીધરાય નમોનમઃ ।
ક્ષીરસાગરવાસાય ચામૃતાય ચ તે નમઃ

મહૌષધાય ઘોરાય મહાપ્રજ્ઞાપરાય ચ ।
અક્રૂરાય પ્રમેધ્યાય મેધ્યાનાં પતયે નમઃ

અનંતાય હ્યશેષાય ચાનઘાય નમોનમઃ ।
આકાશસ્ય પ્રકાશાય પક્ષિરૂપાય તે નમઃ

હુતાય હુતભોક્ત્રે ચ હવીરૂપાય તે નમઃ ।
બુદ્ધાય બુધરૂપાય સદાબુદ્ધાય તે નમઃ

નમો હવ્યાયકવ્યાય સ્વધાકારાય તે નમઃ ।
સ્વાહાકારાય શુદ્ધાય હ્યવ્યક્તાય મહાત્મને

વ્યાસાય વાસવાયૈવ વસુરૂપાય તે નમઃ ।
વાસુદેવાય વિશ્વાય વહ્નિરૂપાય તે નમઃ ।
હરયે કેવલાયૈવ વામનાય નમોનમઃ

નમો નૃસિંહદેવાય સત્વપાલાય તે નમઃ

નમો ગોવિંદગોપાય નમ એકાક્ષરાય ચ ।
નમઃ સર્વાક્ષરાયૈવ હંસરૂપાય તે નમઃ

ત્રિતત્ત્વાય નમસ્તુભ્યં પંચતત્ત્વાય તે નમઃ ।
પંચવિંશતિતત્ત્વાય તત્ત્વાધારાય વૈ નમઃ

કૃષ્ણાય કૃષ્ણરૂપાય લક્ષ્મીનાથાય તે નમઃ ।
નમઃ પદ્મપલાશાય આનંદાય પરાય ચ

નમો વિશ્વંભરાયૈવ પાપનાશાય વૈ નમઃ ।
નમઃ પુણ્યસુપુણ્યાય સત્યધર્માય તે નમઃ

નમોનમઃ શાશ્વતઅવ્યયાય નમોનમઃ સંઘ નભોમયાય ।
શ્રીપદ્મનાભાય મહેશ્વરાય નમામિ તે કેશવપાદપદ્મમ્

આનંદકંદ કમલાપ્રિય વાસુદેવ સર્વેશ ઈશ મધુસૂદન દેહિ દાસ્યમ્ ।
પાદૌ નમામિ તવ કેશવ જન્મજન્મ કૃપાં કુરુષ્વ મમ શાંતિદ શંખપાણે

સંસારદારુણહુતાશનતાપદગ્ધં પુત્રાદિબંધુમરણૈર્બહુશોકતાપૈઃ ।
જ્ઞાનાંબુદેન મમ પ્લાવય પદ્મનાભ દીનસ્ય મચ્છરણરૂપભવસ્વ નાથ

એવં સ્તોત્રં સમાકર્ણ્ય ત્વંગસ્યાપિ મહાત્મનઃ ।
દર્શયિત્વા સ્વકં રૂપં ઘનશ્યામં મહૌજસમ્

શંખચક્રગદાપાણિં પદ્મહસ્તં મહાપ્રભુમ્ ।
વૈનતેયસમારૂઢમાત્મરૂપં પ્રદર્શિતમ્

સર્વાભરણશોભાંગં હારકંકણકુંડલૈઃ ।
રાજમાનં પરં દિવ્યં નિર્મલં વનમાલયા

અંગસ્યાગ્રે હૃષીકેશઃ શોભમાન મહત્પ્રભઃ ।
શ્રીવત્સાંકેન પુણ્યેન કૌસ્તુભેન જનાર્દનઃ

દર્શયિત્વા સ્વકં દેહં સર્વદેવમયો હરિઃ ।
સ ઉવાચ મહાત્માનં તમંગમૃષિસત્તમમ્

ભો ભો વિપ્ર મહાભાગ શ્રૂયતાં વચનં શુભમ્ ।
મેઘગંભીરઘોષેણ સમાભાષ્ય દ્વિજોત્તમમ્

તપસાનેન તુષ્ટોસ્મિ વરં વરય શોભનમ્ ।
તુષ્યમાણં હૃષીકેશં તં દૃષ્ટ્વા કમલાપતિમ્

દીપ્યમાનં વિરાજંતં વિશ્વરૂપં જનેશ્વરમ્ ।
પાદાંબુજદ્વયં તસ્ય પ્રણમ્ય ચ પુનઃપુનઃ

હર્ષેણ મહતાવિષ્ટસ્તમુવાચ જનાર્દનમ્ ।
દાસોહં તવ દેવેશ શંખચક્રગદાધર

વરં મે દાતુકામોસિ દેહિ ત્વં વંશજં સુતમ્ ।
દિવિ શક્રો યથાઽભાતિ સર્વતેજઃ સમન્વિતઃ

તાદૃશં દેહિ મે પુત્રં સર્વલોકસ્ય રક્ષકમ્ ।
સર્વદેવપ્રિયં દેવ બ્રહ્મણ્યં ધર્મપંડિતમ્

દાતારં જ્ઞાનસંપન્નં ધર્મતેજઃ સમન્વિતમ્ ।
ત્રૈલોક્યરક્ષકં કૃષ્ણ સત્યધર્માનુપાલકમ્

યજ્વનામુત્તમં ચૈકં શૂરં ત્રૈલોક્યભૂષણમ્ ।
બ્રહ્મણ્યં વેદવિદ્વાંસં સત્યસંધં જિતેંદ્રિયમ્

અજિતં સર્વજેતારં વિષ્ણું તેજઃસમપ્રભમ્ ।
વૈષ્ણવં પુણ્યકર્તારં પુણ્યજં પુણ્યલક્ષણમ્

શાંતં તુ તપસોપેતં સર્વશાસ્ત્રવિશારદમ્ ।
વેદજ્ઞં યોગિનાં શ્રેષ્ઠં ભવતો ગુણસંનિભમ્

ઈદૃશં દેહિ મે પુત્રં દાતુકામો યદા વરમ્ ।
શ્રીવાસુદેવ ઉવાચ-
એભિર્ગુણૈઃ સમોપેતસ્તવ પુત્રો ભવિષ્યતિ

અત્રિવંશસ્ય વૈ ધર્તા વિશ્વસ્યાસ્ય મહામતે ।
તેજસા યશસા પુણ્યૈઃ પિતરં ચોદ્ધરિષ્યતિ

ઉદ્ધરિષ્યતિ યઃ સત્યૈઃ પિતરં ચ પિતામહમ્ ।
ભવાન્યાસ્યતિ મે સ્થાનં તદ્વિષ્ણોઃ પરમં પદમ્

ઇત્યુક્ત્વા દેવદેવેશસ્તમંગં પ્રતિ સ દ્વિજ ।
કસ્યચિત્પુણ્યવીર્યસ્ય પુણ્યાં કન્યાં વિવાહય

તસ્યામુત્પાદય સુતં શુભં પુણ્યાવહ પ્રિયમ્ ।
સ ભવિષ્યતિ ધર્માત્મા મત્પ્રસાદાન્મહામતે

સર્વજ્ઞઃ સર્વવેત્તા ચ યાદૃશો વાંછિતસ્ત્વયા ।
એવં વરં તતો દત્વા અંતર્ધાનં ગતો હરિઃ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખંડે વેનોપાખ્યાને અંગવરપ્રદાનં ।
નામ દ્વાત્રિંશોઽધ્યાયઃ