નારાયણીય · અધ્યાય 2.5

વ્યક્તાવ્યક્તમિદં ન કિઞ્ચિદભવત્ પ્રાક્ પ્રાકૃતપ્રક્ષયે
માયાયાં ગુણસામ્યરુદ્ધવિકૃતૌ ત્વય્યાગતાયાં લયમ્ ।
નો મૃત્યુશ્ચ તદામૃતં ચ સમભૂન્નાહ્નો ન રાત્રેઃ સ્થિતિ-
સ્તત્રૈકસ્ત્વમશિષ્યથાઃ કિલ પરાનન્દપ્રકાશાત્મના ॥

કાલઃ કર્મ ગુણાશ્ચ જીવનિવહા વિશ્વં ચ કાર્યં વિભો!
ચિલ્લીલારતિમેયુષિ ત્વયિ તદા નિર્લીનતામાયયુઃ ।
તેષાં નૈવ વદન્ત્યસત્ત્વમયિ ભોઃ! શક્ત્યાત્મના તિષ્ઠતામ્
નો ચેત્ કિં ગગનપ્રસુનસદૃશાં ભૂયો ભવેત્ સમ્ભવઃ ॥

એવઞ્ચ દ્વિપરાર્ધકાલવિગતાવીક્ષાં સિસૃક્ષાત્મિકાં
બિભ્રાણે ત્વયિ ચુક્ષુમે ત્રિભુવનીભાવાય માયા સ્વયમ્ ।
માયાતઃ ખલુ કાલશક્તિરખિલાદૃષ્ટં સ્વભાવોઽપિ ચ
પ્રાદુર્ભૂય ગુણાન્ વિકાસ્ય વિદધુસ્તસ્યાઃ સહાયક્રિયામ્ ॥

માયાસન્નિહિતોઽપ્રવિષ્ટવપુષા સાક્ષીતિ ગીતો ભવાન્
ભેદૈસ્તાં પ્રતિબિમ્બતો વિવિશિવાન્ જીવોઽપિ નૈવાપરઃ ।
કાલાદિપ્રતિબોધિતાથ ભવતા સઞ્ચોદિતા ચ સ્વયં
માયા સા ખલુ બુદ્ધિતત્ત્વમસૃજદ્ યોઽસૌ મહાનુચ્યતે ॥

તત્રાસૌ ત્રિગુણાત્મકોઽપિ ચ મહાન્ સત્ત્વપ્રધાનઃ સ્વયં
જીવેઽસ્મિન્ ખલુ નિર્વિકલ્પમહમિત્યુદ્બોધનિષ્પાદકઃ ।
ચક્રેઽ સ્મિન્ સવિકલ્પબોધકમહન્તત્ત્વં મહાન્ ખલ્વસુ
સંપુષ્ટં ત્રિગુણૈસ્તમોતિબહુલં વિષ્ણો! ભવત્પ્રેરણાત્ ॥

સોઽહં ચ ત્રિગુણક્રમાત્ ત્રિવિધતામાસાદ્યવૈકારિકો
ભૂયસ્તૈજસતામસાવિતિ ભવન્નાદ્યેન સત્ત્વાત્મના ।
દેવાનિદ્રિયમાનિનોઽકૃત દિશાવાતાર્કપાશ્યશ્વિનો
વહ્નીન્દ્રાચ્યુતમિત્રકાન્ વિધુવિધિશ્રીરુદ્રશારીરકાન્ ॥

ભૂમન્! માનસબુદ્ધ્યહઙ્કૃતિમિલચ્ચિત્તાખ્યવૃત્ત્યન્વિતં
તચ્ચાન્તઃ કરણં વિભો! તવ બલાત્ સત્ત્વાંશ્ એવાસૃજત્ ।
જાતસ્તૈજસતો દશેન્દ્રિયગણસ્તત્તામસાંશાત્ પુન-
સ્તન્માત્રં નભસો મરુત્પુરપતે! શબ્દોઽજનિ ત્વદ્બલાત્ ॥

શબ્દાદ્ વ્યામ તતઃ સસર્જિથ વિભો! સ્પર્શં તતો મારુતં
તસ્માદ્ રૂપમતો મહોઽથચ રસં તોયં ગન્ધં મહીમ્ ।
એવં માધવ! પૂર્વપૂર્વકલનાદાદ્યાદ્યધર્માન્વિતં
ભૂતગ્રામમિમં ત્વમેવ ભગવન્! પ્રાકાશયસ્તામસાત્ ॥

એતે ભૂતગણાસ્તથેન્દ્રિયગણા દેવાશ્ચ જાતાઃ પૃથઙ્
નો શેકુર્ભુવનાણ્ડનિર્મિતિવિધાદેવૈરમીભિસ્તદા ।
ત્વં નાનાવિધસૂક્તિભિર્નુતગુણસ્તત્ત્વાન્યમૂન્યાવિશં-
શ્ચેષ્ટાશક્તિમુદીર્ય તાનિ બટયન્ હૈરણ્યમણ્ડં વ્યધાઃ ॥

અણ્ડં તત્ ખલુ પૂર્વસૃષ્ટસલિલેઽતિષ્ઠત્ સહસ્રં સમા
નિર્બિન્દન્નકૃથાશ્ચતુર્દશજગદ્રૂપં વિરાડાહ્વયમ્ ।
સાહસ્રૈઃ કરપાદમૂર્ધનીવહૈર્નિશ્શેષજીવાત્મકો
નિર્ભાતોઽસિ મરુત્પુરાધિપ! સ માં ત્રાયસ્વ સર્વામયાત્ ॥