Nirukta · અધ્યાય 10
અથ.અતો.મધ્ય.સ્થાના.દેવતાહ્।
તાસામ્.વાયુઃ.પ્રથમ.આગામી.ભવતિ।
વાયુર્.વાતેર્.વેતેર્.વા.સ્યાદ્.ગતિ.કર્મણહ્।
એતેર્.ઇતિ.સ્થૌલાસ્થીવિર્.અનર્થકો.વકારહ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``વાવવા.યાહિ.દર્શતેમે.સોમા.અરંકૃતાહ્।
તેષામ્.પાહિ.શ્રુધી.હવમ્।ઽઽ.
વાયવ્.આયાહિ.દર્શનીય.ઇમે.સોમા.અરમ્.કૃતા.અલમ્.કૃતાસ્.તેષામ્.પિબ,.શૃણુ.નો.હ્વાનમ્.ઇતી।
કમ્.અન્યમ્.મધ્યમાદ્.એવમ્.અવક્ષ્યત્।
તસ્ય.એષા.અપરા.ભવતિ।
``આસસ્રાનાસઃ.શવસાનમ્.અચ્છ.ઇન્દ્રમ્.સુચક્રે.રથ્યાસો.અશ્વાહ્।
અભિ.શ્રવ.ઋજ્યન્તો.વહેયુર્.નૂ.ચિન્.નુ.વાયોર્.અમૃતમ્.વિ.દસ્યેત્।ઽઽ.
આસસૃવાંસસ્.અભિબલાયમાનમ્.ઇન્દ્રમ્.કલ્યાણ.ચક્રે.રથે.યોગાય.રથ્યા.અશ્વા.રથસ્ય.વોધાપ્,.ઋજ્યન્ત.ઋજુ.ગામિનસ્.અન્નમ્.અભિવહેયુર્.નવંશ્.ચ.પુરાનંશ્.ચ।
શ્રવ.ઇત્ય્.અન્ન.નામ,.શ્રૂયત.ઇતિ.સતહ્।
વાયોશ્.ચ.અસ્ય.ભક્ષો.યથા.ન.વિદસ્યેદ્.ઇતિ।
ઇન્દ્ર.પ્રધાના.ઇત્ય્.એકે,.નૈઘણ્ટુકમ્.વાયુ.કર્મ।
ઉભય.પ્રધાના.ઇત્ય્.અપરમ્।
વરુણો.વૃણોતિ.ઇતિ.સતહ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
[ષ્ક્.પ્ત્.4,પ્.4:.વરુણહ્।
અન્તરિક્ષે.ઉદકસ્ય.આવરનાદ્.વાયુર્.એવ.]
``નીચીનબારમ્.વરુણઃ.કવન્ધમ્.પ્ર.સસર્જ.રોદસી.અન્તરિક્ષમ્।
તેન.વિશ્વસ્ય.ભુવનસ્ય.રાજા.યવમ્.ન.વૃષ્ટિર્.વ્યુનત્તિ.ભૂમ।ઽઽ.
નીચીન.દ્વારમ્.વરુણઃ.કવન્ધમ્.મેઘમ્।
કવનમ્.ઉદકમ્.ભવતિ,.તદ્.અસ્મિન્.ધીયતે।
ઉદકમ્.અપિ.કવન્ધમ્.ઉચ્યતે।
બન્ધિર.નિભૃતત્વે।
કમ્.અનિભૃતંશ્.ચ.પ્રસ્ર્જતિ.દ્યાવા.પૃથિવી.ઔ.ચ.અન્તરિક્ષંશ્.ચ.મહત્ત્વેન।
તેન.સર્વસ્ય.ભુવનસ્ય.રાજા.યવમ્.ઇવ.વૃષ્ટિર્.વ્યુનત્તિ.ભૂમિમ્।
તસ્ય.એષા.આરા.ભવતિ।
``તમ્.ઊ.સમના.ગિરા.પિતૄણાંશ્.ચ.મન્મભિહ્।
નાભાકસ્ય.પ્રશસ્તિભિર્.યઃ.સિન્ધૂનામ્.ઉપોદયે.સપ્તસ્વસા.સ.મધ્યમો.નભન્તામ્.અન્યકે.સમે।ઽઽ.
તમ્.સ્વભિસ્તૌમિ.સમાનયા.ગિરા.ગીતિ.આ.સ્તુતિ.આ,.પિતૄણાંશ્.ચ.મનનીયૈઃ.સ્તોમૈર્.નાભાકસ્ય.પ્રશસ્તિભિહ્।
ઋષિર્.નાભાકો.બભૂવ,.યઃ.સ્યન્દમાનાનામ્.આસામ્.અપામ્.ઉપોદયે.સપ્ત.સ્વસૄઃ.એનમ્.આહ.વાચ્.ભિહ્।
સ.મધ્યમ.ઇતિ.નિરુચ્યતેઽઅથ.એષ.એવ.ભવતિ।
નભન્તામ્.અન્યકે.સમે।
મા.ભૂવન્ન્.અન્યક1પ્.સર્વે.યે.નો.દ્વિસન્તિ.દુર્ધિઅયઃ.પાપ.ધિઅયઃ.પાપ.સંકલ્પાહ્।
રુદ્રસ્.રૌતિ.ઇતિ.સતસ્,.રોરૂયમાનસ્.દ્રવતિ.ઇતિ.વા,.રોદયતેર્.વા।
``યદ્.અરુદત્.તદ્.રુદ્રસ્ય.રુદ્રત્વમ્ઽઽ.ઇતિ.કાથકમ્।
``યદ્.અરોદીત્.તદ્.રુદ્રસ્ય.રુદ્રત્વમ્ઽઽ.ઇતિ.હારિદ્રવિકમ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``ઇમા.રુદ્રાય.સ્થિરધન્વને.ગિરઃ.ક્ષિપ્રેસવે.દેવાય.સ્વધાવ્ને।
અસાળ્હાય.સહમાનાય.વેધસે.તિગ્માયુધાય.ભરતા.શૃણોતુ.નહ્।ઽઽ.
ઇમા.રુદ્રાય.દૃધ.ધન્વને.ગિરઃ.ક્ષિપ્ર.ઇસુ4.દેવાય.અન્નવતેઽઅસાધાય.અન્યૈઃ.સહમાનાય.વિધાતૃ4.તિગ્મ.આયુધાય.ભરત।
શૃણોતુ.નહ્।
તિગ્મમ્.તેજતેર્.ઉત્સાહકર્મણહ્।
આયુધમ્.આયોથનાત્।
તસ્ય.એષા.અપરા.ભવતિ।
``યા.તે.દિદ્યુદ્.અવસૃષ્ટા.દિવસ્પરિ.ક્ષ્મયા.ચરતિ.પરિ.સા.વૃણક્તુ.નહ્।
સહસ્રમ્.તે.સ્વપિવાત.ભેસજા.મા.નસ્.તોકેષુ.તનયેષુ.રીરિસહ્।ઽઽ.
યા.તે.દિદ્યુદ્.અવસૃષ્ટા.દિવસ્.પરિ.દિવો.અધિ।
દિદ્યુદ્.દ્યતેર્.વા.દ્યુતેર્.વા.દ્યોતતેર્.વા।
ક્ષ્મયા.ચરતિ।
ક્ષ્મા.પૃથિવી।
તસ્યાંશ્.ચરતિ,.તયા.ચરતિ,.વિક્ષ્માપયન્તી.ચરતિ.ઇતિ.વા।
પરિવૃણક્તુ.નઃ.સા।
સહસ્રમ્.તે.સ્વાપ્ત.વચન.ભૈસજ્યાનિ।
મા.નસ્.ત્વમ્.પુત્રેષુ.ચ.પૌત્રેષુ.ચ.રીરિસહ્।
તોકમ્.તુદ્યતેસ્.તનયમ્.તનોતેહ્।
અગ્નિર્.અપિ.રુદ્ર.ઉચ્યતે।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``જરાબોધ.તદ્.વિવિદ્ધિ.વિશેવિશે.યજ્ઞિયાય।
સ્તોમમ્.રુદ્રાય.દૃશીકમ્।ઽઽ.
જરા.સ્તુતિર્.જરતેઃ.સ્તુતિ.કર્મણહ્।
તામ્.બોધ।
તયા.બોધયિતૃ8.ઇતિ.વા।
તદ્.વિવિદ્ધિ।
તત્.કુરુ।
મનુષ્યસ્ય.મનુષ્યસ્ય.યજનાય।
સ્તોમમ્.રુદ્રાય.દર્શનીયમ્।
ઇન્દ્ર.ઇરામ્.દૃણાતિ.ઇતિ.વા.ઇરામ્.દદાતિ.ઇતિ.વા.ઇરામ્.દધાતિ.ઇતિ.વા.ઇરામ્.દારયત.ઇતિ.વા.ઇરામ્.ધારયત.ઇતિ.વા.ઇન્દુ4.દ્રવતિ.ઇતિ.વા.ઇન્દુ7.રમત.ઇતિ.વા.ઇન્ધે.ભૂતાનિ.ઇતિ.વા।
``તદ્.યદ્.એનમ્.પ્રાનૈઃ.સમૈન્ધંસ્.તદ્.ઇન્દ્રસ્ય.ઇન્દ્રત્વમ્।ઽઽ.ઇતિ.વિજ્ઞાયતે।
ઇદમ્.કરણાદ્.ઇત્ય્.આગ્રાયનહ્।
ઇદમ્.દર્શનાદ્.ઇત્ય્.ઔપમન્યવહ્।
ઇન્દતેર્.વા.ઐશ્વર્ય.કર્મણહ્।
ઇન્.શત્રૂનામ્.દારયિતા.વા,.દ્રાવયિતા.વા.આદરયિતા.ચ.યજ્વનામ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``અદર્દરુત્.સમસૃજો.વિ.ખાનિ.ત્વમ્.અર્ણવાન્.બદ્બધાનામ્.અરમ્નાહ્।
મહાન્તમ્.ઇન્દ્ર.પર્વતમ્.વિ.યદ્.વઃ.સૃજો.વિ.ધારા.અવ.દાનવમ્.હન્।ઽઽ.
અદૃણા.ઉત્સમ્.।
ઉત્સ.ઉત્સરનાદ્.વા.ઉત્સદનાદ્.વા.ઉત્સ્યન્દનાદ્.વા.ઉનત્તેર્.વા।
વ્યજૃઅસ્.અસ્ય.ખાનિ।
ત્વમ્.અર્ણવાન્.અર્ણસ્વત.એતાન્.માધ્યમિકાન્.સંસ્ત્યાયાન્.બાબધ્યમાનાન્.અરમ્નાહ્।
રમ્નતિઃ.સમ્યમન.કર્મા।
વિસર્જન.કર્મા.વા।
મહાન્તમ્.ઇન્દ્ર.પર્વતમ્.મેઘમ્.યદ્.વ્યવૃણોર્.વ્યસૃજસ્.અસ્ય.ધારાહ્,.અવહન્ન્.એનમ્.દનવમ્.દાન.કર્માણમ્।
તસ્ય.એષા.અપરા.ભવતિ।
``યો.જાત.એવ.પ્રથમો.મનસ્વાન્.દેવો.દેવાન્.ક્રતુના.પર્યભૂસત।
યસ્ય.શુસ્માદ્.રોદસી.અભ્યસેતામ્.નૃમ્નસ્ય.મહ્ના.સ.જનાસૈન્દ્રહ્।ઽઽ.
યો.જાયમાન.એવ.રથમો.મનસ્વી.દેવો.દેવાન્.ક્રતુના.કર્મણા.પર્યભવત્.પર્યગૃહ્ણાત્.પર્યરક્ષદ્.અત્યક્રામદ્.ઇતિ.વા।
યસ્ય.બલાદ્.દ્યાવા.પૃથિવી.આવ્.અપ્ય્.અબિભીતામ્.નૃમ્નસ્ય.મહ્ના,.બલસ્ય.મહત્ત્વેન।
સ.જનાસ.ઇન્દ્ર.ઇત્ય્.ઋષેર્.દૃષ્ટ.અર્થસ્ય.પ્રીતિર્.ભવત્ય્.આખ્યાન.સમ્યુક્તા।
પર્જન્યસ્.તૃપેર્.આદિ.અન્ત.વિપરીતસ્ય।
તર્પયિતા.જન્યહ્।
પરો.જેતા.વા।
જનયિતા.વા।
પ્રાર્જયિતા.વા.રસાનામ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``વિ.વૃક્ષાન્.હન્ત્ય્.ઉત.હન્તિ.રક્ષસો.વિશ્વમ્.બિભાય.ભુવનમ્.મહાવધાત્।
ઉત.અનાગા.ઈસતે.વૃસ્ન્યાવતો.યત્.પર્જન્યઃ.સ્તનયન્.હન્તિ.દુસ્કૃતહ્।ઽઽ.
વિહન્તિ.વૃક્ષાન્।
વિહન્તિ.ચ.રક્ષસ્2પ્।
સર્વાણિ.ચ.અસ્માદ્.ભૂતાનિ.બિભ્યતિ.મહા.વધાત્।
મહાન્.હિ.અસ્ય.વધહ્।
અપ્ય્.અનપરાધો.ભીતઃ.પલાયતે.વર્ષ.કર્મવતસ્,.યત્.પર્જન્યઃ.સ્તનયન્.હન્તિ.દુસ્કૃતઃ.પાપ.કૃતહ્।
બૃહસ્પતિર્.બૃહતઃ.પાતા.વા,.પાલયિતા.વા।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``અશ્ના.અપિનદ્ધમ્.મધુ.પર્યપશ્યન્.મત્સ્યમ્.ન.દીન.ઉદનિ.ક્ષિયન્તમ્।
નિસ્તજ્.જભાર.ચમસમ્.ન.વૃક્ષાદ્.બૃહસ્પતિર્.વિરવેના.વિકૃત્ય।ઽઽ.
અશનવતા.મેઘેન.અપિનદ્ધમ્.મધુ.પર્યપશ્યન્.મત્યંસ્.ઇવ.દીન.ઉદકે.નિવસન્તમ્।
નિર્જહાર.તચ્.ચમસમ્.ઇવ.વૃક્ષાત્।
ચમસઃ.કસ્માત્।
ચમન્ત્ય્.અસ્મિન્ન્.ઇતિ।
બૃહસ્પતિર્.વિરવેન.શબ્દ2ન.વિકૃત્ય।
બ્રહ્મનસ્પતિર્.બ્રહ્મનઃ.પાતા.વા.પાલયિતા.વા।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``અશ્માસ્યમવતમ્.બ્રહ્મનસ્પતિર્.મધુ.ધારમ્.અભિ.યમ્.ઓજસાતૃણત્।
તમ્.એવ.વિશ્વે.પપિરે.સ્વર્દૃસો.બહુ.સાકમ્.સિસિચુર્.ઉત્સમુદ્રિનમ્।ઽઽ.
અશનવન્તમ્.આસ્યન્દનવન્તમ્.અવાતિતમ્.બ્રહ્મનસ્પતિર્.મધુ.ધારમ્.અભિ.યમ્.ઓજસા.બલેન.અભ્યતૃણત્.તમ્.એવ.સર્વે.પિબન્તિ.રશ્મયઃ.સૂર્ય.દૃશસ્,.બહુ.એનમ્.સહ.સિઞ્ચન્ત્ય્.ઉત્સમુદ્રિનમ્.ઉદકવન્તમ્।
ક્ષેત્રસ્ય.પતિહ્।
ક્ષેત્રમ્.ક્ષિયતેર્.નિવાસ.કર્મણહ્।
તસ્ય.પાતા.વા.પાલયિતા.વા।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``ક્ષેત્રસ્ય.પતિના.વયમ્.હિતેન.ઇવ.જયામસિ।
ગામ્.અશ્વમ્.પોસયિત્ન્વા.સ.નો.મૃળાતીદૃશે।ઽઽ.
ક્ષેત્રસ્ય.પતિના.વયમ્.સુહિતેન.ઇવ.જયામસ્,.ગામ્.અશ્વમ્.પુસ્તમ્.પોસયિતૃ(-તર્,.વોચ્.$).ચ.આહર.ઇતિ।
સ.નો.મૃલાતિ.ઈદૃશે।
બલેન.વા.ધનેન.વા।
મૃળતિર્.દાન.કર્મા।
પૂજા.કર્મા.વા।
તસ્ય.એષા.અપરા.ભવતિ।
``ક્ષેત્રસ્ય.પતિ8.મધુમન્તમ્.ઊર્મિમ્.ધેનુર્.ઇવ.પયો.અસ્માસુ.ધુક્ષ્વ।
મધુ.શ્ચુતમ્.ઘૃતમ્.ઇવ.સુપૂતમ્.ઋતસ્ય.નઃ.પતયઃ.મૃળયન્તુ।ઽઽ.
ક્ષેત્રસ્ય.પતિ7.મધુમન્તમ્.ઊર્મિમ્.ધેનુર્.ઇવ.પયો.અસ્માસુ.ધુક્ષ્વ.ઇતિ।
મધુ.શ્ચુતમ્.ઘૃતમ્.ઇવ.ઉદકમ્.સુપૂતમ્।
ઋતસ્ય.નઃ.પાતાપ્.વા.પાલયિતાપ્.વા.મૃળયન્તુ।
મૃળયતિર્.ઉપદયા.કર્મા,.પૂજા.કર્મા.વા।
તદ્.યત્.સમાન્યામ્.ઋચિ.સમાન.અભિવ્યાહારમ્.ભવતિ.તજ્.જામિ.ભવતિ.ઇત્ય્.એકમ્।
મધુમન્તમ્.મધુ.શ્ચુતમ્.ઇતિ.યથા।
યદ્.એવ.સમાને.પાદે.સમાન.અભિવ્યાહારમ્.ભવતિ.તજ્.જામિ.ભવતિ.ઇત્ય્.અપરમ્।
``હિરન્ય.રૂપઃ.સ.હિરન્ય.સંદૃશ્1ઽઽ.ઇતિ.યથા।
યથાકથા.ચ.વિશેષસ્.અજામિ.ભવતિ.ઇત્ય્.અપરમ્।
``મન્દૂકા.ઇવ.ઉદકાન્.મન્દૂકા.ઉદકાદ્.ઇવઽઽ.ઇતિ.યથા।
વાસ્તોસ્પતિહ્।
વાસ્તુ.વસતેર્.નિવાસ.કર્મણહ્।
તસ્ય.પાતા.વા.પાલયિતા.વા।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``અમીવહા.વાસ્તોસ્પતિ8.વિશ્વા.રૂપાન્ય્.આવિશન્।
સખા.સુશેવ.એધિ.નહ્।ઽઽ.
અભ્યમનહા.વાસ્તોસ્પતિ8.સર્વાણિ.રૂપાન્ય્.આવિશન્.સખા.નઃ.સુસુખો.ભવ।
શેવ.ઇતિ.સુખ.નામ।
શિષ્યતેહ્।
વકારો.નામ.કરણો.અન્તસ્થ.અન્તર.ઉપલિઙ્ગી.વિભાસિત.ગુનહ્।
શિવમ્.ઇત્ય્.અપ્ય્.અસ્ય.ભવતિ।
યદ્.યદ્.રૂપમ્.કામયતે.તત્.તદ્.દેવતા.ભવતિ।
``રૂપમ્.રૂપમ્.મઘવા.બોભવીતિઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
વાચસ્પતિહ્।
વાચઃ.પાતા.વા.પાલયિતા.વા।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``પુનર્.એહિ.વાચસ્પતિ8.દેવેન.મનસા.સહ।
વસોસ્પતિ8.નિરામય.મય્ય્.એવ.તન્વમ્.મમ।ઽઽ.ઇતિ.સા.નિગદ.વ્યાખ્યાતા।
અપામ્.નપાત્.તનૂનપ્તા.વ્યાખ્યાતહ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``યો.અનિધ્મો.દીદયદ્.અપ્સ્વ્.અન્તર્.યમ્.વિપ્રાસ.ઈળતે.અધ્વરેષુ।
અપામ્.નપાન્.મધુમતીર્.અપો.દા.યાભિર્.ઇન્દ્રો.વાવૃધે.વીર્યાય।ઽઽ.
યોઽઅનિધ્મો.દીદયદ્.દીપ્યતેઽઅભ્યન્તરમ્.અપ્સુ।
યમ્.મેધાવિનઃ.સ્તુવન્તિ.યજ્ઞેષુ।
સસ્.અપામ્.નપાત્.મધુમતીર્.અપો.દેહ્ય્.અભિસવાય।.
યાભિર્.ઇન્દ્રો.વર્ધતે.વીર્યાય.વીર.કર્મને।
યમો.યચ્છતિ.ઇતિ.સતહ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``પરેયિવાંસમ્.પ્રવતો.મહીર્.અનુ.બહુભ્યઃ.પન્થામ્.અનુપસ્પશાનમ્।
વૈવસ્વતમ્.સંગમનમ્.જનાનામ્.યમમ્.રાજાનમ્.હવિસા.દુવસ્ય।ઽઽ.
પરેયિવાંસમ્.પર્યાગતવન્તમ્।
પ્રવત.ઉદ્વતો.નિવત.ઇતિ।
અવતિર્.ગતિ.કર્મણા।
બહુભ્યઃ.પન્થાનમ્.અનુપસ્પાશયમાનમ્।
વૈવસ્વતમ્.સંગમનમ્.જનાનામ્।
યમમ્.રાજાનમ્.હવિસા.દુવસ્ય.ઇતિ।
દુવસ્યતી.રાધ્નોતિ.કર્મા।
અગ્નિર્.અપ્ય્.યમ.ઉચ્યતે।
તમ્.એતા.ઋચસ્.અનુપ્રવદન્તિ।
``સેનેવ.સૃષ્ટામમ્.દધાત્ય્.અસ્તુર્ણ.દિદ્યુત્.ત્વેસ.પ્રતીકાક્।
યમો.હ.જાતો.યજો.જનિત્વમ્.જારઃ.કનીનામ્.પતિર્.જનીનામ્।
તમ્.વશ્.ચરાથા.વયમ્.વસત્ય્.આસ્તમ્.ન.ગાવો.નક્ષન્ત.ઇદ્ધમ્।ઽઽ.ઇતિ.દ્વિપદાહ્।
સેના.ઇવ.સૃષ્ટા.ભયમ્.વા.બલમ્.વા.દધાતિ।
અસ્તુર્.ઇવ.દિદ્યુત્.ત્વેસ.પ્રતીકા,.બલ.પ્રતીકા,.યશસ્.પ્રતીકા,.મહા.પ્રતીકા,.દીપ્ત.પ્રતીકા.વા।
``યમો.હ.જાત.ઇન્દ્રેન.સહ.સંગતહ્।ઽઽ..
``યમાવ્.ઇહ.ઇહ.માતાદ્ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
યમ.ઇવ.જાતસ્,.યમસ્.જનિષ્યમાનસ્,.જારઃ.કનીનામ્.જરયિતા.કન્યાયામ્।
પતિર્.જનીનામ્.પાલયિતા.જાયાનામ્।
તત્.પ્રધાના.હિ.યજ્ઞ.સમ્યોગેન.ભવન્તિ।
``તૃતીયો.અગ્નિસ્.તે.પતિર્ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
તમ્.વશ્.ચરાથા,.ચરન્ત્યા.પશુ.આહુતિ.આ,.વસત્યા.ચ.નિવસન્ત્યા.ઔસધ.આહુતિ.આ।
અસ્તમ્.યથા.ગાવ.આપ્નુવન્તિ.તથા.આપ્નુયામ.ઇદ્ધમ્.સમિદ્ધમ્.ભોગૈહ્।
મિત્રઃ.પ્રમીતેસ્.ત્રાયતે।
સમ્મિન્વાનો.દ્રવતિ.ઇતિ.વા।
મેદયતેર્.વા।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``મિત્રો.જનાન્.યાતયતિ.બ્રુવાનો.મિત્રો.દાધાર.પૃથિવીમ્.ઉત.દ્યામ્।
મિત્રઃ.કૃષ્ટીર્.અનિમિસાભિ.ચસ્તે.મિત્રાય.હવ્યમ્.ઘૃતવજ્.જુહોત।ઽઽ.
મિત્રો.જનાન્.આયાતયતિ.પ્રબ્રુવાનઃ.શબ્દમ્.કુવન્।
મિત્ર.એવ.ધારયતિ.પૃથિવીમ્.ચ.દિવંશ્.ચ।
મિત્રઃ.કૃષ્ટીર્.અનિમિસન્ન્.અભિવિપશ્યતિ.ઇતિ।
કૃસ્ટિ1પ્.ઇતિ.મનુષ્ય.નામ।
કર્મવન્તો.ભવન્તિ।
વિકૃસ્ટ.દેહા.વા।
મિત્રાય.હવ્યમ્.ઘૃતવત્.જુહોત.ઇતિ.વ્યાખ્યાતમ્।
જુહોતિર્.દાન.કર્મા।
કઃ.કમનો.વા.ક્રમનો.વા.સુખો.વા।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``હિરન્ય.ગર્ભઃ.સમવર્તત.અગ્રે.ભૂતસ્ય.જાતઃ.પતિર્.એક.આસીત્।
સ.દાધાર.પૃથિવીમ્.દ્યામ્.ઉત.ઇમામ્.કસ્મૈ.દેવાય.હવિસા.વિધેમ।ઽઽ.
હિરન્ય.ગર્ભો.હિરન્ય.મયો.ગર્ભહ્।
હિરન્ય.મયો.ગર્ભસ્.અસ્ય.ઇતિ.વા।
ગર્ભો.ગૃભેર્.ગૃણાતિ.અર્થે।
ગિરત્ય્.અનર્થાન્.ઇતિ.વા।
યદા.હિ.સ્ત્રી.ગુનાન્.ગૃહ્ણાતિ.ગુનાશ્.ચ.અસ્યા.ગૃહ્યન્તેઽઅથ.ગર્ભો.ભવતિ।
સમભવદ્.અગ્રે।
ભૂતસ્ય.જાતઃ.પતિર્.એકો.બભૂવ।
સ.ધારયતિ.પૃથિવીમ્.ચ.દિવંશ્.ચ।
કસ્મૈ.દેવાય.હવિસા.વિધેમ.ઇતિ.વ્યાખ્યાતમ્।
વિધતિર્.દાન.કર્મા।
સરસ્વત્1.વ્યાખ્યાતઃ.તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``યે.તે.સરસ્વન્.ઊર્મયો.મધુમન્તો.ઘૃતશ્ચુતહ્।
તેભિર્.નોઽવિતા.ભવ।ઽઽ.ઇતિ.સા.નિગદ.વ્યાખ્યાતા।
વિશ્વકર્મા.સર્વસ્ય.કર્તા।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``વિશ્વકર્મા.વિમના.આદ્વિહાયા.ધાતા.વિધાતા.પરમોત.સંદૃક્।
તેષામ્.ઇસ્ટાનિ.સમિસા.મદન્તિ.યત્રા.સપ્તઋસીન્.પર.એકમ્.આહુહ્।ઽઽ.
વિશ્વકર્મા.વિભૂતમનસ્1.વ્યાપ્તા.ધાતા.ચ.વિધાતા.ચ.પરમશ્.ચ.સંદ્રસ્તા.ભૂતાનામ્।
તેષામ્.ઇસ્તાનિ.વા.કાન્તાનિ.વા.ક્રાન્તાનિ.વા.ગતાનિ.વા.મતાનિ.વા.નતાનિ.વા।
અદ્ભિઃ.સમ.સમ્મોદન્તે.યત્ર.એતાનિ.સપ્ત.ઋસીનાનિ.જ્યોતિષ્1પ્।
તેભ્યઃ.પર.આદિત્યહ્।
તાન્ય્.એતસ્મિન્ન્.એકમ્.ભવન્તિ.ઇત્ય્.અધિદૈવતમ્।
અધ્યાત્મમ્।
વિશ્વકર્મા.વિભૂતમનસ્1.વ્યાપ્તા.ધાતા.ચ.વિધાતા.ચ.પરમશ્.ચ.સંદર્શયિતા.ઇન્દ્રિયાનામ્।
એસામ્.ઇસ્તાનિ.વા.કાન્તાનિ.વા.ક્રાન્તાનિ.વા.ગતાનિ.વા.મતાનિ.વા.નતાનિ.વા।
અન્નેન.સહ.સમ્મોદન્તે.યત્ર.ઇમાનિ.સપ્ત.ઋસીનાનિ.ઇન્દ્રિયાનિ।
એભ્યઃ.પર.આત્મા।
તાન્ય્.અસ્મિન્ન્.એકમ્.ભવન્તિ.ઇત્ય્.આત્મ.ગતિમ્.આચષ્ટે।
તત્ર.ઇતિહાસમ્.આચક્ષતે।
વિશ્વકર્મા.ભૌવનઃ.સર્વમેધે.સર્વાણિ.ભૂતાનિ.જુહવામ્.ચકાર।
તદ્.અભિવાદિની.એષા.ઋચ્.ભવતિ।
``ય.ઇમા.વિશ્વા.ભુવનાનિ.જુહ્વદ્ઽઽ.ઇતિ।
તસ્ય.ઉત્તરા.ભૂયસે.નિર્વચનાય।
``વિશ્વકર્મન્.હવિસા.વાવૃધાનઃ.સ્વયમ્.યજસ્વ.પૃથિવીમ્.ઉત.દ્યામ્।
મુહ્યન્ત્વ્.અન્યે.અભિતો.જનાસ.ઇહ.અસ્માકમ્.મઘવા.સૂરિર્.અસ્તુ।ઽઽ.
વિશ્વકર્મન્.હવિસા.વર્ધયમાનઃ.સ્વયમ્.યજસ્વ.પૃથિવીમ્.ચ.દિવંશ્.ચ।
મુહ્યન્ત્વ્.અન્યે.અભિતો.જનાઃ.સપત્નાહ્।
ઇહ.અસ્માકમ્.મઘવા.સૂરિર્.અસ્તુ.પ્રજ્ઞાતા।
તાર્ક્ષ્યસ્.ત્વસ્તૃ3.વ્યાખ્યાતહ્।
તીર્ણેઽઅન્તરિક્ષે.ક્ષિયતિ।
તૂર્ણમ્.અર્થમ્.રક્ષત્ય્[ક્ષરતિ.ઇન્.ષ્ક્].અશ્નોતેર્.વા।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``ત્યમ્.ઊ.સુ.વાજિનમ્.દેવજૂતમ્.સહાવાનમ્.તરુતારમ્.રથાનામ્।
અરિસ્તનેમિમ્.પૃતનાજમ્.આશુમ્.સ્વસ્તયે.તાર્ક્ષ્યમ્.ઇહા.હુવેમ।ઽઽ.
તમ્.ભૃશમ્.અન્નવન્તમ્।
જૂતિર્.ગતિઃ.પ્રીતિહ્।
દેવ.જૂતમ્.દેવ.ગતમ્.દેવ.પ્રીતમ્.વા।
સહસ્વન્તમ્.તારયિતારમ્.રથાનામ્.અરિસ્તનેમિમ્.પૃતનાજિતમ્.આશુમ્.સ્વસ્તિ4.તાર્ક્ષ્યમ્.ઇહ.હ્વયેમ.ઇતિ।
કમ્.અન્યમ્.મધ્યમાદ્.એવમ્.અવક્ષ્યત્।
તસ્ય.એષા.અપરા.ભવતિ।
``સદ્યશ્.ચિદ્યઃ.શવસા.પઞ્ચ.કૃષ્ટીઃ.સૂર્ય.ઇવ.જ્યોતિષા.અપસ્તતાન।
સહસ્રસાઃ.શતસા.અસ્ય.રંહિર્.ન.સ્મા.વરન્તે.યુવતિમ્.ન.શર્યામ્।ઽઽ.
સદ્યસ્.અપિ.યઃ.શવસા.બલેન.તનોત્ય્.અપઃ.સૂર્ય.ઇવ.જ્યોતિષા.પઞ્ચ.મનુષ્ય.જાતાનિ।
સહસ્રસાનિની.શતસાનિની.અસ્ય.સા.ગતિહ્।
ન.સ્મ.એનામ્.વારયન્તિ.પ્રયુવતીમ્.ઇવ.શરમયીમ્.ઇસુમ્।
મન્યુર્.મન્યતેર્.દીપ્તિ.કર્મણહ્।
ક્રોધ.કર્મણો.વધ.કર્મણો.વા।
મન્યુન્ત્ય્.અસ્માદ્.ઇસુ1પ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``ત્વયા.મન્યુ8.સરથમ્.આરુજન્તો.હર્ષમાનાસોઽઅધૃષિતા.મરુત્વહ્।
તિગ્મ.ઇશુ1પ્.આયુધા.સંશિશાના.અભિ.પ્ર.યન્તુ.નરો.અગ્નિ.રૂપાહ્।ઽઽ..
ત્વયા.મન્યુ8.સરથમ્.આરુહ્ય.રુજન્તો.હર્ષનામાસસ્.અધૃષિતા.મરુત્વસ્.તિગ્મ.ઇસુ1પ્.આયુધાનિ.સંશિશ્યમાના.અભિપ્રયન્તુ.નરો.અગ્નિ.રૂપા.અગ્નિ.કર્માણહ્।
સમ્નદ્ધાઃ.કવચિન.ઇતિ.વા।
દધિક્રા.વ્યાખ્યાતહ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``આ.દધિક્રાઃ.શવસા.પઞ્ચ.કૃષ્ટીઃ.સૂર્ય.ઇવ.જ્યોતિષા.અપસ્તતાન।
સહસ્રસાઃ.શતસા.વાજ્યર્વા.પૃણક્તુ.મધ્વા.સમિમ્.આ.વચાંસિ।ઽઽ.
આતનોતિ.દધિક્રાઃ.શવસા.બલેન.અપઃ.સૂર્ય.ઇવ.જ્યોતિષા.પઞ્ચ.મનુષ્ય.જાતાનિ।
સહસ્રસાઃ.શતસા.વાજી.વેજનવાન્.અર્વા.ઈરનવાન્.સમ્પૃણક્તુ.નો.મધુના.ઉદકેન.વચનાનિ.ઇમાનિ.ઇતિ।
મધુ.ધમતેર્.વિપરીતસ્ય।
સવિતા.સર્વસ્ય.પ્રસવિતા।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``સવિતા.યન્ત્રૈઃ.પૃથિવીમ્.અરમ્નાદ્.અસ્કમ્ભને.સવિતા.દ્યામ્.અદૃંહત્।
અશ્વમ્.ઇવ.અધુક્ષદ્દ્.\.ધુનિમ્.અન્તરિક્ષમ્.અતૂર્તે.બદ્ધમ્.સવિતા.સમુદ્રમ્।ઽઽ.
સવિતા.યન્ત્રૈઃ.પૃથિવીમ્.અરમયત્।
અનારમ્ભને.અન્તરિક્ષે.સવિતા.દ્યામ્.અદૃંહત્।
અશ્વમ્.ઇવ.અધુક્ષદ્.ધુનિમ્.અન્તરિક્ષે.મેઘમ્।
બદ્ધમ્.અતૂર્તે।
બદ્ધમ્.અતૂર્ણ.ઇતિ.વા।
અત્વરમાન.ઇતિ.વા।
સવિતા.સમુદિતારમ્.ઇતિ।
કમ્.અન્યમ્.મધ્યમાદ્.એવમ્.અવક્ષ્યત્।
આદિત્યસ્.અપિ.સવિતા.ઉચ્યતે।
તથા.ચ.હૈરન્યસ્તૂપે.સ્તુતહ્।
અર્ચન્.હિરન્યસ્તૂપ.ઋષિર્.ઇદમ્.સૂક્તમ્.પ્રોવાચ।
તદ્.અભિવાદિન્ય્.એષા.ઋચ્.ભવતિ।
``હિરન્યસ્તૂપઃ.સવિતર્ય્.અથા.ત્વ્.આઙ્ગિરસો.જુહ્વે.વાજે.અસ્મિન્।
એવા.ત્વાર્ચન્ન્.અવસે.વન્દમાનઃ.સોમસ્યેવાંશુમ્.પ્રતિ.જાગરાહમ્।ઽઽ.
હિરન્યસ્તૂપો.હિરન્યમયઃ.સ્તૂપહ્।
હિરન્યમયઃ.સ્તૂપસ્.અસ્ય.ઇતિ.વા।
સ્તૂપઃ.સ્ત્યાયતેહ્।
સંઘાતહ્।
સવિતૃ7.યથા.ત્વાઙ્ગિરસો.જુહ્વે.વાજે.અન્ને.અસ્મિન્।
એવમ્.ત્વા.અર્ચન્ન્.અવનાય.વન્દમાનઃ.સોમસ્ય.ઇવ.અંશુમ્.પ્રતિજાગર્મ્ય્.અહમ્।
ત્વસ્તા.વ્યાખ્યાતહ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``દેવસ્.ત્વસ્તા.વિશ્વરૂપઃ.પુપોસ.પ્રજાઃ.પુરુધા.જજાન।
ઇમા.ચ.વિશ્વા.ભુવનાન્ય્.અસ્ય.મહદ્દેવાનામ્.અસુરત્વમ્.એકમ્।ઽઽ.
દેવસ્.ત્વસ્તા.સર્વ.રૂપઃ.પોસતિ.પ્રજા.રસ.અનુપ્રદાનેન।
બહુધા.ચ.ઇમા.જનયતિ।
ઇમાનિ.ચ.સર્વાણિ.ભૂતાન્ય્.ઉદકાન્ય્.અસ્ય।
મહત્.ચ.અસ્મૈ.દેવાનામ્.અસુરત્વમ્.એકમ્,.પ્રજાવત્ત્વમ્.વાનવત્ત્વમ્.વા।(10,33)
અપિ.વા.અસુર્.ઇતિ.પ્રજ્ઞા.નામ।
અસ્યત્ય્.અનર્થાન્।
અસ્તાશ્.ચ.અસ્યામ્.અર્થાહ્।
અસુરત્વમ્.આદિ.લુપ્તમ્।
વાતો.વાતિ.ઇતિ.સતહ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``વાત.આ.વાતુ.ભેસજમ્.શમ્ભુ.મયોભુ.નો.હૃદે।
પ્ર.ન.આયૂંસિ.તારિસત્।ઽઽ.
વાત.આવાતુ.ભૈસજ્યાનિ.શમ્ભુ.મયોભુ.ચ.નો.હૃદયાય।
પ્રવર્ધયતુ.ચ.ન.આયુહ્।
અગ્નિર્.વ્યાખ્યાતહ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``પ્રતિ.ત્યંશ્.ચારુમ્.અધ્વરમ્.ગોપીથાય.પ્રહૂયસે।
મરુદ્ભિર્.અગ્ન.આ.ગહિ।ઽઽ.
તમ્.પ્રતિ.ચારુમ્.અધ્વરમ્.સોમ.પાનાય.પ્રહૂયસે।
સસ્.અગ્નિ7.મરુદ્ભિઃ.સહ.આગચ્છ.ઇતિ।
કમ્.અન્યમ્.મધ્યમાદ્.એવમ્.અવક્ષ્યત્।
તસ્ય.એષા.અપરા.ભવતિ।
``અભિ.ત્વા.પૂર્વપીતયે.સૃજામિ.સોમ્યમ્.મધુ।
મરુદ્ભિર્.અગ્ન.આ.ગહિ।ઽઽ.
વેનો.વેનતેઃ.કાન્તિ.કર્મણહ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``અયમ્.વેનશ્.ચોદયત્.પૃશ્નિગર્ભા.જ્યોતિર્.જરાયૂ.રજસો.વિમાને।
ઇમમ્.અપામ્.સંગમે.સૂર્યસ્ય.શિશુમ્.ન.વિપ્રા.મતિભી.રિહન્તિ।ઽઽ.
અયમ્.વેનશ્.ચોદયત્.પૃશ્નિગર્ભાહ્।
પ્રાસ્ત.વર્ણ.ગર્ભા.અપિ.ઇતિ.વા।
જ્યોતિષ્.જરાયુર્.જ્યોતિષ્.અસ્ય.જરાયુ.સ્થાનીયમ્.ભવતિ।
જરાયુર્.જરયા.ગર્ભસ્ય।
જરયા.યૂયત.ઇતિ.વા।
ઇમમ્.અપાંશ્.ચ.સંગમને.સૂર્યસ્ય.ચ.શિશુમ્.ઇવ.વિપ્રા.મતિભી.રિહન્તિ।
રિહન્તિ.લિહન્તિ.સ્તુવન્તિ.વર્ધયન્તિ.પૂજયન્તિ.ઇતિ.વા।
શિશુઃ.શંશનીયો.ભવતિ।
શિશીતેર્.વા.સ્યાદ્.દાન.કર્મણહ્।
ચિર.લબ્ધો.ગર્ભ.ઇતિ।
અસુનીતિઃ.અસૂન્.નયતિ।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``અનુસ્નિતે.મનો.અસ્માસુ.ધારય.જીવાતવે.સુ.પ્ર.તિરા.ન.આયુહ્।
રારન્ધિ.નઃ.સૂર્યસ્ય.સંદૃશિ.ઘૃતેન.ત્વમ્.તન્વમ્.વર્ધયસ્વ।ઽઽ.
અસુનીતિ8.મનો.અસ્માસુ.ધારય।
ચિરમ્.જીવનાય.પ્રવર્ધય.ચ.ન.આયુહ્।
રન્ધય.ચ.નઃ.સૂર્યસ્ય.સંદર્શનાય।
રધ્યતિએર્.વશ.ગમનેઽઅપિ.દૃશ્યતે।
``મા.રધામ.દ્વિસતે.સોમ.રાજન્ઽઽ.ઇત્ય્.અપિ.નિગમો.ભવતિ।
ઘૃતેન.ત્વમ્.આત્માનમ્.તન્વમ્.વર્ધયસ્વ।
ઋતો.વ્યાખ્યાતહ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``ઋતસ્ય.હિ.શુરુધઃ.સન્તિ.પૂર્વીર્.ઋતસ્ય.ધીતિર્.વૃજિનાનિ.હન્તિ।
ઋતસ્ય.શ્લોકો.બધિરા.તતર્દ.કર્ણા.બુધાનઃ.શુચમાન.આયોહ્।ઽઽ.
ઋતસ્ય.હિ.શુરુધઃ.સન્તિ.પૂર્વીહ્।
ઋતસ્ય.પ્રજ્ઞા.વર્જનીયાનિ.હન્તિ।
ઋતસ્ય.શ્લોકો.બધિરસ્ય.અપિ.કર્ણાવ્.આતૃણત્તિ।
બધિરો.બદ્ધ.શ્રોત્રહ્।
કર્ણૌ.બોધયન્.દીપ્યમાનશ્.ચ.આયોર્.અયનસ્ય.મનુષ્યસ્ય।
જ્યોતિષો.વા.ઉદકસ્ય.વા।
(ઇન્દુર્.ઇન્ધેહ્।
ઉનત્ત્તેર્.વા।).તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``પ્ર.તદ્.વોચેયમ્.ભવ્યાયેન્દવે.હવ્યો.ન.ય.ઇસવાન્.મન્મ.રેજતિ.રક્ષોહા.મન્મ.રેજતિ।
સ્વયમ્.સો.અસ્મદાનિદો.વધૈર્.અજેત.દુર્મતિમ્।
અવ.સ્રવેદ્.અઘશંસોઽઅવતરમ્.અવ.ક્ષુદ્રમ્.ઇવ.સ્રવેત્।ઽઽ.
પ્રવ્રવીમિ.તદ્.ભવ્યાય.ઇન્દુ4.,.હવન.અર્હ.ઇવ.ય.ઇસવાન્.અન્નવાન્.કામવાન્.વા.મનનાનિ.ચ.નો.રેજયતિ।
રક્ષોહા.ચ.બલેન.રેજયતિ।
સ્વયમ્.સસ્.અસ્મદ્.અભિનિદિતૄર્.વધૈર્.અજેત.દુર્મતિમ્।
અવસ્રવેદ્.અઘ.શંસહ્।
તતશ્.ચ.અવતરમ્.ક્ષુદ્રમ્.ઇવ.અવસ્રવેત્।
અભ્યાસે.ભૂયાંસમ્.અર્થમ્.મન્યન્તે।
યથા।
અહો.દર્શનીય.અહો.દર્શનીય.ઇતિ।
તત્.પરુચ્છેપસ્ય.શીલમ્।
પરુચ્ચેપ.ઋષિહ્।
પર્વવત્.શેપહ્,.પરુસિ.પરુસિ.શેપો.અસ્ય.ઇતિ.વા।
ઇતિ.ઇમાનિ.સપ્તવિંશતિર્.દેવતા.નામધેયાન્ય્.અનુક્રાન્તાનિ।
સૂક્ત.ભાજ્1પ્.હવિસ્.ભાજિપ્।
તેષામ્.એતાનિ.અહવિસ્.ભાજિપ્,.વેનો.અસુનીતિર્.ઋત.ઇન્દુહ્।
પ્રજાપતિઃ.પ્રજાનામ્.પાતા.વા.પાલયિતા.વા।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``પ્રજાપતે.ન.ત્વદ્.એતાન્ય્.અન્યો.વિશ્વા.જાતાનિ.પરિ.તા.બભૂવ।
યત્.કામાસ્.તે.જુહુમસ્.તન્.નો.અસુ.વયમ્.સ્યામ.પતયો.રયીનામ્।ઽઽ.
પ્રપાપતિ8.ન.હિ.ત્વદ્.એતાન્ય્.અન્યઃ.સર્વાણિ.જાતાનિ.તાનિ.પરિબભૂવ।
યત્.કામાસ્.તે.જુહુમસ્.ત.નો.અસ્તુ।
વયમ્.સ્યામ.પતયો.રયીનામ્।
ઇત્ય્.આશિસ્1।
અહિર્.વ્યાખ્યાતહ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``અબ્જામ્.ઉક્થૈર્.અહિમ્.ગૃણીસે.બુધ્ને.નદીનામ્.રજહ્સુ.સીદન્।ઽઽ.
અપ્સુજમ્.ઉક્થૈર્.અહિમ્.ગૃણીસે.બુધ્ને.નદીનામ્.રજસ્.સુ.ઉદકેષુ.સીદન્।બુધ્નમ્.અન્તરિક્ષમ્,.બદ્ધા.અસિમ્ન્.ધૃતા.આપ.ઇતિ.વા।
ઇદમ્.અપિ.ઇતર્દ્.બુધ્નમ્.એતસ્માદ્.એવ,.બદ્ધા.અસ્મિન્.ધૃતાઃ.પ્રાના.ઇતિ।
યસ્.અહિઃ.સ.બુધ્ન્યસ્,.બુધ્નમ્.અન્તરિક્ષમ્.તત્.નિવાસાત્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``મા.નસ્.અહિર્.બુધ્ન્યસ્.રિસે.ધાન્.મા.યજ્ઞો.અસ્ય.સ્રિધદ્.ઋતાયોહ્।
મા.ચ.નસ્.અહિર્.બુધ્ન્યસ્.ર્રેસનાય.ધાત્।
મા.અસ્ય.યજ્ઞ્.ઓકસ્1.ચ.સ્રિધદ્.યજ્ઞ.કામસ્ય।
સુપર્ણો.વ્યાખ્યાતહ્।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``એકઃ.સુપર્ણઃ.સ.સમુદ્રમ્.આ.વિવેશ.સ.ઇદમ્.વિશ્વમ્.ભુવનમ્.વિ.ચસ્તે।
તમ્.પાકેન.મનસા.અપશ્યમ્.અન્તિતસ્.તમ્.માતા.રેળ્હિ.સ.ઉ.રેળ્હિ.માતરમ્।ઽઽ.
એકઃ.સુપર્ણહ્,.સ.સમુદ્રમ્.આવિશતિ।
સ.ઇમાનિ.સર્વાણિ.ભૂતાન્ય્.અભિવિપશ્યતિ।
તમ્.પાકેન.મનસા.અપશ્યમ્.અન્તિતહ્।
ઇત્ય્.ઋષેર્.દૃષ્ટ.અર્થસ્ય.પ્રીતિર્.ભવત્ય્.આખ્યાન.સમ્યુક્તા।
તમ્.માતા.રેધિ.વાચ્.એષા.માધ્યમિકા।
સ.ઉ.માતારમ્.રેધિ।
પુરૂરવસ્1।
બહુધા.રોરૂયતે।
તસ્ય.એષા.ભવતિ।
``સમસ્મિન્.જાયમાન.આસત.ગ્ના.ઉત.ઈમ્.અવર્ધન્.નદ્યઃ.સ્વગૂર્તાહ્।
મહે.યત્.ત્વા.પુરૂરવો.રનાય.અવર્ધયન્.દસ્યુ.હત્યાય.દેવાહ્।ઽઽ.
સમાસત.અસ્મિન્.જાયમાને.ગ્ના,.ગમનાદ્.આપસ્,.દેવ.પત્ની.ઓ.વા।
અપિ.ચ.એનમ્.અવર્ધયન્.નદી.અઃ.સ્વ.ગૂર્તાઃ.સ્વયમ્.ગામિની.ઓ.મહતે.ચ.યત્.ત્વા.પુરૂરવસ્8.રનાય.રમનીયાય.સંગ્રામાય.અવર્ધયન્,.દસ્યુ.હત્યાય.ચ,.દેવા.દેવાહ્।
મૂળ પાઠ: Nirukta · Edition: Lakshman Sarup · Data entry Munoe Tokunaga (and partly M. Kobayashi) · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0