niruttaratantram · અધ્યાય p12

શ્રોદેવ્યુવાચ -
કીદૃશોં રજનીં દેવીં પૂજયેત્ કિ નિવેદયેત્ ?
તસ્યા વા કીદૃશી પૂજા તદ્-ગાયત્રી ચ કીદૃશી ॥
જયં વા કીદૃશં દેવ પુરુશ્ચર્યા ચ કોદૃશો ?
સાધના કોદૃશી તસ્યા વદ મે પરમેશ્વર ॥
શ્રીશિવ ઉવાચ -
નિર્લોભા કામના-હીના નિર્લજ્જા દ્વન્દ્વ-જિતા ।
શિવા સત્વ-ગતા સાધ્વી સ્વેચ્છયા વિપરીતગા ॥
એવં સા રજની દેવો ત્રિષુ લોકેષુ ગોપિતા ।
આત્મના પૂજને સૈવ સમૂલે કુલ-વર્મના ॥
અક્ષ્ણોરન્તર્ગતં જ્યોતિર્ભ્રુવોરન્તઃ પ્રતિષ્ઠિતમ્ ।
યતો રૂપં પરં જ્યોતિસ્તદેવ કુલ-મન્દિરે ॥
મનસા સાધકં વીક્ષ્ય ક્રીડનાત્ પતિતામૃતમ્ ।
તેનામૃતેન મૂલેન તર્પયેદ્ રજનીં સ્વયં ॥
કુલ-નાથં કુલાગારે નિયોજ્ય ભાવયેચ્છિવામ્ ।
શ્વાસોચ્છ્‌વાસે ચ ગાયત્રીં ત્વજપા-બ્રહ્મ-રૂપિણીમ્ ॥
અજપા રજની ગાયત્રી બ્રહ્મ-ગાયત્રી ચ યોગિનામ્ ।
અજપા રજની ગાયત્રી રજન્યાં રજનીં જપેત્ ॥
ન જપેદ્ દિવસે વિદ્વાન્ બ્રહ્મ-વિદ્યાત્મિકાં પરાં ।
જપેન્નરકમાપ્નોતિ ઇહૈવ દુઃખ-ભાગ્ ભવેત્ ॥
કલા-નાથં સમાનીય નિયોજ્ય કુલ-મન્દિરે ।
યોજયિત્વા જપેન્મન્ત્રં કુલકેન ચ તાડયેત્ ॥
વિંશત્યા મહતી પૂજા શતેન શતધા ભવેત્ ।
રજન્યાઃ કથિતા પૂજા ધ્યાનં ચ તત્ત્વ-ચિન્તનમ્ ॥
સઙ્કેતજ્ઞઃ કલા-નાથં સાધયેદેકચેતસા ।
રજની-મૂલ-યોગેન નિર્વાણ-પદવીં વ્રજેત્ ॥
શઠં ચ ચુલ્લુકં ધૂર્તં સઙ્કેત-હીન-દામ્ભિકમ્ ।
સન્ત્યજ્ય સાધયેદ્ વિદ્યાં મહા-મોક્ષ-પ્રદાયિનીમ્ ॥
ધનાદ્વા કામતો વાપિ લોભાદ્વા નિજ-મન્દિરમ્ ।
કારયેદ્ યદિ સા પૂજા રૌરવં નરકં વ્રજેત્ ॥
સઙ્કેતજ્ઞં દૃઢં જ્ઞાત્વા સાધનં શિવ-સાધનં ।
અન્યથા દુઃખમાપ્નોતિ સ યાતિ નરકં ધ્રુવમ્ ॥
પ્રકૃત્યથ વ્રજેદ્વાપિ જ્ઞાત્વા યચ્ચ પ્રપૂજયેત્ ।
સોઽપિ નિર્વાણતાં પ્રાપ્ય પુનરાવૃત્ય ભૂતલે ॥
અભેદ-પ્રકૃતિં જ્ઞાત્વા જપ-હોમાદિકં ચરેત્ ।
સર્વ-દેવ-સ્વરૂપં ચ સર્વ-મન્ત્ર-સ્વરૂપિણી ॥
પ્રકૃતિસ્તત્વમાસ્થાય કૈવલ્યં યાતિ નિશ્ચિતમ્ ।
પ્રકૃતેસ્તત્વવિદ્ દેવિ ! ન સ યોનૌ પ્રજાયતે ॥
અશોધિતમનાચર્ય સ્ત્રીષુ મધ્યેષુ સુવ્રતે।
સ્વીકારે સિદ્ધિ-હાનિઃ સ્યાદ્ રૌરવં નરકં વ્રજેત્।
ક્ષુધાર્તશ્ચ તૃષાર્તશ્ચ કાલિકાં નૈવ પૂજયેત્ ।
પૂજયેદ્ યદિ દેવેશિ ! કુદ્ધા ભવતિ કાલિકા॥
સાધકે ક્ષોભમાપન્ને દેવી-ક્ષોભઃ પ્રજાયતે ।
તસ્માદ્ ભુક્ત્વા ચ પીત્વા ચ પૂજયેત્ કાલિકાં શુભામ્ ॥
વિના પીત્વા સુરાં ભુક્ત્વા મત્સ્ય-માંસં રજસ્વલાં ।
યો જપેદ્ દક્ષિણાં કાલીં તસ્ય દુઃખં પદે પદે ॥
દિવ્ય-ભાવં વીર-ભાવં વિના કાલીં પ્રપૂજયેત્ ।
પૂજને નરકં યાતિ તસ્ય દુઃખં પદે પદે ॥
લતાસવં વિના દેવિ ! કલૌ કાલીં ન પૂજયેત્ ।
પશુ-ભાવાશ્રિતો દેવિ ! યદિ કાલીં પ્રપૂજયેત્ ॥
રૌરવં નરકં યાતિ યાવદાહુત-સમ્પ્લવમ્ ॥
લતા-દર્શન-માત્રેણ કાલિકા-દર્શનં ભવેત્ ॥
દૃષ્ટ્વા ચ સુન્દરીં શક્તિં કાલીં તત્રૈવ ચિન્તયેત્ ।
શૂન્યાગારે શ્મશાને વા પ્રાન્તરે નિર્જને વને ॥
નદી-તીરે પર્વતે વા શક્તિં તત્ર પ્રપૂજયેત્ ।
એકાકી પૂજયેચ્છક્તિં નિઃશઙ્કો ભયવર્જિતઃ ॥
ગુરું વિના ન સઙ્ગી સ્યાત્ સઙ્ગી સ્યાન્નરકં વ્રજેત્ ।
સઙ્ગાચ્ચ ધન-હાનિઃ સ્યાત્ સર્વં સઙ્ગાદ્ વિનશ્યતિ ॥
માતઙ્ગીં ચ તથા ધૂમ્નાં વગલાં ભુવનેશ્વરીમ્ ।
રાજ-રાજેશ્વરીં બાલાં ત્વરિતાં મહિષ-મર્દિનીમ્ ॥
કલાવેતાશ્ચાસવૈશ્ચ પૂજ્યાશ્ચ દક્ષિણાં વિના ।
બ્રાહ્મણો વીર-ભાવેન સુરાં પીત્વા જપન્મનુમ્॥
સુરાભાવે ચ ગો-ક્ષીરં દ્વિજો દદ્યાત્ યુગે યુગે ।
દ્રવ્યાભાવે ચાનુકલ્પૈઃ પૂજયેત્ પર-દેવતાં ॥
એકાદશ્યાં વ્યતીપાતે કર્મ-લોપનં ન કારયેત્ ।
ન કૃતે ચ ગુરોરર્ચાં ક્રમાત્ કોઽપિ પ્રલીયતે ॥
કેવલં વિષયાસક્તઃ પતત્યેવ ન સંશયઃ ।
અગ્ર-ચક્રં વીર-ભાવં તત્ કાર્યં ગુરુ-સન્નિધૌ ॥
તદભાવે ભ્રાતૃભિઃ સાર્દ્ધં કાર્યં ચૈવ વિધાનતઃ ।
પૃથક્ પાત્રે પિબેદ્ દ્રવ્યં પૃથક્ પાત્રે ચ ભોજનમ્ ॥
શક્તિ-યુક્તં વસેદ્ વાપિ યુગ્મં યુગ્મ-વિધાનતઃ ।
શક્ત્યુચ્છિષ્ટં પિબેન્મદ્યં વીરોચ્છિષ્ટં ચ ચર્વણમ્ ॥
સ્વ-જ્યેષ્ઠસ્ય ચ ભોક્તવ્યં કનિષ્ઠસ્ય ન ભોજયેત્ ।
નિજ-શક્તિં વિના દેવિ ! શક્ત્યુચ્છિષ્ટં પિબેદ્ યદિ ॥
રૌરવે નરકે ઘોરે યાવદિન્દ્રાશ્ચતુર્દશ ।
એકાસને વસેદ્ યસ્તુ ભુઞ્જીત ચૈક-ભાજને ॥
પરસ્પરમુપ-સ્પર્શેત્ સ યાતિ નરકં ધ્રુવમ્ ।
એકાસનસ્થો યો વોરો દિવ્યો વા કુલ-સુન્દરિ ॥
સુધાં પીત્વા વીર-ચક્રે રૌરવં નરકં વ્રજેત્।
મહા-સિદ્ધીશ્વરો વાપિ ભુઙ્ક્તે પીત્વા પરસ્પરમ્ ॥
સિદ્ધિ-હાનિઃ પુરસ્કૃત્ય સ યાતિ નરકં ધ્રુવમ્ ।
વિના શક્તિં પિબેદ્ દ્રવ્યં વીરો ગુરુ-પરાયણઃ ।
તથાપિ નરકે ઘોરે પતત્યેવ ન સંશયઃ ।
શક્ત્યભાવે કુલેશાનિ ! તદ્દ્રવ્યં જલતઃ ક્ષિપેત્ ॥
ગુરુ-ભાવે તદ્-ભાગં ચ જલતો વિનિવેદયેત્ ।
॥ ઇતિ શ્રીનિરુત્તર-તન્ત્રે શિવ-પાર્વતી-સમ્વાદે પઞ્ચમઃ પટલઃ ॥।