નારદ પુરાણ · અધ્યાય 2.36

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણોત્તરભાગે મોહિની ચરિતે શાપપ્રાપ્તિર્નામ પઞ્ચત્રિંશો ઽધ્યાયઃ
વસિષ્ઠ ઉવાચ
મોહિની મોહમુત્સૃજ્ય ગતા વિબુધમન્દિરમ્ ।
ભર્ત્સિતા દેવદૂતેન સ્થિતિસ્તે ઽત્ર ન પાપિની

પાપશીલે સુદુર્મેધે ભર્તૃનિન્દાપરાયણે ।
હરિવાસરલોપિન્યાં વાસસ્તે ન ત્રિવિષ્ટપે

ધર્મતો વિમુખાનાં ચ નરકે વાસ ઇષ્યતે ।
એવમુક્ત્વા તુ તાં વાયુઃ ક્રૂરં વચનપદ્ભુતમ્

તાડયિત્વા ચ દણ્ડેન પ્રેરયામાસ યાતનામ્ ।
એવં સંતાડિતા રાજન્ દેવદૂતેન મોહિની

બ્રહ્મદણ્ડપરાભૂતા સંપ્રાપ્તા નરકં નૃપ ।
તત્ર ધર્માજ્ઞયા સા તુ દૂતૈઃ સંતાડિતા ચિરમ્

સર્વેષુ ક્રમશો ગત્વા નરકેષુ નિપાતિતા ।
પાપે ધર્માઙ્ગદઃ પુત્રો ઘાતિતઃ પતિપાણિના

ત્વયા યતસ્તતો ભુઙ્ક્ષ્વ કૃતકર્મફલં ત્વિહ ।
પ્રજાહિતં સ્થિરપ્રજ્ઞં મહેન્દ્રવરુણોપમમ્

સપ્તદ્વીપાધિપં પુત્રં હત્વેદૃક્ફલભોગિની ।
પ્રાકૃતસ્યાપિ પુત્રસ્ય હિંસાયાં બ્રહ્મહા ભવેત્

કિં પુનર્દ્ધર્મયુક્તસ્ય પાપે ધર્માઙ્ગદસ્ય ચ ।
એવં નિર્ભત્સિતા દૂતૈર્યમસ્ય નૃપસત્તમ

બુભુજે યાતનાઃ સર્વાઃ ક્રમશઃ શમનોદિતાઃ ।
બ્રહ્મદણ્ડહતાયાસ્તુ દેહસ્પર્શેન યાતનાઃ

જ્વલિતાઙ્ગા બભૂવુસ્તા ધારણાય ન તુ ક્ષમાઃ ।
તતસ્તે નરકા રાજન્ ધર્મરાજમુપાગતાઃ

પ્રોચુઃ પ્રાઞ્જલયો ભીતાસ્તદઙ્ગસ્પર્શપીડિતાઃ ।
દેવદેવ જગન્નાથ ધર્મરાજ દયાં કુરુ

ઇમાં નિઃસારયાશુ ત્વં યાતનાભ્યઃ સુખાય નઃ ।
યસ્યાઃ સ્પર્શનતો નાથ ભસ્મભૂતાઃ ક્ષણાદહો

ભવિષ્યામસ્તતસ્ત્વેનાં નરકેભ્યો વિવાસય ।
તચ્છ્રુત્વા વચનં તેષાં ધર્મરાજો ઽતિવિસ્મિતઃ

દૂતાન્સ્વાન્પ્રત્યુવાચેયં નિઃસાર્યા મમ મન્દિરાત્ ।
યો બ્રહ્મદણ્ડનિર્દગ્ધઃ પુમાન્ સ્ત્રી વા ચ તસ્કરઃ

તસ્ય પાપસ્ય સંસ્પર્શં નેચ્છતિ યાતના મમ ।
તસ્માદિમાં મહાપાપાં ભર્તુર્વચનલોપિનીમ્

પુત્રઘ્નીં ધર્મહન્ત્રીં ચ બ્રહ્મદણ્ડહતામપિ ।
નિઃસારયત મે બાપિ દેહો જ્વલતિ દર્શંનાત્

ઇત્યુક્તાસ્તે તદા દૂતા ધર્મરાજેન ભૂપતે ।
પ્રહરન્તો ઽસ્ત્રશસ્ત્રૈશ્ચ બહિશ્ચક્રુર્યમક્ષયાત્

તતઃ સા દુઃખિતા રાજન્ મોહિની મોહસંયુતા ।
પાતાલં પ્રયયૌ તત્ર પાતાલસ્થૈર્નિવારિતા

તતસ્તુ વ્રીડિતાત્યર્થઃ મોહિની બ્રહ્મણઃ સુતા ।
જનકસ્યાન્તિકં ગત્વા દુઃખં સ્વં સંન્યવેદયત્

તાત તન્નાસ્તિ મે સ્થાનં ત્રૈલોક્યે સચરા ચરે ।
યત્ર યત્ર તુ ગચ્છામિ તત્ર તત્ર ક્ષિપન્તિ મામ્

અહં નિર્વાસિતા લોકૈર્ઘાતયિત્વાયુધૈર્દૃઢમ્ ।
ભવદાજ્ઞાં સમાદાય ગતા રુક્મવિભૂષણમ્

મયા વ્યવસિતં ચેદં સર્વલોકવિગર્હિતમ્ ।
ક્લેશયિત્વા તુ ભર્તારં પુત્રં હત્વા વરાસિના

સંધ્યાવલીં ક્ષોભયિત્વા પિતઃ પ્રાપ્તા દશા મિમામ્ ।
ન ગતિર્વિદ્યતે દેવ પાપાયા મમ સાંપ્રતમ્

વિશેષાદ્દ્વિજશાપેન જાતાહં દુઃખભાગિની ।
વિપ્રવાક્યહતાના ચ દગ્ધાનાં ચિત્રભાનુના

દિવાકીર્તિહતાનાં ચ ભક્ષિતાનાં મૃગાદિભિઃ ।
શતહ્રદાવિપન્નાનાં મુક્તિદા સ્વર્ણદી પિતઃ

યદિ ત્વં ત્રિદશૈઃ સાર્દ્ધં વિપ્રં તં શાપદાયિનમ્ ।
પ્રસાદયસિ મત્પ્રીત્યા તર્હિ મે વિહિતા ગતિઃ

તાં તથાવાદિનીં રાજન્ બ્રહ્મા લોકપિતામહઃ ।
શિવેન્દ્રધર્મસૂર્યાગ્નિદેવેશૈર્મુનિભિર્યુતઃ

મોહિનીમગ્રતઃ કૃત્વા જગામ દ્વિજસન્નિધૌ ।
તત્ર ગત્વા મહીપાલ બ્રહ્મા દેવાદિભિર્વૃતઃ

મહતા ગૌરવેણાપિ નમશ્ચક્રે સ્વયં વિધિઃ ।
ભૂપ રુદ્રાદિદેવૈસ્તુ પૂજ્યો માન્યઃ પિતામહઃ

મોહિનીપ્રીતયે મુગ્ધઃ સ્વયં ચક્રે નમસ્ક્રિયામ્ ।
કાર્યે મહતિ સંપ્રાપ્તે હ્યસાધ્યે ભુવનત્રયે

ન દૂષિતં ભવેદ્ભૂપ યવિષ્ઠસ્યાભિવાદનમ્ ।
સ દ્વિજો વેદવેદાઙ્ગપરગસ્તપસિ સ્થિતઃ

સંપ્રેક્ષ્ય લોકકર્તારં દેવૈઃ સહ સમાગતમ્ ।
સમુત્થાય નમશ્ચક્રે બ્રહ્માણં તાન્મુનીન્સુરાન્

વાસયામાસ ભક્ત્યા ચ સ્તુતિં ચક્રે ઽબ્જજન્મનઃ ।
તતઃ પ્રસન્નો ભગવાન્ લોકકર્ત્તા જગદ્ગુરુઃ

તે દ્વિજં પ્રાર્થયામાસુર્મોહિન્યર્થે નૃપાર્ચિતમ્ ।
તાત વિપ્ર સદાચાર પરલોકોપકારક

કૃપાં કુરુ કૃપાસિંધો મોહિનીગતિદો ભવ ।
મયા સંપ્રેષિતા બ્રહ્મન્ રુક્માઙ્ગદવિમોહને

સુતા મે યમલોકં તુ શૂન્યં દૃષ્ટ્વા ચ માનદ ।
વૈકુણ્ઠં સંકુલં પ્રેક્ષ્ય લોકૈઃ સર્વૈર્નિ રાકુલૈઃ

મનસોત્પાદિતા દેવી દેવાનાં હિતકારિણી ।
નિશામય ધરાદેવ યદ્બ્રવીમિ તવાગ્રતઃ

ગતિં ધર્મસ્યાતિસૂક્ષ્માં લોકકલ્યાણકારિણીમ્ ।
અનયા નિકષાશ્યાઙ્ગ્યા પરીક્ષ્ય સ્વર્ણભૂષણઃ

સદારઃ સસુતો બ્રહ્મન્પ્રાપિતો હરિમન્દિરમ્ ।
રાજ્ઞાપ્રહતયા ભક્ત્યા હરિવાસરપાલનાત્

કૃતં શૂન્યં યમસ્થાનં લિપિમાર્જનકર્મણા ।
દેવાપકારો વિપ્રર્ષે ન ક્ષમો બાહુજન્મના

ભૂસુરાણાં વિશેષેણં યાતાસ્તે તત્સહાયકાઃ

ન પ્રાપ્યતે સાઙ્ઘ્યવિદા તુ યચ્ચ નાષ્ટાઙ્ગયોગેન તુ ભક્તિગમ્યમ્ ।
તત્પ્રાપિતં ભૂસુર ભૂપભર્તુર્નિજસ્ય પુત્રસ્ય તથા સપત્ન્યાઃ

યત્પુણ્યશીલસ્ય નૃપસ્ય ભૂપશિરોમણેરાચરિતં પ્રતીપમ્ ।
તત્પાપવેગેન બભૂવ વિદ્રુતા ભસ્માવશેષા તવ શાપદગ્ધા

દેવાર્થમેષા ભવવર્દ્ધનાર્થં નૃપોપકારાય ચ સંપ્રવૃત્તા ।
ન સ્વાર્થકામા લભતે ઽવમાનં કથં દ્વિજાતો ઽપકૃતિં ક્ષમસ્વ

દયાં કુરુષ્વ પ્રશમં ભજસ્વ પિષ્ટસ્ય પેષો નહિ નીતિયુક્તઃ ।
શાપપ્રદાનેનનિપાતિતેયં કુરુ પ્રસાદં ગતિદો ભવત્વમ્ ।
યસ્મિન્કૃતે બ્રાહ્મણ મોહિનીયં બુદ્ધિં ત્યજેત્ક્રૂરતરાં ત્વયીજ્યે

સ એવમુક્તઃ કમલાસનેન વિમૃશ્ય બુદ્ધ્યા વિસસર્જ કોપમ્ ।
ઉવાચ દેવં ત્રિદશાધિનાથં વિમોહિનીદેહકૃતં દ્વિજેન્દ્રઃ

બહુપાપયુતા દેવ મોહિની તનયા તવ ।
ન લોકેષુ સ્થિતિસ્તસ્માત્પ્રાણિભિઃ સંકુલેષુ ચ

મયા વિમૃશ્ય સુચિરં મોદ્દિન્યર્થં વિચિન્તિતમ્ ।
તદ્દાસ્યમિ તવ પ્રીત્યા ત્વં હિ પૂજ્યતરો મમ

યથા તવ વચઃ સત્યં મમ ચાપિ સુરેશ્વર ।
દેવકાર્યં ચ ભવિતા મોહિનીકૃતત્યમેવ ચ

યન્નાક્રાન્તં હિ ભૂતૌઘૈસ્તત્સ્થાને મોહિનીસ્થિતિઃ ।
જઙ્ગમાજઙ્ગમૈર્ભૂમિર્વ્યાપ્તા દ્વીપવતી સદા

તલાનિ ચાપિ દૈત્યાદ્યૈરાકાશઃ પક્ષિપૂર્વકૈઃ ।
નાકઃ સુકૃતિભિર્જીવૈર્નરકાઃ પાપકર્મભિઃ

ઝષાદ્યૈઃ સાગરા વ્યાપ્તા નૈષ્વસ્પૃષ્યાસ્થિતિસ્તતઃ ।
તતો બ્રહ્મા સુરૈઃ સર્વૈઃ સંમન્ત્ર્ય નૃપસત્તમ

ઉવાચ મોહિનીં દેવીં નાસ્તિ સ્થાનં તવ ક્વચિત્ ।
તચ્છ્રુત્વા મોહિની વાક્યં પિતુરાજ્ઞાવિધાયિની

ઉવાચ પ્રણતા સર્વાન્ હરિવાસરનાશિની ।
પુરોધસા સમેતાનો દેવાનાં લોકસાક્ષિણામ્

ભવતાં ત્રિદશશ્રેષ્ઠા એષ બદ્ધો મયાઞ્જલિઃ ।
પ્રણિપાતશતેનાપિ પ્રસન્નેન હૃદા સુરાઃ

દાતવ્યં યાચિતં મંહ્યં સર્વેષાં પ્રીતિકારકમ્ ।
એકાદશ્યાઃ પ્રભાવેણ સર્વેષાં પાપિનાં ગતિઃ

સાધ્યતે તાં સુરશ્રેષ્ઠા વર્ધિતું મે પ્રયોજનમ્ ।
પતિઃ સપત્ની પુત્રશ્ચ મયા વૈકુણ્ઠગાઃ કૃતાઃ

ભૂર્લોકે વિધવાદ્યાહં વર્તામિ ભવતાં કૃતે ।
યથા હરિદિનં દુષ્ટં જાયતે મમ માનદાઃ

એતત્પ્રયાચે દદત સ્વાર્થાર્થં તદ્ધિ નાન્યથા