પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 2.103

ઽકુઞ્જલ ઉવાચ-
અશોકસુન્દરી જાતા સર્વયોષિદ્વરા તદા।
રેમે સુનન્દને પુણ્યે સર્વકામગુણાન્વિતે

સુરૂપાભિઃ સુકન્યાભિર્દેવાનાં ચારુહાસિની ।
સર્વાન્ભોગાન્પ્રભુઞ્જાના ગીતનૃત્યવિચક્ષણા

વિપ્રચિત્તેઃ સુતો હુણ્ડો રૌદ્રસ્તીવ્રશ્ચ સર્વદા ।
સ્વેચ્છાચારો મહાકામી નન્દનં પ્રવિવેશ હ

અશોકસુન્દરીં દૃષ્ટ્વા સર્વાલઙ્કારસંયુતામ્ ।
તસ્યાસ્તુ દર્શનાદ્દૈત્યો વિદ્ધઃ કામસ્ય માર્ગણૈઃ

તામુવાચ મહાકાયઃ કા ત્વં કસ્યાસિ વા શુભે ।
કસ્માત્ત્વં કારણાચ્ચાત્ર આગતાસિ વનોત્તમમ્

ઽઅશોકસુન્દર્યુવાચ-
શિવસ્યાપિ સુપુણ્યસ્ય સુતાહં શૃણુ સામ્પ્રતમ્ ।
સ્વસાહં કાર્તિકેયસ્ય જનની ગોત્રજાપિ મે

બાલભાવેન સમ્પ્રાપ્તા લીલયા નન્દનં વનમ્ ।
ભવાન્કોહિ કિમર્થં તુ મામેવં પરિપૃચ્છતિ

હુણ્ડ ઉવાચ-
વિપ્રચિત્તેઃ સુતશ્ચાહં ગુણલક્ષણસંયુતઃ।
હુણ્ડેતિ નામ્ના વિખ્યાતો બલવીર્યમદોદ્ધતઃ

દૈત્યાનામપ્યહં શ્રેષ્ઠો મત્સમો નાસ્તિ રાક્ષસઃ ।
દેવેષુ મર્ત્યલોકેષુ તપસા યશસા કુલે

અન્યેષુ નાગલોકેષુ ધનભોગૈર્વરાનને ।
દર્શનાત્તે વિશાલાક્ષિ હતઃ કન્દર્પમાર્ગણૈઃ

શરણં તે હ્યહં પ્રાપ્તઃ પ્રસાદસુમુખી ભવ ।
ભવ સ્વવલ્લભા ભાર્યા મમ પ્રાણસમા પ્રિયા

અશોકસુન્દર્યુવાચ-
શ્રૂયતામભિધાસ્યામિ સર્વસંબંધકારણમ્।
ભવિતવ્યા સુજાતસ્ય લોકે સ્ત્રી પુરુષસ્ય હિ

ભવિતવ્યસ્તથા ભર્તા સ્ત્રિયા યઃ સદૃશો ગુણૈઃ ।
સંસારે લોકમાર્ગોયં શૃણુ હુણ્ડ યથાવિધિ

અસ્ત્યેવ કારણં ચાત્ર યથા તેન ભવામ્યહમ્ ।
સુભાર્યા દૈત્યરાજેન્દ્ર શૃણુષ્વ યતમાનસઃ

વૃક્ષરાજાદહં જાતા યદા કાલે મહામતે ।
શમ્ભોર્ભાવં સુસઙ્ગૃહ્ય પાર્વત્યા કલ્પિતા હ્યહમ્

દેવસ્યાનુમતે દેવ્યા સૃષ્ટો ભર્તા મમૈવ હિ ।
સોમવંશે મહાપ્રાજ્ઞઃ સ ધર્માત્મા ભવિષ્યતિ

જિષ્ણુર્જિષ્ણુસમો વીર્યે તેજસા પાવકોપમઃ।
સર્વજ્ઞઃ સત્યસન્ધશ્ચ ત્યાગે વૈશ્રવણોપમઃ

યજ્વા દાનપતિઃ સોપિ રૂપેણ મન્મથોપમઃ ।
નહુષોનામ ધર્માત્મા ગુણશીલ મહાનિધિઃ

દેવ્યા દેવેન મે દત્તઃખ્યાતોભર્તાભવિષ્યતિ ।
તસ્માત્સર્વગુણોપેતં પુત્રમાપ્સ્યામિ સુન્દરમ્

ઇન્દ્રોપેન્દ્ર સમં લોકે યયાતિં જનવલ્લભમ્।
લપ્સ્યામ્યહં રણે ધીરં તસ્માચ્છમ્ભોઃ પ્રસાદતઃ

અહં પતિવ્રતા વીર પરભાર્યા વિશેષતઃ।
અતસ્ત્વં સર્વથા હુણ્ડ ત્યજ ભ્રાન્તિમિતોવ્રજ

પ્રહસ્યૈવ વચો બ્રૂતે અશોકસુન્દરીં પ્રતિ।
ઽહુણ્ડ ઉવાચ-
નૈવ યુક્તં ત્વયા પ્રોક્તં દેવ્યા દેવેન ચૈવ હિ

નહુષોનામ ધર્માત્મા સોમવંશે ભવિષ્યતિ।
ભવતી વયસા શ્રેષ્ઠા કનિષ્ઠો ન સ યુજ્યતે

કનિષ્ઠા સ્ત્રી પ્રશસ્તા તુ પુરુષો ન પ્રશસ્યતે ।
કદા સ પુરુષો ભદ્રે તવ ભર્તા ભવિષ્યતિ

તારુણ્યં યૌવનં ચાપિ નાશમેવં પ્રયાસ્યતિ।
યૌવનસ્ય બલેનાપિ રૂપવત્યઃ સદા સ્ત્રિયઃ

પુરુષાણાં વલ્લભત્વં પ્રયાન્તિ વરવર્ણિનિ ।
તારુણ્યં હિ મહામૂલં યુવતીનાં વરાનને

તસ્યા ધારેણ ભુંજંતિ ભોગાન્કામાન્મનોનુગાન્ ।
કદા સોભ્યેષ્યતે ભદ્રે આયોઃ પુત્રઃ શૃણુષ્વ મે

યૌવનં વર્તતેઽદ્યૈવ વૃથા ચૈવ ભવિષ્યતિ।
ગર્ભત્વં ચ શિશુત્વં ચ કૌમારં ચ નિશામય

કદાસૌ યૌવનોપેતસ્તવ યોગ્યો ભવિષ્યતિ ।
યૌવનસ્ય પ્રભાવેન પિબસ્વ મધુમાધવીમ્

મયા સહ વિશાલાક્ષિ રમસ્વ ત્વં સુખેન વૈ।
હુણ્ડસ્ય વચનં શ્રુત્વા શિવસ્ય તનયા પુનઃ

ઉવાચ દાનવેન્દ્રં તં સાધ્વસેન સમન્વિતા।
અષ્ટાવિઞ્શતિકે પ્રાપ્તે દ્વાપરાખ્યે યુગે તદા

શેષાવતારો ધર્માત્મા વસુદેવસુતો બલઃ।
રેવતસ્ય સુતાં દિવ્યાં ભાર્યાં સ ચ કરિષ્યતિ

સાપિ જાતા મહાભાગ કૃતાખ્યે હિ યુગોત્તમે ।
યુગત્રયપ્રમાણેન સા હિ જ્યેષ્ઠા બલાદપિ

બલસ્ય સા પ્રિયા જાતા રેવતી પ્રાણસમ્મિતા।
ભવિષ્યદ્વાપરે પ્રાપ્ત ઇહ સા તુ ભવિષ્યતિ

માયાવતી પુરા જાતા ગન્ધર્વતનયા વરા ।
અપહૃત્ય નિયમ્યૈવ શમ્બરો દાનવોત્તમઃ

તસ્યા ભર્તા સમાખ્યાતો માધવસ્ય સુતો બલી।
પ્રદ્યુમ્નો નામ વીરેશો યાદવેશ્વરનન્દનઃ

તસ્મિન્યુગે ભવિષ્યેત ભાવ્યં દૃષ્ટં પુરાતનૈઃ।
વ્યાસાદિભિર્મહાભાગૈર્જ્ઞાનવદ્ભિર્મહાત્મભિઃ

એવં હિ દૃશ્યતે દૈત્ય વાક્યં દેવ્યા તદોદિતમ્।
માં પ્રતિ હિ જગદ્ધાત્ર્યા પુત્ર્યા હિમવતસ્તદા

ત્વં તુ લોભેન કામેન લુબ્ધો વદસિ દુષ્કૃતમ્ ।
કિલ્બિષેણ સમાજુષ્ટં વેદશાસ્ત્રવિવર્જિતમ્

યદ્યસ્યદિષ્ટમેવાસ્તિ શુભં વાપ્યશુભં દૃઢમ્ ।
પૂર્વકર્માનુસારેણ તત્તસ્ય પરિજાયતે

દેવાનાં બ્રાહ્મણાનાં ચ વદને યત્સુભાષિતમ્।
નિઃસરેદ્યદિ સત્યં તદન્યથા નૈવ જાયતે

મદ્ભાગ્યાદેવમાજ્ઞાતં નહુષસ્યાપિ તસ્ય ચ।
સમાયોગં વિચાર્યૈવં દેવ્યા પ્રોક્તં શિવેન ચ

એવં જ્ઞાત્વા શમં ગચ્છ ત્યજ ભ્રાન્તિં મનઃસ્થિતામ્।
નૈવ શક્તો ભવાન્દૈત્ય મે મનશ્ચાલિતું ધ્રુવમ્

પતિવ્રતા દૃઢા ચિત્તે સ કો મે ચાલિતું ક્ષમઃ।
મહાશાપેન ધક્ષ્યામિ ઇતો ગચ્છ મહાસુર

એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં હુણ્ડો વૈ દાનવો બલી ।
મનસા ચિન્તયામાસ કથં ભાર્યા ભવેદિયમ્

વિચિન્ત્ય હુણ્ડો માયાવી અન્તર્ધાનં સમાગતઃ ।
તતો નિષ્ક્રમ્ય વેગેન તસ્માત્સ્થાનાદ્વિહાય તામ્।
અન્યસ્મિન્દિવસે પ્રાપ્તે માયાં કૃત્વા તમોમયીમ્

દિવ્યં માયામયં રૂપં કૃત્વા નાર્યાસ્તુ દાનવઃ ।
માયયા કન્યકા રૂપો બભૂવ મમ નન્દન

સા કન્યાપિ વરારોહા માયારૂપાગમત્તતઃ।
હાસ્યલીલા સમાયુક્તા યત્રાસ્તે ભવનન્દિની

ઉવાચ વાક્યં સ્નિગ્ધેવ અશોકસુન્દરીં પ્રતિ ।
કાસિ કસ્યાસિ સુભગે તિષ્ઠસિ ત્વં તપોવને

કિમર્થં ક્રિયતે બાલે કામશોષણકં તપઃ।
તન્મમાચક્ષ્વ સુભગે કિન્નિમિત્તં સુદુષ્કરમ્

તન્નિશમ્ય શુભં વાક્યં દાનવેનાપિ ભાષિતમ્ ।
માયારૂપેણ છન્નેન સાભિલાષેણ સત્વરમ્

આત્મસૃષ્ટિ સુવૃત્તાન્તં પ્રવૃત્તં તુ યથા પુરા ।
તપસઃ કારણં સર્વં સમાચષ્ટ સુદુઃખિતા

ઉપપ્લવં તુ તસ્યાપિ દાનવસ્ય દુરાત્મનઃ।
માયારૂપં ન જાનાતિ સૌહૃદાત્કથિતં તયા

"હુણ્ડ ઉવાચ-
પતિવ્રતાસિ હે દેવિ સાધુવ્રતપરાયણા।
સાધુશીલસમાચારા સાધુચારા મહાસતી

અહં પતિવ્રતા ભદ્રે પતિવ્રતપરાયણા।
તપશ્ચરામિ સુભગે ભર્તુરર્થે મહાસતી

મમ ભર્તા હતસ્તેન હુંડેનાપિ દુરાત્મના।
તસ્ય નાશાય વૈ ઘોરં તપસ્યામિ મહત્તપઃ

એહિ મે સ્વાશ્રમે પુણ્યે ગંગાતીરે વસામ્યહમ્।
અન્યૈર્મનોહરૈર્વાક્યૈરુક્તા પ્રત્યયકારકૈઃ

હુંડેન સખિભાવેન મોહિતા શિવનંદિની।
સમાકૃષ્ટા સુવેગેન મહામોહેન મોહિતા

આનીતાત્મગૃહં દિવ્યમનૌપમ્યં સુશોભનમ્।
મેરોસ્તુ શિખરે પુત્ર વૈડૂર્યાખ્યં પુરોત્તમમ્

અસ્તિ સર્વગુણોપેતં કાંચનાખ્યં મહાશિવમ્।
તુંગપ્રાસાદસંબાધૈઃ કલશૈર્દંડચામરૈઃ

નાનવૃક્ષસમોપેતૈર્વનૈર્નીલૈર્ઘનોપમૈઃ।
વાપીકૂપતડાગૈશ્ચ નદીભિસ્તુ જલાશયૈઃ

શોભમાનં મહારત્નૈઃ પ્રાકારૈર્હેમસંયતૈઃ।
સર્વકામસમૃદ્ધાર્થં સમ્પૂર્ણં દાનવસ્ય હિ

દદૃશે સા પુરં રમ્યમશોકસુન્દરી તદા।
કસ્ય દેવસ્ય સંસ્થાનં કથયસ્વ સખે મમ

સોવાચ દાનવેન્દ્રસ્ય દૃષ્ટપૂર્વસ્ય વૈ ત્વયા।
તસ્ય સ્થાનં મહાભાગે સોઽહં દાનવપુઙ્ગવઃ

મયા ત્વં તુ સમાનીતા માયયા વરવર્ણિનિ ।
તામાભાષ્ય ગૃહં નીતા શાતકૌમ્ભં સુશોભનમ્

નાનાવેશ્મૈઃ સમાજુષ્ટં કૈલાસશિખરોપમમ્।
નિવેશ્ય સુંદરીં તત્ર દોલાયાં કામપીડિતઃ

પુનઃ સ્વરૂપી દૈત્યેન્દ્રઃ કામબાણપ્રપીડિતઃ।
કરસમ્પુટમાબધ્ય ઉવાચ વચનં તદા

યં યં ત્વં વાઞ્છસે ભદ્રે તં તં દદ્મિ ન સંશયઃ।
ભજ માં ત્વં વિશાલાક્ષિભજન્તં કામપીડિતમ્

ઽશ્રીદેવ્યુવાચ-
નૈવ ચાલયિતું શક્તો ભવાન્માં દાનવેશ્વરઃ।
મનસાપિ ન વૈ ધાર્યં મમ મોહં સમાગતમ્

ભવાદૃશૈર્મહાપાપૈર્દેવૈર્વા દાનવાધમૈઃ।
દુષ્પ્રાપ્યાહં ન સંદેહો મા વદસ્વ પુનઃ પુનઃ

સ્કન્દાનુજા સા તપસાભિયુક્તા જાજ્વલ્યમાના મહતા રુષા ચ।
સંહર્તુકામા પરિ દાનવં તં કાલસ્ય જિહ્વેવ યથા સ્ફુરન્તી

પુનરુવાચ સા દેવી તમેવં દાનવાધમમ્ ।
ઉગ્રં કર્મ કૃતં પાપ ચાત્મનાશનહેતવે

આત્મવઞ્શસ્ય નાશાય સ્વજનસ્યાસ્ય વૈ ત્વયા।
દીપ્તા સ્વગૃહમાનીતા સુશિખા કૃષ્ણવર્ત્મનઃ

યથાઽશુભઃ કૂટપક્ષી સર્વશોકૈઃ સમુદ્ગતઃ।
ગૃહં તુ વિશતે યસ્ય તસ્ય નાશં પ્રયચ્છતિ

સ્વજનસ્ય ચ સર્વસ્ય સધનસ્ય કુલસ્ય ચ।
સ દ્વિજો નાશમિચ્છેત વિશત્યેવ યદા ગૃહમ્

તથા તેહં ગૃહં પ્રાપ્તા તવ નાશં સમીહતી ।
પુત્રાણાં ધનધાન્યસ્ય તવ વંશસ્ય સામ્પ્રતમ્

જીવં કુલં ધનં ધાન્યં પુત્રપૌત્રાદિકં તવ।
સર્વં તે નાશયિત્વાહં યાસ્યામિ ચ ન સંશયઃ

યથા ત્વયાહમાનીતા ચરન્તી પરમં તપઃ ।
પતિકામા પ્રવાઞ્ચ્છન્તી નહુષં ચાયુનન્દનમ્

તથા ત્વાં મમ ભર્તા ચ નાશયિષ્યતિ દાનવ ।
મન્નિમિત્તૌપાયોઽયં દૃષ્ટો દેવેન વૈ પુરા

સત્યેયં લૌકિકી ગાથા યાં ગાયન્તિ વિદો જનાઃ।
પ્રત્યક્ષં દૃશ્યતે લોકે ન વિન્દન્તિ કુબુદ્ધયઃ

યેન યત્ર પ્રભોક્તવ્યં યસ્માદ્દુઃખસુખાદિકમ્।
સ એવ ભુંજતે તત્ર તસ્માદેવ ન સંશયઃ

કર્મણોસ્ય ફલં ભુઙ્ક્ષ્વ સ્વકીયસ્ય મહીતલે।
યાસ્યસે નિરયસ્થાનં પરદારાભિમર્શનાત્

સુતીક્ષ્ણં હિ સુધારં તુ સુખડ્ગં ચ વિઘટ્ટતિ।
અઙ્ગુલ્યગ્રેણ કોપાય તથા માં વિદ્ધિ સામ્પ્રતમ્

સિંહસ્ય સમ્મુખં ગત્વા ક્રુદ્ધસ્ય ગર્જિતસ્ય ચ।
કો લુનાતિ મુખાત્કેશાન્સાહસાકારસંયુતઃ

સત્યાચારાં દમોપેતાં નિયતાં તપસિ સ્થિતામ્।
નિધનં ચેચ્છતે યો વૈ સ વૈ માં ભોક્તુમિચ્છતિ

સમણિં કૃષ્ણસર્પસ્ય જીવમાનસ્ય સામ્પ્રતમ્ ।
ગૃહીતુમિચ્છતે સો હિ યથા કાલેન પ્રેષિતઃ

ભવાંસ્તુ પ્રેષિતો મૂઢ કાલેન કાલમોહિતઃ ।
તદા તે ઈદૃશી જાતા કુમતિઃ કિં નપશ્યસિ

ઋતે તુ આયુપુત્રેણ સમાલોકયતે હિ કઃ।
અન્યો હિ નિધનં યાતિ મમરૂપાવલોકનાત્

એવમાભાષયિત્વા તં ગઙ્ગાતીરં ગતા સતી ।
સશોકા દુઃખસંવિગ્ના નિયતાનિ યમાન્વિતા

પૂર્વમાચરિતં ઘોરં પતિકામનયા તપઃ।
તવ નાશાર્થમિચ્છંતી ચરિષ્યે દારુણં પુનઃ

યદા ત્વાં નિહતં દુષ્ટં નહુષેણ મહાત્મના।
નિઇઇઇઇશિતૈર્વજ્રસઙ્કાશૈર્બાણૈરાશીવિષોપમૈઃ

રણે નિપતિતં પાપ મુક્તકેશં સલોહિતમ્ ।
ગતાસું ચ પ્રપશ્યામિ તદા યાસ્યામ્યહં પતિમ્

એવં સુનિયમં કૃત્વા ગંગાતીરમનુત્તમમ્।
સંસ્થિતા હુંડનાશાય નિશ્ચલા શિવનંદિની

વહ્નેર્યથાદીપ્તિમતી શિખોજ્જ્વલા તેજોભિયુક્તા પ્રદહેત્સુલોકાન્।
ક્રોધેન દીપ્તા વિબુધેશપુત્રી ગઙ્ગાતટે દુશ્ચરમાચરત્તપઃ

"કુઞ્જલ ઉવાચ-
એવમુક્તા મહાભાગ શિવસ્ય તનયા ગતા ।
ગઙ્ગાંભસિ તતઃ સ્નાત્વા સ્વપુરે કાઞ્ચનાહ્વયે

તપશ્ચચાર તન્વઙ્ગી હુણ્ડસ્ય વધહેતવે ।
અશોકસુન્દરી બાલા સત્યેન ચ સમન્વિતા

હુણ્ડોપિ દુઃખિતોભૂતઃ શાપદગ્ધેન ચેતસા।
ચિંતયામાસ સન્તપ્ત અતીવ વચનાનલૈઃ

સમાહૂય અમાત્યં તં કમ્પનાખ્યમથાબ્રવીત્ ।
સમાચષ્ટ સ વૃત્તાન્તં તસ્યાઃ શાપોદ્ભવં મહત્

શપ્તોસ્મ્યશોકસુંદર્યા શિવસ્યાપિ સુકન્યયા।
નહુષસ્યાપિ મે ભર્ત્તુસ્ત્વં તુ હસ્તાન્મરિષ્યસિ

નૈવ જાતસ્ત્વસૌ ગર્ભ આયોર્ભાર્યા ચ ગુર્વિણી।
યથા સત્યાદ્વ્યલીકસ્તુ તસ્યાઃ શાપસ્તથા કુરુ

કમ્પન ઉવાચ-
અપહૃત્ય પ્રિયાં તસ્ય આયોશ્ચાપિ સમાનય ।
અનેનાપિ પ્રકારેણ તવ શત્રુર્ન જાયતે

નો વા પ્રપાતયસ્વ ત્વં ગર્ભં તસ્યાઃ પ્રભીષણૈઃ ।
અનેનાપિ પ્રકારેણ તવ શત્રુર્ન જાયતે

જન્મકાલં પ્રતીક્ષસ્વ નહુષસ્ય દુરાત્મનઃ ।
અપહૃત્ય સમાનીય જહિ ત્વં પાપચેતનમ્

એવં સમંત્ર્ય તેનાપિ કંપનેન સ દાનવઃ ।
અભૂત્સ ઉદ્યમોપેતો નહુષસ્ય પ્રણાશને

ઽવિષ્ણુરુવાચ-
એલપુત્રો મહાભાગ આયુર્નામ ક્ષિતીશ્વરઃ।
સાર્વભૌમઃ સ ધર્માત્મા સત્યવ્રતપરાયણઃ

ઇન્દ્રોપેન્દ્રસમો રાજા તપસા યશસા બલૈઃ।
દાનયજ્ઞૈઃ સુપુણ્યૈશ્ચ સત્યેન નિયમેન ચ

એકચ્છત્રેણ વૈ રાજ્યં ચક્રે ભૂપતિસત્તમઃ।
પૃથિવ્યાં સર્વધર્મજ્ઞઃ સોમવંશસ્ય ભૂષણમ્

પુત્રં ન વિંદતે રાજા તેન દુઃખી વ્યજાયત।
ચિંતયામાસ ધર્માત્મા કથં મે જાયતે સુતઃ

ઇતિ ચિન્તાં સમાપેદે આયુશ્ચ પૃથિવીપતિઃ।
પુત્રાર્થં પરમં યત્નમકરોત્સુસમાહિતઃ

અત્રિપુત્રો મહાત્મા વૈ દત્તાત્રેયો મહામુનિઃ।
ક્રીડમાનઃ સ્ત્રિયા સાર્દ્ધં મદિરારુણલોચનઃ

વારુણ્યા મત્ત ધર્માત્મા સ્ત્રીવૃન્દૈશ્ચ સમાવૃતઃ।
અઙ્કે યુવતિમાધાય સર્વયોષિદ્વરાં શુભામ્

ગાયતે નૃત્યતે વિપ્રઃ સુરાં ચ પિબતે ભૃશમ્।
વિના યજ્ઞોપવીતેન મહાયોગીશ્વરોત્તમઃ

પુષ્પમાલાભિર્દિવ્યાભિર્મુક્તાહારપરિચ્છદૈઃ ।
ચંદનાગુરુદિગ્ધાંગો રાજમાનો મુનીશ્વરઃ

તસ્યાશ્રમં નૃપો ગત્વા તં દૃષ્ટ્વા દ્વિજસત્તમમ્ ।
પ્રણામમકરોન્મૂર્ધ્ના દણ્ડવત્સુસમાહિતઃ

અત્રિપુત્રઃ સ ધર્માત્મા સમાલોક્ય નૃપોત્તમમ્।
આગતં પુરતો ભક્ત્યા અથ ધ્યાનં સમાસ્થિતઃ

એવં વર્ષશતં પ્રાપ્તં તસ્ય ભૂપસ્ય સત્તમ।
નિશ્ચલં શાન્તિમાપન્નં માનસં ભક્તિતત્પરમ્

સમાહૂય ઉવાચેદં કિમર્થં ક્લિશ્યસે નૃપ।
બ્રહ્માચારેણ હીનોસ્મિ બ્રહ્મત્વં નાસ્તિ મે કદા

સુરામાંસપ્રલુબ્ધોઽસ્મિ સ્ત્રિયાસક્તઃ સદૈવ હિ ।
વરદાને ન મે શક્તિરન્યં શુશ્રૂષ બ્રાહ્મણમ્

"આયુરુવાચ-
ભવાદૃશો મહાભાગ નાસ્તિ બ્રાહ્મણસત્તમઃ।
સર્વકામપ્રદાતા વૈ ત્રૈલોક્યે પરમેશ્વરઃ

અત્રિવંશે મહાભાગ ગોવિંદઃ પરમેશ્વરઃ।
બ્રાહ્મણસ્ય સ્વરૂપેણ ભવાન્વૈ ગરુડધ્વજઃ

નમોઽસ્તુ દેવદેવેશ નમોઽસ્તુ પરમેશ્વર।
ત્વામહં શરણં પ્રાપ્તઃ શરણાગતવત્સલ

ઉદ્ધરસ્વ હૃષીકેશ માયાં કૃત્વા પ્રતિષ્ઠસિ ।
વિશ્વસ્થાનાં પ્રજાનાં તુ વિદ્વાંસંવિશ્વનાયકમ્

જાનામ્યહં જગન્નાથં ભવન્તં મધુસૂદનમ્।
મામેવ રક્ષ ગોવિન્દ વિશ્વરૂપ નમોસ્તુ તે

"કુઞ્જલ ઉવાચ-
ગતે બહુતિથે કાલે દત્તાત્રેયો નૃપોત્તમમ્।
ઉવાચ મત્તરૂપેણ કુરુષ્વ વચનં મમ

કપાલે મે સુરાં દેહિ પાચિતં માંસભોજનમ્।
એવમાકર્ણ્ય તદ્વાક્યં સ ચાયુઃ પૃથિવીપતિઃ

ઉત્સુકસ્તુ કપાલેન સુરામાહૃત્ય વેગવાન્।
પલં સુપાચિતં ચૈવ ચ્છિત્ત્વા હસ્તેન સત્વરમ્

નૃપેન્દ્રઃ પ્રદદૌ ચાપિ દત્તાત્રેયાય સત્તમ।
અથ પ્રસન્નચેતાઃ સ સંજાતો મુનિપુઙ્ગવઃ

દૃષ્ટ્વા ભક્તિં પ્રભાવં ચ ગુરુશુશ્રૂષણં પરમ્।
સમુવાચ નૃપેન્દ્રં તમાયું પ્રણતમાનસમ્

વરં વરય ભદ્રં તે દુર્લભં ભુવિ ભૂપતે।
સર્વમેવ પ્રદાસ્યામિ યંયમિચ્છસિ સામ્પ્રતમ્

"રાજોવાચ-
ભવાન્દાતા વરં સત્યં કૃપયા મુનિસત્તમ।
પુત્રં દેહિ ગુણોપેતં સર્વજ્ઞં ગુણસંયુતમ્

દેવવીર્યં સુતેજં ચ અજેયં દેવદાનવૈઃ।
ક્ષત્રિયૈ રાક્ષસૈર્ઘોરૈર્દાનવૈઃ કિન્નરૈસ્તથા

દેવબ્રાહ્મણસમ્ભક્તઃ પ્રજાપાલો વિશેષતઃ।
યજ્વા દાનપતિઃ શૂરઃ શરણાગતવત્સલઃ

દાતા ભોક્તા મહાત્મા ચ વેદશાસ્ત્રેષુ પણ્ડિતઃ।
ધનુર્વેદેષુ નિપુણઃ શાસ્ત્રેષુ ચ પરાયણઃ

અનાહતમતિર્ધીરઃ સંગ્રામેષ્વપરાજિતઃ।
એવં ગુણઃ સુરૂપશ્ચ યસ્માદ્વઞ્શઃ પ્રસૂયતે

દેહિ પુત્રં મહાભાગ મમવંશપ્રધારકમ્।
યદિ ચાપિ વરો દેયસ્ત્વયા મે કૃપયા વિભો

"દત્તાત્રેય ઉવાચ-
એવમસ્તુ મહાભાગ તવ પુત્રો ભવિષ્યતિ।
ગૃહે વંશકરઃ પુણ્યઃ સર્વજીવદયાકરઃ

એભિર્ગુણૈસ્તુ સંયુક્તો વૈષ્ણવાંશેન સંયુતઃ ।
રાજા ચ સાર્વભૌમશ્ચ ઇન્દ્રતુલ્યો નરેશ્વરઃ

એવં ખલુ વરં દત્વા દદૌ ફલમનુત્તમમ્।
ભૂપમાહ મહાયોગી સુભાર્યાયૈ પ્રદીયતામ્

એવમુક્ત્વા વિસૃજ્યૈવ તમાયું પ્રણતં પુરઃ।
આશીર્ભિરભિનન્દ્યૈવ અન્તર્દ્ધાનમધીયત

ઇતિ શ્રીપદ્મપુરાણે ભૂમિખણ્ડે વેનોપાખ્યાને ગુરુતીર્થમાહાત્મ્યે ચ્યવનચરિત્રે ત્ર્યધિકશતતમોઽધ્યાયઃ