નારદ પુરાણ · અધ્યાય 2.40

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણોત્તરભાગે મોહિનીચરિતે ગઙ્ગાસ્નાનમાહાત્મ્યં નામૈકોનચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ
વસુરુવાચ
અથ કાલવિશેષે તુ ગઙ્ગાસ્નાનસ્ય તે ફલમ્ ।
કીર્તયિષ્યામિ વામોરુ સાવધાના નિશામય

નૈરન્તર્યેણ ગઙ્ગાયા માઘે સ્નાતિ ચ યો નરઃ ।
સશક્રલોકે સુચિરં કાલં તિષ્ઠેત્સગોત્રજઃ

તતો બ્રહ્મપુરં યાતિ કલ્પકોટિશતાયુતૈઃ ।
નૈરન્તર્યેણ વિધિવદ્ગઙ્ગાયાં સ્નાતિ યો નરઃ

ષણ્માસ મેકકાલાશી સકૃદેવોત્તરાયણે ।
સો ઽપિ વિષ્ણુપદં યાતિ કુલાનાં શતમુદ્ધરન્

સંક્રાન્તિષુ તુ સર્વાસુ સ્નાત્વા ગઙ્ગાજલે નરઃ ।
વિમાનેનાર્કવર્ણેન સ વ્રજેદ્વિષ્ણુમન્દિરમ્

વિષુવે ઽયનસંક્રાન્તૌ વિશેષાત્ફલમીરિતમ્ ।
તપઃસમં કાર્તિકે ઽપિ ગઙ્ગાસ્નાને ફલં વિદુઃ

મેષપ્રવેશાર્કકાલે કાર્તિક્યાં વાપિ મોહિનિ ।
માઘસ્નાનાધિકં પ્રાહુઃ કમલાસનપૂર્વકાઃ

સંવત્સરસ્નાનજન્યં ફલમક્ષયકે તિથૌ ।
કાર્તિકે વાપિ વૈશાખે ઇતિ પ્રાહ પિતા તવ

મન્વાદૌ ચ યુગાદૌ યત્પ્રોક્તં ગઙ્ગાજલે ફલમ્ ।
સ્નાનૈન યાજ્યવનિતે ત્રિમાસ્યાપિ ચ તત્ફલમ્

દ્વાદશ્યાં શ્રવણર્ક્ષે ચ અષ્ટભ્યાં પુષ્યયોગતઃ ।
આર્દ્રાયાં ચ ચતુર્દશ્યાં ગઙ્ગાસ્નાનં સુદુર્લભમ્

પૂર્ણિમા માધવે પુણ્યા તથા કાર્તિકમાઘયોઃ ।
અમાવસ્યાસ્તથૈતેષાં ગઙ્ગાસ્નાને સુદુર્લભાઃ

કૃષ્ણાષ્ટમ્યાં સહસ્રં તુ શતં સ્યાત્સર્વપર્વસુ ।
અમાયાં ચ તથાષ્ટમ્યાં માઘાસિતદલે સતિ

અર્ધોદયં તદા પર્વકિઞ્ચિન્ન્યૂનં મહોદયઃ ।
મહોદયે શતગુણં લક્ષમર્દ્ધોદયે સ્મૃતમ્

સ્નાનં ગઙ્ગાજલે દેવિ ગ્રહણાચ્ચન્દ્રસૂર્યયોઃ ।
માસત્રયસ્નાનફલં ફાલ્ગુનાષાઢ માસયોઃ

જન્મર્ક્ષે તુ કૃતે સ્નાને ગઙ્ગાયાં ભક્તિભાવતઃ ।
જન્મપ્રભૃતિ પાપં વૈ સંચિતં હિ વિનશ્યતિ

ચતુર્દશ્યાં માઘકૃષ્ણે વ્યતીપાતશ્ચ દુર્લભઃ ।
કૃષ્ણાષ્ટમ્યાં વિશેષેણ વૈધૃતિર્જાહ્નવીજલે

માઘં સકલમેવાપિ નરો યો વિધિપૂર્વકમ્ ।
અરુણોદયકે સ્નાયી સ તુ જાતિસ્મરો ભવેત્

સર્વશાસ્ત્રાર્થવિજ્જ્ઞાની નીરોગશ્ચ ભવેદ્ભ્રુવમ્ ।
સંક્રાન્ત્યાં પક્ષયોરન્તે ગ્રહણે ચન્દ્રસૂર્યયોઃ

ગઙ્ગાસ્નાતો નરઃ કામાદ્બ્રહ્મણઃ સદનં લભેત્ ।
ઇન્દોર્લક્ષગુણં પ્રોક્તં રવેર્દશગુણં તતઃ

ગઙ્ગાતીરે તુ સંપ્રાપ્તા ઇન્દોઃ કોટી રવેર્દશ ।
વારુણેન સમાયુક્તા મધૌ કૃષ્ણા ત્રયોદશી ।
ગઙ્ગાયાં યદિ લભ્યેત સૂર્યગ્રહશતૈઃ સમા

જ્યેષ્ઠે માસિ ક્ષિતિસુતદિને શુક્લપક્ષે દશમ્યાં હસ્તે શૈલાદવતરદસૌ જાહ્નવી મર્ત્યલોકમ્ ।
પાપાન્યસ્યાં હરતિ હિ તિથૌ સા દશૈષાદ્યગઙ્ગા પુણ્યં દદ્યાદપિ શતગુણં વાજિમેધક્રતોશ્ચ

મહાપાતકસંઘાનિ યાનિ પાપાનિ સંતિ મે ।
ગોવિન્દદ્વાદશીં પ્રાપ્ય તાનિ મે હન જાહ્નવિ

મઘાસંજ્ઞેન ઋક્ષેણ ચન્દ્રઃ સંપૂર્ણમણ્ડલઃ ।
ગુરુણા યાતિ સંયોગં તન્મહત્વં તિથેઃ સ્મૃતમ્

ગઙ્ગાયાં યદિ લભ્યેત સૂર્યગ્રહશતૈઃ સમા ।
અથ દેશવિશેષેણ સ્નાનસ્ય ફલમુચ્યતે

કુરુક્ષેત્રાદ્દશગુણા યત્ર તત્રાવગાહિતા ।
કુરુક્ષેત્રાચ્છતગુણા યત્ર વિન્ધ્યેન સંયુતા

વિન્ધ્યાચ્છતગુણા પ્રોક્તા કાશીપુર્યાં તુ જાહ્નવી ।
સર્વત્ર દુર્લભા ગઙ્ગા ત્રિષુ સ્થાનેષુ ચાધિકા

ગઙ્ગાદ્વારે પ્રયાગે ચ ગઙ્ગાસાગરસંગમે ।
એષુ સ્નાતા દિવં યાન્તિ યે મૃતાસ્તે ઽપુનર્ભવાઃ

ગઙ્ગાદ્વારે કુશાવર્તે સ્નાને પુણ્યફલં શૃણુ ।
સપ્તાનાં રાજસૂયાનાં ફલં સ્યાદશ્વમેધયોઃ

ઉષિત્વા તત્ર માસાર્દ્ધં ષણ્ણાં વિશ્વજિતાં ફલમ્ ।
દશાયુતાનાં તુ ગવાં દાનપુણ્યં વિદુર્બુધાઃ

સરોત્તમે ઽથ ગોવિન્દં રુદ્રં કનખલે સ્થિતમ્ ।
સ્નાત્વા વાપ્યેષુ ગઙ્ગાયાં પુણ્યમક્ષયમાપ્નુયાત્

તીર્થં ચ સૌકરં નામ મહાપુણ્યં શુભે શૃણુ ।
યસ્મિન્નાવિરભૂત્પૂર્વં વારાહાકૃતિરચ્યુતઃ

શતસ્યાગ્નિચિતાં પુણ્યં જ્યોતિષ્ટોમદ્વયસ્ય ચ ।
અગ્નિષ્ટોમસહસ્રસ્ય ફલમાપ્નોતિ માનવઃ

તત્રૈવ બ્રહ્મણસ્તીર્થે જ્યોતિષ્ટોમાયુતસ્ય ચ ।
અશ્વમેધત્રયસ્યાપિ સ્નાતઃ પુણ્યં લભેન્નરઃ

કુબ્જાખ્યં તીર્થમનઘં યત્ર ચ વ્યાધયો ઽખિલાઃ ।
નશ્યન્તિ સર્વજન્મોત્થં પાતકં ચાપિ મોહિનિ

અત્રાન્યત્કાપિલં તીર્થં યત્ર સ્નાતો નરઃ શુભે ।
કપિલાષ્ટાયુતસ્યાપિ દાનતુલ્યફલં લભેત્

ગઙ્ગાદ્વારે કુશાવર્તે બિલ્વકે નીલપર્વતે ।
તીર્થે કનખલે સ્નાત્વા ધૂતપાપો વ્રજેદ્દિવમ્

પવિત્રાર્થં તતસ્તીર્થં સર્વતીર્થોત્તમોત્તમમ્ ।
દ્વયોર્વિશ્વજિતોસ્તત્ર સ્નાનાત્પુણ્યં લભેન્નરઃ

વેણીરાજ્યં તતસ્તીર્થં સરયૂર્યત્ર ગઙ્ગયા ।
સુપુણ્યયા મહાપુણ્યા સ્વસા સ્વસ્રેવ સંગતા

હરેર્દક્ષિણપાદાબ્જક્ષાલનાદમરાપગા ।
વામપાદોદ્ભવા વાપિ સરયૂર્માનસપ્રસૂઃ

તીર્થે તત્રાર્ચયન્ રુદ્રં વિષ્ણું વિષ્ણુત્વમાપ્નુયાત્ ।
પઞ્ચાશ્વમેધફલદં સ્નાનં તત્ર પ્રકીર્તિતમ્

તતસ્તુ ગાણ્ડવં તીર્થં ગણ્ડકી યત્ર સંગતા ।
ગોસહસ્રસ્ય દાનં ચ તત્ર સ્નાનં સમં દ્વયમ્

રામતીર્થં તતઃ પુણ્યં વૈકુણ્ઠં યત્ર સન્નિધૌ ।
સોમતીર્થં તતઃ પુણ્યં યત્રાસૌ નકુલો મુનિઃ

સમભ્યર્ચ્ય શિવં ધ્યાયન્ગણતાં તુ સમાયયૌ ।
ચંપકાખ્યં પુણ્યતીર્થં યદ્ગઙ્ગોત્તરવાહિની

મણિકર્ણિકયા તુલ્યં મહાપાતકનાશનમ્ ।
કલશાખ્યં તતસ્તીર્થં કલશાદુત્થિતો મુનિઃ

અગસ્ત્યઃ પૂજયન્યત્ર રુદ્રં મુનિવરો ઽભવત્ ।
સોમદ્વીપં મહાપુણ્યં તીર્થં વારાણસીસમમ્

સોમો યત્રાર્ચયન્નીશં રુદ્રેણ શિરસા ધૃતઃ ।
વિશ્વામિત્રસ્ય ભગિની ગઙ્ગયા યત્ર સંગતા

તત્રાપ્લુતો નરો ભૂયાદ્વાસવસ્ય પ્રિયો ઽતિથિઃ ।
જહ્નુહ્રદે મહાતીર્થે સ્નાતો મર્ત્યો હિ મોહિનિ

એકવિંશતિકુલ્યાનાં તારકો ભવતિ ધ્રુવમ્ ।
તસ્માદદિતિતીર્થં ચ યત્રાવાપાદિતિર્હરિમ્

કશ્યપાત્તત્ર સુભગે સ્નાનમાહુર્મહોદયમ્ ।
શિલોચ્ચયં મહાતીર્થં યત્ર તપ્ત્વા તપઃ પ્રજાઃ

તૃણાદિભિઃ સહ સ્વર્ગં યાન્તિ તીર્થગણાશ્રયાત્ ।
ઇન્દ્રાણીનામતીર્થં સ્યાદ્યત્રેન્દ્રાણી તુ વાસવમ્

તપસ્તપ્ત્વા પતિં લેભે સેવ્યમેતત્પ્રયાગવત્ ।
પુણ્યદં સ્નાતકં તીર્થં વિશ્વામિત્રસ્તપશ્ચરન્

યત્ર બ્રહ્મર્ષિતાં લેભે ક્ષત્ત્રિયસ્તીર્થા સેવયા ।
પ્રદ્યુમ્નતીર્થં તપસા ખ્યાતં યત્ર સ્મરો હરેઃ

પ્રદ્યુમ્નનામા પુત્રો ઽભૂત્પરં તત્ર મહોદયમ્ ।
તતો દક્ષપ્રયાગં તુ ગઙ્ગાતો યમુનાગત

સ્નાત્વા તત્રાક્ષયં પુણ્યં પ્રયાગ ઇવ લભ્યતે