પદ્મ પુરાણ · અધ્યાય 1.10

પુલસ્ત્ય ઉવાચ।
એકોદ્દિષ્ટં તતો વક્ષ્યે યદુક્તં બ્રહ્મણા પુરા।
મૃતે પુત્રૈર્યથાકાર્યમાશૌચં ચ પિતુર્યદિ

દશાહં શાવમાશૌચં બ્રાહ્મણસ્ય વિધીયતે।
ક્ષત્રિયેષુ દશ દ્વે ચ પક્ષં વૈશ્યેષુ ચૈવ હિ

શૂદ્રેષુ માસમાશૌચં સપિંડેષુ વિધીયતે।
નૈશમાચૂડમાશૌચં ત્રિરાત્રં પરતઃ સ્મૃતમ્

જનનેપ્યેવમેવ સ્યાત્સર્વવર્ણેષુ સર્વદા।
અસ્થિસંચયનાદૂર્ધ્વમઙ્ગસ્પર્શો વિધીયતે

પ્રેતાય પિંડદાનં તુ દ્વાદશાહં સમાચરેત્।
પાથેયં તસ્ય તત્પ્રોક્તં યતઃ પ્રીતિકરં મહત્

યસ્માત્પ્રેતપુરં પ્રેતો દ્વાદશાહેન નીયતે।
ગૃહે પુત્રકલત્રં ચ દ્વાદશાહં પ્રપશ્યતિ

તસ્માન્નિધેયમાકાશે દશરાત્રં પયસ્તથા।
સર્વદાહોપશાંત્યર્થમધ્વશ્રમવિનાશનમ્

તતસ્ત્વેકાદશાહેપિ દ્વિજાનેકાદશૈવ તુ।
ગોત્રાદિસૂતકાંતે ચ ભોજયેન્મનુજો દ્વિજાન્

દ્વિતીયેહ્નિ પુનસ્તદ્વદેકોદ્દિષ્ટં સમાચરેત્।
નાવાહનાગ્નૌકરણં દૈવહીનં વિધાનતઃ

એકં પવિત્રમેકોર્ઘ એકઃ પિંડો વિધીયતે।
ઉપતિષ્ઠતામિતિ વદેદ્દેયં પશ્ચાત્તિલોદકં

સ્વાસ્તિ બ્રૂયાદ્વિપ્રકરે વિસર્ગે ચાભિરમ્યતામ્।
શેષં પૂર્વવદત્રાપિ કાર્યં વેદવિદો વિદુઃ

અનેન વિધિના સર્વમનુમાસં સમાચરેત્।
સૂતકાંતે દ્વિતીયેહ્નિ શય્યાં દદ્યાદ્વિલક્ષણામ્

કાંચનં પુરુષં તદ્વત્ફલવસ્ત્રસમન્વિતમ્।
પ્રપૂજ્ય દ્વિજદાંપત્યં નાનાભરણભૂષિતમ્

ઉપવેશ્ય તુ શય્યાયાં મધુપર્કં તતો દદેત્।
રજતસ્ય તુ પાત્રેણ દધિદુગ્ધસમન્વિતમ્

અસ્થિલાલાટિકં ગૃહ્ય સૂક્ષ્મં કૃત્વા વિમિશ્રયેત્।
પાયયેદિદ્વજદાંપત્યં પિતૃભક્ત્યા સમન્વિતઃ

એષ એવ વિધિર્દૃષ્ટઃ પાર્વતીયૈર્દ્વિજોતમૈઃ।
તેન દુષ્ટા તુ સા શય્યા ન ગ્રાહ્યા દ્વિજસત્તમૈઃ

ગૃહીતાયાં તુ તસ્યાં હિ પુનઃ સંસ્કારમર્હતિ।
વેદે ચૈવ પુરાણે ચ શય્યા સર્વત્ર ગર્હિતા

ગ્રહીતારસ્તુ જાયન્તે સર્વે નરકગામિનઃ।
ગ્રથિતાં વસુજાલેન શય્યાં દાંપત્યસેવિતામ્

યે સ્પૃશંતિ ન જાનંતઃ સર્વે નરકગામિનઃ।
નવશ્રાદ્ધેન ભોક્તવ્યં ભુક્ત્વા ચાંદ્રાયણં ચરેત્

પિતૃભક્ત્યા તુ પુત્રાણાં કાર્યમેવ સદા ભવેત્।
વૃષોત્સર્ગં ચ કુર્વીત દેયા ચ કપિલા શુભા

ઉદકુંભશ્ચ દાતવ્યો ભક્ષ્યભોજ્યફલાન્વિતઃ।
યાવદબ્દં નરશ્રેષ્ઠ સતિલોદકપૂર્વકમ્

તતઃ સંવત્સરે પૂર્ણે સપિંડીકરણં ભવેત્।
સપિંડીકરણાદૂર્દ્ધ્વં પ્રેતઃ પાર્વણભુગ્યતઃ

વૃદ્ધિપૂર્વેષુ કાર્યેષુ ગૃહસ્થસ્ય ભવેત્તતઃ।
સપિંડીકરણં શ્રાદ્ધં દેવપૂર્વં નિયોજયેત્

પિતૄનાવાહયેત્તત્ર પૃથક્પ્રેતં વિનિર્દિશેત્।
ગંધોદકતિલૈર્યુક્તં કુર્યાત્પાત્રચતુષ્ટયમ્

અર્ઘ્યાર્થં પિતૃપાત્રેષુ પ્રેતપાત્રં પ્રસેચયેત્।
તદ્વત્સંકલ્પ્ય ચતુરઃ પિંડાન્પિતૃપરસ્તદા

યે સમાના ઇતિ દ્વાભ્યામન્નં તુ વિભજેત્ત્રિધા।
અનેન વિધિના ચાર્ઘ્યં પૂર્વમેવ પ્રદાપયેત્

તતઃ પિતૃત્વમાપન્નસ્સ ચતુર્થસ્તદા ત્વનુ।
અગ્નિષ્વાત્તાદિ મધ્યે તુ પ્રાપ્નોત્યમૃતમુત્તમમ્

સપિણ્ડીકરણાદૂર્ધ્વં પૃથક્તસ્મૈ ન દીયતે।
પિતૃષ્વેવ ચ દાતવ્યં તત્પિંડં યેષુ સંસ્થિતમ્

તતઃ પ્રભૃતિ સંક્રાન્તાવુપરાગાદિ પર્વસુ।
ત્રિપિંડમાચરેચ્છ્રાદ્ધમેકોદ્દિષ્ટં મૃતેહનિ

એકોદ્દિષ્ટં પરિત્યજ્ય મૃતાહે યઃ સમાચરેત્।
સ દૈવં પિતૃહા સ સ્યાત્તથા ભ્રાતૃવિનાશકઃ

મૃતાહે પાર્વણં કુર્વન્નધો યાતિ સ માનવઃ।
સંપૃક્તે સ્વર્ગતી ભાવે પ્રેતમોક્ષો યતો ભવેત્

આમશ્રાદ્ધં તદા કુર્યાદ્વિધિજ્ઞઃ શ્રાદ્ધદસ્તતઃ।
તેનાગ્નૌકરણં કુર્યાત્પિંડાંસ્તેનૈવ નિર્વપેત્

ત્રિભિઃ સપિંડીકરણં માસૈક્યે ત્રિતયે તથા।
યદા પ્રાપ્સ્યતિ કાલેન તદા મુચ્યેત બંધનાત્

મુક્તોપિ લેપભાગિત્વં પ્રાપ્નોતિ કુશમાર્જનાત્।
લેપભાજશ્ચતુર્થાદ્યાસ્ત્રયઃ સ્યુઃ પિંડભાગિનઃ

પિણ્ડદઃ સપ્તમસ્તેષાં સપિંડાઃ સપ્તપૂરુષાઃ।
ભીષ્મ ઉવાચ।
કથં હવ્યાનિ દેયાનિ કવ્યાનિ ચ જનૈરિહ

ગૃહ્ણંતિ પિતૃલોકે વા પ્રાયઃ કે કૈર્નિગદ્યતે।
યદિ મર્ત્યે દ્વિજો ભુંક્તે હૂયતે યદિ વાનલે

શુભાશુભાત્મકાઃ પ્રેતાસ્તદન્નં ભુંજતે કથમ્।
પુલસ્ત્ય ઉવાચ।
વસુસ્વરૂપાઃ પિતરો રુદ્રાશ્ચૈવ પિતામહાઃ

પ્રપિતામહાસ્તથાદિત્યા ઇત્યેષા વૈદિકી શ્રુતિઃ।
નામગોત્રં પિતૄણાં તુ પ્રાપકં હવ્યકવ્યયોઃ

શ્રાદ્ધસ્ય મન્ત્રતસ્તત્વમુપલભ્યેત ભક્તિતઃ।
અગ્નિષ્વાત્તાદયસ્તેષામાધિપત્યે વ્યવસ્થિતાઃ

નામગોત્રાસ્તદા દેશા ભવંત્યુદ્ભવતામપિ।
પ્રાણિનઃ પ્રીણયત્યેતદર્હણં સમુપાગતં

દિવ્યો યદિ પિતા માતા ગુરુઃ કર્માનુયોગતઃ।
તસ્યાન્નમમૃતં ભૂત્વા દિવ્યત્ત્વેપ્યનુગચ્છતિ

દૈત્યત્વે ભોગરૂપેણ પશુત્વેપિ તૃણં ભવેત્।
શ્રાદ્ધાન્નં વાયુરૂપેણ નાગત્વેપ્યુપતિષ્ઠતિ

પાનં ભવતિ યક્ષત્વે રાક્ષસત્વે તથામિષં।
દાનવત્વે તથા પાનં પ્રેતત્વે રુધિરોદકમ્

મનુષ્યત્વેન્નપાનાદિ નાનાભોગવતાં ભવેત્।
રતિશક્તિસ્ત્રિયઃ કાન્તેઽન્યેષાં ભોજનશક્તિતા

દાનશક્તિઃ સ વિભવા રૂપમારોગ્યમેવ ચ।
શ્રાદ્ધપુષ્પમિદં પ્રોક્તં ફલં બ્રહ્મસમાગમઃ

આયુઃ પુત્રાન્ધનં વિદ્યાં સ્વર્ગં મોક્ષં સુખાનિ ચ।
પ્રયચ્છન્તિ તથા રાજ્યં પ્રીતાઃ પિતૃગણા નૃપ

શ્રૂયતે ચ પુરા મોક્ષં પ્રાપ્તાઃ કૌશિકસૂનવઃ।
પંચભિર્જન્મસંબંધૈઃ પ્રાપ્તા બ્રહ્મપરં પદમ્

ભીષ્મ ઉવાચ।
કથં કૌશિકદાયાદાઃ પ્રાપ્તા યોગમનુત્તમમ્।
પંચભિર્જન્મસંબન્ધૈઃ કથં કર્મક્ષયો ભવેત્

પુલસ્ત્ય ઉવાચ।
કૌશિકો નામ ધર્માત્મા કુરુક્ષેત્રે મહાનૃષિઃ।
નામતઃ કર્મતસ્તસ્ય પુત્રાણાં તન્નિબોધ મે

સ્વસૃપઃ ક્રોધનો હિંસ્રઃ પિશુનઃ કવિરેવ ચ।
વાગ્દુષ્ટઃ પિતૃવર્તી ચ ગર્ગશિષ્યાસ્તદાભવન્૫૦

પિતર્યુપરતે તેષામભૂદ્દુર્ભિક્ષમુલ્બણં।
અનાવૃષ્ટિશ્ચ મહતી સર્વલોકભયંકરી

ગર્ગાદેશાદ્વને દોગ્ધ્રીં રક્ષંતિ ચ તપોધનાઃ।
ખાદામઃ કપિલામેતાં વયં ક્ષુત્પીડિતા ભૃશં

ઇતિ ચિંતયતાં પાપં લઘુઃ પ્રાહ તદાનુજઃ।
યદ્યવશ્યમિયં વધ્યા શ્રાદ્ધરૂપેણ યોજ્યતાં

શ્રાદ્ધે નિયોજ્યમાનાયાં પાપં નશ્યતિ નો ધ્રુવં।
એવં કુર્વિત્યનુજ્ઞાતઃ પિતૃવર્તી તદાનુજૈઃ

ચક્રે સમાહિતઃ શ્રાદ્ધમુપયુજ્યાથ તાં પુનઃ।
દ્વૌ દૈવે ભ્રાતરો કૃત્વા પિત્ર્યે ત્રીંશ્ચાપરાન્ક્રમાત્

તથૈકમતિથિં કૃત્વા શ્રાદ્ધદઃ સ્વયમેવ તુ।
ચકાર મંત્રવચ્છ્રાદ્ધં સ્મરન્પિતૃપરાયણઃ

તદા ગત્વા વિશંકાસ્તે ગુરવે ચ ન્યવેદયન્।
વ્યાઘ્રેણ નિહતા ધેનુર્વત્સોયં પ્રતિગૃહ્યતાં

એવં સા ભક્ષિતા ધેનુઃ સપ્તભિસ્તૈસ્તપોધનૈઃ।
વૈદિકં બલમાશ્રિત્ય ક્રૂરે કર્મણિ નિર્ભયાઃ

તતઃ કાલે પ્રણષ્ટાસ્તે વ્યાધા દશ પુરેભવન્।
જાતિસ્મરત્વં પ્રાપ્તાસ્તે પિતૃભાવેન ભાવિતાઃ

તત્ર વિજ્ઞાય વૈરાગ્યં પ્રાણાનુત્સૃજ્ય ધર્મતઃ।
લોકૈરવીક્ષ્યમાણાસ્તે તીર્થાંતેનશનેન તુ

સંજાતા મૃગરૂપાસ્તે સપ્ત કાલંજરે ગિરૌ।
પ્રાપ્તવિજ્ઞાનયોગાસ્તે તત્યજુસ્તાં નિજાં તનુમ્

મમ્રુઃ પ્રપતનેનાથ જાતવૈરાગ્યમાનસાઃ।
માનસે ચક્રવ્રાકાસ્તે સંજાતાઃ સપ્તયોગિનઃ

નામતઃ કર્મતઃ સર્વે સુમનાઃ કુસુમોવસુઃ।
ચિત્તદર્શી સુદર્શી ચ જ્ઞાતા જ્ઞાનસ્ય પારગઃ

જ્યેષ્ઠાનુરક્તાઃ શ્રેષ્ઠાસ્તે સપ્તૈતે યોગપાવનાઃ।
યોગભ્રષ્ટાસ્ત્રયસ્તેષાં બભૂવુશ્ચલચેતસઃ

દૃષ્ટ્વા વિભ્રાજમાનં તમણુહં સ્ત્રીભિરન્વિતમ્।
ક્રીડંતં વિવિધૈર્ભોગૈર્મહાબલપરાક્રમમ્

પઞ્ચાલાન્વયસંભૂતં પ્રભૂતબલવાહનમ્।
રાજ્યકામોભવત્ત્વેકસ્તેષાં મધ્યે જલૌકસામ્

પિતૃવર્તી ચ યો વિપ્રઃ શ્રાદ્ધકૃત્પિતૃવત્સલઃ।
અપરૌ મંત્રિણૌ દૃષ્ટ્વા પ્રભૂતબલવાહનૌ

મંત્રિત્વે ચક્રતુશ્ચેચ્છામસ્મિન્મર્ત્યૌ દ્વિજોત્તમૌ।
વિભ્રાજપુત્રસ્ત્વેકોભૂદ્બ્રહ્મદત્ત ઇતિ સ્મૃતઃ

મંત્રિપુત્રૌ તથા ચૈવ પુંડરીકસુબાલકૌ।
બ્રહ્મદત્તોભિષિક્તસ્તુ કાંપિલ્યે નગરોત્તમે

પંચાલરાજો વિક્રાંતઃ શ્રાદ્ધકૃત્પિતૃવત્સલઃ।
યોગવિત્સર્વજંતૂનાં ચિત્તવેત્તાભવત્તદા

તસ્ય રાજ્ઞોભવદ્ભાર્યા સુદેવસ્યાત્મજા તદા।
સન્નતિર્નામ વિખ્યાતા કપિલાયાભવત્પુરા

પિતૃકાર્યે નિયુક્તત્વાદભવદ્બ્રહ્મવાદિની।
તયા ચકાર સહિતઃ સ રાજ્યં રાજનંદનઃ

કદાચિદ્ગતૌદ્યાનં તયા સહ સ પાર્થિવઃ।
દદર્શ કીટમિથુનમનંગકલહાન્વિતમ્

પિપીલિકામધોવક્ત્રાં પુરતઃ કીટકામુકઃ।
પંચબાણાભિતપ્તાંગઃ સગદ્ગદમુવાચ હ

ન ત્વયા સદૃશી લોકે કામિની વિદ્યતે ક્વચિત્।
મધ્યે ક્ષીણાતિજઘના બૃહદ્વક્ત્રાતિગામિની

સુવર્ણવર્ણસદૃશી સદ્વક્ત્રા ચારુહાસિની।
આલક્ષ્યતે ચ વદનં ગુડશર્કરવત્સલં

ભોક્ષ્યસે મયિ ભુક્તે ત્વં સ્નાસિ સ્નાતે તથા મયિ।
પ્રોષિતે મયિ દીના ત્વં ક્રુદ્ધે ચ ભયચંચલા

કિમર્થં વદ કલ્યાણિ સદાધોવદનાસ્થિતા।
સા તમાહ જ્વલત્કોપા કિમાલપસિ રે શઠ

ત્વયા મોદકચૂર્ણં તુ માં વિહાયાપિ ભક્ષિતમ્।
પ્રાદાસ્ત્વં તદતિક્રમ્ય મામન્યસ્યૈ સમન્મથઃ

પિપીલક ઉવાચ।
ત્વત્સાદૃશ્યાન્મયા દત્તમન્યસ્યૈ વરવર્ણિનિ।
તદેકમપરાધં મે ક્ષંતુમર્હસિ ભામિનિ

નૈવં પુનઃ કરિષ્યામિ ત્યજ કોપં ચ સુસ્તનિ।
સ્પૃશામિ પાદૌ સત્યેન પ્રણતસ્ય પ્રસીદ મે

રુષ્ટાયાં ત્વયિ સુશ્રોણિ મૃત્યુર્મે પુરતો ભવેત્।
તુષ્ટાયાં ત્વયિ વામોરુ પૂર્ણાઃ સર્વમનોરથાઃ

પૂર્ણચંદ્રોપમં વક્ત્રં સ્વાદેમૃતરસોપમમ્।
નિર્ભરં પિબ સુશ્રોણિ કામાસક્તસ્ય મે સદા

એતન્મત્વા શુભે કાર્યા સર્વદા તુ કૃપા મયિ।
ઇતિ સા વચનં શ્રુત્વા પ્રસન્ના ચાભવત્તતઃ

આત્માનમર્પયામાસ મોહનાય પિપીલિકા।
બ્રહ્મદત્તોપિ તત્સર્વં જ્ઞાત્વા સસ્મયમાહસત્

સર્વસત્વરુતજ્ઞાની પ્રભાવાત્પૂર્વકર્મણઃ।
ભીષ્મ ઉવાચ।
કથં સર્વરુતજ્ઞોભૂદ્બ્રહ્મદત્તો નરાધિપઃ

તચ્ચાપિ ચાભવત્કુત્ર ચક્રવાકચતુષ્ટયં।
તન્મે કથય સર્વજ્ઞ કુલે કસ્ય ચ સુવ્રતમ્

પુલસ્ત્ય ઉવાચ।
તસ્મિન્નેવ પુરે જાતાશ્ચક્રવાકા અથો નૃપ

વૃદ્ધદ્વિજસ્ય દાયાદા વિપ્રા જાતિસ્મરા બુધાઃ।
ધૃતિમાંસ્તત્ત્વદર્શી ચ વિદ્યાવર્ણસ્તપોધિકઃ

નામતઃ કર્મતશ્ચૈવ સુદરિદ્રસ્ય તે સુતાઃ।
તપસે બુદ્ધિરભવત્તેષાં વૈ દ્વિજજન્મનાં

યાસ્યામઃ પરમાં સિદ્ધિમૂચુસ્તે દ્વિજસત્તમાઃ।
તત્તેષાં વચનં શ્રુત્વા સુદરિદ્રો મહાતપાઃ

ઉવાચ દીનયા વાચા કિમેતદિતિ પુત્રકાઃ।
અધર્મ એષ વઃ પુત્રા પિતા તાનિત્યુવાચ હ

વૃદ્ધં પિતરમુત્સૃજ્ય દરિદ્રં વનવાસિનમ્।
ક્વ નુ ધર્મોત્ર ભવિતા માં ત્યક્ત્વા ગતિમેવ ચ

ઊચુસ્તે કલ્પિતા વૃત્તિસ્તવ તાત વચશ્શૃણુ।
વ્રતમેતત્પુરા રાજ્ઞઃ સ તે દાસ્યતિ પુષ્કલં

ધનં ગ્રામ સહસ્રાણિ પ્રભાતે પઠતસ્તવ।
કુરુક્ષેત્રે તુ યે વિપ્રા વ્યાધા દશપુરે તુ યે

કાલંજરે મૃગા ભૂતાશ્ચક્રવાકાસ્તુ માનસે।
ઇત્યુક્ત્વા પિતરં જગ્મુસ્તે વનં તપસે પુનઃ

વૃદ્ધોપિ સ દ્વિજો રાજન્જગામ સ્વાર્થસિદ્ધયે।
અણુહો નામ વૈભ્રાજઃ પઞ્ચાલાધિપતિઃ પુરા

પુત્રાર્થી દેવદેવેશં પદ્મયોનિં પિતામહમ્।
આરાધયામાસ વિભું તીવ્રવ્રતપરાયણઃ

તતઃ કાલેન મહતા તુષ્ટસ્તસ્ય પિતામહઃ।
વરં વરય ભદ્રં તે હૃદયેભીપ્સિતં નૃપ

અણુહ ઉવાચ।
પુત્રં મે દેહિ દેવેશ મહાબલપરાક્રમમ્।
પારગં સર્વવિદ્યાનાં ધાર્મિકં યોગિનાં વરમ્૧૦૦

સર્વસત્વરુતજ્ઞં મે દેહિ યોગિનમાત્મજમ્।
એવમસ્ત્વિતિ વિશ્વાત્મા તમાહ પરમેશ્વરઃ

પશ્યતાં સર્વભૂતાનાં તત્રૈવાંતરધીયત।
તતઃ સ તસ્ય પુત્રોભૂદ્બ્રહ્મદત્તઃ પ્રતાપવાન્

સર્વસત્વાનુકંપી ચ સર્વસત્વબલાધિકઃ।
સર્વસત્વરુતજ્ઞશ્ચ સર્વસત્વેશ્વરેશ્વરઃ

અથ સત્વેન યોગાત્મા સ પિપીલકમાગતઃ।
યત્ર તત્કીટમિથુનં રમમાણમવસ્થિતમ્

તતઃ સા સન્નતિર્દૃષ્ટ્વા પ્રહસંતં સુવિસ્મિતં।
કિમપ્યાશંકમાના સા તમપૃચ્છન્નરેશ્વરમ્

સન્નતિરુવાચ।
અકસ્માદતિહાસોયં કિમર્થમભવન્નૃપ।
હાસ્યહેતું ન જાનામિ યદકાલે કૃતં ત્વયા

અવદદ્રાજપુત્રોસૌ તં પિપીલિકભાષિતમ્।
રાગવદ્વિરસોત્પન્નમેતદ્ધાસ્યં વરાનને

ન ચાન્યત્કારણં કિંચિદ્ધાસ્યહેતુઃ શુચિસ્મિતે।
ન સામન્યતતં દેવી પ્રાહાલીકમિદં તવ

અહમેવેહ હસિતા ન જીવિષ્યે ત્વયાધુના।
કથં પિપીલિકાલાપં મર્ત્યો વેત્તિ સુરાદૃતે

તસ્માત્ત્વયાહમેવાદ્ય હસિતા કિમતઃ પરમ્।
તતો નિરુત્તરો રાજા જિજ્ઞાસુસ્તદ્વચો હરેઃ

આસ્થાય નિયમં તસ્થૌ સપ્તરાત્રમકલ્મષઃ।
સ્વપ્નાન્તે પ્રાહ તં બ્રહ્મા પ્રભાતે પર્યટન્પુરમ્

વૃદ્ધદ્વિજોત્તમાદ્વાક્યં સર્વં જ્ઞાસ્યતિ તે પ્રિયા।
ઇત્યુક્ત્વાંતર્દધે બ્રહ્મા પ્રભાતે ચ નૃપઃ પુરાત્

નિર્ગચ્છન્મન્ત્રિસહિતઃ સભાર્યો વૃદ્ધમગ્રતઃ।
ગદંતં વિપ્રમાયાંતં વૃદ્ધં ચ સ દદર્શ હ

બ્રાહ્મણ ઉવાચ।
યે વિપ્રમુખ્યાઃ કુરુજાંગલેષુ દાશાસ્તથા દાશપુરે મૃગાશ્ચ।
કાલંજરે સપ્ત ચ ચક્રવાકા યે માનસે તેત્ર વસંતિ સિદ્ધાઃ

ઇત્યાકર્ણ્ય વચસ્તસ્ય સ પપાત શુચાન્વિતઃ।
જાતિસ્મરત્વમગમત્તૌ ચ મંત્રિવરાત્મજૌ

કામશાસ્ત્રપ્રણેતા તુ બાભ્રવ્યઃ સ તુ બાલકઃ।
પંચાલ ઇતિ લોકેષુ વિશ્રુતઃ સર્વશાસ્ત્રવિત્

પુંડરીકોપિ ધર્માત્મા વેદશાસ્ત્રપ્રવર્તકઃ।
ભૂત્વા જાતિસ્મરૌ શોકાત્પતિતાવગ્રતસ્તથા

હા વયં કર્મવિભ્રષ્ટાઃ કામતઃ કર્મબંધનાત્।
એવં વિલપ્ય બહુશસ્ત્રયસ્તે યોગપારગાઃ

વિસ્મયાચ્છ્રાદ્ધમાહામ્યમભિનંદ્ય પુનઃ પુનઃ।
સ તુ તસ્મૈ ધનં દત્ત્વા પ્રભૂતગ્રામસંયુતમ્

વિસૃજ્ય બ્રાહ્મણં તં ચ વૃદ્ધં ધનમદાન્વિતમ્।
આત્મીયં નૃપતિઃ પુત્રં નૃપલક્ષણસંયુતમ્

વિષ્વક્સેનાભિધાનં ચ રાજારાજ્યેભ્યષેચયત્।
માનસે સલિલે સર્વે તતસ્તે યોગિનાં વરાઃ

બ્રહ્મદત્તાદયસ્તસ્મિન્પિતૃભક્તા વિમત્સરાઃ।
સન્નતિશ્ચાભવદ્ધૃષ્ટા મયૈવ તવ દર્શિતમ્

રાજન્યોગફલં સર્વં યદેતદભિલક્ષ્યતે।
તથેતિ પ્રાહ રાજાપિ પુરસ્તાદભિનંદયન્

ત્વત્પ્રસાદાદિદં સર્વં મયૈવં પ્રાપ્યતે ફલમ્

તતસ્તે યોગમાસ્થાય સર્વ એવ વનૌકસઃ।
બ્રહ્મરંધ્રેણ પરમં પદમાપુસ્તપોબલાત્

એવમાયુર્ધનં વિદ્યાં સ્વર્ગમોક્ષસુખાનિ ચ।
પ્રયચ્છંતિ સુતં રાજ્યં નૃણાં તુષ્ટાઃ પિતામહાઃ

ઇદં ચ પિતૃમાહાત્મ્યં બ્રહ્મદત્તસ્ય વૈ નૃપ।
દ્વિજેભ્યઃ શ્રાવયેદ્વિદ્વાન્શૃણોતિ પઠતેપિ વા।
કલ્પકોટિશતં સાગ્રં બ્રહ્મલોકે મહીયતે

ઇતિ શ્રીપાદ્મપુરાણે પ્રથમે સૃષ્ટિખંડે પિતૃમાહાત્મ્યકથનંનામ દશમોઽધ્યાયઃ