પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.25

ભીષ્મ ઉવાચ।
ઉપવાસેષ્વશક્તસ્ય તદેવ ફલમિચ્છતઃ।
અનભ્યાસેન રોગાદ્વા કિમિષ્ટં વ્રતમુચ્યતામ્

પુલસ્ત્ય ઉવાચ।
ઉપવાસેષ્વશક્તાનાં નક્તં ભોજનમિષ્યતે।
યસ્મિન્વ્રતે તદપ્યત્ર શ્રૂયતાં વૈ વ્રતં મહત્

આદિત્યશયનં નામ યથાવચ્છંકરાર્ચનમ્।
યેષુ નક્ષત્રયોગેષુ પુરાણજ્ઞાઃ પ્રચક્ષતે

યદા હસ્તેન સપ્તમ્યામાદિત્યસ્ય દિનં ભવેત્।
સૂર્યસ્ય ચાપિ સંક્રાંતિસ્તિથિસ્સા સાર્વકામિકી

ઉમામહેશ્વરસ્યાર્ચામર્ચયેત્સૂર્યનામભિઃ।
સૂર્યાર્ચાં શિવલિગં ચ ઉભયં પૂજયેદ્યતઃ

ઉમાપતે રવેશ્ચાપિ ન ભેદઃ ક્વચિદિષ્યતે।
યસ્માત્તસ્માન્નૃપશ્રેષ્ઠ ગૃહે ભાનું સમર્ચયેત્

હસ્તેન સૂર્યાય નમોસ્તુપાદાવર્કાય ચિત્રાસુ ચ ગુલ્ફદેશં।
સ્વાતીષુ જંઘે પુરુષોત્તમાય ધાત્રે વિશાખાસુ ચ જાનુદેશમ્

તથાનુરાધાસુ નમોભિ પૂજ્યમુરુદ્દ્વયં ચૈવ સહસ્રભાનોઃ।
જ્યેષ્ઠાસ્વનંગાય નમોસ્તુ ગુહ્યમિન્દ્રા યભીમાય કટિં ચ મૂલે

પૂર્વોત્તરાષાઢયુગે ચ નાભિં ત્વષ્ટ્રે નમઃ સપ્તતુરંગમાય।
તીક્ષ્ણાંશવે શ્રવણે ચાથ કુક્ષિં પૃષ્ઠં ધનિષ્ઠાસુ વિકર્તનાય

વક્ષસ્થલં ધ્વાંતવિનાશનાય જલાધિપર્ક્ષે પ્રતિપૂજનીયમ્।
પૂર્વોત્તરા ભાદ્રપદદ્વયે ચ બાહૂત્તમશ્ચંડકરાય પૂજ્યૌ

સામ્નામધીશાય કરદ્વયં ચ સંપૂજનીયં નૃપ રેવતીષુ।
નખાનિ પૂજ્યાનિ તથાશ્વિનીષુ નમોસ્તુ સપ્તાશ્વધુરંધરાય

કઠોરધામ્ને ભરણીષુ કંઠં દિવાકરાયેત્યભિપૂજનીયમ્।
ગ્રીવાગ્નિપર્ક્ષે ધરસંપુટે તુ સંપૂજયેદ્ભારત રોહિણીષુ

મૃગેર્ચનીયા રસના પુરારે રૌદ્રે તુ દંતા હરયે નમસ્તે।
નમઃ સવિત્રે ઇતિ શંકરસ્ય નાસાભિ પૂજ્યા ચ પુનર્વસૌ ચ

લલાટમંભોરુહવલ્લભાય પુષ્યેલકાન્વેદશરીરધારિણે।
સાર્પે ચ મૌલિવિબુધપ્રિયાય મઘાસુ કર્ણાવિતિ પૂજનીયૌ

પૂર્વાસુ ગોબ્રાહ્મણનંદનાય નેત્રાણિ સંપૂજ્યતમાનિ શંભોઃ।
અથોત્તરાફાલ્ગુનિ ભે ભ્રુવૌ ચ વિશ્વેશ્વરાયેતિ ચ પૂજનીયે

નમોસ્તુ પાશાંકુશપદ્મશૂલ કપાલસર્પેન્દુધનુર્ધરાય।
ગયાસુરાનઙ્ગપુરાંધકાદિ વિનાશમૂલાય નમઃ શિવાય

ઇત્યાદિકાંગાનિ ચ પૂજયિત્વા વિશ્વેશ્વરાયેતિ શિરોભિપૂજ્યમ્।
અત્રાપિ ભોક્તવ્યમતૈલમન્નમમાંસમક્ષારમભુક્તશેષમ્

ઇત્યેવં નૃપ નક્તાનિ કૃત્વા દદ્યાત્પુનર્વસૌ।
શાલેયતંડુલપ્રસ્થમૌદુંબરમથો ઘૃતમ્

સંસ્થાપ્ય પાત્રે વિપ્રાય સહિરણ્યં નિવેદયેત્।
સપ્તમે વસ્ત્રયુગ્મં તુ પારણે ત્વધિકં ભવેત્

ચતુર્દશે તુ સંપ્રાપ્તે પારણે ભારતાદિકે ।
બ્રાહ્મણં ભોજયેદ્ભક્ત્યા ગુડક્ષીરઘૃતાદિભિઃ

કૃત્વા ચ કાંચનં પદ્મમષ્ટપત્રં સકર્ણિકમ્।
શુદ્ધમષ્ટાંગુલં તચ્ચ પદ્મરાગદલાન્વિતમ્

શય્યાં સુલક્ષણાં કૃત્વા વિરુદ્ધગ્રંથિવર્જિતામ્।
સોપધાનવિતાનાં ચ સ્વાસ્તરાવરણાશ્રયામ્

પાદુકોપાનહચ્છત્ર ચામરાસનદર્પણૈઃ।
ભૂપણૈરપિસંયુક્તાં ફલવસ્ત્રાનુલેપનૈઃ

તસ્યાં વિધાય તત્પદ્મમલંકૃત્ય ગુણાન્વિતામ્।
કપિલાં વસ્ત્રસંયુક્તામતિશીલાં પયસ્વિનીમ્

રૌપ્યખુરાં હેમશૃંગીં સવત્સાં કાંસ્યદોહનામ્।
દદ્યાન્મંત્રેણ તાં ધેનું પૂર્વાહ્ણં નાતિલંઘયેત્

યથૈવાદિત્ય શયનમશૂન્યં તવ સર્વદા।
કાંત્યા ધૃત્યા શ્રિયા પુષ્ટ્યા તથા મે સંતુ વૃદ્ધયઃ

યથા ન દેવાઃ શ્રેયાંસં ત્વદન્યમનઘં વિદુઃ।
તથા મામુદ્ધરાશેષ દુઃખસંસારસાગરાત્

તતઃ પ્રદક્ષિણીકૃત્ય પ્રણમ્ય ચ વિસર્જયેત્।
શય્યાં ગવાદિ તત્સર્વં દ્વિજસ્ય ભવનં નયેત્

નૈતદ્વિશીલાય ન દાંભિકાય પ્રકાશનીયં વ્રતમિંદુમૌલેઃ।
ગોવિપ્રદેવર્ષિવિકર્મયોગિનાં યશ્ચાપિ નિંદામધિકાં વિધત્તે

ભક્તાય દાંતાય ચ ગુહ્યમેતદાખ્યેયમાનંદકરં શિવઞ્ચ।
ઇદં મહાપાતકિનાં નરાણાં અઘક્ષયં વેદવિદો વદંતિ

ન બંધુપુત્રૈર્ન ધનૈર્વિયુક્તઃ પત્નીભિરાનંદકરઃ સુરાણાં।
નાભ્યેતિ રોગં ન ચ દુઃખમોહં યા ચાપિ નારી કુરુતેથ ભક્ત્યા

ઇદં વસિષ્ઠેન પુરાર્જુનેન કૃતં કુબેરેણ પુરંદરેણ।
યત્કીર્તનાદપ્યખિલાનિ નાશમાયાંતિ પાપાનિ ન સંશયોત્ર

ઇતિ પઠતિ શૃણોતિ વા ય ઇત્થં રવિશયનં પુરુહૂતવલ્લભઃ સ્યાત્।
અપિ નરકગતાન્પિતૄનશેષાનપિ દિવમાનયતીહ યઃ કરોતિ

અશ્વત્થં ચ વટં ચૈવોદુંબરં વૃક્ષમેવ ચ।
નંદીશં જંબુવૃક્ષં ચ બિલ્વં પ્રાહુર્મહર્ષયઃ

માર્ગશીર્ષાદિમાસાભ્યાં દ્વાભ્યાં દ્વાભ્યામથ ક્રમાત્।
એકૈકં દંતધવનં વૃક્ષેષ્વેતેષુ કારયેત્

દદ્યાત્સમાપ્તે દધ્યન્નં વિતાનધ્વજચામરમ્।
દ્વિજાનામુદકુંભાંશ્ચ પંચરત્નસમન્વિતાન્

ન વિત્તશાઠ્યં કુર્વીત કુર્વન્દોષાનવાપ્નુયાત્

।
ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે આદિત્યશયનવ્રતંનામ પંચવિંશોઽધ્યાયઃ