નરસિંહપુરાણ · અધ્યાય 46

અતઃ પરં પ્રવક્ષ્યામિ પ્રાદુર્ભાવં હરેઃ શુભમ્
જામદગ્ન્યં પુરા યેન ક્ષત્રમ્ ઉત્સાદિતં શૃણુ ॥

પુરા દેવગણૈર્ વિષ્ણુઃ સ્તુતઃ ક્ષીરોદધૌ નૃપ
ઋષિભિશ્ ચ મહાભાગૈર્ જમદગ્નેઃ સુતો ઽભવત્ ॥

પર્શુરામ ઇતિ ખ્યાતઃ સર્વલોકેષુ સ પ્રભુઃ
દુષ્ટાનાં નિગ્રહં કર્તુમ્ અવતીર્ણો મહીતલે ॥

કૃતવીર્યસુતઃ શ્રીમાન્ કાર્તવીર્યો ઽભવત્ પુરા
દત્તાત્રેયં સમારાધ્ય ચક્રવર્તિત્વમ્ આપ્તવાન્ ॥

સ કદાચિન્ મહાભાગો જમદગ્ન્યાશ્રમં યયૌ
જમદગ્નિસ્ તુ તં દૃષ્ટ્વા ચતુરઙ્ગબલાન્વિતમ્ ॥

ઉવાચ મધુરં વાક્યં કાર્તવીર્યં નૃપોત્તમમ્
મુચ્યતામ્ અત્ર તે સેના અતિથિસ્ ત્વં સમાગતઃ
વન્યાદિકં મયા દત્તં ભુક્ત્વા ગચ્છ મહામતે ॥

પ્રમુચ્ય સેનાં મુનિવાક્યગૌરવાત્ સ્થિતો નૃપસ્ તત્ર મહાનુભાવઃ
આમન્ત્ર્ય રાજાનમ્ અલઙ્ઘ્યકીર્તિર્ મુનિઃ સ ધેનું ચ દુદોહ દોગ્ધ્રીમ્ ॥

હસ્ત્યશ્વશાલા વિવિધા નરાણાં ગૃહાણિ ચિત્રાણિ ચ તોરણાનિ
સામન્તયોગ્યાનિ શુભાનિ રાજન્ સમિચ્છતાં યાનિ સુકાનનાનિ ॥

ગૃહં વરિષ્ઠં બહુભૂમિકં પુનઃ સમન્વિતં સાધુગુણૈર્ ઉપસ્કરૈઃ
દુગ્ધ્વા પ્રકલ્પન્ મુનિર્ આહ પાર્થિવં ગૃહં કૃતં તે પ્રવિશેહ રાજન્ ॥

ઇમે ચ મન્ત્રિપ્રવરા જનાસ્ તે ગૃહેષુ દિવ્યેષુ વિશન્તુ શીઘ્રમ્
હસ્ત્યશ્વજાત્યશ્ ચ વિશન્તુ શાલાં ભૃત્યાશ્ ચ નીચેષુ ગૃહેષુ સન્તુ ॥

ઇત્યુક્તમાત્રે મુનિના નૃપો ઽસૌ ગૃહં વરિષ્ઠં પ્રવિવેશ રાજા
અન્યેષુ ચાન્યેષુ ગૃહેષુ સત્સુ મુનિઃ પુનઃ પાર્થિવમ્ આબભાષે ॥

સ્નાનપ્રદાનાર્થમ્ ઇદં મયા તે પ્રકલ્પિતં સ્ત્રીશતમ્ ઉત્તમં નૃપ
સ્નાહિ ત્વમ્ અદ્યાત્ર યથાપ્રકામં યથા સુરેન્દ્રો દિવિ નૃત્યગીતૈઃ ॥

સ સ્નાતવાંસ્ તત્ર સુરેન્દ્રવન્ નૃપો ગીત્યાદિશબ્દૈર્ મધુરૈશ્ ચ વાદ્યૈઃ
સ્નાતસ્ય તસ્યાશુ શુભે_2 ચ વસ્ત્રે_2 દદૌ મુનિર્ ભૂપ વિભૂષિતે_2 દ્વે ॥

પરિધાય વસ્ત્રં ચ કૃતોત્તરીયઃ કૃતક્રિયો વિષ્ણુપૂજાં ચકાર
મુનિશ્ ચ દુગ્ધ્વાન્નમયં મહાગિરિં નૃપાય ભૃત્યાય ચ દત્તવાન્ અસૌ ॥

યાવત્ સ રાજા બુભુજે સભૃત્યસ્ તાવચ્ ચ સૂર્યો ગતવાન્ નૃપાસ્તમ્
રાત્રૌ ચ ગીતાદિવિનોદયુક્તઃ શેતે સ રાજા મુનિનિર્મિતે ગૃહે ॥

તતઃ પ્રભાતે વિમલે સ્વપ્નલબ્ધમ્ ઇવાભવત્
ભૂમિભાગં તતઃ કંચિદ્ દૃષ્ટ્વાસૌ ચિન્તયન્ નૃપઃ ॥

કિમ્ ઇયં તપસઃ શક્તિર્ મુનેર્ અસ્ય મહાત્મનઃ
સુરભ્યા વા મહાભાગ બ્રૂહિ મે ત્વં પુરોહિત ॥

ઇત્યુક્તઃ કાર્તવીર્યેણ તમ્ ઉવાચ પુરોહિતઃ
મુનેઃ સામર્થ્યમ્ અપ્ય્ અસ્તિ સિદ્ધિશ્ ચેયં હિ ગોર્ નૃપ ॥

તથાપિ સા ન હર્તવ્યા ત્વયા લોભાન્ નરાધિપ
યસ્ ત્વ્ એતાં હર્તુમ્ ઇચ્છેદ્ વૈ તસ્ય નાશો ધ્રુવં ભવેત્ ॥

અથ મન્ત્રિવરઃ પ્રાહ બ્રાહ્મણો બ્રાહ્મણપ્રિયઃ
રાજકાર્યં ને પશ્યેદ્ વૈ સ્વપક્ષસ્યૈવ પોષણાત્ ॥

હે રાજંસ્ ત્વયિ તિષ્ઠન્તિ ગૃહાણિ વિવિધાનિ ચ
તથા સુવર્ણપાત્રાણિ શયનાદીનિ ચ સ્ત્રિયઃ ॥

તાં ધેનું પ્રાપ્ય રાજેન્દ્ર લીયમાનાનિ તત્ક્ષણાત્
અસ્માભિસ્ તત્ર દૃષ્ટાનિ નીયતાં ધેનુર્ ઉત્તમા ॥

તવૈવ યોગ્યા રાજેન્દ્ર યદીચ્છસિ મહામતે
ગતવાહમ્ આનયિષ્યામિ આજ્ઞાં મે દેહિ ભૂભુજ ॥

ઇત્યુક્તો મન્ત્રિણા રાજા તથેત્ય્ આહ નૃપોત્તમ
સચિવસ્ તત્ર ગત્વાથ સુરભિં હર્તુમ્ આરભત્ ॥

વારયામ્_અસ સચિવં જમદગ્નિઃ સમન્તતઃ
રાજયોગ્યામ્ ઇમાં બ્રહ્મન્ દેહિ રાજ્ઞે મહામતે ॥

ત્વં તુ શાકફલાહારી કિં ધેન્વા તે પ્રયોજનમ્
ઇત્ય્ ઉક્ત્વા તાં બલાદ્ ધૃત્વા નેતું મન્ત્રી પ્રચક્રમે ॥

પુનઃ સભાર્યઃ સ મુનિર્ વારયામ્_અસ તં નૃપમ્
તતો મન્ત્રી સુદુષ્ટાત્મા મુનિં હત્વા તુ તં નૃપ ॥

બ્રહ્મહા નેતુમ્ આરેભે વાયુમાર્ગેણ સા ગતા
રાજા ચ ક્ષુબ્ધહૃદયો યયૌ માહિષ્મતીં પુરીમ્ ॥

મુનિપત્ની સુદુઃખાર્તા રોદયન્તી ભૃશં તદા
ત્રિસપ્તકૃત્વઃ સ્વાં કુક્ષિં તાડયામ્_અસ પાર્થિવ ॥

તચ્ છૃણ્વન્ન્ આગતો રામો ગૃહીતપરશુસ્ તદા
પુષ્પાદીનિ ગૃહીત્વા તુ વનાન્ માતરમ્ અબ્રવીત્ ॥

અલમ્ અમ્બ પ્રહારેણ નિમિત્તાદ્ વિદિતં મયા
હનિષ્યામિ દુરાચારમ્ અર્જુનં દુષ્ટમન્ત્રિણમ્ ॥

ત્વયૈકવિંશવારેણ યસ્માત્ કુક્ષિશ્ ચ તાડિતા
ત્રિઃસપ્તકૃત્વસ્ તસ્માત્ તુ હનિષ્યે ભુવિ પાર્થિવાન્ ॥

ઇતિ કૃત્વા પ્રતિજ્ઞાં સ ગૃહીત્વા પરશું યયૌ
માહિષ્મતીં પુરીં પ્રાપ્ય કાર્તવીર્યમ્ અથાહ્વયત્ ॥

યુદ્ધાર્થમ્ આગતઃ સો ઽથ અનેકાક્ષૌહિણીયુતઃ
તયોર્ યુદ્ધમ્ અભૂત્ તત્ર ભૈરવં લોમહર્ષણમ્ ॥

પિશિતાશિજનાનન્દં શસ્ત્રાસ્ત્રશતસંકુલમ્
તતઃ પરશુરામો ઽભૂન્ મહાબલપરાક્રમઃ ॥

પરં જ્યોતિર્ અચિન્ત્યાત્મા વિષ્ણુઃ કારણમૂર્તિમાન્
કાર્તવીર્યબલં સર્વમ્ અનેકૈઃ ક્ષત્રિયૈઃ સહ ॥

હત્વા નિપાત્ય ભૂમૌ તુ પરમાદ્ભુતવિક્રમઃ
કાર્તવીર્યસ્ય બાહૂનાં વનં ચિચ્છેદ રોષવાન્
છિન્ને બાહુવને તસ્ય શિરશ્ ચિચ્છેદ ભાર્ગવઃ ॥

વિષ્ણુહસ્તાદ્ વધં પ્રાપ્ય ચક્રવર્તી સ પાર્થિવઃ
દિવ્યરૂપધરઃ શ્રીમાન્ દિવ્યગન્ધાનુલેપનઃ ॥

દિવ્યં વિમાનમ્ આરુહ્ય વિષ્ણુલોકમ્ અવાપ્તવાન્
ક્રોધાત્ પરશુરામો ઽપિ મહાબલપરાક્રમઃ ॥

ત્રિઃસપ્તકૃત્વો ભૂમ્યાં વૈ પાર્થિવાન્ નિજઘાન સઃ
ક્ષત્રિયાણાં વધાત્ તેન ભૂમેર્ ભારો ઽવતારિતઃ ॥

ભૂમિશ્ ચ સકલા દત્તા કશ્યપાય મહાત્મને
ઇત્ય્ એષ જામદગ્ન્યાખ્યઃ પ્રાદુર્ભાવો મયોદિતઃ ॥

યશ્ ચ તચ્ છૃણુયાદ્ ભક્ત્યા સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે ॥

અવતીર્ય ભૂમૌ હરિર્ એષ સાક્ષાત્ ત્રિઃસપ્તકૃત્વઃ ક્ષિતિપાન્ નિહત્ય સ
ક્ષાત્રં ચ તેજો પ્રવિભજ્ય રાજન્ રામઃ સ્થિતો ઽદ્યાપિ ગિરૌ મહેન્દ્રે ॥