પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.8

ભીષ્મ ઉવાચ।
બહુભિર્દ્ધરણી ભુક્તા ભૂપાલૈઃ શ્રૂયતે પુરા।
પાર્થિવાઃ પૃથિવીયોગાત્પૃથિવી કસ્ય યોગતઃ

કિમર્થં ચ કૃતા સંજ્ઞા ભૂમેસ્સા પારિભાષિકી।
ગૌરિતીયં ચ સંજ્ઞા વા ભુવઃ કસ્માદ્બ્રવીહિ મે

પુલસ્ત્ય ઉવાચ।
પુરા કૃતયુગસ્યાસીદંગો નામ પ્રજાપતિઃ।
મૃત્યોસ્તુ દુહિતા તેન પરિણીતાતિદુર્મુખી

સુનીથા નામ તસ્યાસ્તુ વેનો નામ સુતઃ પુરા।
અધર્મનિરતઃ કામી બલવાન્વસુધાધિપઃ

લોકસ્યાધર્મકૃચ્ચાપિ પરભાર્યાપહારકઃ।
અથ તસ્ય પ્રસિદ્યર્થં જગદર્થં મહર્ષિભિઃ

અનુનીતોપિ ન દદાવશુદ્ધાત્માઽભયં તતઃ।
શાપેન મારયિત્વૈનમરાજકભયાર્દિતાઃ

મમંથુર્બ્રાહ્મણાસ્તસ્ય બલાદ્દેહમકલ્મષાઃ।
તત્કાયાન્મથ્યમાનાત્તુ જનિતા મ્લેચ્છજાતયઃ

શરીરે માતુરંશેન કૃષ્ણાંજનસમપ્રભાઃ।
પિતુરંશસ્ય સંગેન ધાર્મિકો ધર્મકારકઃ

ઉત્પન્નો દક્ષિણાદ્ધસ્તાત્સધનુઃ સશરો ગદી।
દિવ્યતેજોમયઃ પુત્રસ્સરત્નકવચાંગદઃ

પૃથુરેવાભવન્નામ્ના સ ચ વિષ્ણુરજાયત।
સ વિપ્રૈરભિષિક્તઃ સંસ્તપઃ કૃત્વા સુદુષ્કરં

વિષ્ણોર્વરેણ સર્વસ્ય પ્રભુત્વમગમત્પ્રભુઃ।
નિઃસ્વાધ્યાયવષટ્કારં નિર્દ્ધર્મં વીક્ષ્ય ભૂતલં

વેદ્ધુમેવોદ્યતઃ કોપાચ્છરેણામિતવિક્રમઃ।
તતો ગોરૂપમાસ્થાય ભૂઃ પલાયિતુમુદ્યતા

પૃષ્ઠે ત્વન્વગમત્તસ્યાઃ પૃથુઃ સેષુશરાસનઃ।
તતઃ સ્થિત્વૈકદેશે તુ કિં કરોમીતિ ચાબ્રવીત્

પૃથુરપ્યવદદ્વાક્યમીપ્સિતં દેહિ સુવ્રતે।
સર્વસ્ય જગતઃ શીઘ્રં સ્થાવરસ્ય ચરસ્ય ચ

તથેતિ ચાબ્રવીદ્ભૂમિર્દુદોહ સ નરાધિપઃ।
સ્વકે પાણૌ પૃથુર્વત્સં કૃત્વા સ્વાયંભુવં મનું

તદન્નમભવદ્દુગ્ધં પ્રજા જીવંતિ યેન તુ।
તતસ્તુ ઋષિભિર્દુગ્ધા વત્સઃ સોમસ્તદાભવત્

દોગ્ધા વાચસ્પતિરભૂત્પાત્રં વેદસ્તપો રસઃ।
દેવૈશ્ચ વસુધા દુગ્ધા મરુદ્દોગ્ધા તદાભવત્

ઇન્દ્રો વત્સઃ સમભવત્ક્ષીરમૂર્જ્જસ્વલં બલં।
દેવાનાં કાંચનં પાત્રં પિતૃણાં રાજતં તથા

અંતકશ્ચાભવદ્દોગ્ધા યમો વત્સઃ સ્વધા રસઃ।
બિલં ચ પાત્રં નાગાનાં તક્ષકો વત્સકોભવત્

વિષં ક્ષીરં તતો દોગ્ધા ધૃતરાષ્ટ્રોભવત્પુનઃ।
અસુરૈરપિ દુગ્ધેયં આયસે શત્રુપીડનમ્

પાત્રે માયામભૂદ્વત્સઃપ્રાલ્હાદિસ્તુવિરોચનઃ।
દોગ્ધા ત્રિમૂર્દ્ધા તત્રાસીન્માયા યેન પ્રવર્તિતા

યક્ષૈશ્ચ વસુધા દુગ્ધા પુરાંતર્દ્ધાનમીપ્સુભિઃ।
કૃત્વા વિશ્વાવસું વત્સં મણિમંતં મહીપતે

પ્રેતરક્ષોગણૈર્દુગ્ધા વસા રુધિરમુલ્બણં।
રૌપ્યનાભોભવદ્દોગ્ધા સુમાલી વત્સ એવ ચ

ગંધર્વૈશ્ચ પુનર્દુગ્ધા વસુધા સાપ્સરોગણૈઃ।
વત્સં ચિત્રરથં કૃત્વા ગંધાન્પદ્મદલે તથા

દોગ્ધાવસુરુચિર્નામાથર્વવેદસ્ય પારગઃ।
ગિરિભિર્વસુધા દુગ્ધા રત્નાનિ વિવિધાનિ ચ

ઔષધાનિ ચ દિવ્યાનિ દોગ્ધા મેરુર્મહીધરઃ।
વત્સોભૂદ્ધિમવાંસ્તત્ર પાત્રં શૈલમયં પુનઃ

વૃક્ષૈશ્ચ વસુધા દુગ્ધા ક્ષીરં છિન્નપ્રરોહણં।
પાલાશપાત્રે દોગ્ધા તુ સાલઃ પુષ્પવનાકુલઃ

પ્લક્ષોભવત્તતો વત્સઃ સર્વવૃક્ષવનાધિપઃ।
એવમન્યૈશ્ચ વસુધા તથા દુગ્ધા યથેચ્છતઃ

આયુર્દ્ધનાનિ સૌખ્યં ચ પૃથૌ રાજ્યં પ્રશાસતિ।
ન દારિદ્ર્યં તથા રોગી નાધનોનચપાપકૃત્

નોપસર્ગા ન ચાઘાતઃ પૃથૌ રાજ્યં પ્રશાસતિ।
નિત્યંપ્રમુદિતાલોકા દુઃખશોકવિવર્જિતાઃ

ધનુઃ કોટ્યા ચ શૈલેંદ્રાનુત્સાર્ય સ મહાબલઃ।
ભૂમંડલં સમં ચક્રે લોકાનાં હિતકામ્યયા

ન પુરગ્રામદુર્ગાણિ ન ચાયુધધરા નરાઃ।
મ્રિયંતે યત્ર દુઃખં ચ નાર્થશાસ્ત્રસ્ય ચાદરઃ

ધર્મૈકતાનાઃ પુરુષાઃ પૃથૌ રાજ્યં પ્રશાસતિ।
કથિતાનિ ચ પાત્રાણિ યત્ક્ષીરં ચ યથા તવ

યેષાં યેન રુચિસ્તત્ર તેભ્યો દત્તં વિજાનતા।
યજ્ઞશ્રીદેષુ સર્વેષુ મયા તુભ્યં નિવેદિતં

દુહિતૃત્વં ગતા યસ્માત્પૃથોઃ પૃથ્વી મહામતે।
તસ્યાનુસારયોગાચ્ચ પૃથિવી વિશ્રુતા બુધૈઃ

ભીષ્મ ઉવાચ।
આદિત્યવંશમખિલં વદ બ્રહ્મન્યથાક્રમં।
સોમવંશં ચ તત્ત્વજ્ઞ યથાવદ્વક્તુમર્હસિ

પુલસ્ત્ય ઉવાચ।
વિવસ્વાન્કશ્યપાત્પૂર્વમદિત્યામભવત્પુરા।
તસ્ય પત્નીત્રયં તદ્વત્સંજ્ઞા રાજ્ઞી પ્રભા તથા

રૈવતસ્ય સુતા રાજ્ઞી રેવતં સુષુવે સુતં।
પ્રભા પ્રભાતં સુષુવે ત્વાષ્ટ્રં સંજ્ઞા તથા મનું

યમશ્ચ યમુના ચૈવ યમલૌ ચ બભૂવતુઃ।
તતસ્તેજોમયં રૂપમસહંતી વિવસ્વતઃ

નારીમુત્પાદયામાસ સ્વશરીરાદનિંદિતાં।
ત્વાષ્ટ્રી સ્વરૂપરૂપેણ નામ્ના છાયેતિ ભામિની

કિંકરોમીતિ પુરતઃ સંસ્થિતાં તામભાષત।
છાયે ત્વં ભજ ભર્તારં મદીયં તં વરાનને

અપત્યાનિ મદીયાનિ માતૃસ્નેહેન પાલય।
તથેત્યુક્ત્વા ચ સા દેવમગાત્કામાય સુવ્રતા

કામયામાસ દેવોપિ સંજ્ઞેયમિતિ ચાદરાત્।
જનયામાસ સાવર્ણિં મનું મનુસ્વરૂપિણમ્

સવર્ણત્વાચ્ચ સાવર્ણેર્મનોર્વૈવસ્વતસ્ય તુ।
તતઃ સુતાં ચ તપતીં ત્વાષ્ટ્રીં ચૈવ ક્રમેણ તુ

છાયાયાં જનયામાસ સંજ્ઞેયમિતિ ભાસ્કરઃ।
છાયા સ્વપુત્રે ત્વધિકં સ્નેહં ચક્રે મનૌ તદા

ન ચક્ષમે મનુઃ પૂર્વસ્તદ્યમઃ ક્રોધમૂર્છિતઃ।
સંતર્જયામાસ તદા પાદમુત્ક્ષિપ્ય દક્ષિણં

શશાપ ચ યમં છાયા ભવતુ ક્રિમિસંયુતઃ।
પાદોયમેકો ભવિતા પૂયશોણિતવિસ્રવઃ

નિવેદયામાસ પિતુર્યમઃ શાપેન ધર્ષિતઃ।
નિઃકારણમહં શપ્તો માત્રા દેવ સકોપયા

બાલભાવાન્મયા કિંચિદુદ્યતશ્ચરણઃ સકૃત્।
મનુના વાર્યમાણાપિ મમ શાપમદાદ્વિભો

પ્રાયો ન માતા સાસ્માકમસમા સ્નેહતો યતઃ।
દેવોપ્યાહ યમં ભૂયઃ કિં કરોમિ મહામતે૫૦

સૌખ્યાત્કસ્ય ન દુઃખં સ્યાદથવા કર્મસંતતિઃ।
અનિવાર્યા ભવસ્યાપિ કા કથાન્યેષુ જંતુષુ

કૃકવાકુસ્તવ પદે સ ક્રિમિં ભક્ષયિષ્યતિ।
ખંજં ચ રુચિરં ચૈવ પાદમેતદ્ભવિષ્યતિ

એવમુક્તઃ સમાશ્વસ્તસ્તપસ્તીવ્રં ચકાર હ।
વૈરાગ્યાત્પુષ્કરે તીર્થે ફલફેનાનિલાશનઃ

પિતામહં સમારાધ્ય યાવદ્વર્ષાયુતં પુનઃ।
તપઃપ્રભાવાદ્દેવેશઃ સંતુષ્ટઃ પદ્મસંભવઃ

વવ્રે સ લોકપાલત્વં પિતૃલોકં તથાક્ષયં।
ધર્માધર્માત્મકસ્યાસ્ય જગતસ્તુ પરીક્ષણમ્

એવં સ લોકપાલત્વમગમત્પદ્મસંભવાત્।
પિતૄણામાધિપત્યં ચ ધર્માધર્મસ્ય ચાનઘ

વિવસ્વાનથ તજ્જ્ઞાત્વા સંજ્ઞાયાઃ કર્મચેષ્ટિતં।
ત્વષ્ટુઃ સમીપમગમદાચચક્ષે સરોષવાન્

તમુવાચ તતસ્ત્વષ્ટા સાંત્વપૂર્વમિદં વચઃ।
તવાસહંતી ભગવંસ્તેજસ્તીવ્રં તમોનુદ

બડવારૂપમાસ્થાય મત્સકાશમિહાગતા।
નિવારિતા મયા સા ચ ત્વદ્ભયેન દિવસ્પતે

યસ્માદવિજ્ઞાતમના મત્સકાશમિહાગતા।
તસ્માન્મદીયં ભવનં પ્રવેષ્ટું ન તવાર્હતિ

એવમુક્તા જગામાશુ મરુદેશમનિંદિતા।
બડવારૂપમાસ્થાય ભૂતલે સંપ્રતિષ્ઠિતા

તસ્માત્પ્રસાદં કુરુ મે યદ્યનુગ્રહભાગહમ્।
અપનેષ્યામિ તે તેજઃ કૃત્વા યંત્રે દિવાકરમ્

રૂપં તવ કરિષ્યામિ લોકાનંદકરં પ્રભો।
તથેત્યુક્તઃ સ રવિણા ભ્રમે કૃત્વા દિવાકરં

પૃથક્ચકાર તેજશ્ચ ચક્રં વિષ્ણોઃ પ્રકલ્પયત્।
ત્રિશૂલં ચાપિ રુદ્રસ્ય વજ્રમિંદ્રસ્ય ચાપરં

દૈત્યદાનવસંહર્તૃ સહસ્રકિરણાત્મકં।
રૂપં ચાપ્રતિમં ચક્રે ત્વષ્ટા પદ્ભ્યામૃતે મહત્

ન શશાક ચ તદ્દ્રષ્ટું પાદરૂપં રવેઃ પુનઃ।
અદ્યાપિ ચ તતઃ પાદૌ ન કશ્ચિત્કારયેત્ક્વચિત્

યઃ કરોતિ સ પાપિષ્ઠો ગતિમાપ્નોતિ નિંદિતાં।
કુષ્ઠરોગમવાપ્નોતિ લોકેસ્મિન્દુઃખસંજ્ઞિતં

તસ્માન્ન ધર્મકામાર્થી ચિત્રેષ્વાયતનેષુ ચ।
ન ક્વચિત્કારયેત્પાદૌ દેવદેવસ્ય ધીમતઃ

તતઃ સ ભગવાન્ગત્વા ભૂર્લોકમમરાધિપઃ।
કામયામાસ કામાર્તો મુખ એવ દિવાકરઃ

અશ્વરૂપેણ મહતા તેજસા ચ સમન્વિતઃ।
સંજ્ઞા ચ મનસા ક્ષોભમગમદ્ભયવિહ્વલા

નાસાપુટાભ્યામુત્સૃષ્ટં પરોયમિતિ શંકયા।
તસ્યાથ રેતસો જાતાવશ્વિનાવિતિ નઃ શ્રુતમ્

દસ્રૌ શ્રુતિત્વાત્સંજાતૌ નાસત્યૌ નાસિકાગ્રતઃ।
જ્ઞાત્વા ચિરાચ્ચ તં દેવં સંતોષમગમત્પરં

વિમાનેનાગમત્સ્વર્ગે પત્ન્યા સહ મુદાન્વિતઃ।
સાવર્ણ્યોપિ મનુર્મેરાવદ્યાપિ તપતે તપઃ

શનિસ્તપોબલાચ્ચાપિ ગ્રહાણાં સમતાં ગતઃ।
યમુના તપતી ચૈવ પુનર્નદ્યૌ બભૂવતુઃ

વિષ્ઠિર્ઘોરાત્મિકા તદ્વત્કાલત્વેન વ્યવસ્થિતા।
મનોર્વૈવસ્વતસ્યાપિ દશ પુત્રા મહાબલાઃ

ઇલસ્તુ પ્રથમસ્તેષાં પુત્રેષ્ટ્યા સમકલ્પિ યઃ।
ઇક્ષ્વાકુઃ કુશનાભશ્ચ અરિષ્ટો ધૃષ્ટ એવ ચ

નરિષ્યંતઃ કરૂષશ્ચ શર્યાતિશ્ચ મહાબલઃ।
પૃષધ્રશ્ચાથ નાભાગઃ સર્વે તે દિવ્યમાનુષાઃ

અભિષિચ્ય મનુઃ પૂર્વમિલં પુત્રં સ ધાર્મિકમ્।
જગામ તપસે ભૂયઃ પુષ્કરં સ તપોવનં

અથાજગામ સિધ્યર્થં તસ્ય બ્રહ્મા વરપ્રદઃ।
વરં વરય ભદ્રં તે માનવેય યથેપ્સિતં

ઉવાચ સ તદા દેવં પદ્માક્ષં પદ્મજં વિભું।
વંશે મે ધર્મસંયુક્તાઃ પૃથિવ્યાં સર્વપાર્થિવાઃ

ભવેયુરીશ્વરાઃ સ્વામિન્પ્રસાદાત્તવ કંજજ।
તથેત્યુક્ત્વા તુ દેવેશસ્તત્રૈવાંતરધીયત

તતોયોધ્યાં સમાગત્ય સમતિષ્ઠદ્યથા પુરા।
અથૈકદા રથારૂઢ ઇલો નિજ સુતો મનોઃ

નિર્જગામાર્થસિધ્યર્થમિનપ્રાયાં મહીમિમાં।
ભ્રમન્દ્વીપાનિ સર્વાણિ ક્ષ્માભૃતઃ સંપ્રસાધયન્

જગામોપવનં શંભોરથાકૃષ્ટઃ પ્રતાપવાન્।
કલ્પદ્રુમલતાકીર્ણં નામ્ના શરવણં મહત્

રમતે યત્ર દેવેશઃ સોમઃ સોમાર્દ્ધશેખરઃ।
ઉમયા સમયસ્તત્ર પુરા શરવણે કૃતઃ

પુંનામસંજ્ઞં યત્કિંચિદાગમિષ્યતિ નો વનં।
સ્ત્રીત્વમેષ્યતિ તત્સર્વં દશયોજનમંડલે

અજ્ઞાતસમયો રાજા ઇલઃ શરવણં ગતઃ।
સ્ત્રીત્વં જગામ સહસા બડવાશ્વોઽભવત્ક્ષણાત્

પુરુષત્વે કૃતં સર્વં સ્ત્રીકાયે વિસ્મૃતં તતઃ।
ઇલેતિ સાભવન્નારી પીનોન્નતઘનસ્તની

ઉન્નતશ્રોણિજઘના પદ્મપત્રાયતેક્ષણા।
પૂર્ણેન્દુવદના તન્વી વિલાસિન્યસિતેક્ષણા

પીનોન્નતાયતભુજા નીલકુંચિતમૂર્દ્ધજા।
તનુલોમા સુવદના મૃદુગદ્ગદભાષિણી

શ્યામાગૌરેણ વર્ણેન તનુતામ્રનખાંકુરા।
કાર્મુકભ્રૂયુગોપેતા હંસાવરણગામિની

ભ્રમમાણા વને તસ્મિન્ચિંતયામાસ ભામિની।
કો મે પિતા વા ભ્રાતા વા કો મે ત્રાતા ભવેદિહ

કસ્ય ભર્ત્તુરહં દત્તા કિયદ્વર્ષાસ્મિ ભૂતલે।
ચિંતયંતી ચ દદૃશે સોમપુત્રેણ સાઙ્ગના

ઇલારૂપ સમાક્ષિપ્ત મનસા વરવર્ણિની।
બુધસ્તદાપ્તયે યત્નમકરોત્કામપીડિતઃ

વિશિષ્ટાકારવાન્મુંડી સ કમંડલુપુસ્તકઃ।
વેણુદંડકૃતાવેશઃ પવિત્રક ખનિત્રકઃ

દ્વિજરૂપઃ શિખી બ્રહ્મ નિગદન્કર્ણકુંડલી।
વટુભિશ્ચાર્થિભિર્યુક્તઃ સમિત્પુષ્પકુશોદકૈઃ

કાલેન્વિષ્યાં તતસ્તસ્મિન્નાજુહાવ સ તામિલામ્।
બહિર્વનસ્યાંતરિતઃ કિલ પાદપમંડપે

સસંભ્રમમકસ્માચ્ચ સોપાલંભમિવાભવત્।
ત્યક્ત્વાગ્નિહોત્રશુશ્રૂષાં ક્વ ગતા મંદિરાન્મમ

ઇયં વિહારવેલા તે અતિક્રામતિ સાંપ્રતમ્।
એહ્યેહિ પૃથુસુશ્રોણિ સંભ્રાંતા કેન હેતુના

ઇયં સાયંતની વેલા વિહારસ્યેહ વર્ત્તતે।
કૃત્વોપલેપનં પુષ્પૈરલંકુરુ ગૃહં મમ૧૦૦

સાબ્રવીદ્વિસ્મૃતાહં ચ સર્વમેવ તપોધન।
આત્માનં ત્વાં ચ ભર્ત્તારં કુલં ચ વદ મેનઘ

બુધઃ પ્રોવાચ તાં તન્વીમિલા ત્વં વરવર્ણિની।
અહં ચ કામુકો નામ બહુવિદ્યો બુધઃ સ્મૃતઃ

તેજસ્વિનઃ કુલે જાતઃ પિતા મે બ્રાહ્મણાધિપઃ।
ઇતિ સા તસ્યવચનાત્પ્રવિષ્ટા બુધમંદિરમ્

રત્નસ્તંભસમાકીર્ણં દિવ્યમાયાવિનિર્મિતમ્।
ઇલા કૃતાર્થમાત્માનં મેને તદ્ભવને સ્થિતા

અહો વૃત્તમહોરૂપમહો ધનમહોકુલમ્।
મમ ચાસ્ય ચ ભર્ત્તુર્વા અહો લાવણ્યમુત્તમમ્

રેમે ચ સા તેન સમમતિકાલમિલા વને।
સર્વભોગમયે ગેહે યથેંદ્રભવને તથા

અથાન્વિષ્યંતો રાજાનં ભ્રાતરસ્તસ્ય માનવાઃ।
ઇક્ષ્વાકુપ્રમુખા જગ્મુસ્તદા શરવણાંતિકમ્

તતસ્તે દદૃશુઃ સર્વે વડવામગ્રતઃ સ્થિતામ્।
રત્નપર્યંતકિરણદીપ્યમાનામનુત્તમામ્

સંપ્રાપ્ય પ્રત્યભિજ્ઞાનાત્સર્વે વિસ્મયમાગતાઃ।
અયં ચંદ્રપ્રભો નામ વાજી તસ્ય મહાત્મનઃ

અગમદ્વડવારૂપમુત્તમં કેન હેતુના।
તતસ્તુ મૈત્રાવરુણિં પપ્રચ્છુઃ સ્વપુરોહિતમ્

કિમેતદિત્યભૂચ્ચિત્રં વદ યોગવિદાં વર।
વસિષ્ઠોપ્યબ્રવીત્સર્વં દૃષ્ટ્વા તં ધ્યાનચક્ષુષા

સમયઃ શંભુદયિતા કૃતઃ શરવણે પુરા।
યઃ પુમાન્પ્રવિશેચ્ચાત્ર સ નારીત્વમવાપ્સ્યતિ

અયમશ્વોપિ નારીત્વમગાદ્રાજ્ઞા સહૈવ તુ।
ઇલઃ પુરુષતામેતિ યથાસૌ ધનદોપમઃ

તથૈવ યત્નઃ કર્ત્તવ્ય આરાધ્ય ચ પિનાકિનમ્।
તતસ્તે માનવા જગ્મુર્યત્ર દેવો મહેશ્વરઃ

તુષ્ટવુર્વિવિધૈઃ સ્તોત્રૈઃ પાર્વતીપરમેશ્વરૌ।
તાવૂચતુરલં ચૈષ સમયઃ કિં નુ સાંપ્રતં

ઇક્ષ્વાકોરશ્વમેધેન યત્ફલં સ્યાત્તદાવયોઃ।
દત્વા કિંપુરુષો વીરઃ સ ભવિષ્યત્યસંશયમ્

તથેત્યુક્ત્વા તુ તે સર્વે જગ્મુર્વૈવસ્વતાત્મજાઃ।
ઇષ્ટ્વાશ્વમેધેન તત ઇલા કિંપુરુષોભવત્

માસમેકં પુમાન્વીરઃ સ્ત્રીત્વં માસમભૂત્પુનઃ।
બુધસ્ય ભવને તિષ્ઠન્નિલો ગર્ભધરોભવત્

અજીજનત્પુત્રમેકમનેકગુણસંયુતમ્।
બુધ ઉત્પાદ્ય તં પૂરું સ સ્વર્ગમગમત્પુનઃ

ઇલસ્ય નામ્ના તદ્વર્ષમિલાવૃતમભૂત્તદા।
સોમાર્કવંશજો રાજા ઇલોભૂદ્વંશવર્દ્ધનઃ

એવં પુરૂરવાઃ પૂરોરભવદ્વંશવર્દ્ધનઃ।
ઇક્ષ્વાકુરર્કવંશસ્ય તથૈવોક્તો નરેશ્વરઃ

ઇલઃ કિંપુરુષત્વે ચ સુદ્યુમ્ન ઇતિ ચોચ્યતે।
પુનઃ પુત્રત્રયમભૂત્સુદ્યુમ્નસ્યાપરાજિતમ્

ઉત્કલોથ ગયસ્તદ્વદ્ધરિતાશ્વશ્ચ વીર્યવાન્।
ઉત્કલસ્યોત્કલા નામ ગયસ્ય તુ ગયાપુરી

હરિતાશ્વસ્ય દિગ્યામ્યા સંજ્ઞાતા કુરુભિઃ સહ।
પ્રતિષ્ઠાનેભિષિચ્યાથ સ પુરૂરવસં સુતમ્

જગામેલાવૃતં ભોક્તું દિવ્યં વર્ષં ફલાશનઃ।
ઇક્ષ્વાકુર્જ્યેષ્ઠદાયાદો મધ્યદેશમવાપ્તવાન્

નરિષ્યંતસ્ય પુત્રોભૂચ્છુકો નામ મહાબલઃ।
નાભાગાદંબરીષસ્તુ ધૃષ્ટસ્ય તુ સુતત્રયમ્

ધૃષ્ટકેતુઃ સ્વધર્માથો રણધૃષ્ટશ્ચ વીર્યવાન્।
આનર્તો નામ શર્યાતેઃ સુકન્યા ચૈવ દારિકા

આનર્તસ્યાભવત્પુત્રો રોચમાનઃ પ્રતાપવાન્।
આનર્તો નામ દેશોભૂન્નગરી ચ કુશસ્થલી

રોચમાનસ્ય રેવોભૂદ્રેવાદ્રૈવત એવ ચ।
કકુદ્મી ચાપરં નામ જ્યેષ્ઠઃ પુત્રશતસ્ય ચ

રેવતી તસ્ય સા કન્યા ભાર્યા રામસ્ય વિશ્રુતા।
કરૂષાચ્ચૈવ કારૂષા બહવઃ પ્રથિતા ભુવિ

પૃષધ્રો ગોવધાચ્છૂદ્રો ગુરુશાપાદજાયત।
ઇક્ષ્વાકુપુત્રા નામ્નાથ વિકુક્ષિ નિમિદંડકાઃ

શ્રેષ્ઠાઃ પુત્રશતસ્યાસન્પંચાશચ્ચાથ તત્સુતાઃ।
મેરોરુત્તરતસ્તે તુ જાતાઃ પાર્થિવસત્તમાઃ

ચત્વારિંશત્તથાષ્ટાન્યે શતમધ્યે ચ યેભવન્।
મેરોર્દક્ષિણતશ્ચૈવ રાજાનસ્તે પ્રકીર્તિતાઃ

જ્યેષ્ઠાત્કકુત્સ્થનામાભૂત્સુતસ્તસ્ય સુયોધનઃ।
તસ્ય પુત્રઃ પૃથૃર્નામ વિશ્વસ્તસ્ય પૃથોઃ સુતઃ

આર્દ્રસ્તસ્ય ચ પુત્રોભૂદ્યુવનાશ્વસ્તતોભવત્।
યુવનાશ્વસ્ય પુત્રોભૂચ્છાવસ્તો નામ વીર્યવાન્

નિર્મિતા યેન શાવસ્તી હ્યંગદેશે નરાધિપ।
શાવસ્તાદ્બૃહદશ્વો ભૂત્કુવલાશ્વસ્તતોભવત્

ધુંધુમારત્વમગમદ્ધુંધું હત્વાઽસુરં પુરા।
તસ્ય પુત્રાસ્ત્રયો જાતા દૃઢાશ્વો ઘૃણિરેવ ચ

કપિલાશ્વશ્ચ વિખ્યાતો ધૌંધુમારિઃ પ્રતાપવાન્।
દૃઢાશ્વસ્ય પ્રમોદસ્તુ હર્યશ્વસ્તસ્ય ચાત્મજઃ

હર્યશ્વસ્ય નિકુંભોભૂત્સંહતાશ્વસ્તતોભવત્।
અકૃતાશ્વો રણાશ્વશ્ચ સંહતાશ્વ સુતાવુભૌ

યુવનાશ્વો રણાશ્વસ્ય માંધાતા ચ તતોભવત્।
માંધાતુઃ પુરુકુત્સોભૂદ્ધર્મસેતુશ્ચ પાર્થિવઃ

મુચુકુન્દશ્ચ વિખ્યાતશ્શક્રમિત્રઃ પ્રતાપવાન્।
પુરુકુત્સસ્ય પુત્રોભૂદ્દુસ્સહો નર્મદાપતિઃ

સંભૂતિસ્તસ્ય પુત્રોભૂત્ત્રિધન્વા ચ તતોભવત્।
ત્રિધન્વનઃ સુતો જાતસ્ત્રય્યારુણ ઇતિ સ્મૃતઃ

તસ્ય સત્યવ્રતો નામ તસ્માત્સત્યરથઃ સ્મૃતઃ।
તસ્ય પુત્રો હરિશ્ચન્દ્રો હરિશ્ચંદ્રાચ્ચ રોહિતઃ

રોહતાચ્ચ વૃકો જાતો વૃકાદ્બાહુરજાયત।
સગરસ્તસ્ય પુત્રોભૂદ્રાજા પરમધાર્મિકઃ

દ્વે ભાર્યે સગરસ્યાપિ પ્રભા ભાનુમતી તથા।
તાભ્યામારાધિતઃ પૂર્વમૌર્વાગ્નિઃ પુત્રકામ્યયા

ઔર્વસ્તુષ્ટસ્તયોઃ પ્રાદાદ્યથેષ્ટં વરમુત્તમમ્।
એકા ષષ્ટિસહસ્રાણિ સુતમેકં તથાપરા

અગૃહ્ણાદ્વંશકર્તારં પ્રભાઽગૃહ્ણાદ્બહૂન્સુતાન્।
એકં ભાનુમતી પુત્રમગૃહ્ણાદસમંજસં

તતઃ ષષ્ટિસહસ્રાણિ સુષુવે યાદવી પ્રભા।
ખનંતઃ પૃથિવીં દગ્ધા વિષ્ણુના યે ઽશ્વમાર્ગણે

અસમંજસ્તુ તનયો હ્યંશુમાન્નામ વિશ્રુતઃ।
તસ્ય પુત્રો દિલીપસ્તુ દિલીપાત્તુ ભગીરથઃ

યેન ભાગીરથી ગઙ્ગા તપઃ કૃત્વાવતારિતા।
ભગીરથસ્ય તનયો નાભાગ ઇતિ વિશ્રુતઃ૧૫૦

નાભાગસ્યાંબરીષોભૂત્સિંધુદ્વીપસ્તતોભવત્।
તસ્યાયુતાયુઃ પુત્રોભૂદૃતુપર્ણસ્તતોભવત્

તસ્ય કલ્માષપાદસ્તુ સર્વકર્મા તતઃ સ્મૃતઃ।
તસ્યાનરણ્યઃ પુત્રોભૂન્નિઘ્નસ્તસ્ય સુતોભવત્

નિઘ્નપુત્રાવુભૌ જાતાવનમિત્ર રઘૂત્તમૌ।
અનમિત્રો વનમગાદરિનાશકૃતે નૃપ

રઘોરભૂદ્દિલીપસ્તુ દિલીપાચ્ચાપ્યજસ્તથા।
દીર્ઘબાહુરજાજ્જાતઃ પ્રજાપાલસ્તતોભવત્

તતો દશરથો જાતસ્તસ્ય પુત્રચતુષ્ટયં।
નારાયણાત્મકાઃ સર્વે રામસ્તસ્યાગ્રજોભવત્

રાવણાંતકરસ્તદ્વદ્રઘૂણાં વંશવર્દ્ધનઃ।
વાલ્મીકિર્યસ્ય ચરિતં ચક્રે ભાર્ગવસત્તમઃ

તસ્ય પુત્રઃ કુશો નામ ઇક્ષ્વાકુકુલવર્દ્ધનઃ।
અતિથિસ્તુ કુશાજ્જાતો નિષધસ્તસ્ય ચાત્મજઃ

નલસ્તુ નિષધાજ્જાતો નભાસ્તસ્માદજાયત।
નભસઃ પુંડરીકોભૂત્ક્ષેમધન્વા તતઃ પરમ્

તસ્યપુત્રોભવદ્વીરો દેવાનીકઃ પ્રતાપવાન્।
અહીનગુસ્તસ્ય સુતઃ સહસ્રાશ્વસ્તતઃ પરઃ

તતશ્ચંદ્રાવલોકસ્તુ તારાપીડસ્તતોભવત્।
તસ્યાત્મજશ્ચન્દ્રગિરિશ્ચંદ્રસ્તસ્ય સુતોભવત્

શ્રુતાયુરભવત્તસ્માદ્ભારતે યો નિપાતિતઃ।
નલૌ દ્વાવેવ વિખ્યાતૌ વંશે યસ્ય વિશેષતઃ

વીરસેનસુતસ્તદ્વન્નૈષધશ્ચ નરાધિપઃ।
એતે વિવસ્વતો વંશે રાજાનો ભૂરિદક્ષિણાઃ

ઇક્ષ્વાકુવંશપ્રભવાઃ પ્રાધાન્યેન પ્રકીર્તિતાઃ

ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખણ્ડે આદિત્યવંશકથનંનામાષ્ટમોધ્યાયઃ