પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.62

દ્વિષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ

દ્વિજાઊચુઃ-
મજ્જનાદખિલં પાપં ક્ષયં યાંતિ સુનિશ્ચિતમ્।
મહાપાતકમન્યચ્ચ તદાદેશં વદસ્વ નઃ

પાપાત્પૂતોઽક્ષયં નાકમશ્નુતે દિવિ શક્રવત્।
સુરયોનેર્ન હાનિઃ સ્યાદુપદેશં વદસ્વ નઃ

અત્ર ભોગ્યં પરં સર્વં મૃતે સ્વર્ગે સુરોત્તમઃ।
કલિપાપહતાનાં ચ સ્વર્ગસોપાનમુચ્યતે

વ્યાસ ઉવાચ-
ગતિં ચિંતયતાં વિપ્રાસ્તૂર્ણં સામાન્યજન્મનામ્।
સ્ત્રીપુંસામીક્ષણાદ્યસ્માદ્ગંગા પાપં વ્યપોહતિ

ગંગેતિ સ્મરણાદેવ ક્ષયં યાતિ ચ પાતકમ્।
કીર્તનાદતિપાપાનિ દર્શનાદ્ગુરુકલ્મષમ્

સ્નાનાત્પાનાચ્ચ જાહ્નવ્યાં પિતૄણાં તર્પણાત્તથા।
મહાપાતકવૃંદાનિ ક્ષયં યાંતિ દિનેદિને

અગ્નિના દહ્યતે તૂલં તૃણં શુષ્કં ક્ષણાદ્યથા।
તથા ગંગાજલસ્પર્શાત્પુંસાં પાપં દહેત્ક્ષણાત્

સંપ્રાપ્નોત્યક્ષયં સ્વર્ગં ગંગાસ્નાનેન કેશવમ્।
યશો રાજ્યં લભેત્પુણ્યેં સ્વર્ગમંતે પરાં ગતિમ્

પિતૄનુદ્દિશ્ય ગંગાયાં યસ્તુ પિંડં પ્રયચ્છતિ।
વિધિના વાક્યપૂર્વેણ તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ

અન્નૈકેન તુ સાહસ્રં વર્ષં પૂજ્યઃ સુરાલયે।
તિલેન દ્વિગુણં વિદ્ધિ તથા મેધ્યફલેન ચ

ગવ્યેન વિધિના વિપ્રાઃ સ્વર્ગસ્યાંતો ન વિદ્યતે।
એવં પિંડપ્રદાનેન નિત્યં ક્રતુશતં ભવેત્

પિતરો નિરયસ્થા યે ધન્યાસ્તે મર્ત્યવાસિનઃ।
ધનપુત્રયુતારોગ્યં સુખસંમાનપૂજિતાઃ

રસાતલગતા યે ચ યે ચ કીટા મહીતલે।
સ્થાવરે પક્ષિસંઘાદૌ તે મર્ત્યા ધનિનો નૃપાઃ

તત્તત્પુત્રૈશ્ચ પૌત્રૈશ્ચ ગોત્રૈર્દૌહિત્રકૈસ્તથા।
જામાતૃભાગિનેયૈશ્ચ સુહૃન્મિત્રૈઃ પ્રિયાપ્રિયૈઃ

પ્રદીયતે જલં પિંડં યથોપકરણાન્વિતમ્।
ગંગાતોયેષુ તીરેષુ તેષાં સ્વર્ગોઽક્ષયો ભવેત્

પિંડાદૂર્ધ્વં સ્થિતા યે ચ પિતરો માતૃગોત્રજાઃ।
ભવંતિ સુખિનઃ સર્વે મર્ત્યાશ્શતસહસ્રશઃ

સ્વર્ગે તસ્ય સ્થિતાઃ સત્વા અધઃસ્થા મધ્યવાસિનઃ।
નિત્યં વાંઞ્છંતિ સદ્ગંગાં ગચ્છંતુ સુરનિમ્નગામ્

એકો ગચ્છતિ ગંગાં યઃ પૂયંતે તસ્ય પૂરુષાઃ।
એતદેવ મહાપુણ્યં તરતે તારયત્યપિ

ગંગા કૃત્સ્નગુણં વક્તું ન શક્તશ્ચતુરાનનઃ।
અતઃ કિંચિદ્વદામ્યત્ર ભાગીરથ્યા દ્વિજા ગુણમ્

મુનયઃ સિદ્ધગંધર્વા યે ચાન્યે સુરસત્તમાઃ।
ગંગાતીરે તપસ્તપ્ત્વા સ્વર્ગલોકેઽચ્યુતાભવન્

દિવ્યેન વપુષા સર્વે કામગેન રથેન ચ।
અદ્યાપિ ન નિવર્તંતે રત્નપૂર્ણક્ષયેષુ વૈ

પ્રાસાદા યત્ર સૌવર્ણાસ્સર્વલોકોર્ધ્વગાશ્શિવાઃ।
ઇષ્ટદ્રવ્યૈઃ સુસંપૂર્ણાઃ સ્ત્રિયો યત્ર મનોરમાઃ

પારિજાતઃ સમાઃ પુષ્પવૃક્ષાઃ કલ્પદ્રુમોપમાઃ।
ગંગાતીરે તપસ્તપ્ત્વા તત્રૈશ્વર્યં લભંતિ હિ

તપોભિર્બહુભિર્યજ્ઞૈર્વ્રતૈર્નાનાવિધૈસ્તથા।
પુરુદાનૈર્ગતિર્યા ચ ગંગાં સંસેવતાં ચ સા

જારજં પતિતં દુષ્ટમંત્યજં ગુરુઘાતિનમ્।
સર્વદ્રોહેણ સંયુક્તં સર્વપાતકસંયુતમ્

ત્યજંતિ પિતરં પુત્રાઃ પ્રિયં પત્ન્યઃ સુહૃદ્ગણાઃ।
અન્યે ચ બાંધવાઃ સર્વે ગંગા તુ ન પરિત્યજેત્

યથા માતા સ્વયં જન્મમલશૌચં ચ કારયેત્।
ક્રોડીકૃત્ય તથા તેષાં ગંગા પ્રક્ષાલયેન્મલમ્

ભવંતિ તે સુવિખ્યાતા ભોગ્યાલંકારપૂજિતાઃ।
દર્શને ક્રિયતે ગંગા સકૃદ્ભક્ત્યા નરૈસ્તુ યૈઃ

તેષાં કુલાનાં લક્ષં તુ ભવાત્તારયતે શિવા।
સ્મૃતાર્તિ હર્ત્રી યૈર્ધ્યાતા સંસ્તુતા સાધુમોદિતા

ગંગા તારયતે નૄણામુભૌ વંશૌ ભવાર્ણવાત્।
સંક્રાંતિષુ વ્યતીપાતે ગ્રહણે ચંદ્રસૂર્યયોઃ

પુણ્યે સ્નાત્વા તુ ગંગાયાં કુલકોટિં સમુદ્ધરેત્।
શુક્લપક્ષે દિવામર્ત્યા ગંગાયામુત્તરાયણે

ધન્યા દેહં વિમુંચંતિ હૃદિસ્થે ચ જનાર્દને।
અનેન વિધિના યસ્તુ ભાગીરથ્યા જલે શુભે

પ્રાણાંસ્ત્યક્ત્વા વ્રજેત્સ્વર્ગં પુનરાવૃત્તિવર્જિતમ્।
યો ગંગાનુગતો નિત્યં સર્વદેવાનુગો હિ સઃ

સર્વદેવમયો વિષ્ણુર્ગંગા વિષ્ણુમયી યતઃ।
ગંગાયાં પિંડદાનેન પિતૄણાં વૈ તિલોદકૈઃ

નરકસ્થા દિવં યાંતિ સ્વર્ગસ્થા મોક્ષમાપ્નુયુઃ।
પરદારપરદ્રવ્ય બાધા દ્રોહપરસ્ય ચ

ગતિર્મનુષ્યમાત્રસ્ય ગંગૈવ પરમા ગતિઃ।
વેદશાસ્ત્રવિહીનસ્ય ગુરુનિંદાપરસ્ય ચ

સમયાચારહીનસ્ય નાસ્તિ ગંગાસમા ગતિઃ।
કિં યજ્ઞૈર્બહુવિત્તાઢ્યૈઃ કિં તપોભિઃ સુદુષ્કરૈઃ

સ્વર્ગમોક્ષપ્રદા ગંગા સુખસૌભાગ્યપૂજિતા।
નિયમૈઃ પરમૈર્નિત્યં કિં યોગૈશ્ચિત્તરોધકૈઃ

ભુક્તિમુક્તિપ્રદા ગંગા સુખમોક્ષાગ્રતઃ સ્થિતા।
અનેકજન્મસંઘાત પાપં પુંસાં વિનશ્યતિ

સ્નાનમાત્રેણ ગંગાયાં સદ્યઃ સ્યાત્પુણ્યભાઙ્નરઃ।
પ્રભાસે ગોસહસ્રસ્ય રાહુગ્રસ્તે દિવાકરે

લભતે યત્ફલં દાને ગંગાસ્નાનાદ્દિનેદિને।
દૃષ્ટ્વા તુ હરતે પાપં સ્પૃષ્ટ્વા તુ લભતે દિવમ્

પ્રસંગાદપિ સા ગંગા મોક્ષદા ત્વવગાહિતા।
સર્વેન્દ્રિયાણાં ચાપલ્યં વાસનાશક્તિસંભવમ્

નિર્ઘૃણત્વં તતો ગંગા દર્શનાત્પ્રવિનશ્યતિ।
પરદ્રવ્યાભિકાંક્ષિત્વં પરદારાભિલાષિતા

પરધર્મે રુચિશ્ચૈવ દર્શનાદેવ નશ્યતિ।
યદૃચ્છાલાભ સંતોષસ્સ્વધર્મેષુ પ્રવર્તતે

સર્વભૂતસમત્વં ચ ગઙ્ગાયાં મજ્જનાદ્ભવેત્।
યસ્તુ ગંગાં સમાશ્રિત્ય સુખં તિષ્ઠતિ માનવઃ

જીવન્મુક્તસ્સ એવેહ સર્વેષામુત્તમોત્તમઃ।
ગંગાં સંશ્રિત્ય યસ્તિષ્ઠેત્તસ્ય કાર્યં ન વિદ્યતે

કૃતકૃત્યસ્સ વૈ મુક્તો જીવન્મુક્તશ્ચ માનવઃ।
યજ્ઞો દાનં તપો જપ્યં શ્રાદ્ધં ચ સુરપૂજનમ્

ગંગાયાં તુ કૃતં નિત્યં કોટિકોટિ ગુણં ભવેત્।
અન્યસ્થાને કૃતં પાપં ગંગાતીરે વિનશ્યતિ

ગંગાતીરે કૃતં પાપં ગંગાસ્નાનેન નશ્યતિ।
આત્મનો જન્મનક્ષત્રે જાહ્નવીસંગતે દિને

નરઃ સ્નાત્વા તુ ગંગાયાં સ્વકુલં ચ સમુદ્ધરેત્।
આદરેણ યથા સ્તૌતિ ધનવંતં સદા નરઃ૫૦

સકૃદ્ગંગાં તથા સ્તુત્વા ભવેત્સ્વર્ગસ્ય ભાજનમ્।
અશ્રદ્ધયાપિ ગંગાયાં યોસૌ નામાનુકીર્તનં

કરોતિ પુણ્યવાહિન્યાસ્સ વૈ સ્વર્ગસ્ય ભાજનમ્।
ક્ષિતૌ ભાવયતો મર્ત્યાન્નાગાંસ્તારયતેપ્યધઃ

દિવિ તારયતે દેવાન્ગંગા ત્રિપથગા સ્મૃતા।
જ્ઞાનતોજ્ઞાનતો વાપિ કામતોઽકામતોપિ વા

ગંગાયાં ચ મૃતો મર્ત્યઃ સ્વર્ગં મોક્ષં ચ વિંદતિ।
યા ગતિર્યોગયુક્તસ્ય સત્વસ્થસ્ય મનીષિણઃ

સા ગતિસ્ત્યજતઃ પ્રાણાન્ગંગાયાં તુ શરીરિણઃ।
ચાંદ્રાયણસહસ્રાણિ યશ્ચરેત્કાયશોધનમ્

પાનં કુર્યાદ્યથેચ્છં ચ ગંગાંભઃ સ વિશિષ્યતે।
તાવત્પ્રભાવસ્તીર્થાનાં દેવાનાં તુ વિશેષતઃ

તાવત્પ્રભાવો વેદાનાં યાવન્નાપ્નોતિ જાહ્નવીમ્।
તિસ્રઃ કોટ્યોર્ધકોટી ચ તીર્થાનાં વાયુરબ્રવીત્

દિવિભુવ્યન્તરિક્ષે ચ તાનિ તે સન્તિ જાહ્નવિ।
વિષ્ણુપાદાબ્જસંભૂતે ગંગે ત્રિપથગામિનિ

ધર્મદ્રવેતિ વિખ્યાતે પાપં મે હર જાહ્નવિ।
વિષ્ણુપાદપ્રસૂતાસિ વૈષ્ણવી વિષ્ણુપૂજિતા

ત્રાહિ મામેનસસ્તસ્માદાજન્મમરણાંતિકાત્।
શ્રદ્ધયા ધર્મસંપૂર્ણે શ્રીમતા રજસા ચ તે

અમૃતેન મહાદેવિ ભાગીરથિ પુનીહિ માં।
ત્રિભિઃ શ્લોકવરૈરેભિર્યઃ સ્નાયાજ્જાહ્નવી જલે

જન્મકોટિકૃતાત્પાપાન્મુચ્યતે નાત્ર સંશયઃ।
મૂલમંત્રં પ્રવક્ષ્યામિ જાહ્નવ્યા હરભાષિતમ્

સકૃજ્જપાન્નરઃ પૂતો વિષ્ણુદેહે પ્રતિષ્ઠતિ।
મંત્રશ્ચાયં-
ૐનમો ગંગાયૈ વિશ્વરૂપિણ્યૈ નારાયણ્યૈ નમોનમઃ

જાહ્નવીતીરસંભૂતાં મૃદં મૂર્ધ્ના બિભર્તિ યઃ।
સર્વપાપવિનિર્મુક્તો ગંગાસ્નાનં વિના નરઃ

ગંગાજલોર્મિનિર્ધૂત પવનં સ્પૃશતે યદિ।
સ પૂતઃ કલ્મષાદ્ઘોરાત્સ્વર્ગં ચાક્ષયમશ્નુતે

યાવદસ્થિ મનુષ્યસ્ય ગંગાતોયે પ્રતિષ્ઠતિ।
તાવદ્વર્ષસહસ્રાણિ સ્વર્ગલોકે મહીયતે

પિત્રોર્બંધુજનાનાં ચ અનાથાનાં ગુરોરપિ।
ગંગાયામસ્થિપાતેન નરઃ સ્વર્ગાન્ન હીયતે

ગંગાં પ્રતિવહેદ્યસ્તુ પિતૄણામસ્થિખંડકમ્।
પદેપદેશ્વમેધસ્ય ફલં પ્રાપ્નોતિ માનવઃ

ધન્યા જાનપદા યે ચ પશવઃ પક્ષિકીટકાઃ।
સ્થાવરા જંગમાશ્ચાન્યે ગંગાતીરસમાશ્રિતાઃ

ક્રોશાંતર મૃતા યે ચ જાહ્નવ્યા દ્વિજસત્તમાઃ।
માનવા દેવતાસ્સંતિ ઇતરે માનવા ભુવિ

ગંગાસ્નાનાય સંગચ્છન્પથિ સંમ્રિયતે યદિ।
સ ચ સ્વર્ગમવાપ્નોતિ ગંગાસ્નાનફલં લભેત્

ગંગાજલે પ્રયાસ્યંતિ તે જીવાઃ પથિ યે મૃતાઃ।
કીટાઃ પંતંગાશ્શલભાઃ પાદાઘાતેન ગચ્છતાં

યે વદંતિ સમુદ્દેશં ગંગાં પ્રતિ જનં દ્વિજાઃ।
તે ચ યાંતિ પરં પુણ્યં ગંગાસ્નાનફલં નરાઃ

જાહ્નવીં યે ચ નિંદંતિ પાષણ્ડૈર્હતચેતસઃ।
તે યાંતિ નરકં ઘોરં પુનરાવૃત્તિદુર્લભમ્

દુસ્થોવાપિ સ્મરન્નિત્યં ગંગેતિ પરિકીર્તયન્।
પઠન્સ્વર્ગમવાપ્નોતિ કિમન્યૈર્બહુભાષિતૈઃ

ગંગાગંગેતિ યો બ્રૂયાદ્યોજનાનાં શતૈરપિ।
મુચ્યતે સર્વપાપેભ્યો વિષ્ણુલોકં સ ગચ્છતિ

અંધાશ્ચ પંગવસ્તે ચ વૃથાભવ સમુદ્ભવાઃ।
ગર્ભપાતાદ્વિપદ્યંતે યે ગંગાં ન ગતા નરાઃ

ન કીર્તયંતિ યે ગંગાં જડતુલ્યા નરાધમાઃ।
પરાન્નોપદિશંતિ સ્મ વાતૂલાશ્ચિત્તવિભ્રમાઃ

ન પઠંતિ જના યે ચ તેષાં શાસ્ત્રં વિનિષ્ફલમ્।
ગંગાપુણ્યફલં વિપ્રાઃ કુધિયઃ પતિતાધમાઃ

પાઠયંતિ જના યે ચ શ્રદ્ધયા નિપઠંતિ ચ।
ગચ્છંતિ તે દિવં ધીરાસ્તારયંતિ પિતૄન્ગુરૂન્

પાથેયકં ગચ્છતાં યો વસુ શક્ત્યા પ્રયચ્છતિ।
ભાગીરથ્યા લભેત્સ્નાનં યઃ પરાન્નેન ગચ્છતિ

કર્તુઃ સ્નાનફલં વિદ્યાદ્દ્વિગુણં પ્રેરકસ્ય ચ।
ઇચ્છયાનિચ્છયા ચાપિ પ્રેરણેનાન્યસેવયા

જાહ્નવીં યો ગતઃ પુણ્યાં સ ગચ્છેન્નિર્જરાલયમ્।
દ્વિજા ઊચુઃ-
ગંગાયાઃ કીર્તનં વ્યાસ શ્રુતં ત્વત્તો વિનિર્મલમ્

ગંગા કસ્માત્કિમાકારા કુતઃ સા હ્યતિપાવની।
વ્યાસ ઉવાચ-
શૃણુધ્વં કથયામ્યદ્ય કથાં પુણ્યાં પુરાતનીં

યાં શ્રુત્વા મોક્ષમાર્ગં ચ પ્રાપ્નોતિ નરસત્તમઃ।
બ્રહ્મલોકં પુરા ગત્વા નારદો મુનિપુંગવઃ

નત્વા વિધિં ચ પપ્રચ્છ પૂતં ત્રૈલોક્યપાવનમ્।
કિં સૃષ્ટં ચ ત્વયા તાત સંમતં શંભુકૃષ્ણયોઃ

સર્વલોકહિતાર્થાય ભુવઃસ્થાને સમીહિતમ્।
દેવી વા દેવતા કા વા સર્વાસામુત્તમોત્તમા

યાં સમાસાદ્ય દેવાશ્ચ દૈત્યમાનુષપન્નગાઃ।
અંડજાઃ સ્વેદજા વૃક્ષા યે ચાન્ય ઉદ્ભિજ્જાદયઃ

સર્વે યાંતિ શિવં બ્રહ્મન્સમગ્રં વિભવં ધ્રુવમ્।
બ્રહ્મોવાચ-
સૃજતા ચ પુરા પ્રોક્તા માયા પ્રકૃતિરૂપિણી

આદ્યા ભવ સ્વલોકાનાં ત્વત્તો ભવં સૃજામ્યહમ્।
એતચ્છ્રુત્વા પરા સા ચ સપ્તધા ચાભવત્તદા

ગાયત્રીવાક્ચ સ્વર્લક્ષ્મીસ્સર્વસસ્ય વસુપ્રદા।
જ્ઞાનવિદ્યા ઉમાદેવી શક્તિબીજા તપસ્વિની

વર્ણિકા ધર્મદ્રવા ચ એતાસ્સપ્ત પ્રકીર્તિતાઃ।
ગાયત્રીપ્રભવા વેદા વેદાત્સર્વં સ્થિતં જગત્

સ્વસ્તિ સ્વાહા સ્વધા દીક્ષા એતા ગાયત્રિજા સ્મૃતાઃ।
ઉચ્ચારયેત્સદા યજ્ઞે ગાયત્રીં માતૃકાદિભિઃ

ક્રતૌ દેવાઃ સ્વધાં પ્રાપ્ય ભવેયુરજરામરાઃ।
તતસ્સુધારસં દેવા મુમુચુર્ધરણીતલે

અથ સસ્યવતી પૃથ્વી ઓષધીનાં પરા શુભા।
ફલમૂલૈરસૈર્ભક્ષ્યૈર્જનાઃ સુસ્થતરાભવન્

ભારતી સર્વલોકાનાં ચાનને માનસે સ્થિતા।
તથૈવ સર્વશાસ્ત્રેષુ ધર્મોદ્દેશં કરોતિ સા

વિજ્ઞાનં કલહં શોકં મોહામોહં શિવાશિવમ્।
તયા વિના જગત્સર્વં યાત્યતત્ત્વમિતિ સ્મૃતમ્

કમલાસંભવશ્ચૈવ વસ્ત્રભૂષણસંચયઃ।
સુખં રાજ્યં ત્રિલોકે તુ તતઃ સા હરિવલ્લભા

ઉમયા હેતુના શંભોર્જ્ઞાનં લોકેષુ સંતતમ્।
જ્ઞાનમાતા ચ સા જ્ઞેયા શંભોરર્ધાઙ્ગવાસિની

વર્ણિકાશક્તિરત્યુગ્રા સર્વલોકપ્રમોહિની।
સર્વલોકેષુ લોકાનાં સ્થિતિસંહારકારિણી૧૦૦

દેવ્યા ચ નિહતૌ પૂર્વમસુરૌ મધુકૈટભૌ।
રુરુશ્ચાપિ હતો ઘોરઃ સર્વલોકપરિશ્રુતઃ

સર્વદેવૈકજેતારં સા જઘ્ને મહિષાસુરમ્।
નિહતા લીલયા દેવ્યા યેઽસુરા દૈત્યપુંગવાઃ

એવં બલાનિ દૈત્યાનાં નિહત્ય સર્વદા તયા।
પાલિતં મોદિતં ચૈવ કૃત્સ્નમેતજ્જગત્ત્રયમ્

ધર્મદ્રવસ્વરૂપા ચ સર્વધર્મપ્રતિષ્ઠિતા।
મહતીં તાં સમાલોક્ય મયા કમંડલૌ ધૃતા

વિષ્ણુપાદાબ્જસમ્ભૂતા શંભુના શિરસા ધૃતા।
અસ્માભિશ્ચ ત્રિભિર્યુક્તા બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરૈઃ

ધર્મદ્રવા પરિખ્યાતા જલરૂપા કમંડલૌ।
બલિયજ્ઞેષુ સંભૂતા વિષ્ણુના પ્રભવિષ્ણુના

છદ્મના છલિતઃ પૂર્વં બલિર્બલવતાં વરઃ।
તતઃ પાદદ્વયેનૈવ ક્રાંતં સર્વં મહીતલમ્

નભઃ પાદશ્ચ બ્રહ્માણ્ડં ભિત્વા મમ પુરઃ સ્થિતઃ।
મયા સંપૂજિતઃ પાદઃ કમણ્ડલુજલેન વૈ

પ્રક્ષાલ્યૈવાર્ચિતાત્પાદાદ્ધેમકૂટેઽપતજ્જલમ્।
તત્કૂટાચ્છંકરં પ્રાપ્ય ભ્રમતે સા જટાસ્થિતા

તતો ભગીરથેનૈવ સમારાધ્ય શિવં ભુવિ।
આનીયારાધિતો નિત્યં તપસા ગજપુંગવઃ

તેન ભિત્વા નગં વીર્યાત્ત્રિભિર્દંતૈઃ કૃતં બિલમ્।
તતસ્ત્રિબિલગા યસ્માત્ત્રિસ્રોતા લોકવિશ્રુતા

હરિબ્રહ્મહરયોગાત્પૂતા લોકસ્ય પાવની।
સમાસાદ્ય ચ તાં દેવીં સર્વધર્મફલં લભેત્

પાઠયજ્ઞપરૈઃ સર્વૈર્મંત્ર હોમ સુરાર્ચનૈઃ।
સા ગતિર્ન ભવેજ્જંતોર્ગંગા સંસેવયા ચ યા

ધર્મસ્ય સાધનોપાયો હ્યતઃ પરો ન વિદ્યતે।
ત્રૈલોક્યપુણ્યસંયોગાત્તસ્માત્તાં વ્રજ નારદ

ગંગાતોયાસ્થિસંયોગાત્સુતાસ્તે સગરસ્ય ચ।
સ્વર્ગતાઃ પિતૃભિશ્ચૈવ સ્વપૂર્વાપરજૈઃ સહ

તતો બ્રહ્મમુખાચ્છ્રુત્વા નારદો મુનિપુંગવઃ।
ગંગાદ્વારે તપઃ કૃત્વા બ્રહ્મણા સદૃશોભવત્

સર્વત્ર સુલભા ગંગા ત્રિષુસ્થાનેષુ દુર્લભા।
ગંગાદ્વારે પ્રયાગે ચ ગંગાસાગરસંગમે

ત્રિરાત્રેણૈકરાત્રેણ નરો યાતિ પરાં ગતિમ્।
તસ્માત્સર્વપ્રયત્નેન સદ્યો મુક્તિં વિચિંતયેત્

તતો ગચ્છત ધર્મજ્ઞાઃ શિવાં ભાગીરથીમિહ।
અચિરેણૈવ કાલેન સ્વર્ગં મોક્ષં પ્રગચ્છથ

વિશેષાત્કલિકાલે ચ ગંગા મોક્ષપ્રદા નૃણાં।
કૃચ્છ્રાચ્ચ ક્ષીણસત્વાનામનંતઃ પુણ્યસંભવઃ

તતસ્તે બ્રાહ્મણા હૃષ્ટાઃ શ્રુત્વા વ્યાસાદ્ગિરં શુભામ્।
ગંગાયાં તુ તપસ્તપ્ત્વા મોક્ષમાર્ગં યયુસ્તદા

ય ઇદં શૃણુયાન્મર્ત્યઃ પુણ્યાખ્યાનમનુત્તમમ્।
સર્વં તરતિ દુઃખૌઘ ગંગાસ્નાનફલં લભેત્

સકૃદુચ્ચારિતે ચૈવ સર્વયજ્ઞફલં લભેત્।
દાનં જપ્યં તથા ધ્યાનં સ્તોત્રં મંત્રં સુરાર્ચનમ્

તત્રૈવ કારયેદ્યસ્તુ સ ચાનંતફલં લભેત્।
તસ્માત્તત્રૈવ કર્ત્તવ્યં જપહોમાદિકં નરૈઃ

અનંતં ચ ફલં પ્રોક્તં જન્મજન્મસુ લભ્યતે

ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે ગંગામાહાત્મ્યંનામ।
દ્વિષષ્ટિતમોઽધ્યાયઃ