પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.22

વ્યાસ ઉવાચ-
પ્રશ્નમેકં મહાભાગ કરિષ્યે સાંપ્રતં વદ ।
ત્વયૈવ પૂર્વમુક્તં હિ સુવ્રતં ચ પ્રતીશ્વરમ્

પૂર્વાભ્યાસેન સંધ્યાયન્નારાયણમનામયમ્ ।
કસ્યાં જ્ઞાત્યાં સમુત્પન્નઃ સુવ્રતઃ પૂર્વજન્મનિ

તન્મે ત્વં સાંપ્રતં બ્રૂહિ કથમારાધિતો હરિઃ ।
અનેનાપિ સ દેવેશ કોયં પુણ્યસમાવિલઃ

બ્રહ્મોવાચ-
વૈદિશે નગરે પુણ્યે સર્વઋદ્ધિસમાકુલે ।
તત્ર રાજા મહાતેજા ઋતધ્વજસુતો બલી

તસ્યાત્મજો મહાપ્રાજ્ઞો રુક્મભૂષણવિશ્રુતઃ ।
સંધ્યાવલી તસ્ય ભાર્યા ધર્મપત્ની યશસ્વિની

તસ્યાં પુત્રં સમુત્પાદ્ય સ આત્મસદૃશં તતઃ ।
તસ્ય ધર્માંગદં નામ ચકાર નૃપનંદનઃ

સર્વલક્ષણસંપન્નઃ પિતૃભક્તિપરાયણઃ ।
રુક્માંગદસ્ય તનયો યોયં ભગવતાં વરઃ

પિતુઃ સૌખ્યાય યેનાપિ મોહિન્યૈ તુ શિરો દદે ।
વૈષ્ણવેન ચ ધર્મેણ પિતૃભક્ત્યા તુ તસ્ય હિ

સુપ્રસન્નો હૃષીકેશઃ સકાયો વૈષ્ણવં પદમ્ ।
નીતસ્તુ સર્વધર્મજ્ઞો વૈષ્ણવઃ સાત્વતાં વરઃ

ધર્માંગદો મહાપ્રાજ્ઞઃ પ્રજ્ઞાજ્ઞાનવિશારદઃ ।
તત્રસ્થો વૈ મહાપ્રાજ્ઞો ધર્મોસૌ ધર્મભૂષણઃ

દિવ્યાન્મનોનુગાન્ભોગાન્મોદમાનઃ પ્રભુંજતિ ।
પૂર્ણે યુગસહસ્રાંતે ધર્મો વૈ ધર્મભૂષણઃ

તસ્માત્પદાત્પરિભ્રષ્ટો વિષ્ણોશ્ચૈવ પ્રસાદતઃ ।
સુવ્રતો નામ મેધાવી સુમનાનંદવર્દ્ધનઃ

સોમશર્મસ્ય તનયઃ શ્રેષ્ઠો ભગવતાં વરઃ ।
તપશ્ચચાર મેધાવી વિષ્ણુધ્યાનપરોભવત્

કામક્રોધાદિકાન્દોષાન્પરિત્યજ્ય દ્વિજોત્તમઃ ।
સંયમ્યચૈન્દ્રિયં વર્ગં તપસ્તેપે નિરંતરમ્

વૈડૂર્યપર્વતશ્રેષ્ઠે સિદ્ધેશ્વરસ્ય સન્નિધૌ ।
એકીકૃત્ય મનશ્ચાયં સંયોજ્ય વિષ્ણુના સહ

એવં વર્ષશતં સ્થિત્વા ધ્યાનેનાસ્ય મહાત્મનઃ ।
સુપ્રસન્નો જગન્નાથઃ શંખચક્રગદાધરઃ

તસ્મૈ વરં દદાવન્યં સલક્ષ્મ્યા સહ કેશવઃ ।
ભોભોઃ સુવ્રત ધર્માત્મન્બુધ્યસ્વ વિબુધાંવર

વરં વરય ભદ્રં તે કૃષ્ણોઽહં તે સમાગતઃ ।
એવમાકર્ણ્ય મેધાવી વિષ્ણોર્વાક્યમનુત્તમમ્

હર્ષેણ મહતાવિષ્ટો દૃષ્ટ્વા દેવં જનાર્દનમ્ ।
બદ્ધાંજલિપુટો ભૂત્વા પ્રણામમકરોત્તદા

સુવ્રત ઉવાચ-
સંસારસાગરમતીવ મહાસુદુઃખજાલોર્મિભિર્વિવિધમોહચયૈસ્તરંગૈઃ ।
સંપૂર્ણમસ્તિ નિજદોષગુણૈસ્તુ પ્રાપ્તસ્તસ્માત્સમુદ્ધર જનાર્દનમાશુદીનમ્

કર્માંબુદે મહતિ ગર્જતિવર્ષતીવ વિદ્યુલ્લતોલ્લસતિપાતકસંચયૈર્મે ।
મોહાંધકારપટલૈર્મમ નાસ્તિ દૃષ્ટિર્દીનસ્ય તસ્ય મધુસૂદન દેહિ હસ્તમ્

સંસારકાનનઘનં બહુદુઃખવૃક્ષૈઃ સંસેવ્યમાનમપિ મોહમયૈશ્ચ સિંહૈઃ ।
સંદીપ્તમસ્તિ કરુણાબહુવહ્નિતેજઃ સંતપ્યમાનમનિશં પરિપાહિ કૃષ્ણ

સંસારવૃક્ષમતિજીર્ણમપીહ ઉચ્ચં માયાસુકંદકરુણા બહુદુઃખશાખમ્ ।
જાયાદિસંગચ્છદનં ફલિતં મુરારે તત્રાધિરૂઢપતિતં ભગવન્હિ રક્ષ

દુઃખાનલૈર્વિવિધમોહમયૈઃ સુધૂમૈઃ શોકૈર્વિયોગમરણાંતિક સન્નિભૈશ્ચ ।
દગ્ધોસ્મિ કૃષ્ણ સતતં મમ દેહિ મોક્ષં જ્ઞાનાંબુદૈઃ સમભિષિંચ સદૈવ માં ત્વમ્

ઘોરાંધકારપટલે મહતીવ ગર્તે સંસારનામ્નિપતિતં સતતં હિ કૃષ્ણ ।
ત્વં સત્કૃપો મમ હિ દીનભયાતુરસ્ય તસ્માદ્વિરજ્યશરણં તવ આગતોસ્મિ

ત્વામેવ યે નિયતમાનસભાવયુક્તા ધ્યાયંતિ જ્ઞાનમનસા પદવીં લભંતે ।
નત્વૈવ પાદયુગલં ચ મહાસુપુણ્યં યદ્દેવકિન્નરગણાઃ પરિચિંતયંતિ

નાન્યં વદામિ ન ભજામિ ન ચિંતયામિ ત્વત્પાદપદ્મયુગલં સતતં નમામિ ।
કામં ત્વમેવ મમ પૂરય મેદ્ય કૃષ્ણ દૂરેણ યાતુ મમ પાતકસંચયસ્તે

દાસોસ્મિ દેવ તવ કિંકરજન્મજન્મ ત્વત્પાદપદ્મયુગલં સતતં સ્મરામિ

યદિ કૃષ્ણ પ્રસન્નોસિ દેહિ મે સુવરં પ્રભો ।
મન્માતાપિતરૌ કૃષ્ણ સકાયૌ મંદિરે નય

આત્મનશ્ચ મહાદેવ મયાસહ ન સંશયઃ ।
શ્રીકૃષ્ણ ઉવાચ-
એવં તે પરમં કાર્યં ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ

તસ્ય તુષ્ટો હૃષીકેશો ભક્ત્યા તસ્ય પ્રતોષિતઃ ।
પ્રયાતૌ વૈષ્ણવં લોકં દાહપ્રલયવર્જિતૌ

સુવ્રતેન સમં તૌ દ્વૌ સુમના સોમશર્મકૌ ।
યાવત્કલ્પદ્વયં પ્રાપ્તં તાવત્સ સુવ્રતો દ્વિજઃ

બુભુજે બુભુજે દિવ્યાઁલ્લોકાંશ્ચૈવ મહામતે ।
દેવકાર્યાર્થમત્રૈવ કાશ્યપસ્ય ગૃહં પુનઃ

અવતીર્ણો મહાપ્રાજ્ઞો વચનાત્તસ્ય ચક્રિણઃ ।
ઐંદ્રં પદં હિ યો ભુંક્તે વિષ્ણોશ્ચૈવ પ્રસાદતઃ

વસુદત્તેતિ વિખ્યાતઃ સર્વદેવૈર્નમસ્કૃતઃ ।
ઐંદ્રં પદં હિ યો ભુંક્તે સાંપ્રતં વાસવો દિવિ

એતત્તે સર્વમાખ્યાતં સૃષ્ટિસંબંધકારણમ્ ।
અન્યદેવં પ્રવક્ષ્યામિ યદેવ પરિપૃચ્છસિ

વ્યાસ ઉવાચ-
ધર્માઙ્ગદો મહાપ્રાજ્ઞો રુક્માઙ્ગદસુતો બલી ।
આદ્યે કૃતયુગે જાતઃ સૃષ્ટિકાલે સ વાસવઃ

તત્કથં દેવદેવેશ અન્યો ધર્માઙ્ગદો ભુવિ ।
અન્યો રુક્માંઙ્ગદો રાજા કિં ચાયં ત્રિદશાધિપઃ

એતન્મે સંશયં જાતં તદ્ભવાન્વક્તુમર્હતિ ।
બ્રહ્મોવાચ-
હંત તે કથયિષ્યામિ સર્વસંદેહનાશનમ્

દેવસ્ય લીલાસૃષ્ટ્યર્થે વર્તતે દ્વિજસત્તમ ।
યથા વારાશ્ચ પક્ષાશ્ચ માસાશ્ચ ઋતવો યથા

સંવત્સરાશ્ચ મનવસ્તથા યાંતિ યુગાઃ પુનઃ ।
પશ્ચાત્કલ્પઃ સમાયાતિ વ્રજામ્યેવં જનાર્દનમ્

અહમેવ મહાપ્રાજ્ઞ મયિ યાંતિ ચરાચરાઃ ।
પુનઃ સૃજતિ યોગાત્મા પૂર્વવદ્વિશ્વમેવ હિ

પુનરહં પુનર્વેદાઃ પુનસ્તે દેવતા દ્વિજાઃ ।
તથા ભૂપાશ્ચ તે સર્વે સ્વચરિત્રસમાવિલાઃ

પ્રભવંતિ મહાભાગ વિદ્વાંસ્તત્ર ન મુહ્યતિ ।
પૂર્વકલ્પે મહાભાગો યથા રુક્માંગદો નૃપઃ

તથા ધર્માંગદશ્ચાયં સંજાતઃ ખ્યાતિમાન્દ્વિજઃ ।
રામાદયો મહાપ્રાજ્ઞા યયાતિર્નહુષસ્તથા

મન્વાદયો મહાત્માનઃ પ્રભવંતિ લયંતિ ચ ।
ઐંદ્રં પદં પ્રભુંજંતિ રાજાનો ધર્મતત્પરાઃ

યથા ધર્માંગદો વીરઃ પ્રભુંજતિ મહત્પદમ્ ।
એવં વેદાશ્ચ દેવાશ્ચ પુરાણાઃ સ્મૃતિપૂર્વકાઃ

એતત્તુ સર્વમાખ્યાતં તવાગ્રે દ્વિજસત્તમ ।
ચરિતં સુવ્રતસ્યાથ પુણ્યં સુગતિદાયકમ્

અવ્યક્તં તુ મહાભાગ પ્રબ્રવીમિ તવાગ્રતઃ

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે પંચપંચાશત્સહસ્રસંહિતાયાં ભૂમિખંડે ઐંદ્રે સુવ્રતોપાખ્યાનંનામ દ્વાવિંશોઽધ્યાયઃ