પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.74

વ્યાસ ઉવાચ-
ચતુર્ભિસ્તુરગૈર્જુષ્ટં રથં સૂર્યસમપ્રભં।
ત્રૈપુરિઃ સંરુરોહાથાબ્રવીદ્વાક્યં ગણાધિપં

પિતા મે નિહતઃ પિત્રા તવ યસ્માદ્ગણાધિપ।
તસ્માત્ત્વામદ્ય વિશિખૈર્નયામિ યમસાદનં

તતસ્તમબ્રવીદ્દેવો ગણેશસ્ત્રિપુરાત્મજં।
તવ તાતેન દુષ્ટેન સુરાણામહિતં પુરા

કૃતં કર્મમહત્પાપં શ્રુતં નો જનકેન હિ।
પાપકર્મરતં દુષ્ટં જ્ઞાત્વા જ્ઞાનબલેન ચ

અવધીત્તં શરૈકેન પિતરં તે બલેન ચ।
પંકાત્પ્રતારિતો મોહાત્પ્રેષિતો યમમંદિરં

ત્વાં ચાહં તત્પથં દૈત્ય પ્રેષયામિ ક્ષણાદિહ।
ઉક્તવંતં મહાપ્રાજ્ઞં સુરાણાં ચ ગણાધિપં

વિવ્યાધ દશભિસ્તીક્ષ્ણૈઃ કાલાનલસમપ્રભૈઃ।
તતઃ શરસહસ્રૈસ્તુ દૈત્યં વિવ્યાધ સાહસાત્

યમદંડસમૈર્બાણૈઃ ક્ષુરપ્રૈશ્ચ શિલીમુખૈઃ।
કંકપત્રૈર્મહાતીક્ષ્ણૈર્વજ્રાનલસમપ્રભૈઃ

વિચકર્ત શરાંશ્ચાસ્ય લંબોદરઃ સુરાર્ચિતઃ।
પુનર્વિવ્યાધ વિશિખૈઃ સહસાભિ દુરોપમૈઃ

શરૈરર્દિતસર્વાંગો મૂર્ચ્છિતસ્ત્વપતદ્ભુવિ।
તતો ભદ્રશ્ચ સૌભદ્રો ભીષણો નિર્જરાંતકઃ

સ્વાં સ્વાં ગદાં સમાદાય દુદ્રુવુસ્તં વિનાયકમ્।
યુગપત્તે ગદાપાતૈર્નિજઘ્નુર્ગણનાયકમ્

લાઘવાત્તુ વૃથા કૃત્વા ગદાસ્તેષાં મહાબલઃ।
ભદ્રકસ્ય તુ શીર્ષે ચાહનત્પરશુના તદા

સૌભદ્રસ્યોત્તમાંગં ચ અસિનાગ્રે નિપાતિતમ્।
ભીષણસ્ય કુઠારેણ ખડ્ગેન નિર્જરાંતકમ્

પાતયિત્વા ચ હેરમ્બો મહાગિરિસમાંસ્તદા।
ચતુરો ગણમુખ્યાંશ્ચ અન્યાંશ્ચાપાતયદ્દ્વિષઃ

તતઃ સંજ્ઞાં સમાલભ્ય ત્રૈપુરિશ્ચાસુરોત્તમઃ।
સમારુહ્ય રથં સ્વં ચ જઘાન સુરસત્તમમ્

વિશિખૈરર્ધચંદ્રૈશ્ચ ક્ષુરપ્રૈર્ભલ્લકૈસ્તથા।
તાંસ્તુ ચિચ્છેદ ધર્માત્મા પુનર્વિવ્યાધ તં શરૈઃ

ચતુર્ભિઃ સૈંધવાંશ્ચૈવ શરૈકેન ચ સારથિમ્।
શરૈઃ સંપાતયામાસ ધરણ્યાં ગણનાયકાન્

લાઘવાત્તુ રથં ચાન્યં ગત્વા ત્રિપુરનંદનઃ।
વિશિખૈર્વજ્રસંકાશૈઃ સંબિભેદ ગણાધિપમ્

રુધિરેણાવસિક્તાંગો રુષા ઘોર યમપ્રભઃ।
લલાટે ચ ત્રિભિર્બાણૈસ્સપ્તભિશ્ચ સ્તનાંતરે

ચતુર્ભિર્નાભિદેશે ચ પંચભિર્મુષ્ટિમસ્તકે।
સંબિભેદ મહાક્રોધો બલિનં શંભુનંદનઃ

શરૈરર્દિતસર્વાંગઃ સ દૈત્યો રણમૂર્ધનિ।
કશ્મલં પરમં ગત્વા સંપપાત રથોપરિ

તતઃ સૂતેન ધીરેણ અપનીતો રણાજિરાત્।
વિમુખં નાહનચ્છૂરો વિનાયકઃ સુરાર્ચિતઃ

ચિરાત્સંજ્ઞાં સમાલભ્ય યંતારં ચાબ્રવીદ્વચઃ।
ગચ્છ સૂત રણે ભીરું વિનાયકં હરાત્મજમ્

તતો યંતાબ્રવીદ્વાક્યં સત્યં પથ્યં ચ કોમલમ્।
હરાત્મજશરાન્સોઢું કસ્સમર્થો રણાજિરે

તસ્માન્મોહગતસ્ત્વં ચ મયાનીતઃ પ્રભાસુત।
એતજ્જ્ઞાત્વા ત્વિદાનીં ભો યદ્યુક્તં તદ્વિધીયતામ્

એતસ્મિન્નંતરે રાજ્ઞા પ્રેરિતઃ કવિસત્તમઃ।
ઔષધાદિપ્રયોગેણ ગજઃ સંજ્ઞામબોધયત્

અકારયચ્છતગુણ પ્રાણં ચ જયમાદિશત્।
પ્રાગ્જલં મંત્રિતં દત્વા રુરોધાસ્યાઙ્ગકવ્રણાન્

સ ગજો દશનૈરેવ સ્ફોટયામાસ વૈ ગિરિમ્।
એવં શતસહસ્રાણિ સૈન્યાનિ સૈન્યપાલકાન્

પાતયામાસ સમિતૌ ગજઃ પરમદુર્જયઃ।
સ દૈત્યસ્તસ્ય પૃષ્ઠસ્થઃ શરૈઃ કાલાનલપ્રભૈઃ

હત્વા ત્વપાતયચ્ચોર્વ્યાં મુખ્યમુખ્યાન્સુરાધિપાન્।
શરૈસ્તસ્ય તદા દેવા યમદંડસમપ્રભૈઃ

નિપતંતિ મહાવીર્યા રુધિરૌઘપરિપ્લુતાઃ।
યસ્મિન્યસ્મિંશ્ચ માર્ગે તુ સ દૈત્યઃ સગજો ગતઃ

તત્ર તત્ર ચકારાશુ ભીષણં સંચિતં શરૈઃ।
ગજેન પાતિતાઃ કેચિદ્ગજારોહેણ ચાપરે

વેગેન ભ્રમણેનૈવ સુરાઃ કેચિત્પ્રતાપિતાઃ।
એવં સુરગણાધ્યક્ષાઃ શસ્ત્રાસ્ત્રૈર્વિવિધૈશ્ચ તમ્

સગજં યુદ્ધનિર્ભીતા નિજઘ્નુર્બહુભિઃ શરૈઃ।
તથાપિ તદ્ગજં યોદ્ધું ન શક્તાસ્તે મહાબલાઃ

ક્ષિપ્રં તાંસ્તુ ગજો દંતૈસ્ત્રૈપુરોઽપાતયચ્છરૈઃ।
ન ગતા યે ધરણ્યાં ચ દેવા જર્જરવિગ્રહાઃ

શરણ્યં ગણપં જગ્મુર્ભીતાસ્તે વેદનાતુરાઃ।
દેવાનાં કદનં દૃષ્ટ્વા ગણાધીશઃ પ્રતાપવાન્

સ ગજં તાડયામાસ વજ્રાનલસમૈઃ શરૈઃ।
સ ગજો વેગસંરુદ્ધઃ શરેણ ચ સમુત્થિતઃ

અથોતૌ દ્વૌ શરૈરેવ બિભિદાતે પરસ્પરમ્।
ઉભૌ તૌ નર્દમાનૌ ચ અન્યોન્યં જયમૈચ્છતામ્

શોણિતૈર્લિપ્તસર્વાંગૌ વીરમુખ્યૌ સુરાસુરૌ।
અથાખું સ ગજો મત્તો બિભેદ દશનૈઃ સ્વકૈઃ

આખુનાભિદ્રુતો નાગો ઘોરયુદ્ધં તયોઃ પરમ્।
અધોર્ધ્વં સંવિભાગે ચ ચતુર્ભિર્યુદ્ધમદ્ભુતમ્

સશબ્દં તુમુલં યુદ્ધં સર્વલોકભયંકરમ્।
દશનૈર્દશનૈરેવ શરૈરેવ શરોત્તમૈઃ

તદ્ઘોરમભવદ્યુદ્ધં દેવદાનવસંગરે।
આખુકો ભેદયાંચક્રે મહાનાંગં મહાબલમ્

પર્શુના પૃષ્ઠવંશાગ્રે સ્થિત્વા તેનાહનત્પુનઃ।
દૈત્યસ્ય દશનદ્વારે હૃદિસ્કંધેથ લાઘવાત્

સગજઃ સ પપાતોર્વ્યાં ગતાસુર્લોહિતં વમન્।
શશંસુર્મુનયો દેવાસ્સાધુસાધ્વિતિ ચાબ્રુવત્

અત્રાન્યેસ્ત્રૈરમોઘૈશ્ચ દૈત્યાનાજઘ્નુરાહવે।
યાવત્તુ સેનયોર્નૈવ જયયુદ્ધં સમાપયેત્

ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે ત્રૈપુરિવિમર્દોનામ ચતુસ્સપ્તતિતમોઽધ્યાયઃ