નરસિંહપુરાણ · અધ્યાય 8

મૃત્યુશ્ ચ કિંકરાશ્ ચૈવ વિષ્ણુદૂતૈઃ પ્રપીડિતાઃ
સ્વરાજ્ઞસ્ તે ઽનુ નિર્વેશં ગત્વા તે ચુક્રુશુર્ ભૃશમ્ ॥

શૃણુ રાજન્ વચો ઽસ્માકં તવાગ્રે યદ્ બ્રવીમહે
ત્વદાદેશાદ્ વયં ગત્વા મૃત્યું સંસ્થાપ્ય દૂરતઃ ॥

બ્રાહ્મણસ્ય સમીપં ચ ભૃગોઃ પૌત્રસ્ય સત્તમ
તં ધ્યાયમાનં કમપિ દેવમ્ એકાગ્રમાનસમ્ ॥

ગન્તું ન શક્તાસ્ તત્પાર્શ્વં વયં સર્વે મહામતે
યાવત્ તાવન્ મહાકાયૈઃ પુરુષૈર્ મુશલૈર્ હતાઃ ॥

વયં નિવૃત્તાસ્ તદ્ વીક્ષ્ય મૃત્યુસ્ તત્ર ગતઃ પુનઃ
અસ્માન્ નિર્ભર્ત્સ્ય તત્રાયં તૈર્ નરૈર્ મુશલૈર્ હતઃ ॥

એવમ્ અત્ર તમ્ આનેતું બ્રાહ્મણં તપસિ સ્થિતમ્
અશક્તા વયમ્ એવાત્ર મૃત્યુના સહ વૈ પ્રભો ॥

તદ્ બ્રવીહિ મહાભાગ યદ્ બ્રહ્મ બ્રાહ્મણસ્ય તુ
દેવં કં ધ્યાયતે વિપ્રઃ કે વા તે યૈર્ હતા વયમ્ ॥

ઇત્યુક્તઃ કિંકરૈઃ સર્વૈર્ મૃત્યુના ચ મહામતે
ધ્યાત્વા ક્ષણં મહાબુદ્ધિઃ પ્રાહ વૈવસ્વતો યમઃ ॥

શૃણ્વન્તુ કિંકરાઃ સર્વે મૃત્યુશ્ ચાન્યે ચ મે વચઃ
સત્યમ્ એતત્ પ્રવક્ષ્યામિ જ્ઞાનં યદ્ યોગમાર્ગતઃ ॥

ભૃગોઃ પૌત્રો મહાભાગો માર્કણ્ડેયો મહામતિઃ
સ જ્ઞાત્વાદ્યાત્મનઃ કાલં ગતો મૃત્યુજિગીષયા ॥

ભૃગુણોક્તેન માર્ગેણ સ તેપે પરમં તપઃ
હરિમ્ આરાધ્ય મેધાવી જપન્ વૈ દ્વાદશાક્ષરમ્ ॥

એકાગ્રેણૈવ મનસા ધ્યાયતે હૃદિ કેશવમ્
સતતં યોગયુક્તસ્ તુ સ મુનિસ્ તત્ર કિંકરાઃ ॥

હરિધ્યાનમહાદીક્ષા બલં તસ્ય મહામુનેઃ
નાન્યદ્ વૈ પ્રાપ્તકાલસ્ય બલં પશ્યામિ કિંકરાઃ ॥

હૃદિસ્થે પુણ્ડરીકાક્ષે સતતં ભક્તવત્સલે
પશ્યન્ તં વિષ્ણુભૂતં નુ કો હિ સ્યાત્ કેશવાશ્રયમ્ ॥

તે ઽપિ વૈ પુરુષા વિષ્ણોર્ યૈર્ યૂયં તાડિતા ભૃશમ્
અત ઊર્ધ્વં ન ગન્તવ્યં યત્ર વૈ વૈષ્ણવાઃ સ્થિતાઃ ॥

ન ચિત્રં તાડનં તત્ર અહં મન્યે મહાત્મભિઃ
ભવતાં જીવનં ચિત્રં યક્ષૈર્ દત્તં કૃપાલુભિઃ ॥

નારાયણપરં વિપ્રં કસ્ તં વીક્ષિતુમ્ ઉત્સહેત્
યુષ્માભિશ્ ચ મહાપાપૈર્ માર્કણ્ડેયં હરિપ્રિયમ્
સમાનેતું કૃતો યત્નઃ સમીચીનં ન તત્ કૃતમ્ ॥

નરસિંહં મહાદેવં યે નરાઃ પર્યુપાસતે
તેષાં પાર્શ્વે ન ગન્તવ્યં યુષ્માભિર્ મમ શાસનાત્ ॥

સ એવં કિંકરાન્ ઉક્ત્વા મૃત્યું ચ પુરતઃ સ્થિતમ્
યમો નિરીક્ષ્ય ચ જનં નરકસ્થં પ્રપીડિતમ્ ॥

કૃપયા પરયા યુક્તો વિષ્ણુભક્ત્યા વિશેષતઃ
જનસ્યાનુગ્રહાર્થાય તેનોક્તાશ્ ચ ગિરઃ શૃણુ ॥

નરકે પચ્યમાનસ્ય યમેન પરિભાષિતમ્
કિં ત્વયા નાર્ચિતો દેવઃ કેશવઃ ક્લેશનાશનઃ ॥

ઉદકેનાપ્ય્ અલાભે તુ દ્રવ્યાણાં પૂજિતઃ પ્રભુઃ
યો દદાતિ સ્વકં લોકં સ ત્વયા કિં ન પૂજિતઃ ॥

નરસિંહો હૃષીકેશઃ પુણ્ડરીકનિભેક્ષણઃ
સ્મરણાન્ મુક્તિદો નૃણાં સ ત્વયા કિં ન પૂજિતઃ ॥

ઇત્ય્ ઉક્ત્વા નારકાન્ સર્વાન્ પુનર્ આહ સ કિંકરાન્
વૈવસ્વતો યમઃ સાક્ષાદ્ વિષ્ણુભક્તિસમન્વિતઃ ॥

નારદાય સ વિશ્વાત્મા પ્રાહૈવં વિષ્ણુર્ અવ્યયઃ
અન્યેભ્યો વૈષ્ણવેભ્યશ્ ચ સિદ્ધેભ્યઃ સતતં શ્રુતમ્ ॥

તદ્ વઃ પ્રીત્યા પ્રવક્ષ્યામિ હરિવાક્યમ્ અનુત્તમમ્
શિક્ષાર્થં કિંકરાઃ સર્વે શૃણુત પ્રણતા હરેઃ ॥

હે કૃષ્ણ કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ યો માં સ્મરતિ નિત્યશઃ
જલં ભિત્ત્વા યથા પદ્મં નરકાદ્ ઉદ્ધરામ્ય્ અહમ્ ॥

પુણ્ડરીકાક્ષ દેવેશ નરસિંહ ત્રિવિક્રમ
ત્વામ્ અહં શરણં પ્રાપ્ત ઇતિ યસ્ તં સમુદ્ધરે ॥

ત્વાં પ્રપન્નો ઽસ્મિ શરણં દેવદેવ જનાર્દન
ઇતિ યઃ શરણં પ્રાપ્તસ્ તં ક્લેશાદ્ ઉદ્ધરામ્ય્ અહમ્ ॥

ઇત્ય્ ઉદીરિતમ્ આકર્ણ્ય હરિવાક્યં યમેન ચ
નારકાઃ કૃષ્ણ કૃષ્ણેતિ નારસિંહેતિ ચુક્રુશુઃ ॥

યથા યથા હરેર્ નામ કીર્તયન્ત્ય્ અત્ર નારકાઃ
તથા તથા હરેર્ ભક્તિમ્ ઉદ્વહન્તો ઽબ્રુવન્ન્ ઇદમ્ ॥

ઓં નમો ભગવતે તસ્મૈ કેશવાય મહાત્મને
યન્નામકીર્તનાત્ સદ્યો નરકાગ્નિઃ પ્રશામ્યતિ ॥

ભક્તપ્રિયાય દેવાય રક્ષાય હરયે નમઃ
લોકનાથાય શાન્તાય યજ્ઞેશાયાદિમૂર્તયે ॥

અનન્તાયાપ્રમેયાય નરસિંહાય તે નમઃ
નારાયણાય ગુરવે શઙ્ખચક્રગદાભૃતે ॥

વેદપ્રિયાય મહતે વિક્રમાય નમો નમઃ
વારાહાયાપ્રતર્ક્યાય વેદાઙ્ગાય મહીભૃતે ॥

નમો દ્યુતિમતે નિત્યં બ્રાહ્મણાય નમો નમઃ
વામનાય બહુજ્ઞાય વેદવેદાઙ્ગધારિણે ॥

બલિબન્ધનદક્ષાય વેદપાલાય તે નમઃ
વિષ્ણવે સુરનાથાય વ્યાપિને પરમાત્મને ॥

ચતુર્ભુજાય શુદ્ધાય શુદ્ધદ્રવ્યાય તે નમઃ
જામદગ્ન્યાય રામાય દુષ્ટક્ષત્રાન્તકારિણે ॥

રામાય રાવણાન્તાય નમસ્ તુભ્યં મહાત્મને
અસ્માન્ ઉદ્ધર ગોવિન્દ પૂતિગન્ધાન્ નમો ઽસ્તુ તે ॥

ઇતિ સંકીર્તિતે વિષ્ણૌ નારકૈર્ ભક્તિપૂર્વકમ્
તદા સા નારકી પીડા ગતા તેષાં મહાત્મનામ્ ॥

કૃષ્ણરૂપધરાઃ સર્વે દિવ્યવસ્ત્રવિભૂષિતાઃ
દિવ્યગન્ધાનુલિપ્તાઙ્ગા દિવ્યાભરણભૂષિતાઃ ॥

તાન્ આરોપ્ય વિમાનેષુ દિવ્યેષુ હરિપૂરુષાઃ
તર્જયિત્વા યમભટાન્ નીતાસ્ તે કેશવાલયમ્ ॥

નારકેષુ ચ સર્વેષુ નીતેષુ હરિપૂરુષૈઃ
વિષ્ણુલોકં યમો ભૂયો નમશ્ ચક્રે તદા હરિમ્ ॥

યન્નામકીર્તનાદ્ યાતા નારકાઃ કેશવાલયમ્
તં નમામિ સદા દેવં નરસિંહમ્ અહં ગુરુમ્ ॥

તસ્ય વૈ નરસિંહસ્ય વિષ્ણોર્ અમિતતેજસઃ
પ્રણામં યે ઽપિ કુર્વન્તિ તેભ્યો ઽપીહ નમો નમઃ ॥

દૃષ્ટ્વા પ્રશાન્તં નરકાગ્નિમ્ ઉગ્રં યન્ત્રાદિ સર્વં વિપરીતમ્ અત્ર
પુનઃ સ શિક્ષાર્થમ્ અથાત્મદૂતાન્ યમો હિ વક્તું કૃતવાન્ મનઃ સ્વયમ્ ॥