ન્યાયસૂત્ર · અધ્યાય 1.1

પ્રમાણ-પ્રમેય-સંશય-પ્રયોજન-દૃષ્ટાન્ત-સિદ્ધાન્તાવયવ-તર્ક-નિર્ણય-વાદ-જલ્પ-વિતણ્ડાહેત્વાભાસ-ચ્છલ-જાતિ-નિગ્રહસ્થાનાનામ્તત્ત્વજ્ઞાનાત્ નિઃશ્રેયસાધિગમઃ
{પદાર્થોદ્દેશસૂત્રમ્}

દુઃખજન્મપ્રવૃત્તિદોષમિથ્યાજ્ઞાનાનામ્ ઉત્તરોત્તરાપાયે તદનન્તરા પાયાત્ અપવર્ગઃ
{પદાર્થોદ્દેશસૂત્રમ્}
[પ્રમાણપ્રકરણમ્]

પ્રત્યક્ષાનુમાનોપમાનશબ્દાઃ પ્રમાણાનિ
{પ્રમાણ-ઉદ્દેશ-સૂત્રમ્}

ઇન્દ્રિયાર્થસન્નિકર્ષોત્પન્નમ્ જ્ઞાનમ્ અવ્યપદેશ્યમ્ અવ્યભિચારિ વ્યવસાયાત્મકમ્ પ્રત્યક્ષમ્
{પ્રત્યક્ષલક્ષણમ્}

અથ તત્પૂર્વકં ત્રિવિધમ્ અનુમાનં પૂર્વવત્ શેષવત્ સામાન્યતોદૃષ્ટં ચ
{અનુમાનલક્ષણમ્}

પ્રસિદ્ધસાધર્મ્યાત્ સાધ્યસાધનમ્ ઉપમાનમ્
{ઉપમાનલક્ષણમ્}

આપ્તોપદેશઃ શબ્દઃ
{શબ્દલક્ષણમ્}

સઃ દ્વિવિધઃ દૃષ્ટાદૃષ્ટાર્થત્વાત્
{શબ્દભેદઃ}
[પ્રમેયપ્રકરણમ્]

આત્મશરીરેન્દ્રિયાર્થબુદ્ધિમનઃપ્રવૃત્તિદોષપ્રેત્યભાવફલદુઃખાપવર્ગાઃ તુ પ્રમેયમ્
{પ્રમેય-ઉદ્દેશ-સૂત્રમ્}

ઇચ્છાદ્વેષપ્રયત્નસુખદુઃખજ્ઞાનાનિ આત્મનઃ લિઙ્ગમ્ ઇતિ
{આત્મલક્ષણમ્}

ચેષ્ટેન્દ્રિયાર્થાશ્રયઃ શરીરમ્
{શરીરલક્ષણમ્}

ઘ્રાણરસનચક્ષુસ્ત્વક્શ્રોત્રાણિ ઇન્દ્રિયાણિ ભૂતેભ્યઃ
{ઇન્દ્રિયલક્ષણમ્}

પૃથિવી આપઃ તેજઃ વાયુઃ આકાશમ્ ઇતિ ભૂતાનિ
{ભૂતલક્ષણમ્}

ગન્ધરસરૂપસ્પર્શશબ્દાઃ પૃથિવ્યાદિગુણાઃ તદર્થાઃ
{અર્થ(વિષય)લક્ષણમ્}

બુદ્ધિઃ ઉપલબ્ધિઃ જ્ઞાનમ્ ઇતિ અનર્થાન્તરમ્
{બુદ્ધિલક્ષણમ્}

યુગપત્ જ્ઞાનાનુત્પત્તિઃ મનસઃ લિઙ્ગમ્
{મનોલક્ષણમ્}

પ્રવૃત્તિઃ વાગ્બુદ્ધિશરીરારમ્ભઃ
{પ્રવૃત્તિલક્ષણમ્}

પ્રવર્ત્તનાલક્ષણાઃ દોષાઃ
{દોષલક્ષણમ્}

પુનરુત્પત્તિઃ પ્રેત્યભાવઃ
{પ્રેત્યભાવલક્ષણમ્}

પ્રવૃત્તિદોષજનિતઃ અર્થઃ ફલમ્
{ફલલક્ષણમ્}

બાધનાલક્ષણમ્ દુઃખમ્
{દુઃખલક્ષણમ્}

તદત્યન્તવિમોક્ષઃ અપવર્ગઃ
{અપવર્ગલક્ષણમ્}
[ન્યાયપૂર્વાઙ્ગલક્ષણપ્રકરણમ્]

સમાનાનેકધર્મોપપત્તેઃ વિપ્રતિપત્તેઃ ઉપલબ્ધ્યનુપલબ્ધ્યવ્યવસ્થાતઃ ચ વિશેષાપેક્ષઃ વિમર્શઃ સંશયઃ
{સંશયલક્ષણમ્}

યમ્ અર્થમ્ અધિકૃત્ય પ્રવર્તતે તત્ પ્રયોજનમ્
{પ્રયોજનલક્ષણમ્}

લૌકિકપરીક્ષકાણાં યસ્મિન્ અર્થે બુદ્ધિસામ્યમ્ સઃ દૃષ્ટાન્તઃ
{દૃષ્ટાન્તલક્ષણમ્}
[ન્યાયાશ્રયસિદ્ધાન્તલક્ષણપ્રકરણમ્]

તન્ત્રાધિકરણાભ્યુપગમસંસ્થિતિઃ સિદ્ધાન્તઃ
{અભ્યુપગમસિદ્ધાન્તલક્ષણમ્}

સઃ ચતુર્વિધઃ સર્વતન્ત્રપ્રતિતન્ત્રાધિકરણાભ્યુપગમસંસ્થિત્યર્થાન્તરભાવાત્
{તન્ત્રભેદ-ઉદ્દેશસૂત્રમ્}

સર્વતન્ત્રાવિરુદ્ધઃ તન્ત્રે અધિકૃતઃ અર્થઃ સર્વતન્ત્રસિદ્ધાન્તઃ
{સર્વતન્ત્રસિદ્ધાન્ત-લક્ષણમ્}

સમાનતન્ત્રસિદ્ધઃ પરતન્ત્રાસિદ્ધઃ પ્રતિતન્ત્રસિદ્ધાન્તઃ
{પ્રતિતન્ત્રસિદ્ધાન્ત-લક્ષણમ્}

યત્સિદ્ધૌ અન્યપ્રકરણસિદ્ધિઃ સઃ અધિકરણસિદ્ધાન્તઃ
{અધિકરણસિદ્ધાન્ત-લક્ષણમ્}

અપરીક્ષિતાભ્યુપગમાત્ તદ્વિશેષપરીક્ષણમ્ અભ્યુપગમસિદ્ધાન્તઃ
{અભ્યુપગમસિદ્ધાન્ત-લક્ષણમ્}
[ન્યાયપ્રકરણમ્]

પ્રતિજ્ઞાહેતૂદાહરણોપનયનિગમનાનિ અવયવાઃ
{અવયવ-ઉદ્દેશસૂત્રમ્}

સાધ્યનિર્દેશઃ પ્રતિજ્ઞા
{પ્રતિજ્ઞા-લક્ષણમ્}

ઉદાહરણસાધર્મ્યાત્ સાધ્યસાધનં હેતુઃ
{હેતુ-લક્ષણમ્}

તથા વૈધર્મ્યાત્
{હેતુ-લક્ષણમ્}

સાધ્યસાધર્મ્યાત્ તદ્ધર્મભાવી દૃષ્ટાન્તઃ ઉદાહરણમ્
{ઉદાહરણ-લક્ષણમ્}

તદ્વિપર્યયાત્ વા વિપરીતમ્
{ઉદાહરણ-લક્ષણમ્}

ઉદાહરણાપેક્ષઃ તથા ઇતિ ઉપસંહારઃ ન તથા ઇતિ વા સાધ્યસ્ય ઉપનયઃ
{ઉપનય-લક્ષણમ્}

હેત્વપદેશાત્ પ્રતિજ્ઞાયાઃ પુનર્વચનમ્ નિગમનમ્
{નિગમન-લક્ષણમ્}
[ન્યાયોત્તરાઙ્ગપ્રકરણમ્]

અવિજ્ઞાતતત્વે અર્થે કારણોપપત્તિતઃ તત્ત્વજ્ઞાનાર્થમ્ ઉહઃ તર્કઃ
{તર્ક-લક્ષણમ્}

વિમૃશ્ય પક્ષપ્રતિપક્ષાભ્યામ્ અર્થાવધારણમ્ નિર્ણયઃ
{નિર્ણય-લક્ષણમ્}
(ઇતિ ન્યાયસૂત્રે પ્રથમાધ્યાયસ્ય પ્રથમમ્ આહ્નિકમ્)
(અથ દ્વિતીયમ્ આહ્નિકમ્)
[કથાલક્ષણપ્રકરણમ્]