નારાયણીય · અધ્યાય 12.327

કથં સ ભગવાન્ દેવો યજ્ઞેષ્વ્ અગ્રહરઃ પ્રભુઃ
યજ્ઞધારી ચ સતતં વેદવેદાઙ્ગવિત્ તથા ॥

નિવૃત્તં ચાસ્થિતો ધર્મં ક્ષેમી ભાગવતપ્રિયઃ
પ્રવૃત્તિધર્માન્ વિદધે સ એવ ભગવાન્ પ્રભુઃ ॥

કથં પ્રવૃત્તિધર્મેષુ ભાગાર્હા દેવતાઃ કૃતાઃ
કથં નિવૃત્તિધર્માશ્ ચ કૃતા વ્યાવૃત્તબુદ્ધયઃ ॥

એતં નઃ સંશયં વિપ્ર છિન્ધિ ગુહ્યં સનાતનમ્
ત્વયા નારાયણકથા શ્રુતા વૈ ધર્મસંહિતા ॥

ઇમે સબ્રહ્મકા લોકાઃ સસુરાસુરમાનવાઃ
ક્રિયાસ્વ્ અભ્યુદયોક્તાસુ સક્તા દૃશ્યન્તિ સર્વશઃ
મોક્ષશ્ ચોક્તસ્ ત્વયા બ્રહ્મન્ નિર્વાણં પરમં સુખમ્ ॥

યે ચ મુક્તા ભવન્તીહ પુણ્યપાપવિવર્જિતાઃ
તે સહસ્રાર્ચિષં દેવં પ્રવિશન્તીતિ શુશ્રુમઃ ॥

અહો હિ દુરનુષ્ઠેયો મોક્ષધર્મઃ સનાતનઃ
યં હિત્વા દેવતાઃ સર્વા હવ્યકવ્યભુજો ઽભવન્ ॥

કિં નુ બ્રહ્મા ચ રુદ્રશ્ ચ શક્રશ્ ચ બલભિત્ પ્રભુઃ
સૂર્યસ્ તારાધિપો વાયુર્ અગ્નિર્ વરુણ એવ ચ
આકાશં જગતી ચૈવ યે ચ શેષા દિવૌકસઃ ॥

પ્રલયં ન વિજાનન્તિ આત્મનઃ પરિનિર્મિતમ્
તતસ્ તે નાસ્થિતા માર્ગં ધ્રુવમ્ અક્ષયમ્ અવ્યયમ્ ॥

સ્મૃત્વા કાલપરીમાણં પ્રવૃત્તિં યે સમાસ્થિતાઃ
દોષઃ કાલપરીમાણે મહાન્ એષ ક્રિયાવતામ્ ॥

એતન્ મે સંશયં વિપ્ર હૃદિ શલ્યમ્ ઇવાર્પિતમ્
છિન્ધીતિહાસકથનાત્ પરં કૌતૂહલં હિ મે ॥

કથં ભાગહરાઃ પ્રોક્તા દેવતાઃ ક્રતુષુ દ્વિજ
કિમર્થં ચાધ્વરે બ્રહ્મન્ન્ ઇજ્યન્તે ત્રિદિવૌકસઃ ॥

યે ચ ભાગં પ્રગૃહ્ણન્તિ યજ્ઞેષુ દ્વિજસત્તમ
તે યજન્તો મહાયજ્ઞૈઃ કસ્ય ભાગં દદન્તિ વૈ ॥

અહો ગૂઢતમઃ પ્રશ્નસ્ ત્વયા પૃષ્ટો જનેશ્વર
ના-તપ્તતપસા હ્ય્ એષ ના-વેદવિદુષા તથા
ના-પુરાણવિદા ચાપિ શક્યો વ્યાહર્તુમ્ અઞ્જસા ॥

હન્ત તે કથયિષ્યામિ યન્ મે પૃષ્ટઃ પુરા ગુરુઃ
કૃષ્ણદ્વૈપાયનો વ્યાસો વેદવ્યાસો મહાન્ ઋષિઃ ॥

સુમન્તુર્ જૈમિનિશ્ ચૈવ પૈલશ્ ચ સુદૃઢવ્રતઃ
અહં ચતુર્થઃ શિષ્યો વૈ પઞ્ચમશ્ ચ શુકઃ સ્મૃતઃ ॥

એતાન્ સમાગતાન્ સર્વાન્ પઞ્ચ શિષ્યાન્ દમાન્વિતાન્
શૌચાચારસમાયુક્તાઞ્ જિતક્રોધાઞ્ જિતેન્દ્રિયાન્ ॥

વેદાન્ અધ્યાપયામ્ આસ મહાભારતપઞ્ચમાન્
મેરૌ ગિરિવરે રમ્યે સિદ્ધચારણસેવિતે ॥

તેષામ્ અભ્યસ્યતાં વેદાન્ કદાચિત્ સંશયો ઽભવત્

એષ વૈ યસ્ ત્વયા પૃષ્ટસ્ તેન તેષાં પ્રકીર્તિતઃ
તતઃ શ્રુતો મયા ચાપિ તવાખ્યેયો ઽદ્ય ભારત ॥

શિષ્યાણાં વચનં શ્રુત્વા સર્વા-જ્ઞાનતમોનુદઃ
પરાશરસુતઃ શ્રીમાન્ વ્યાસો વાક્યમ્ ઉવાચ હ ॥

મયા હિ સુમહત્ તપ્તં તપઃ પરમદારુણમ્
ભૂતં ભવ્યં ભવિષ્યચ્ ચ જાનીયામ્ ઇતિ સત્તમાઃ ॥

તસ્ય મે તપ્તતપસો નિગૃહીતેન્દ્રિયસ્ય ચ
નારાયણપ્રસાદેન ક્ષીરોદસ્યાનુકૂલતઃ ॥

ત્રૈકાલિકમ્ ઇદં જ્ઞાનં પ્રાદુર્ભૂતં યથેપ્સિતમ્
તચ્ છૃણુધ્વં યથાજ્ઞાનં વક્ષ્યે સંશયમ્ ઉત્તમમ્
યથા વૃત્તં હિ કલ્પાદૌ દૃષ્ટં મે જ્ઞાનચક્ષુષા ॥

પરમાત્મેતિ યં પ્રાહુઃ સાંખ્યયોગવિદો જનાઃ
મહાપુરુષસંજ્ઞાં સ લભતે સ્વેન કર્મણા ॥

તસ્માત્ પ્રસૂતમ્ અવ્યક્તં પ્રધાનં તદ્ વિદુર્ બુધાઃ
અવ્યક્તાદ્ વ્યક્તમ્ ઉત્પન્નં લોકસૃષ્ટ્યર્થમ્ ઈશ્વરાત્ ॥

અનિરુદ્ધો હિ લોકેષુ મહાન્ આત્મેતિ કથ્યતે
યો ઽસૌ વ્યક્તત્વમ્ આપન્નો નિર્મમે ચ પિતામહમ્
સો ઽહંકાર ઇતિ પ્રોક્તઃ સર્વતેજોમયો હિ સઃ ॥

પૃથિવી વાયુર્ આકાશમ્ આપો જ્યોતિશ્ ચ પઞ્ચમમ્
અહંકારપ્રસૂતાનિ મહાભૂતાનિ ભારત ॥

મહાભૂતાનિ સૃષ્ટ્વાથ તદ્ગુણાન્ નિર્મમે પુનઃ
ભૂતેભ્યશ્ ચૈવ નિષ્પન્ના મૂર્તિમન્તો ઽષ્ટ તાઞ્ શૃણુ ॥

મરીચિર્ અઙ્ગિરાશ્ ચાત્રિઃ પુલસ્ત્યઃ પુલહઃ ક્રતુઃ
વસિષ્ઠશ્ ચ મહાત્મા વૈ મનુઃ સ્વાયંભુવસ્ તથા
જ્ઞેયાઃ પ્રકૃતયો ઽષ્ટૌ તા યાસુ લોકાઃ પ્રતિષ્ઠિતાઃ ॥

વેદાન્ વેદાઙ્ગસંયુક્તાન્ યજ્ઞાન્ યજ્ઞાઙ્ગસંયુતાન્

નિર્મમે લોકસિદ્ધ્યર્થં બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ
અષ્ટાભ્યઃ પ્રકૃતિભ્યશ્ ચ જાતં વિશ્વમ્ ઇદં જગત્ ॥

રુદ્રો રોષાત્મકો જાતો દશાન્યાન્ સો ઽસૃજત્ સ્વયમ્
એકાદશૈતે રુદ્રાસ્ તુ વિકારાઃ પુરુષાઃ સ્મૃતાઃ ॥

તે રુદ્રાઃ પ્રકૃતિશ્ ચૈવ સર્વે ચૈવ સુરર્1ષયઃ
ઉત્પન્ના લોકસિદ્ધ્યર્થં બ્રહ્માણં સમુપસ્થિતાઃ ॥

વયં હિ સૃષ્ટા ભગવંસ્ ત્વયા વૈ પ્રભવિષ્ણુના
યેન યસ્મિન્ન્ અધીકારે વર્તિતવ્યં પિતામહ ॥

યો ઽસૌ ત્વયા વિનિર્દિષ્ટો અધિકારો ઽર્થચિન્તકઃ
પરિપાલ્યઃ કથં તેન સો ઽધિકારો ઽધિકારિણા ॥

પ્રદિશસ્વ બલં તસ્ય યો ઽધિકારાર્થચિન્તકઃ
એવમ્ ઉક્તો મહાદેવો દેવાંસ્ તાન્ ઇદમ્ અબ્રવીત્ ॥

સાધ્વ્ અહં જ્ઞાપિતો દેવા યુષ્માભિર્ ભદ્રમ્ અસ્તુ વઃ
મમાપ્ય્ એષા સમુત્પન્ના ચિન્તા યા ભવતાં મતા ॥

લોકતન્ત્રસ્ય કૃત્સ્નસ્ય કથં કાર્યઃ પરિગ્રહઃ
કથં બલક્ષયો ન સ્યાદ્ યુષ્માકં હ્ય્ આત્મનશ્ ચ મે ॥

ઇતઃ સર્વે ઽપિ ગચ્છામઃ શરણં લોકસાક્ષિણમ્
મહાપુરુષમ્ અવ્યક્તં સ નો વક્ષ્યતિ યદ્ ધિતમ્ ॥

તતસ્ તે બ્રહ્મણા સાર્ધમ્ ઋષયો વિબુધાસ્ તથા
ક્ષીરોદસ્યોત્તરં કૂલં જગ્મુર્ લોકહિતાર્થિનઃ ॥

તે તપઃ સમુપાતિષ્ઠન્ બ્રહ્મોક્તં વેદકલ્પિતમ્
સ મહાનિયમો નામ તપશ્ચર્યા સુદારુણા ॥

ઊર્ધ્વં દૃષ્ટિર્ બાહવશ્ ચ એકાગ્રં ચ મનો ઽભવત્
એકપાદસ્થિતાઃ સમ્યક્ કાષ્ઠભૂતાઃ સમાહિતાઃ ॥

દિવ્યં વર્ષસહસ્રં તે તપસ્ તપ્ત્વા તદ્ ઉત્તમમ્
શુશ્રુવુર્ મધુરાં વાણીં વેદવેદાઙ્ગભૂષિતામ્ ॥

ભો ભોઃ સબ્રહ્મકા દેવા ઋષયશ્ ચ તપોધનાઃ
સ્વાગતેનાર્ચ્ય વઃ સર્વાઞ્ શ્રાવયે વાક્યમ્ ઉત્તમમ્ ॥

વિજ્ઞાતં વો મયા કાર્યં તચ્ ચ લોકહિતં મહત્
પ્રવૃત્તિયુક્તં કર્તવ્યં યુષ્મત્પ્રાણોપબૃંહણમ્ ॥

સુતપ્તં વસ્ તપો દેવા મમારાધનકામ્યયા
ભોક્ષ્યથાસ્ય મહાસત્ત્વાસ્ તપસઃ ફલમ્ ઉત્તમમ્ ॥

એષ બ્રહ્મા લોકગુરુઃ સર્વલોકપિતામહઃ
યૂયં ચ વિબુધશ્રેષ્ઠા માં યજધ્વં સમાહિતાઃ ॥

સર્વે ભાગાન્ કલ્પયધ્વં યજ્ઞેષુ મમ નિત્યશઃ
તથા શ્રેયો વિધાસ્યામિ યથાધીકારમ્ ઈશ્વરાઃ ॥

શ્રુત્વૈતદ્ દેવદેવસ્ય વાક્યં હૃષ્ટતનૂરુહાઃ
તતસ્ તે વિબુધાઃ સર્વે બ્રહ્મા તે ચ મહર્2ષયઃ ॥

વેદદૃષ્ટેન વિધિના વૈષ્ણવં ક્રતુમ્ આહરન્
તસ્મિન્ સત્ત્રે તદા બ્રહ્મા સ્વયં ભાગમ્ અકલ્પયત્
દેવા દેવર્1ષયશ્ ચૈવ સર્વે ભાગાન્ અકલ્પયન્ ॥

તે કાર્તયુગધર્માણો ભાગાઃ પરમસત્કૃતાઃ
પ્રાપુર્ આદિત્યવર્ણં તં પુરુષં તમસઃ પરમ્
બૃહન્તં સર્વગં_1 દેવમ્ ઈશાનં વરદં પ્રભુમ્ ॥

તતો ઽથ વરદો દેવસ્ તાન્ સર્વાન્ અમરાન્ સ્થિતાન્
અશરીરો બભાષેદં વાક્યં ખસ્થો મહેશ્વરઃ ॥

યેન યઃ કલ્પિતો ભાગઃ સ તથા સમુપાગતઃ
પ્રીતો ઽહં પ્રદિશામ્ય્ અદ્ય ફલમ્ આવૃત્તિલક્ષણમ્ ॥

એતદ્ વો લક્ષણં દેવા મત્પ્રસાદસમુદ્ભવમ્
યૂયં યજ્ઞૈર્ ઇજ્યમાનાઃ સમાપ્તવરદક્ષિણૈઃ
યુગે યુગે ભવિષ્યધ્વં પ્રવૃત્તિફલભોગિનઃ ॥

યજ્ઞૈર્ યે ચાપિ યક્ષ્યન્તિ સર્વલોકેષુ વૈ સુરાઃ
કલ્પયિષ્યન્તિ વો ભાગાંસ્ તે નરા વેદકલ્પિતાન્ ॥

યો મે યથા કલ્પિતવાન્ ભાગમ્ અસ્મિન્ મહાક્રતૌ
સ તથા યજ્ઞભાગાર્હો વેદસૂત્રે મયા કૃતઃ ॥

યૂયં લોકાન્ ધારયધ્વં યજ્ઞભાગફલોદિતાઃ
સર્વાર્થચિન્તકા લોકે યથાધીકારનિર્મિતાઃ ॥

યાઃ ક્રિયાઃ પ્રચરિષ્યન્તિ પ્રવૃત્તિફલસત્કૃતાઃ
તાભિર્ આપ્યાયિતબલા લોકાન્ વૈ ધારયિષ્યથ ॥

યૂયં હિ ભાવિતા લોકે સર્વયજ્ઞેષુ માનવૈઃ
માં તતો ભાવયિષ્યધ્વમ્ એષા વો ભાવના મમ ॥

ઇત્યર્થં નિર્મિતા વેદા યજ્ઞાશ્ ચૌષધિભિઃ સહ
એભિઃ સમ્યક્ પ્રયુક્તૈર્ હિ પ્રીયન્તે દેવતાઃ ક્ષિતૌ ॥

નિર્માણમ્ એતદ્ યુષ્માકં પ્રવૃત્તિગુણકલ્પિતમ્
મયા કૃતં સુરશ્રેષ્ઠા યાવત્ કલ્પક્ષયાદ્ ઇતિ
ચિન્તયધ્વં લોકહિતં યથાધીકારમ્ ઈશ્વરાઃ ॥

મરીચિર્ અઙ્ગિરાશ્ ચાત્રિઃ પુલસ્ત્યઃ પુલહઃ ક્રતુઃ
વસિષ્ઠ ઇતિ સપ્તૈતે માનસા નિર્મિતા હિ વૈ ॥

એતે વેદવિદો મુખ્યા વેદાચાર્યાશ્ ચ કલ્પિતાઃ
પ્રવૃત્તિધર્મિણશ્ ચૈવ પ્રાજાપત્યેન કલ્પિતાઃ ॥

અયં ક્રિયાવતાં પન્થા વ્યક્તીભૂતઃ સનાતનઃ
અનિરુદ્ધ ઇતિ પ્રોક્તો લોકસર્ગકરઃ પ્રભુઃ ॥

સનઃ સનત્સુજાતશ્ ચ સનકઃ સસનન્દનઃ
સનત્કુમારઃ કપિલઃ સપ્તમશ્ ચ સનાતનઃ ॥

સપ્તૈતે માનસાઃ પ્રોક્તા ઋષયો બ્રહ્મણઃ સુતાઃ
સ્વયમાગતવિજ્ઞાના નિવૃત્તં ધર્મમ્ આસ્થિતાઃ ॥

એતે યોગવિદો મુખ્યાઃ સાંખ્યધર્મવિદસ્ તથા
આચાર્યા મોક્ષશાસ્ત્રે ચ મોક્ષધર્મપ્રવર્તકાઃ ॥

યતો ઽહં પ્રસૃતઃ પૂર્વમ્ અવ્યક્તાત્ ત્રિગુણો મહાન્
તસ્માત્ પરતરો યો ઽસૌ ક્ષેત્રજ્ઞ ઇતિ કલ્પિતઃ
સો ઽહં ક્રિયાવતાં પન્થાઃ પુનરાવૃત્તિદુર્લભઃ ॥

યો યથા નિર્મિતો જન્તુર્ યસ્મિન્ યસ્મિંશ્ ચ કર્મણિ
પ્રવૃત્તૌ વા નિવૃત્તૌ વા તત્ફલં સો ઽશ્નુતે ઽવશઃ ॥

એષ લોકગુરુર્ બ્રહ્મા જગદાદિકરઃ પ્રભુઃ
એષ માતા પિતા ચૈવ યુષ્માકં ચ પિતામહઃ
મયાનુશિષ્ટો ભવિતા સર્વભૂતવરપ્રદઃ ॥

અસ્ય ચૈવાનુજો રુદ્રો લલાટાદ્ યઃ સમુત્થિતઃ
બ્રહ્માનુશિષ્ટો ભવિતા સર્વત્રસવરપ્રદઃ ॥

ગચ્છધ્વં સ્વાન્ અધીકારાંશ્ ચિન્તયધ્વં યથાવિધિ
પ્રવર્તન્તાં ક્રિયાઃ સર્વાઃ સર્વલોકેષુ માચિરમ્ ॥

પ્રદૃશ્યન્તાં ચ કર્માણિ પ્રાણિનાં ગતયસ્ તથા
પરિનિર્મિતકાલાનિ આયૂંષિ ચ સુરોત્તમાઃ ॥

ઇદં કૃતયુગં નામ કાલઃ શ્રેષ્ઠઃ પ્રવર્તતે

અહિંસ્યા યજ્ઞપશવો યુગે ઽસ્મિન્ નૈતદ્ અન્યથા
ચતુષ્પાત્ સકલો ધર્મો ભવિષ્યત્ય્ અત્ર વૈ સુરાઃ ॥

તતસ્ ત્રેતાયુગં નામ ત્રયી યત્ર ભવિષ્યતિ
પ્રોક્ષિતા યત્ર પશવો વધં પ્રાપ્સ્યન્તિ વૈ મખે
તત્ર પાદચતુર્થો વૈ ધર્મસ્ય ન ભવિષ્યતિ ॥

તતો વૈ દ્વાપરં નામ મિશ્રઃ કાલો ભવિષ્યતિ
દ્વિપાદહીનો ધર્મશ્ ચ યુગે તસ્મિન્ ભવિષ્યતિ ॥

તતસ્ તિષ્યે ઽથ સંપ્રાપ્તે યુગે કલિપુરસ્કૃતે
એકપાદસ્થિતો ધર્મો યત્ર તત્ર ભવિષ્યતિ ॥

દેવા ઊચુઃ: એકપાદસ્થિતે ધર્મે યત્રક્વચનગામિનિ
કથં કર્તવ્યમ્ અસ્માભિર્ ભગવંસ્ તદ્ વદસ્વ નઃ ॥

યત્ર વેદાશ્ ચ યજ્ઞાશ્ ચ તપઃ સત્યં દમસ્ તથા
અહિંસાધર્મસંયુક્તાઃ પ્રચરેયુઃ સુરોત્તમાઃ
સ વૈ દેશઃ સેવિતવ્યો મા વો ઽધર્મઃ પદા સ્પૃશેત્ ॥

[x દ્7 ત્ ગ્1-3.6:: ગુરવો યત્ર પૂજ્યન્તે !સાધુવૃત્તાઃ શમાન્વિતાઃ

તે ઽનુશિષ્ટા ભગવતા દેવાઃ સર્1ષિગણાસ્ તથા
નમસ્કૃત્વા ભગવતે જગ્મુર્ દેશાન્ યથેપ્સિતાન્ ॥

ગતેષુ ત્રિદિવૌકઃસુ બ્રહ્મૈકઃ પર્યવસ્થિતઃ
દિદૃક્ષુર્ ભગવન્તં તમ્ અનિરુદ્ધતનૌ સ્થિતમ્ ॥

તં દેવો દર્શયામ્ આસ કૃત્વા હયશિરો મહત્
સાઙ્ગાન્ આવર્તયન્ વેદાન્ કમણ્ડલુગણિત્રધૃક્ ॥

તતો ઽશ્વશિરસં દૃષ્ટ્વા તં દેવમ્ અમિતૌજસમ્
લોકકર્તા પ્રભુર્ બ્રહ્મા લોકાનાં હિતકામ્યયા ॥

મૂર્ધ્ના પ્રણમ્ય વરદં તસ્થૌ પ્રાઞ્જલિર્ અગ્રતઃ
સ પરિષ્વજ્ય દેવેન વચનં શ્રાવિતસ્ તદા ॥

લોકકાર્યગતીઃ સર્વાસ્ ત્વં ચિન્તય યથાવિધિ
ધાતા ત્વં સર્વભૂતાનાં ત્વં પ્રભુર્ જગતો ગુરુઃ
ત્વય્ય્ આવેશિતભારો ઽહં ધૃતિં પ્રાપ્સ્યામ્ય્ અથાઞ્જસા ॥

યદા ચ સુરકાર્યં તે અવિષહ્યં ભવિષ્યતિ
પ્રાદુર્ભાવં ગમિષ્યામિ તદાત્મજ્ઞાનદેશિકઃ ॥

એવમ્ ઉક્ત્વા હયશિરાસ્ તત્રૈવાન્તરધીયત
તેનાનુશિષ્ટો બ્રહ્માપિ સ્વં લોકમ્ અચિરાદ્ ગતઃ ॥

એવમ્ એષ મહાભાગઃ પદ્મનાભઃ સનાતનઃ
યજ્ઞેષ્વ્ અગ્રહરઃ પ્રોક્તો યજ્ઞધારી ચ નિત્યદા ॥

નિવૃત્તિં ચાસ્થિતો ધર્મં ગતિમ્ અક્ષયધર્મિણામ્
પ્રવૃત્તિધર્માન્ વિદધે કૃત્વા લોકસ્ય ચિત્રતામ્ ॥

સ આદિઃ સ મધ્યઃ સ ચાન્તઃ પ્રજાનાં
સ ધાતા સ ધેયઃ સ કર્તા સ કાર્યમ્
યુગાન્તે સ સુપ્તઃ સુસંક્ષિપ્ય લોકાન્
યુગાદૌ પ્રબુદ્ધો જગદ્ ધ્ય્ ઉત્સસર્જ

તસ્મૈ નમધ્વં દેવાય નિર્ગુણાય ગુણાત્મને
અજાય વિશ્વરૂપાય ધામ્ને સર્વદિવૌકસામ્ ॥

મહાભૂતાધિપતયે રુદ્રાણાં પતયે તથા
આદિત્યપતયે ચૈવ વસૂનાં પતયે તથા ॥

અશ્વિભ્યાં પતયે ચૈવ મરુતાં પતયે તથા
વેદયજ્ઞાધિપતયે વેદાઙ્ગપતયે ઽપિ ચ ॥

સમુદ્રવાસિને નિત્યં હરયે મુઞ્જકેશિને
શાન્તયે સર્વભૂતાનાં મોક્ષધર્માનુભાષિણે ॥

તપસાં તેજસાં ચૈવ પતયે યશસો ઽપિ ચ
વાચશ્ ચ પતયે નિત્યં સરિતાં પતયે તથા ॥

કપર્દિને વરાહાય એકશૃઙ્ગાય ધીમતે
વિવસ્વતે ઽશ્વશિરસે ચતુર્મૂર્તિધૃતે સદા ॥

ગુહ્યાય જ્ઞાનદૃશ્યાય અક્ષરાય ક્ષરાય ચ
એષ દેવઃ સંચરતિ સર્વત્રગતિર્ અવ્યયઃ ॥

એવમ્ એતત્ પુરા દૃષ્ટં મયા વૈ જ્ઞાનચક્ષુષા
કથિતં તચ્ ચ વઃ સર્વં મયા પૃષ્ટેન તત્ત્વતઃ ॥

ક્રિયતામ્ મદ્વચઃ શિષ્યાઃ સેવ્યતાં હરિર્ ઈશ્વરઃ
ગીયતાં વેદશબ્દૈશ્ ચ પૂજ્યતાં ચ યથાવિધિ ॥

ઇત્ય્ ઉક્તાસ્ તુ વયં તેન વેદવ્યાસેન ધીમતા
સર્વે શિષ્યાઃ સુતશ્ ચાસ્ય શુકઃ પરમધર્મવિત્ ॥

સ ચાસ્માકમ્ ઉપાધ્યાયઃ સહાસ્માભિર્ વિશાં પતે
ચતુર્વેદોદ્ગતાભિશ્ ચ ઋગ્ભિસ્ તમ્ અભિતુષ્ટુવે ॥

એતત્ તે સર્વમ્ આખ્યાતં યન્ માં ત્વં પરિપૃચ્છસિ
એવં મે ઽકથયદ્ રાજન્ પુરા દ્વૈપાયનો ગુરુઃ ॥

યશ્ ચેદં શૃણુયાન્ નિત્યં યશ્ ચેદં પરિકીર્તયેત્
નમો ભગવતે કૃત્વા સમાહિતમના નરઃ ॥

ભવત્ય્ અરોગો દ્યુતિમાન્ બલરૂપસમન્વિતઃ
આતુરો મુચ્યતે રોગાદ્ બદ્ધો મુચ્યેત બન્ધનાત્ ॥

કામકામી લભેત્ કામં દીર્ઘમ્ આયુર્ અવાપ્નુયાત્
બ્રાહ્મણઃ સર્વવેદી સ્યાત્ ક્ષત્રિયો વિજયી ભવેત્
વૈશ્યો વિપુલલાભઃ સ્યાચ્ છૂદ્રઃ સુખમ્ અવાપ્નુયાત્ ॥

અપુત્રો લભતે પુત્રં કન્યા ચૈવેપ્સિતં પતિમ્
લગ્નગર્ભા વિમુચ્યેત ગર્ભિણી જનયેત્ સુતમ્
વન્ધ્યા પ્રસવમ્ આપ્નોતિ પુત્રપૌત્રસમૃદ્ધિમત્ ॥

ક્ષેમેણ ગચ્છેદ્ અધ્વાનમ્ ઇદં યઃ પઠતે પથિ
યો યં કામં કામયતે સ તમ્ આપ્નોતિ ચ ધ્રુવમ્ ॥

ઇદં મહર્2ષેર્ વચનં વિનિશ્ચિતં
મહાત્મનઃ પુરુષવરસ્ય કીર્તનમ્
સમાગમં ચર્7ષિદિવૌકસામ્ ઇમં
નિશમ્ય ભક્તાઃ સુસુખં લભન્તે