નરસિંહપુરાણ · અધ્યાય 35

અહો મહત્ ત્વયા પ્રોક્તં વિષ્ણ્વારાધનજં ફલમ્
સુપ્તાસ્ તે મુનિશાર્દૂલ યે વિષ્ણું નાર્ચયન્તિ વૈ ॥

ત્વત્પ્રસાદાચ્ છ્રુતં હ્ય્ એતન્ નરસિંહાર્ચનક્રમમ્
ભક્ત્યા તં પૂજયિષ્યામિ કોટિહોમફલં વદ ॥

ઇમમ્ અર્થં પુરા પૃષ્ટઃ શૌનકો ગુરુણા નૃપ
યત્ તસ્મૈ કથયામ્_અસ શૌનકસ્ તદ્ વાદમિ તે ॥

શૌનકં તુ સુખાસીનં પર્યપૃચ્છદ્ બૃહસ્પતિઃ ॥

લક્ષહોમસ્ય યા ભૂમિઃ કોટિહોમસ્ય યા શુભા ॥

તાં મે કથય વિપ્રેન્દ્ર હોમસ્ય ચરિતે વિધિમ્ ॥

ઇત્યુક્તો ગુરુણા સો ઽથ લક્ષહોમાદિકં વિધિમ્ ॥

શૌનકો વક્તુમ્ આરેભે યથાવન્ નૃપસત્તમ ॥

પ્રવક્ષ્યામિ યથાવત્ તે શૃણુ દેવપુરોહિત ॥

લક્ષહોમમહાભૂમિં તદ્વિશુદ્ધિં વિશેષતઃ
યજ્ઞકર્મણિ શસ્તાયા ભૂમેર્ લક્ષણમ્ ઉત્તમમ્ ॥

સુસંસ્કૃતાં સમાં સ્નિગ્ધાં પૂર્વપૂર્વમ્ અથોત્તમામ્
ઊરુમાત્રં ખનિત્વા ચ શોધયેત્ તાં વિશેષતઃ ॥

બહિરચ્છતયા તત્ર મૃદાચ્છાદ્ય પ્રલેપયેત્
પ્રમાણં બાહુમાત્રં તુ સર્વતઃ કુણ્ડલક્ષણમ્ ॥

ચતુરસ્રં ચતુષ્કોણં તુલ્યસૂત્રેણ કારયેત્
ઉપરિ મેખલાં કુર્યાચ્ ચતુરસ્રાં સુવિસ્તરામ્ ॥

ચતુરઙ્ગુલમાત્રં તુ ઉચ્છ્રિતાં સૂત્રસૂત્રિતામ્
બ્રાહ્મણાન્ વેદસંપન્નાન્ બ્રહ્મકર્મસમન્વિતાન્ ॥

આમન્ત્રયેદ્ યથાન્યાયં યજમાનો વિશેષતઃ
બ્રહ્મચર્યવ્રતં કુર્યુસ્ ત્રિરાત્રં તે દ્વિજાતયઃ ॥

અહોરાત્રમ્ ઉપોષ્યાથ ગાયત્રીમ્ અયુતં જપેત્
તે શુક્લવાસસઃ સ્નાતા ગન્ધસ્રક્પુષ્પધારિણઃ ॥

શુચયશ્ ચ નિરાહારાઃ સંતુષ્ટા સંયતેન્દ્રિયાઃ
કૌશમ્ આસનમ્ આસીના એકાગ્રમનસઃ પુનઃ ॥

આરભેયુશ્ ચ તે યત્નાત્ તતો હોમમ્ અતન્દ્રિતાઃ
ભૂમિમ્ આલિખ્ય ચાભ્યુક્ષ્ય યત્નાદ્ અગ્નિં નિધાપયેત્ ॥

ગૃહ્યોક્તેન વિધાનેન હોમં તત્ર ચ હોમયેત્
આઘારાવ્ આજ્યભાગૌ ચ જુહુયાત્ પૂર્વમ્ એવ તુ ॥

યવધાન્યતિલૈર્ મિશ્રાં ગાયત્ર્યા પ્રથમાહુતિમ્
જુહુયાદ્ એકચિત્તેન સ્વાહાકારાન્વિતાં બુધઃ ॥

ગાયત્રી છન્દસાં માતા બ્રહ્મયોનિઃ પ્રતિષ્ઠિતા
સવિતા દેવતા તસ્ય વિશ્વામિત્રસ્ તથા ઋષિઃ ॥

તતો વ્યાહૃતિભિઃ પશ્ચાજ્ જુહુયાચ્ ચ તિલાન્વિતમ્
યાવત્ પ્રપૂર્યતે સંખ્યા લક્ષં વા કોટિર્ એવ વા ॥

તાવદ્ ધોમં તિલૈઃ કુર્યાદ્ અચ્યુતાર્ચનપૂર્વકમ્
દીનાનાથજનેભ્યસ્ તુ યજમાનઃ પ્રયત્નતઃ ॥

તાવચ્ ચ ભોજનં દદ્યાદ્ યાવદ્ ધોમં સમાચરેત્
સમાપ્તે દક્ષિણાં દદ્યાદ્ ઋત્વિગ્ભ્યઃ શ્રદ્ધયાન્વિતઃ ॥

યથાર્હતા ન લોભેન તતઃ શાન્ત્યુદકેન ચ
પ્રોક્ષયેદ્ ગ્રામમધ્યે તુ વ્યાધિતાંસ્ તુ વિશેષતઃ ॥

એવં કૃતે તુ હોમસ્ય પુરસ્ય નગરસ્ય ચ
રાષ્ટ્રસ્ય ચ મહાભાગ રાજ્ઞો જનપદસ્ય ચ
સર્વબાધાપ્રશમની શાન્તિર્ ભવતિ સર્વદા ॥

ઇત્ય્ એતચ્ છૌનકપ્રોક્તં કથિતં નૃપનન્દન
લક્ષહોમાદિકવિધિં કાર્યં રાષ્ટ્રે સુશાન્તિદમ્ ॥

ગ્રામે ગૃહે વા પુરબાહ્યદેશે દ્વિજૈર્ અયં યત્નકૃતઃ પુરોવિધિઃ
તત્રાપિ શાન્તિર્ ભવિતા નરાણાં ગવાં ચ ભૃત્યૈઃ સહ ભૂપતેશ્ ચ ॥