નારાયણીય · અધ્યાય 12.326

એવં સ્તુતઃ સ ભગવાન્ ગુહ્યૈસ્ તથ્યૈશ્ ચ નામભિઃ
તં મુનિં દર્શયામ્ આસ નારદં વિશ્વરૂપધૃક્ ॥

કિંચિચ્ ચન્દ્રવિશુદ્ધાત્મા કિંચિચ્ ચન્દ્રાદ્ વિશેષવાન્
કૃશાનુવર્ણઃ કિંચિચ્ ચ કિંચિદ્ ધિષ્ણ્યાકૃતિઃ પ્રભુઃ ॥

શુકપત્રવર્ણઃ કિંચિચ્ ચ કિંચિત્ સ્ફટિકસપ્રભઃ
નીલાઞ્જનચયપ્રખ્યો જાતરૂપપ્રભઃ ક્વચિત્ ॥

પ્રવાલાઙ્કુરવર્ણશ્ ચ શ્વેતવર્ણઃ ક્વચિદ્ બભૌ
ક્વચિત્ સુવર્ણવર્ણાભો વૈડૂર્યસદૃશઃ ક્વચિત્ ॥

નીલવૈડૂર્યસદૃશ ઇન્દ્રનીલનિભઃ ક્વચિત્
મયૂરગ્રીવાવર્ણાભો મુક્તાહારનિભઃ ક્વચિત્ ॥

એતાન્ વર્ણાન્ બહુવિધાન્ રૂપે બિભ્રત્ સનાતનઃ
સહસ્રનયનઃ શ્રીમાઞ્ શતશીર્ષઃ સહસ્રપાત્ ॥

સહસ્રોદરબાહુશ્ ચ અવ્યક્ત ઇતિ ચ ક્વચિત્
ઓંકારમ્ ઉદ્ગિરન્ વક્ત્રાત્ સાવિત્રીં ચ તદન્વયામ્ ॥

શેષેભ્યશ્ ચૈવ વક્ત્રેભ્યશ્ ચતુર્વેદોદ્ગતં વસુ

આરણ્યકં જગૌ દેવો હરિર્ નારાયણો વશી ॥

વેદીં કમણ્ડલું દર્ભાન્ મણિરૂપાન્ અથોપલાન્
અજિનં દણ્ડકાષ્ઠં ચ જ્વલિતં ચ હુતાશનમ્
ધારયામ્ આસ દેવેશો હસ્તૈર્ યજ્ઞપતિસ્ તદા ॥

તં પ્રસન્નં પ્રસન્નાત્મા નારદો દ્વિજસત્તમઃ
વાગ્યતઃ પ્રયતો ભૂત્વા વવન્દે પરમેશ્વરમ્
તમ્ ઉવાચ નતં મૂર્ધ્ના દેવાનામ્ આદિર્ અવ્યયઃ ॥

એકતશ્ ચ દ્વિતશ્ ચૈવ ત્રિતશ્ ચૈવ મહર્2ષયઃ
ઇમં દેશમ્ અનુપ્રાપ્તા મમ દર્શનલાલસાઃ ॥

ન ચ માં તે દદૃશિરે ન ચ દ્રક્ષ્યતિ કશ્ચન
ઋતે હ્ય્ એકાન્તિકશ્રેષ્ઠાત્ ત્વં ચૈવૈકાન્તિકો મતઃ ॥

મમૈતાસ્ તનવઃ શ્રેષ્ઠા જાતા ધર્મગૃહે દ્વિજ
તાસ્ ત્વં ભજસ્વ સતતં સાધયસ્વ યથાગતમ્ ॥

વૃણીષ્વ ચ વરં વિપ્ર મત્તસ્ ત્વં યમ્ ઇહેચ્છસિ
પ્રસન્નો ઽહં તવાદ્યેહ વિશ્વમૂર્તિર્ ઇહા-વ્યયઃ ॥

અદ્ય મે તપસો દેવ યમસ્ય નિયમસ્ય ચ
સદ્યઃ ફલમ્ અવાપ્તં વૈ દૃષ્ટો યદ્ ભગવાન્ મયા ॥

વર એષ મમાત્યન્તં દૃષ્ટસ્ ત્વં યત્ સનાતનઃ
ભગવાન્ વિશ્વદૃક્ સિંહઃ સર્વમૂર્તિર્ મહાપ્રભુઃ ॥

એવં સંદર્શયિત્વા તુ નારદં પરમેષ્ઠિજમ્
ઉવાચ વચનં ભૂયો ગચ્છ નારદ માચિરમ્

ઇમે હ્ય્ અનિન્દ્રિયાહારા મદ્ભક્તાશ્ ચન્દ્રવર્ચસઃ
એકાગ્રાશ્ ચિન્તયેયુર્ માં નૈષાં વિઘ્નો ભવેદ્ ઇતિ ॥

સિદ્ધાશ્ ચૈતે મહાભાગાઃ પુરા હ્ય્ એકાન્તિનો ઽભવન્
તમોરજોવિનિર્મુક્તા માં પ્રવેક્ષ્યન્ત્ય્ અસંશયમ્ ॥

ન દૃશ્યશ્ ચક્ષુષા યો ઽસૌ ન સ્પૃશ્યઃ સ્પર્શનેન ચ
ન ઘ્રેયશ્ ચૈવ ગન્ધેન રસેન ચ વિવર્જિતઃ ॥

સત્ત્વં રજસ્ તમશ્ ચૈવ ન ગુણાસ્ તં ભજન્તિ વૈ
યશ્ ચ સર્વગતઃ સાક્ષી લોકસ્યાત્મેતિ કથ્યતે ॥

ભૂતગ્રામશરીરેષુ નશ્યત્સુ ન વિનશ્યતિ
અજો નિત્યઃ શાશ્વતશ્ ચ નિર્ગુણો નિષ્કલસ્ તથા ॥

દ્વિર્ દ્વાદશેભ્યસ્ તત્ત્વેભ્યઃ ખ્યાતો યઃ પઞ્ચવિંશકઃ
પુરુષો નિષ્ક્રિયશ્ ચૈવ જ્ઞાનદૃશ્યશ્ ચ કથ્યતે ॥

યં પ્રવિશ્ય ભવન્તીહ મુક્તા વૈ દ્વિજસત્તમ
સ વાસુદેવો વિજ્ઞેયઃ પરમાત્મા સનાતનઃ ॥

પશ્ય દેવસ્ય માહાત્મ્યં મહિમાનં ચ નારદ

શુભા-શુભૈઃ કર્મભિર્ યો ન લિપ્યતિ કદાચન ॥

સત્ત્વં રજસ્ તમશ્ ચૈવ ગુણાન્ એતાન્ પ્રચક્ષતે
એતે સર્વશરીરેષુ તિષ્ઠન્તિ વિચરન્તિ ચ ॥

એતાન્ ગુણાંસ્ તુ ક્ષેત્રજ્ઞો ભુઙ્ક્તે નૈભિઃ સ ભુજ્યતે

નિર્ગુણો ગુણભુક્ ચૈવ ગુણસ્રષ્ટા ગુણાધિકઃ ॥

જગત્પ્રતિષ્ઠા દેવર્1ષે પૃથિવ્ય્ અપ્સુ પ્રલીયતે
જ્યોતિષ્ય્ આપઃ પ્રલીયન્તે જ્યોતિર્ વાયૌ પ્રલીયતે ॥

ખે વાયુઃ પ્રલયં યાતિ મનસ્ય્ આકાશમ્ એવ ચ

મનો હિ પરમં ભૂતં તદ્ અવ્યક્તે પ્રલીયતે ॥

અવ્યક્તં પુરુષે બ્રહ્મન્ નિષ્ક્રિયે સંપ્રલીયતે
નાસ્તિ તસ્માત્ પરતરં પુરુષાદ્ વૈ સનાતનાત્ ॥

નિત્યં હિ નાસ્તિ જગતિ ભૂતં સ્થાવરજઙ્ગમમ્
ઋતે તમ્ એકં પુરુષં વાસુદેવં સનાતનમ્
સર્વભૂતાત્મભૂતો હિ વાસુદેવો મહાબલઃ ॥

પૃથિવી વાયુર્ આકાશમ્ આપો જ્યોતિશ્ ચ પઞ્ચમમ્
તે સમેતા મહાત્માનઃ શરીરમ્ ઇતિ સંજ્ઞિતમ્ ॥

તદાવિશતિ યો બ્રહ્મન્ન્ અદૃશ્યો લઘુવિક્રમઃ
ઉત્પન્ન એવ ભવતિ શરીરં ચેષ્ટયન્ પ્રભુઃ ॥

ન વિના ધાતુસંઘાતં શરીરં ભવતિ ક્વચિત્
ન ચ જીવં વિના બ્રહ્મન્ ધાતવશ્ ચેષ્ટયન્ત્ય્ ઉત ॥

સ જીવઃ પરિસંખ્યાતઃ શેષઃ સંકર્ષણઃ પ્રભુઃ
તસ્માત્ સનત્કુમારત્વં યો લભેત સ્વકર્મણા ॥

યસ્મિંશ્ ચ સર્વભૂતાનિ પ્રલયં યાન્તિ સંક્ષયે
સ મનઃ સર્વભૂતાનાં પ્રદ્યુમ્નઃ પરિપઠ્યતે ॥

તસ્માત્ પ્રસૂતો યઃ કર્તા કાર્યં કારણમ્ એવ ચ
યસ્માત્ સર્વં પ્રભવતિ જગત્ સ્થાવરજઙ્ગમમ્
સો ઽનિરુદ્ધઃ સ ઈશાનો વ્યક્તિઃ સા સર્વકર્મસુ ॥

યો વાસુદેવો ભગવાન્ ક્ષેત્રજ્ઞો નિર્ગુણાત્મકઃ
જ્ઞેયઃ સ એવ ભગવાઞ્ જીવઃ સંકર્ષણઃ પ્રભુઃ ॥

સંકર્ષણાચ્ ચ પ્રદ્યુમ્નો મનોભૂતઃ સ ઉચ્યતે
પ્રદ્યુમ્નાદ્ યો ઽનિરુદ્ધસ્ તુ સો ઽહંકારો મહેશ્વરઃ ॥

મત્તઃ સર્વં સંભવતિ જગત્ સ્થાવરજઙ્ગમમ્
અક્ષરં ચ ક્ષરં ચૈવ સચ્ ચા-સચ્ ચૈવ નારદ ॥

માં પ્રવિશ્ય ભવન્તીહ મુક્તા ભક્તાસ્ તુ યે મમ
અહં હિ પુરુષો જ્ઞેયો નિષ્ક્રિયઃ પઞ્ચવિંશકઃ ॥

નિર્ગુણો નિષ્કલશ્ ચૈવ નિર્દ્વંદ્વો નિષ્પરિગ્રહઃ
એતત્ ત્વયા ન વિજ્ઞેયં રૂપવાન્ ઇતિ દૃશ્યતે
ઇચ્છન્ મુહૂર્તાન્ નશ્યેયમ્ ઈશો ઽહં જગતો ગુરુઃ ॥

માયા હ્ય્ એષા મયા સૃષ્ટા યન્ માં પશ્યસિ નારદ
સર્વભૂતગુણૈર્ યુક્તં નૈવં ત્વં જ્ઞાતુમ્ અર્હસિ
મયૈતત્ કથિતં સમ્યક્ તવ મૂર્તિચતુષ્ટયમ્ ॥

સિદ્ધા હ્ય્ એતે મહાભાગા નરા હ્ય્ એકાન્તિનો ઽભવન્
તમોરજોભ્યાં નિર્મુક્તાઃ પ્રવેક્ષ્યન્તિ ચ માં મુને ॥

અહં કર્તા ચ કાર્યં ચ કારણં ચાપિ નારદ
અહં હિ જીવસંજ્ઞો વૈ મયિ જીવઃ સમાહિતઃ
મૈવં તે બુદ્ધિર્ અત્રાભૂદ્ દૃષ્ટો જીવો મયેતિ ચ ॥

અહં સર્વત્રગો_1 બ્રહ્મન્ ભૂતગ્રામાન્તરાત્મકઃ
ભૂતગ્રામશરીરેષુ નશ્યત્સુ ન નશામ્ય્ અહમ્ ॥

હિરણ્યગર્ભો લોકાદિશ્ ચતુર્વક્ત્રો નિરુક્તગઃ_1
બ્રહ્મા સનાતનો દેવો મમ બહ્વર્થચિન્તકઃ ॥

પશ્યૈકાદશ મે રુદ્રાન્ દક્ષિણં પાર્શ્વમ્ આસ્થિતાન્
દ્વાદશૈવ તથાદિત્યાન્ વામં પાર્શ્વં સમાસ્થિતાન્ ॥

અગ્રતશ્ ચૈવ મે પશ્ય વસૂન્ અષ્ટૌ સુરોત્તમાન્
નાસત્યં ચૈવ દસ્રં ચ ભિષજૌ પશ્ય પૃષ્ઠતઃ ॥

સર્વાન્ પ્રજાપતીન્ પશ્ય પશ્ય સપ્ત ઋષીન્ અપિ
વેદાન્ યજ્ઞાંશ્ ચ શતશઃ પશ્યા-મૃતમ્ અથૌષધીઃ ॥

તપાંસિ નિયમાંશ્ ચૈવ યમાન્ અપિ પૃથગ્વિધાન્
તથાષ્ટગુણમ્ ઐશ્વર્યમ્ એકસ્થં પશ્ય મૂર્તિમત્ ॥

શ્રિયં લક્ષ્મીં ચ કીર્તિં ચ પૃથિવીં ચ કકુદ્મિનીમ્
વેદાનાં માતરં પશ્ય મત્સ્થાં દેવીં સરસ્વતીમ્ ॥

ધ્રુવં ચ જ્યોતિષાં શ્રેષ્ઠં પશ્ય નારદ ખેચરમ્
અમ્ભોધરાન્ સમુદ્રાંશ્ ચ સરાંસિ સરિતસ્ તથા ॥

મૂર્તિમન્તઃ પિતૃગણાંશ્ ચતુરઃ પશ્ય સત્તમ
ત્રીંશ્ ચૈવેમાન્ ગુણાન્ પશ્ય મત્સ્થાન્ મૂર્તિવિવર્જિતાન્ ॥

દેવકાર્યાદ્ અપિ મુને પિતૃકાર્યં વિશિષ્યતે
દેવાનાં ચ પિતૄણાં ચ પિતા હ્ય્ એકો ઽહમ્ આદિતઃ ॥

અહં હયશિરો ભૂત્વા સમુદ્રે પશ્ચિમોત્તરે
પિબામિ સુહુતં હવ્યં કવ્યં ચ શ્રદ્ધયાન્વિતમ્ ॥

મયા સૃષ્ટઃ પુરા બ્રહ્મા મદ્યજ્ઞમ્ અયજત્ સ્વયમ્
તતસ્ તસ્મૈ વરાન્ પ્રીતો દદાવ્ અહમ્ અનુત્તમાન્ ॥

મત્પુત્રત્વં ચ કલ્પાદૌ લોકાધ્યક્ષત્વમ્ એવ ચ
અહંકારકૃતં ચૈવ નામ પર્યાયવાચકમ્ ॥

ત્વયા કૃતાં ચ મર્યાદાં નાતિક્રામ્યતિ કશ્ચન
ત્વં ચૈવ વરદો બ્રહ્મન્ વરેપ્સૂનાં ભવિષ્યસિ ॥

સુરાસુરગણાનાં ચ ઋષીણાં ચ તપોધન
પિતૄણાં ચ મહાભાગ સતતં સંશિતવ્રત
વિવિધાનાં ચ ભૂતાનાં ત્વમ્ ઉપાસ્યો ભવિષ્યસિ ॥

પ્રાદુર્ભાવગતશ્ ચાહં સુરકાર્યેષુ નિત્યદા
અનુશાસ્યસ્ ત્વયા બ્રહ્મન્ નિયોજ્યશ્ ચ સુતો યથા ॥

એતાંશ્ ચાન્યાંશ્ ચ રુચિરાન્ બ્રહ્મણે ઽમિતતેજસે

અહં દત્ત્વા વરાન્ પ્રીતો નિવૃત્તિપરમો ઽભવમ્ ॥

નિર્વાણં સર્વધર્માણાં નિવૃત્તિઃ પરમા સ્મૃતા
તસ્માન્ નિવૃત્તિમ્ આપન્નશ્ ચરેત્ સર્વાઙ્ગનિર્વૃતઃ ॥

વિદ્યાસહાયવન્તં મામ્ આદિત્યસ્થં સનાતનમ્
કપિલં પ્રાહુર્ આચાર્યાઃ સાંખ્યનિશ્ચિતનિશ્ચયાઃ ॥

હિરણ્યગર્ભો ભગવાન્ એષ છન્દસિ સુષ્ટુતઃ
સો ઽહં યોગગતિર્ બ્રહ્મન્ યોગશાસ્ત્રેષુ શબ્દિતઃ ॥

એષો ઽહં વ્યક્તિમ્ આગમ્ય તિષ્ઠામિ દિવિ શાશ્વતઃ
તતો યુગસહસ્રાન્તે સંહરિષ્યે જગત્ પુનઃ
કૃત્વાત્મસ્થાનિ ભૂતાનિ સ્થાવરાણિ ચરાણિ ચ ॥

એકાકી વિદ્યયા સાર્ધં વિહરિષ્યે દ્વિજોત્તમ
તતો ભૂયો જગત્ સર્વં કરિષ્યામીહ વિદ્યયા ॥

અસ્મન્મૂર્તિશ્ ચતુર્થી યા સાસૃજચ્ છેષમ્ અવ્યયમ્
સ હિ સંકર્ષણઃ પ્રોક્તઃ પ્રદ્યુમ્નં સો ઽપ્ય્ અજીજનત્ ॥

પ્રદ્યુમ્નાદ્ અનિરુદ્ધો ઽહં સર્ગો મમ પુનઃ પુનઃ
અનિરુદ્ધાત્ તથા બ્રહ્મા તત્રાદિકમલોદ્ભવઃ ॥

બ્રહ્મણઃ સર્વભૂતાનિ ચરાણિ સ્થાવરાણિ ચ
એતાં સૃષ્ટિં વિજાનીહિ કલ્પાદિષુ પુનઃ પુનઃ ॥

યથા સૂર્યસ્ય ગગનાદ્ ઉદયાસ્તમયાવ્ ઇહ
નષ્ટૌ પુનર્ બલાત્ કાલએ આનયત્ય્ અમિતદ્યુતિઃ

તથા બલાદ્ અહં પૃથ્વીં સર્વભૂતહિતાય વૈ ॥

સત્ત્વૈર્ આક્રાન્તસર્વાઙ્ગાં નષ્ટાં સાગરમેખલામ્
આનયિષ્યામિ સ્વં સ્થાનં વારાહં રૂપમ્ આસ્થિતઃ ॥

હિરણ્યાક્ષં હનિષ્યામિ દૈતેયં બલગર્વિતમ્
નારસિંહં વપુઃ કૃત્વા હિરણ્યકશિપું પુનઃ
સુરકાર્યે હનિષ્યામિ યજ્ઞઘ્નં દિતિનન્દનમ્ ॥

વિરોચનસ્ય બલવાન્ બલિઃ પુત્રો મહાસુરઃ

ભવિષ્યતિ સ શક્રં ચ સ્વરાજ્યાચ્ ચ્યાવયિષ્યતિ ॥

ત્રૈલોક્યે ઽપહૃતે તેન વિમુખે ચ શચીપતૌ
અદિત્યાં દ્વાદશઃ પુત્રઃ સંભવિષ્યામિ કશ્યપાત્ ॥

તતો રાજ્યં પ્રદાસ્યામિ શક્રાયા-મિતતેજસે
દેવતાઃ સ્થાપયિષ્યામિ સ્વેષુ સ્થાનેષુ નારદ
બલિં ચૈવ કરિષ્યામિ પાતાલતલવાસિનમ્ ॥

ત્રેતાયુગે ભવિષ્યામિ રામો ભૃગુકુલોદ્વહઃ

ક્ષત્રં ચોત્સાદયિષ્યામિ સમૃદ્ધબલવાહનમ્ ॥

સંધૌ તુ સમનુપ્રાપ્તે ત્રેતાયાં દ્વાપરસ્ય ચ
રામો દાશરથિર્ ભૂત્વા ભવિષ્યામિ જગત્પતિઃ ॥

ત્રિતોપઘાતાદ્ વૈરૂપ્યમ્ એકતો ઽથ દ્વિતસ્ તથા
પ્રાપ્સ્યતો વાનરત્વં હિ પ્રજાપતિસુતાવ્ ઋષી ॥

તયોર્ યે ત્વ્ અન્વયે જાતા ભવિષ્યન્તિ વનૌકસઃ

તે સહાયા ભવિષ્યન્તિ સુરકાર્યે મમ દ્વિજ ॥

તતો રક્ષઃપતિં ઘોરં પુલસ્ત્યકુલપાંસનમ્
હનિષ્યે રાવણં સંખ્યે સગણં લોકકણ્ટકમ્ ॥

દ્વાપરસ્ય કલેશ્ ચૈવ સંધૌ પર્યવસાનિકે
પ્રાદુર્ભાવઃ કંસહેતોર્ માથુરાયાં ભવિષ્યતિ ॥

તત્રાહં દાનવાન્ હત્વા સુબહૂન્ દેવકણ્ટકાન્
કુશસ્થલીં કરિષ્યામિ નિવાસં દ્વારકાં પુરીમ્ ॥

વસાનસ્ તત્ર વૈ પુર્યામ્ અદિતેર્ વિપ્રિયંકરમ્
હનિષ્યે નરકં ભૌમં મુરં પીઠં ચ દાનવમ્ ॥

પ્રાગ્જ્યોતિષપુરં રમ્યં નાનાધનસમન્વિતમ્
કુશસ્થલીં નયિષ્યામિ હત્વા વૈ દાનવોત્તમાન્ ॥

શંકરં ચ મહાસેનં બાણપ્રિયહિતૈષિણમ્
પરાજેષ્યામ્ય્ અથોદ્યુક્તૌ દેવલોકનમસ્કૃતૌ ॥

તતઃ સુતં બલેર્ જિત્વા બાણં બાહુસહસ્રિણમ્
વિનાશયિષ્યામિ તતઃ સર્વાન્ સૌભનિવાસિનઃ ॥

યઃ કાલયવનઃ ખ્યાતો ગર્ગતેજોઅભિસંવૃતઃ
ભવિષ્યતિ વધસ્ તસ્ય મત્ત એવ દ્વિજોત્તમ ॥

જરાસંધશ્ ચ બલવાન્ સર્વરાજવિરોધકઃ
ભવિષ્યત્ય્ અસુરઃ સ્ફીતો ભૂમિપાલો ગિરિવ્રજે
મમ બુદ્ધિપરિસ્પન્દાદ્ વધસ્ તસ્ય ભવિષ્યતિ ॥

સમાગતેષુ બલિષુ પૃથિવ્યાં સર્વરાજસુ
વાસવિઃ સુસહાયો વૈ મમ હ્ય્ એકો ભવિષ્યતિ ॥

એવં લોકા વદિષ્યન્તિ નરનારાયણાવ્ ઋષી
ઉદ્યુક્તૌ દહતઃ ક્ષત્રં લોકકાર્યાર્થમ્ ઈશ્વરૌ ॥

કૃત્વા ભારાવતરણં વસુધાયા યથેપ્સિતમ્

સર્વસાત્વતમુખ્યાનાં દ્વારકાયાશ્ ચ સત્તમ
કરિષ્યે પ્રલયં ઘોરમ્ આત્મજ્ઞાતિવિનાશનમ્ ॥

કર્માણ્ય્ અપરિમેયાનિ ચતુર્મૂર્તિધરો હ્ય્ અહમ્
કૃત્વા લોકાન્ ગમિષ્યામિ સ્વાન્ અહં બ્રહ્મસત્કૃતાન્ ॥

હંસો હયશિરાશ્ ચૈવ પ્રાદુર્ભાવા દ્વિજોત્તમ

યદા વેદશ્રુતિર્ નષ્ટા મયા પ્રત્યાહૃતા તદા
સવેદાઃ સશ્રુતીકાશ્ ચ કૃતાઃ પૂર્વં કૃતે યુગે ॥

અતિક્રાન્તાઃ પુરાણેષુ શ્રુતાસ્ તે યદિ વા ક્વચિત્
અતિક્રાન્તાશ્ ચ બહવઃ પ્રાદુર્ભાવા મમોત્તમાઃ
લોકકાર્યાણિ કૃત્વા ચ પુનઃ સ્વાં પ્રકૃતિં ગતાઃ ॥

ન હ્ય્ એતદ્ બ્રહ્મણા પ્રાપ્તમ્ ઈદૃશં મમ દર્શનમ્
યત્ ત્વયા પ્રાપ્તમ્ અદ્યેહ એકાન્તગતબુદ્ધિના ॥

એતત્ તે સર્વમ્ આખ્યાતં બ્રહ્મન્ ભક્તિમતો મયા
પુરાણં ચ ભવિષ્યં ચ સરહસ્યં ચ સત્તમ ॥

એવં સ ભગવાન્ દેવો વિશ્વમૂર્તિધરો ઽવ્યયઃ
એતાવદ્ ઉક્ત્વા વચનં તત્રૈવાન્તરધીયત ॥

નારદો ઽપિ મહાતેજાઃ પ્રાપ્યાનુગ્રહમ્ ઈપ્સિતમ્
નરનારાયણૌ દ્રષ્ટું પ્રાદ્રવદ્ બદરાશ્રમમ્ ॥

ઇદં મહોપનિષદં ચતુર્વેદસમન્વિતમ્
સાંખ્યયોગકૃતં તેન પઞ્ચરાત્રાનુશબ્દિતમ્ ॥

નારાયણમુખોદ્ગીતં નારદો ઽશ્રાવયત્ પુનઃ
બ્રહ્મણઃ સદને તાત યથા દૃષ્ટં યથા શ્રુતમ્ ॥

એતદ્ આશ્ચર્યભૂતં હિ માહાત્મ્યં તસ્ય ધીમતઃ
કિં બ્રહ્મા ન વિજાનીતે યતઃ શુશ્રાવ નારદાત્ ॥

પિતામહો હિ ભગવાંસ્ તસ્માદ્ દેવાદ્ અનન્તરઃ
કથં સ ન વિજાનીયાત્ પ્રભાવમ્ અમિતૌજસઃ ॥

મહાકલ્પસહસ્રાણિ મહાકલ્પશતાનિ ચ
સમતીતાનિ રાજેન્દ્ર સર્ગાશ્ ચ પ્રલયાશ્ ચ હ ॥

સર્ગસ્યાદૌ સ્મૃતો બ્રહ્મા પ્રજાસર્ગકરઃ પ્રભુઃ
જાનાતિ દેવપ્રવરં ભૂયશ્ ચાતો ઽધિકં નૃપ_2
પરમ્ આત્માનમ્ ઈશાનમ્ આત્મનઃ પ્રભવં તથા ॥

યે ત્વ્ અન્યે બ્રહ્મસદને સિદ્ધસંઘાઃ સમાગતાઃ
તેભ્યસ્ તચ્ છ્રાવયામ્ આસ પુરાણં વેદસંમિતમ્ ॥

તેષાં સકાશાત્ સૂર્યશ્ ચ શ્રુત્વા વૈ ભાવિતાત્મનામ્
આત્માનુગામિનાં બ્રહ્મ શ્રાવયામ્ આસ ભારત ॥

ષટ્ષષ્ટિર્ હિ સહસ્રાણિ ઋષીણાં ભાવિતાત્મનામ્
સૂર્યસ્ય તપતો લોકાન્ નિર્મિતા યે પુરઃસરાઃ
તેષામ્ અકથયત્ સૂર્યઃ સર્વેષાં ભાવિતાત્મનામ્ ॥

સૂર્યાનુગામિભિસ્ તાત ઋષિભિસ્ તૈર્ મહાત્મભિઃ
મેરૌ સમાગતા દેવાઃ શ્રાવિતાશ્ ચેદમ્ ઉત્તમમ્ ॥

દેવાનાં તુ સકાશાદ્ વૈ તતઃ શ્રુત્વાસિતો દ્વિજઃ
શ્રાવયામ્ આસ રાજેન્દ્ર પિતૄણાં મુનિસત્તમઃ ॥

મમ ચાપિ પિતા તાત કથયામ્ આસ શંતનુઃ
તતો મયૈતચ્ છ્રુત્વા ચ કીર્તિતં તવ ભારત ॥

સુરૈર્ વા મુનિભિર્ વાપિ પુરાણં યૈર્ ઇદં શ્રુતમ્
સર્વે તે પરમાત્માનં પૂજયન્તિ પુનઃ પુનઃ ॥

ઇદમ્ આખ્યાનમ્ આર્ષેયં પારંપર્યાગતં નૃપ_2
ના-વાસુદેવભક્તાય ત્વયા દેયં કથંચન ॥

મત્તો ઽન્યાનિ ચ તે રાજન્ન્ ઉપાખ્યાનશતાનિ વૈ
યાનિ શ્રુતાનિ ધર્મ્યાણિ તેષાં સારો ઽયમ્ ઉદ્ધૃતઃ ॥

સુરાસુરૈર્ યથા રાજન્ નિર્મથ્યા-મૃતમ્ ઉદ્ધૃતમ્
એવમ્ એતત્ પુરા વિપ્રૈઃ કથા-મૃતમ્ ઇહોદ્ધૃતમ્ ॥

યશ્ ચેદં પઠતે નિત્યં યશ્ ચેદં શૃણુયાન્ નરઃ
એકાન્તભાવોપગત એકાન્તે સુસમાહિતઃ ॥

પ્રાપ્ય શ્વેતં મહાદ્વીપં ભૂત્વા ચન્દ્રપ્રભો નરઃ
સ સહસ્રાર્ચિષં દેવં પ્રવિશેન્ નાત્ર સંશયઃ ॥

મુચ્યેદ્ આર્તસ્ તથા રોગાચ્ છ્રુત્વેમામ્ આદિતઃ કથામ્
જિજ્ઞાસુર્ લભતે કામાન્ ભક્તો ભક્તગતિં વ્રજેત્ ॥

ત્વયાપિ સતતં રાજન્ન્ અભ્યર્ચ્યઃ પુરુષોત્તમઃ

સ હિ માતા પિતા ચૈવ કૃત્સ્નસ્ય જગતો ગુરુઃ ॥

બ્રહ્મણ્યદેવો ભગવાન્ પ્રીયતાં તે સનાતનઃ
યુધિષ્ઠિર મહાબાહો મહાબાહુર્ જનાર્દનઃ ॥

શ્રુત્વૈતદ્ આખ્યાનવરં ધર્મરાડ્ જનમેજય
ભ્રાતરશ્ ચાસ્ય તે સર્વે નારાયણપરાઅભવન્ ॥

જિતં ભગવતા તેન પુરુષેણેતિ ભારત
નિત્યં જપ્યપરા ભૂત્વા સરસ્વતીમ્ ઉદીરયન્ ॥

યો હ્ય્ અસ્માકં ગુરુઃ શ્રેષ્ઠઃ કૃષ્ણદ્વૈપાયનો મુનિઃ
સ જગૌ પરમં જપ્યં નારાયણમ્ ઉદીરયન્ ॥

ગત્વાન્તરિક્ષાત્ સતતં ક્ષીરોદમ્ અમૃતાશયમ્
પૂજયિત્વા ચ દેવેશં પુનર્ આયાત્ સ્વમ્ આશ્રમમ્ ॥