નવસાહસાઙ્કચરિત · અધ્યાય 11
અથ બિભ્રત્ સરાગેણ હૃદયેન કૃશોદરીમ્
સઃ પ્રતસ્થે મહીનાથઃ કરેણ ચ ધનુર્લતામ્ ॥
ઇન્દ્રનીલપ્રતોલીતઃ સ નિર્ગચ્છન્ પતિઃ શ્રિયઃ
તત્કાન્તિશ્યામતાં ગત્વા ક્ષણં કૃષ્ણ ઇવાબભૌ ॥
આસન્નપદ્મસરસા કુસુમાનમ્રશાખિના
સો નર્મદોપદિષ્ટેન ગન્તું પ્રવવૃતે પથા ॥
યાન્તમ્ એકાન્તશિશિરાઃ સમીરાસ્ તં સિષેવિરે
એલાલવઙ્ગકઙ્કોલ જાતીફલસુગન્ધયઃ ॥
ચક્રસ્ તસ્યાનિલસ્પર્શ ક્વણત્કાઞ્ચનપલ્લવાઃ
મૌક્તિકસ્તબકસ્મેરા વિસ્મયં રત્નવીરુધઃ ॥
અમન્દમારુતાક્ષેપ મુક્તમુક્તાફલચ્છલાત્
ચલદ્વંશલતા મૂર્ધ્નિ તસ્ય લાજાન્ ઇવાકિરન્ ॥
અગલન્ કુસુમવ્યાજાત્ તસ્મિન્ન્ અભ્યર્ણગામિનિ
પાતાલકલ્પવૃક્ષાણામ્ આનન્દાશ્રુલવા ઇવ ॥
અરવિન્દમુખક્રોડ ક્રીડન્મુખરષટ્પદા
અનામયમ્ ઇવાપૃચ્છત્ તમ્ અભ્યાગતમ્ અબ્જિની ॥
શશિપ્રભાક્ષિવિસ્તાર સંવાદિન્યઃ પદે પદે
તં કિમ્ અપ્ય્ આર્દ્રતાં નિન્યુર્ અરણ્યહરિણીદૃશઃ ॥
ઉપયુક્તામૃતસ્પર્ધિ નારિકેલફલોદકાન્
આસ્વાદિતલવાઙ્ગૈલા પૂગનાગલતાદલાન્ ॥
શય્યીકૃતાતનુસ્વર્ણ કદલીબાલપલ્લવાન્
વિષ્ટરીકૃતવિસ્તીર્ણ ચન્દ્રકાન્તશિલાતલાન્ ॥
તત્કાલોચિતકર્તવ્ય વ્યાવૃત્તૈકરમાઙ્ગદાન્
આવૃત્તિવિહિતપ્રેયઃ ફણિરાજસુતાકથાન્ ॥
હૃદયન્યસ્તકર્પૂર મૃણાલનલિનીદલાન્
પુંઃકોકિલકુલોલ્લાપ જનિતસ્મરસઞ્જ્વરા ॥
જામ્બૂનદલતાગુલ્મ વિહિતાશ્રયસૌહૃદાન્
ગચ્છન્ સસ્ તત્ર કતિ ચિન્ નિવાસાન્ વ્યધિતાધ્વનિ ॥
સંપ્રાપ પૃથિવીપાલઃ કાલેન કિયતાપ્ય્ અથ
સઃ કૂલોપાન્તવિચરન્ યઙ્કુ વઙ્કુતપોવનમ્ ॥
હૃતં કુતૂહલેનાલં તદાલોકનજન્મના
પતિં મધ્યમલોકસ્ય તં જગાદ રમાઙ્ગદઃ ॥
સીમા સતીતિશબ્દસ્ય સકુશાઙ્કાલ્પપલ્લવા
મૈથિલીવ શ્રિયં ધત્તે કામ્ અપ્ય્ આશ્રમભૂર્ ઇયમ્ ॥
ઇતો વાન્તિ હવિર્ ધૂમ લતાલસ્યપ્રદા ઇમે
મરુતઃ પાવનાઃ પક્વ પુરોડાશસુગન્ધયઃ ॥
ઇતો હિરણ્મયી ભૂમિસ્ તરવો હેમવલ્કલાઃ
ઉન્નિદ્રહેમપદ્માનિ પયાંસીવ પદે પદે ॥
કાકપક્ષાઙ્કમૂર્ધાનઃ પશ્યૈતે ગુરુશિક્ષયા
બટવઃ ખણ્ડયન્ત્ય્ અત્ર સમિધશ્ ચ પદાનિ ચ ॥
અનયા સામ ગાયન્ત્યા સ્વરસંશયવાન્ અયમ્
ઇતઃ કરોતિ કલહં શુકઃ સારિકયા સમમ્ ॥
ઇદમ્ અત્રાદ્ભુતં પશ્ય મદક્લિન્નં ગજસ્ય યત્
ગણ્ડલેખાં નખાગ્રેણ શનૈઃ કણ્ડૂયતે હરિઃ ॥
પ્રભામણ્ડલપર્યસ્ત તમસઃ શતશઃ પથિ
તવાપતન્તિ પાતાલ રવયો ઽમી મહર્ષયઃ ॥
એષાં દ્વિતયમ્ એતાભિઃ કપિલાભિર્ અલઙ્કૃતમ્
ઉટજપ્રાઙ્ગણં ગોભિર્ જટાભિર્ અભિતઃ શિરઃ ॥
ઇતો ગાત્રપરાવૃત્તિ ભગ્નાસ્થિ પુરુષેતરાન્
મુનેઃ શય્યાકુશાન્ અત્તિ બાલઃ કસ્તૂરિકામૃગઃ ॥
ઇતો ઽપ્ય્ અયમ્ ઋષિઃ પશ્ય જપાપાટલયાનયા
ગવાનુગમ્યતે સાયં સંધ્યેવ દિવાકરઃ ॥
સહસૈવાતિથિઃ પ્રાપ્તઃ કો ઽપ્ય્ અયં ભવતામ્ ઇતિ
એષ પ્રત્ય્ ઉટજં વક્તિ સસંભ્રમમ્ અયં શુકઃ ॥
અતઃ સંપ્રતિ વીક્ષન્તે કૌતુકોત્તાનિતેક્ષણાઃ
ત્વામ્ ઇન્દુમ્ ઇવ પર્યાપ્ત મણ્ડલં મુનિકન્યકાઃ ॥
ભૂદત્તસ્મરસામ્રાજ્યં મુખશ્રીતર્જિતેન્દુ ચ
આસામ્ ઇન્દીવરાક્ષીણામ્ અલઙ્કારો નવં વયઃ ॥
મુક્તાસ્ત્રઃ સ્ત્રીષુ કન્દર્પો દેવાત્રાનુશયાદ્ ઇવ
શઙ્કે સંત્યજ્ય કોદણ્ડમ્ આત્તદણ્ડસ્ તપસ્યતિ ॥
તસ્મિન્ન્ ઇત્યુક્તવત્ય્ એવ તથા સવિધવર્ત્મનિ
તતઃ પૃથ્વીશશાઙ્કેન વઙ્કુમુનિર્ અદૃશ્યત ॥
અંસાવલમ્બિનીર્ બિભ્રત્ સન્ધ્યાભ્રકપિશા જટાઃ
પ્રસૃતા ઇવ નિર્ગત્ય પરમજ્યોતિષઃ શિખાઃ ॥
દધદ્યજ્ઞોપવીતેન સીમન્તિતમ્ ઉરઃસ્થલમ્
જાહ્નવીનિર્ઝરેણેવ નભઃ પ્રાલેયપાણ્ડુના ॥
શુદ્ધૈકગુણસંપૃક્તામ્ અક્ષમાલાં દધત્ કરે
મૂર્તાં તીવ્રતપઃસિદ્ધિમ્ આત્મનઃ ફલિતામ્ ઇવ ॥
યોગક્ષેમોપપત્ત્યર્થમ્ ઉપવિષ્ટઃ કુશાસને
નપ્તેવ મૈથિલીભર્તુર્ અતિથિર્ નામ પાર્થિવઃ ॥
પ્રિયસોમઃ સદાયુક્તઃ પ્રિયયા ચાનસૂયયા
પાત્રમ્ અત્રિર્ ઇવોગ્રાણાં તપસાં તેજસામ્ ઇવ ॥
સો દૃષ્ટિપથમ્ આયાતિ યયાતિપ્રતિમે નૃપે
તુતોષ કસ્ય વા ન સ્યાદ્ આકૃતિસ્ તસ્ય સા મુદે ॥
તતઃ કૃતપ્રણામસ્ય તસ્ય પ્રણતભૂભૃતઃ
વિદધે સ વિશામ્પત્યુર્ આતિથ્યમ્ અત્તિથિપ્રિયઃ ॥
અથાદૂરે સુખાસીનઃ સુખાસીને મહીભૃતિ
ઇતિ સૂનૃતયા વાચા સ વક્તુમ્ ઉપચક્રમે ॥
અદ્ય નઃ પુણ્યબીજેન મુક્તો યત્ સત્યમ્ અઙ્કુરઃ
લલામ લોકત્રિતયે યેન ત્વમ્ અવલોકિતઃ ॥
તવ શંસતિ સૌભાગ્યમ્ અભિજાતેયમ્ આકૃતિઃ
ઇન્દોઃ સુધાનિધાનત્વં જ્યોત્સ્નયા યત્ પ્રતીયતે ॥
યથા પ્રદેશમ્ આયાતૈર્ વ્યક્તિં વજ્રાઙ્કુશાદિભિઃ
ચક્રવર્તીત્ય્ અનુક્તો ઽપિ ચિહ્નૈસ્ ત્વમ્ અનુમીયસે ॥
ત્વદર્શનોત્સવેનૈવ કૃતાર્થં ચક્ષુર્ અદ્ય નઃ
વિમુઞ્ચતિ શરચ્ચન્દ્રે ચિરરૂઢમ્ અપિ સ્પૃહામ્ ॥
હેતુદ્વિતયમ્ એવાત્ર પરમાનન્દસમ્પદઃ
પરબ્રહ્મોપલબ્ધિર્ વા સઙ્ગતં વા ભવાદૃશામ્ ॥
અકૃત્વા ભવતઃ પ્રશ્નં ન સ્થાતુમ્ અહમ્ ઉત્સહે
ધીરતાં મમ ભિન્દન્તિ યત્ કૌતુકરસોર્મયઃ ॥
ત્વયા મહીભૃતામ્ અત્ર વંશઃ કેષામ્ અલઙ્કૃતઃ?
શ્રોત્રપીયૂષગણ્ડૂષઃ કાનિ નામાક્ષરાણિ તે ? ॥
અનેન ગુણિના સાર્ધં ધનુષાનુચરેણ ચ
કેન કાર્યાતિભારેણ ત્વમ્ એતામ્ આગતો ભુવમ્ ? ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા વિરતે તસ્મિન્ રાજ્ઞા સસ્મિતમ્ ઈક્ષિતઃ
સ્થિત્વા ક્ષણમ્ ઉવાચેદમ્ ઇઙ્ગિતજ્ઞો રમાઙ્ગદઃ ॥
બ્રહ્માણ્ડમણ્ડપસ્તમ્ભઃ શ્રીમાન્ અસ્ત્ય્ અબુદો ગિરિઃ
ઉપોઢહંસિકા યસ્ય સરિતઃ સાલભઞ્જિકા ॥
યઃ સૂર્યાંશુશલાકસ્ય વિશ્વસ્યોપરિ તિષ્ઠતઃ
વ્યોમનીલાતપત્રસ્ય દણ્ડત્વમ્ અધિરોહત્ ॥
આદાતુમ્ અવતંસાય સ્વર્ણદીહેમપુષ્કરમ્
યઃ સેન્દ્રનીલકટકો ભુવો ભુજ ઇવોદ્ધૃતઃ ॥
શિખરાસન્નનક્ષત્રો લક્ષ્યતે યઃ પ્રતિક્ષપમ્
સશીકર ઇવોદસ્તો હસ્તઃ પાતાલદન્તિના ॥
યસ્ય શૃઙ્ગેન્દ્રનીલાંશુ શ્યામમ્ આદિત્યમણ્ડલમ્
ક્ષણં પુટકિનીપત્ર છત્રાકૃતિ વિલોક્યતે ॥
નીલકણ્ઠપ્રિયા કામં કૃતપઞ્ચાનનસ્થિતિઃ
યસ્યાગ્રભૂમિર્ ગૌરીવ ગુહાપીતપયોધરા ॥
અધઃસંનદ્ધમેધેષુ સ્થિતા યસ્યાગ્રસાનુષુ
પ્રાવૃડ્વિલાસાલાસ્યાનામ્ અનભિજ્ઞાઃ કલાપિનઃ ॥
ઇન્દુઃ કટકમાણિક્યં યસ્ય તુઙ્ગસ્ય ભૂભૃતઃ
ભુવો યસ્ય ચ કાન્તાયા મેખલામણિર્ અંશુમાન્ ॥
ક્વ ચિત્ ક્વ ચિત્ પતન્ત્યા યઃ કૃષ્ણસારઃ શશિત્વિષા
કણ્ડૂયત ઇવાસન્નં શૃઙ્ગેણ હિ મૃગીં નિશિ ॥
પાણ્ડુઃ શરદ્ધનૈર્ ઊર્ધ્વમ્ અધસ્તાલીવનાસિતઃ
યઃ કૈલાસ ઇવાશ્લિષ્ટઃ પૌલસ્ત્યભુજસમ્પ્રદા ॥
હરયઃ શેરતે યસ્ય મત્તેભવધનિઃસહાઃ
ગુહાસુ નખનિર્મુક્ત મુક્તાદન્તુરભૂમિષુ ॥
અલકચ્યુતમન્દાર મકરન્દસુગન્ધિભિઃ
અમર્ત્યમિથુનક્રીડા નિકુઞ્જૈર્ યસ્ય સૂચ્યતે ॥
ઉદઞ્ચદિન્દ્રચાપાનિ નાનારત્નાંશુપલ્લવૈઃ
સાનૂનિ યસ્ય સેવન્તે દ્વયે ચિત્રશીનઃ ॥
પત્યા સહ વનાન્તેષુ વિહરન્ત્યાદ્રિકન્યયા
નીયન્તે શોણતાં યસ્ય શિલાઃ સાલક્તકૈઃ પદૈઃ ॥
પ્રતિભાન્તિ પુરસ્ તે ઽપિ યસ્ય વલ્મીકવામનાઃ
શૈલાઃ સુવેલકૈલાસ મહેન્દ્રમલયાદયઃ ॥
અતિસ્વાધીનનીવાર ફલમૂલસમિત્કુશમ્
મુનિસ્ તપોવનં ચક્રે તત્રેક્ષ્વાકુપુરોહિતઃ ॥
હૃતા તસ્યૈકદા ધેનુઃ કામસર્ગાધિસૂનુના
કાર્તવીર્યાર્જુનેનેવ જમદગ્નેર્ અનીયત ॥
સ્થૂલાશ્રુધારાસંતાન સ્નપિતસ્તનવલ્કલા
અમર્ષપાવકસ્યાભૂદ્ ભર્તુઃ સમિદ્ અરુન્ધતી ॥
અથાથર્વવિદામ્ આદ્યઃ સમન્ત્રામ્ આહુતિં દદૌ
વિકસદ્વિકટજ્વાલા જટિલે જાતવેદસિ ॥
તતઃ ક્ષણત્ સકોદણ્ડઃ કિરીટી કાઞ્ચનાઙ્ગદઃ
ઉજ્જગામાગ્નિતઃ કો ઽપિ સહેમકવચઃ પુમાન્ ॥
દૂરં સંતમસેનેવ વિશ્વામિત્રેણ સા હૃતા
તેનાનિન્યે મુનેર્ ધેનુર્ દિનશ્રીર્ ઇવ ભાનુના ॥
તતસ્ તાપસકન્યાભિર્ આનન્દાશ્રુલવાઙ્કિતઃ
કપોલઃ પાણિપર્યઙ્કાત્ સાશ્રુલેખાદ્ અપાસ્યત ॥
પરમાર ઇતિ પ્રપાત્ સ મુનેર્ નામ ચાર્થવત્
મીલિતાન્યનૃપચ્છત્રમ્ આતપત્રં ચ ભૂતલે ॥
પ્રવર્તિતાતિવિસ્તીર્ણ સપ્તતન્તુપરમ્પરઃ
પુરાણકૂર્મશેષં યશ્ ચકારામ્ભોનિધેઃ પયઃ ॥
સ્થાપિતૈર્ મણિપીઠેષુ મુક્તાપ્રાલમ્બમાલિભિઃ
ભૂર્ ઇયં યજ્વના યેન હેમયૂપૈર્ અપૂર્યત ॥
પ્રશાન્તચિન્તાસન્તાને ચિરેણ નમુચિદ્વિષિ
અમોચ્યતાસ્તદૈત્યેન યેનેર્ષ્યાકલહં શચી ॥
વંશઃ પ્રવઋતે તસ્માદ્ આદિરાજાન્ મનોર્ ઇવ
નીતઃ સુવૃત્તૈર્ ગુરુતાં નૃપૈર્ મુક્તાફલૈર્ ઇવ ॥
તસ્મિન્ પૃથુપ્રતાપો ઽપિ નિર્વાપિતમહીતલઃ
ઉપેન્દ્ર ઇતિ સઞ્જજ્ઞે રાજા સૂર્યેન્દુસંનિભઃ ॥
સદાગતિપ્રવૃત્તેન સીતોચ્છ્વસિતહેતુના
હનુમતેવ યશસા યસ્યાલઙ્ઘ્યત સાગરઃ ॥
શઙ્કિતેન્દ્રેણ દધતા પૂતામ્ અવભૃતૈસ્ તનુમ્
અકારિ યજ્વના યેન હેમયૂપાઙ્કિતા મહી ॥
અત્યચ્છદશનોદ્ગચ્છત્ અંશુલેખાતરઙ્ગિભિઃ
દીર્ઘૈર્ યસ્યારિનારીણાં નિઃશ્વાસૈશ્ ચામારયિતમ્ ॥
તસ્મિન્ ગતે નરેન્દ્રેષુ તદન્યેષુ ગતેષુ ચ
તત્ર વાક્પતિરાજાખ્યઃ પાર્થિવેન્દુર્ અજાયત ॥
દીર્ઘેણ ચક્ષુષા લક્ષ્મીં ભેજે કુવલયસ્ય યઃ
નારીણાં દિશતાનન્દં દોષ્ણા સત્તારકેણ ચ ॥
શિથિલીકૃતજીવાશા યસ્મિન્ કોપોન્નતભ્રુવિ
નિન્યુઃ શિરાંસિ સ્તબ્ધાનિ ન ધનૂંષિ નતિં નૃપાઃ ॥
વૈરિસિંહ ઇતિ પ્રાપજ્ જન્મ તસ્માજ્ જનાધિપઃ
કીર્તિભિર્ યસ્ય કુન્દેન્દુ વિશદાભિઃ સટાયિતમ્ ॥
પૌલોમીરમણસ્યેવ યસ્ય ચાપે વિલોકિતે
ચકિતૈઃ સરસીવ ક્ષ્મા રાજહંસૈર્ અમુચ્યત ॥
શ્રીસીયક ઇતિ ક્ષેત્રં યશસામ્ ઉદભૂત્ તતઃ
દિલીપપ્રતિમઃ પૃથ્વી શુક્તિમુક્તાફલં નૃપઃ ॥
લક્ષ્મીર્ અધોક્ષજસ્યેવ શશિમૌલેર્ ઇવામ્બિકા
વડજેત્ય્ અભવદ્ દેવી કલત્રં યસ્ય ભૂર્ ઇવ ॥
અખણ્ડમણ્ડલેનાપ્ય પ્રજાપુણ્યૈર્ મહોદયમ્
કલિસંતમસં યેન વ્યનીયત નૃપેન્દુના ॥
વશીકૃતાક્ષમાલો યઃ ક્ષ્મામ્ અત્યાયતાં દધન્
રાજ્યાશ્રમમ્ અલંચક્રે રાજાર્ષિઃ કુશચીવરઃ ॥
સ્મિતજ્યોત્સ્નાદરિદ્રેણ બાષ્પસ્રાવિમુખેન્દુના
શશંસુર્ વિજયં યસ્ય રુદ્રપાટીપતિસ્ત્રિયઃ ॥
અકઙ્કણમ્ અકેયૂરમ્ અનૂપુરમ્ અમેખલમ્
હૂણાવરોધવૈધવ્ય દીક્ષાદાનં વ્યધત્ત યઃ ॥
અયં નેત્રોત્સવસ્ તસ્માજ્ જજ્ઞે દેવઃ પિતૃપ્રિયઃ
જગત્તમોઽપહો નેત્રાદ્ અત્રેર્ ઇવ નિશાકરઃ ॥
શ્રીમદ્વાકપતિરાજો ઽભૂત્ અગ્રજો ઽસ્યાગ્રણીઃ સતામ્
સગરાપત્યદત્તાબ્ધિ પરિખાયાઃ પતિર્ ભુવઃ ॥
અતીતે વિક્રમાદિત્યે ગતે ઽસ્તં સાતવાહને
કવિમિત્રે વિશશ્રામ યસ્મિન્ દેવી સરસ્વતી ॥
ચક્રિરે વેધસા નૂનં નિર્વ્યાજૌદાર્યશાલિનઃ
તે ચિન્તામણયો યસ્ય નિર્માણે પરમાણવઃ ॥
યશોભિસ્ ઇન્દુશુચિભિર્ યસ્યાચ્છતરવારિજૈઃ
અપૂર્યતા ઇયં બ્રહ્માણ્ડ શુક્તિર્ મુક્તાફલૈર્ ઇવ ॥
શ્રિયં નીલાબ્જકાન્ત્યા યઃ પ્રણયિભ્યો દદૌ દૃશા
અરાતિભ્યશ્ ચ સહસા જહ્રે નિસ્ત્રિંશલેખયા ॥
અંસઃ સવલ્કલગ્રન્થિઃ સજટાપલ્લવં શિરઃ
ચક્રે યેનાહિતસ્ત્રીણામ્ અક્ષસૂત્રાઙ્કિતઃ કરઃ ॥
પુરં કાલક્રમાત્ તેન પ્રસ્થિતેનામ્બિકાપતેઃ
મૌર્વીકિણાઙ્કવત્ય્ અસ્ય પૃથ્વી દોષ્ણિ નિવેશિતા ॥
પ્રશસ્તિ પરિતો વિશ્વમ્ ઉજ્જયિન્યાં પુરિ સ્થિતઃ
અયં યયાતિમન્ધાતૃ દુષ્યન્તભરતોપમઃ ॥
અનેનાસ્તઃ કપોલેષુ પાણ્ડિમા રિપુયોષિતામ્
સમાહૃત્યેવ તદ્ભર્તૃ યશસો બાહુશલિના ॥
સદા સમકરસ્યાસ્ય લક્ષ્મીકુલગૃહસ્ય ચ
સિન્ધુરાજ ઇતિ વ્યક્તં નામ દુગ્ધોદધેર્ ઇવ ॥
અનેન વિહિતાન્ય્ અત્ર યત્ સાહસશતાન્ય્ અતઃ
નવીનસાહસાઙ્કો ઽયં વીરગોષ્ઠીષુ ગીયતે ॥
વિન્ધ્યાન્તશ્ ચરતાનેન મૃગયાસક્તચેતસા
કન્યા શશિપ્રભા નામ નાગસૂતિર્ અદૃશ્યત ॥
અદૃશ્યૈર્ અથ સા નાગૈર્ અસ્ય પાર્શ્વાદ્ અનીયત
તામ્ અન્વેષ્ટું પ્રવિષ્ટેન કુતૂહલબલાદ્ ઇહ ॥
સમણિસ્તમ્ભમ્ અગ્રે ઽથ ધામ હિરણ્મયમ્
તત્ર મૂર્તા તતઃ સિન્ધુર્ ઇન્દુસૂતિર્ વિલોકિતા ॥
અકૃતાતિથ્યમ્ એતસ્ય ભક્તિનમ્રસ્ય સા તતઃ
નીતા પૃષ્ટેન ચૈતેન સ્વવાર્તાયામ્ અભિજ્ઞતામ્ ॥
તતો વજ્રાઙ્કુશોદ્યાન હેમાબ્જાહૃતિસાહસમ્
હેતુઃ શશિપ્રભાવાપ્તેર્ વિવૃત્યાવેદિતસ્ તયા ॥
અસૂચયત્ પ્રસઙ્ગેન ત્રિવિષ્ટપરિપોર્ અથ
ઉદગ્રમ્ અસુરેન્દ્રસ્ય વીર્યં વજ્રાઙ્કુશસ્ય સા ॥
તતસ્ તમ્ પ્રત્યમર્ષો ઽસ્ય ઝટિત્ય્ અઙ્કુરિતો હૃદિ
અન્યત્ર વીરવૃત્તેર્ યદ્ અયમ્ એકાન્તમત્સરી ॥
પન્થાઃ પુરો ઽસુરસ્યાસ્ય પ્રાઞ્જલેઃ શંસિતસ્ તયા
અસૂચ્યતાગ્રતશ્ ચૈતત્ અમોઘં દર્શનં તવ ॥
અથેદં રત્નવલયં દત્ત્વાસ્મૈ સમમ્ આશિષા
કાન્તા તિરોહિતા સા ચ પુરુકુત્સસ્ય ભૂપતેઃ ॥
અથૈતેન ગૃહીતેયં યાત્રા વજ્રાઙ્કુશં પ્રતિ
એષા ચ સુકૃતૈર્ દૃષ્ટા પાદપદ્મદ્વયી તવ ॥
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા સૂક્તિચતુરો વિરરામ રમાઙ્ગદઃ
આદદે મુનિર્ અપ્ય્ ઉદ્યત્ દન્તાંશુશબલં વચઃ ॥
અહો પુરાણરાજાર્ષિ સન્તાનકથયૈતયા
પુણ્યયા હૃતમ્ આત્માનમ્ અધુના મન્મહે વયમ્ ॥
અવશ્યમ્ભાવિની તત્ર સિદ્ધિઃ સાહસિકસ્ય તે
શલ્યં ત્રિવિષ્ટપસ્યાસ્ય હૃદયાદ્ ઉદ્ધરિષ્યસિ ॥
એષ વજ્રાઙ્કુશસ્યાજૌ નાકૃત્વાન્તં નિવર્તિતા
ભુજો ભુવનભર્તુસ્ તે દિઙ્નાગકરપીવરઃ ॥
વધૂસ્ તવાચિરેણાત્ર ભવિષ્યતિ શશિપ્રભા
યથા કુવલયાશ્વસ્ય દિવઃકન્યા મદાલસા ॥
સ્થિરો ભવ મિતં કાલં સ્થિત્વાસ્મિન્ નસ્ તપોવને
ત્વયા વિનીયતામ્ એષ દીર્ઘધ્વજનિતઃ શ્રમઃ ॥
ઇત્ય્ ઉક્તે મુનિના સ અથ રાજેન્દુર્ ઇદમ્ અબ્રવીત્
આજ્ઞા વિલઙ્ઘ્યતે તાત તવ કેન જગદ્ગુરોઃ ॥
અથ ક્રમોન્મીલિતસૌહૃદાસુ કથાસ્વ્ અનેકાસુ મિથઃકૃતાસુ
વિશ્રમ્યતામ્ ઇત્ય્ અવદન્ મહર્ષિઃ પતિં પૃથિવ્યાઃ પ્રથિતપ્રભાવઃ ॥
દેવસ્ તતઃ સ મુનિકલ્પિતમ્ ઇન્દ્રનીલ પર્યઙ્કવત્ કનકવેદિસનાથમધ્યમ્
અધ્યાસ્ત રત્નસદનં પરિતો વિતાન વ્યાલમ્બિતમૌક્તિકલતં નવસાહસાઙ્કઃ ॥
મૂળ પાઠ: Navasāhasāṅkacarita · Edition: Vamanasastri Islampurakara, Bombay : Govt. Central Book Depot (Bombay Sanskrit Series, 53) · Data entry Somadeva Vasudeva · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0