niruttaratantram · અધ્યાય p13

શ્રીદેવ્યુવાચ -
પ્રથમઃ પટલઃ
સિદ્ધ-વિદ્યા પુરા પ્રોક્તા મન્ત્ર-તન્ત્રાદિકાનિ ચ ।
નાના-ભાવ-પ્રભેદેન સંશયો જાયતે પ્રભો ॥
ભાવ-ભેદેન કથય લોક-નિસ્તાર-કારક !
સર્વેષાં શરણં તન્ત્ર-સિદ્ધાન્તં વિષ્ણુ-સમ્મતમ્ ॥
આસામારાધના કેન ભાવેન પરિજાયતે ?
આસાં વા પ્રકૃતિઃ કાપિ તસ્યા વા કીદૃશી ક્રિયા ?
તત્પ્રકાશય સમ્યઙ્ મે યેન યામિ નિરુત્તરં ॥
શ્રીશિવ ઉવાચ --
સર્વાસાં સિદ્ધ-વિદ્યાનાં પ્રકૃતિર્દક્ષિણા પ્રિયે !
દિવ્યૈર્વા વીર-ભાવૈર્વા ચિન્તયેદ્ દક્ષિણાં શુભાં ॥
દિવ્ય-ભાવૈશ્વ વીરૈશ્વ કાલી-કુલં વિચિન્તયેત્ ।
શ્રી-કુલં ચ ત્રિભિઃ સર્વૈશ્ચિન્તયેત્ કુલ-સુન્દરિ ॥
કાલી તારા રક્ત-કાલી ભુવના મહિષ-દિની ।
ત્રિપુટા ત્વરિતા દુર્ગા વિદ્યા પ્રત્યઙ્ગિરા તથા ॥
કાલી-કુલં સમાખ્યાતં શ્રી-કુલં ચ તતઃ પરં ।
સુન્દરી ભૈરવી બાલા બગલા કમલાપિ ચ ॥
ધૂમાવતી ચ માતઙ્ગી વિદ્યા સ્વપ્નાવતી પ્રિયે !
મધુમતો મહા-વિદ્યા શ્રો-કુલં પરિભાષિતં ॥
લતાયાં પૂજયેત્ કાલોં નીલે નીલ સરસ્વતીં ।
કાલિકેવ લતા-મૂલા નીલ-મૂલા ચ તારિણી ॥
ઉભયોરુભયોઃ પૂજા સા પૂજા મોક્ષ-દાયિનો ।
ચેન્મહા-સિદ્ધિર્દવાનામપિ દુર્લભા ॥ વિશિષ્ટા
લતા-નીલં વિના દેવિ ! કાલોં તારાં ચ પૂજયેત્ ।
કુલ-નાથં સમાશ્રિત્ય ચોપદેશં પ્રકલ્પયેત્ ॥
કુલ-નાથં વિના દેવિ ! મન્ત્રં તન્ત્રં ન સિદ્ધચતિ ।
ભાવસ્તુ ત્રિવિધો દેવિ ! તથૈવ ભન્ત્ર-દેવતા ॥
કુલ-શાસ્ત્ર-સ્તા જ્ઞેયા ગુરવો બહવઃ સ્મૃતાઃ ।
કુલ-શાસ્ત્ર-વિશેષજ્ઞો ગુરુરેકો હિદુર્લભઃ ॥
પશુ-ગુરોર્મુખાલ્લબ્ધ્વા પશુરેવ ન સંશયઃ ।
વીર-ગુરોર્મુખાલ્લબ્ધ્વા વીર એવ ન સંશયઃ ॥
દિવ્ય-ગુરોર્મુખાલ્લબ્ધ્વા દિવ્ય એવ ન સંશયઃ ।
દિવ્યે વોરે ચ યો ભેદઃ સ ભેદઃ પરિભાવ્યતે ॥
દિવ્યશ્ચ દેવતા-પ્રાયો વીરશ્વોદ્ધત-માનસઃ ।
પૂર્વાન્નાયોદિતં કર્મ પ્રાશવં પરિકીર્તિતમ્ ॥
યદુક્તં દક્ષિણામ્નાયે તદેવ પાશવં સ્મૃતમ્ ।
પશ્ચિમામ્નાયજં કર્મવીર-પશુ-સમન્વિતમ્ ॥
ઉદઙ્-મુખોદિતં કર્મ દિવ્ય-ભાવાન્વિતં પ્રિયે !
દિવ્યોઽપિ વોર-ભાવેન સાધયેત્ પિતૃ-કાનને ॥
ઊર્ધ્વામ્તાયોદિતં કર્મ દિવ્ય-ભાવાશ્રિતં પ્રિયે !
શ્મશાન-ગામિનો બોરાઃ કલાં પૂજન્તિ સર્વદા ॥
શ્મશાન-ગામિનો વીરા ગુપ્તા યોનીવ પાર્વતિ !
ગોપનાત્ સિદ્ધિમાપ્નોતિ વ્યક્તાચ્ચ કુલ-નાશનં ॥
દિવ્ય-વોરાન્વિતં કર્મ ફલદં ગોપનાન્વિતં ।
દેવતા-ગુરુ-મન્ત્રાણાં પ્રભાવં દર્શયેત્ તતઃ ॥
યોગિનાં । દિવ્યૌષધીનાં વીરાણાં યદ્યત્ કર્મ ચ
તત્સર્વ ગોપનં કાર્ય પ્રકાશાન્નિષ્ફલં ભવેત્ ॥
રાત્રૌ કુલ-ક્રિયાં કુર્યાદ્દિવા કુર્યાચ્ચ વૈદિકોં ।
દિવા-રાત્રૌ યજેદ્ દેવીં યોગી યોગ-પ્રભેદતઃ॥
ન દિવા પૂજયેદ વીરો ન પશુરાત્રિ-પૂજનં ।
વિવર્જયેન્મહેશાનિ ! અભિચારાય કલ્પતે ॥
કલા-પૂજાં વિધાયાથ મનસા વા કુલેશ્વરીમ્ ।
પૂજયેદ્ દક્ષિણાં કાલોં શ્મશાને કુલ-સાધકઃ ॥
શ્મશાનં દક્ષિણા-સ્થાનં શ્મશાનં ચ સદાશિવઃ ।
યોનિ-રૂપા મહા-કાલી શવ-શય્યા પ્રકીર્તિતા ॥
શ્મશાનં દ્વિવિધં દેવિ ! ચિતા યોનિઃ પ્રકીર્તિતા ।
શિવ-લિઙ્ગં કુલેશાનિ ! મહાકાલેન ભાષિતમ્ ॥
દ્વયોર્યોગં વિના નૈવ દક્ષિણા સા ફલ-પ્રદા ।
ત્રિપાન્તરે કલા-પૂજા કર્તવ્યા સાધકોત્તમૈઃ ॥
કલા-પૂજાં વિના દેવિ ! દક્ષિણા ન ફલ-પ્રદા ।
કલા-પૂજા કૃતા યેન તેન કાલી પ્રપૂજિતા ॥
કલા-પૂજા-કૃતો દિવ્યો વીરો વા કુલ-સુન્દરિ !
ઇહૈવ સુખમાપ્નોતિ પરે નિર્વાણતાં વ્રજેત્ ॥
ન ચાર્ચયેત્ કલાં યસ્તુ ન જપેદ્ દક્ષિણાં શુભાં ।
નિષ્ફલં જીવનં તસ્ય ક્રુદ્ધા ભવતિ કાલિકા ॥
કલા-પૂજાં વિના દેવિ ! સર્વં નિષ્ફલતાં વ્રજેત્ ।
જન્માન્તર-સહસ્ત્રેષુ કાલો નૈવ પ્રસીદતિ ॥
કલા-પૂજાં વિના દેવિ ! યા કાચિત્ ક્રિયતે ક્રિયા ।
સા ક્રિયા અભિચારાય સત્યં સત્યં ન સંશયઃ ॥
તસ્માત્ સર્વ-પ્રયત્નેન કલા-પૂજાં સમાચરેત્ ।
યોનિ-રૂપા કલા દેવિ ! દક્ષિણૈવ ન સંશયઃ ।
દિવ્યો વીરો વરારોહે ! કલા-પૂજાં પ્રકલ્પયેત્ ॥
પશુ-ભાવાશ્રિતો મન્ત્રોં કલાં નૈવ પ્રપૂજયેત્ ।
કલાયા દ્વિવિધા પૂજા ગુપ્તા વ્યક્તા કુલેશ્વરિ !
ગુપ્તા ચ સાધકૈઃ કાર્યા નિર્જને ચ મહા-નિશિ ॥।
વ્યક્તા દિવા પ્રકર્તવ્યા લોકાચાર-ક્રમેણ તુ ।
લોકાચારં વિના દેવિ ! ગોપનં નૈવ જાયતે ॥
ગોપનં સિદ્ધિ-મૂલં ચ સત્યં સત્યં ન સંશયઃ ।
બ્રાહ્મણઃ ક્ષત્રિયો વૈશ્યઃ શૂદ્રશ્ચ કુલ-સુન્દરિ ॥
કલાવાસવ-યોગેન કલા-પૂજાં પ્રકલ્પયેત્ ।
દ્રવ્યાભાવે દ્વિજો દદ્યાચ્ચાનુકલ્પં યુગે યુગે ॥
કલાયાશ્ચાનુકલ્પશ્ચ કલાયાશ્ચૈવ ચિન્તનમ્ ।
દ્વિજાતીનાં ચ સર્વેષાં દ્વિધા વિધિરિહોચ્યતે ॥
દિવા ચ પાશવં કર્મ રાત્રિ-કર્મ ચ કૌલિકં ।
પુરશ્વર્યાદિકં કર્મ દ્વિવિધં ભાવ-ભેદતઃ ॥
॥ ઇતિ શ્રીનિરુત્તર-તન્ત્રે પાર્વતીશ્વર-સંવાદે પ્રથમઃ પટલઃ ॥