નારદ પુરાણ · અધ્યાય 2.29

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણોત્તરભાગે મોહિનીચરિતે કાષ્ઠીલોપાખ્યાનં નામાષ્ટાવિંશો ઽધ્યાયઃ
કાષ્ઠીલોવાચ
એવં સા રાક્ષસી સુભ્રુ હસ્તિનીરૂપધારિણી ।
ત્રિભિર્મુહૂર્તૈઃ સંપ્રાપ્તા કાશીં વિશ્વેશમન્દિરમ્

ઉવાચ તાં પુરીં પ્રાપ્ય ભર્તારમસિતેક્ષણા ।
ઇયં પાપતરોઃ કાન્ત કુઠારા પરિકીર્તિતા

ષડૂર્મિકાઞ્ચનસ્યૈષા કાન્ત પ્રોક્તા દુરોદરી ।
કર્મબીજોપશમની સર્વેષાં ગતિદાયિકા

આદ્યં હિ વૈષ્ણવં સ્થાનં પુરાણાઃ સંપ્રચક્ષતે ।
નાવૈષ્ણવે સ્થલે મુક્તિઃ સર્વસ્ય તુ કદાચન

માધવસ્ય પુરી ચેયં પૂર્વમાસીદ્દ્વિજોત્તમ ।
મુક્તિદા સર્વજન્તૂનાં સર્વપાપપ્રણાશિની

એકદા શઙ્કરો દેવો દ્રષ્ટું પ્રાગાત્પિતામહમ્ ।
સર્વલોકૈકકર્તારં ભ્રાજમાનં સ્વતેજસા

ગત્વા તત્ર મહાદેવો બ્રહ્માણં જગતાં ગુરુમ્ ।
નમસ્કૃત્ય સ્થિતો હ્યગ્રે વેદપાઠં નિશામયન્

ચતુર્ભિરદ્ભુતૈવક્ત્રૈશ્ચતુરો નિગમાન્મુદા ।
ઉદ્ગિરન્તં જગન્નાથં દૃષ્ટ્વા પ્રીતો ઽભવત્તદા

અથ તત્પઞ્ચમં વક્ત્રં બ્રહ્મણો ભૂતનાયકઃ ।
પ્રગલ્ભં તમુપાલક્ષ્ય ક્ષણાજ્જાતઃ સમત્સરઃ

સ ક્રોધજન્મા વિપ્રેન્દ્ર તસ્ય પ્રાગલ્ભ્યમક્ષમન્ ।
ચકર્ત તન્નખાગ્રેણ ખસ્થં વક્ત્રં ત્રિલોચનઃ

તચ્છિન્નં બ્રહ્મણઃ શીર્ષં સંલગ્નં કરપલ્લવે ।
વામે નિર્ધૂતમાનિશં ન નિવૃત્તં દ્વિજોત્તમ

બ્રહ્મા તુ દુઃખિતો ભૂત્વા તસ્થૌ સ્થાણું વ્યલોકયન્ ।
રુદ્રો ઽપિ લજ્જિતો ભૂત્વા નિર્જ્જગામ ત્વરાન્વિતઃ

બહુધા યતમાનો ઽપિ તચ્છિરઃ ક્ષેપ્તુમાતુરઃ ।
ન શશાક પરિત્યક્તું તદદ્ભુતમભૂન્મહત્

ચિન્તયા વ્યાકુલો ભૂત્વા સસ્માર ગરુડધ્વજમ્ ।
તેન સંસ્મૃતમાત્રસ્તુ શીઘ્રમાવિરભૂચ્ચ સઃ

તં દૃષ્ટ્વા દેવદેવેશં વિષ્ણું સર્વગતં દ્વિજ ।
નનામ શિરસા નમ્રો નિષ્પ્રભો વૃષભધ્વજઃ

તં તથાતુરમાલક્ષ્ય ભીતં બ્રહ્મદ્રુહં હરિઃ ।
સમાશ્વાસ્યા બ્રવીદ્વાક્યં તત્તોષપરિકારકમ્

શંભો ત્વયા કૃતં પાપં યચ્ચિન્નં બ્રહ્મણઃ શિરઃ ।
તત્ફલં ભુઙ્ક્ષ્વ સર્ંવજ્ઞ કિયત્કાલં કૃતં સ્વયમ્

અવશ્યમેવ ભોક્તવ્યં કૃતં કર્મ શુભાશુભમ્ ।
નાભુક્તં ક્ષીયતે કર્મ હ્યપિ જન્મશતૈઃ પ્રિય

કિં કરોમિ ક્વ ગચ્છામિ ત્વાં દૃષ્ટ્વા દુઃખિતં હરમ્ ।
પ્રાણા વિકલતાં યાન્તિ મમ ત્વદ્દુઃખદર્શનાત્

યાનિ કાનિ ચ પાપાનિ મહાન્તિ મહતાં ગતે ।
ન તાનિ બ્રહ્મહત્યાયાઃ સમાનીતિ મતિર્મમ

યસ્ત્વં સર્વસ્ય લોકસ્ય ગુરુર્ધર્મોપદેશકઃ ।
બ્રહ્મહત્યાભિભૂતસ્તુ ક્ષણં સ્થાતું ન ચ ક્ષમઃ

એષા ઘોરતરા હત્યા મીનગન્ધ્યા જરાતુરા ।
લેલિહાના સુરેશાન ગ્રહીતું ત્વાનુધાવતિ

તસ્માન્નૈકત્ર ભવતા સ્થેયં દ્વાદશબત્સરમ્ ।
અટનીયં હિતાર્થાય પાપનાશાભિકામ્યયા

અટિત્વા દ્વાદશાબ્દાનિ તીર્થેષુ સકલેષુ ચ ।
પ્રક્ષાલયન્કરં વામં ભિક્ષાં ગૃહ્ણન્કપાલકે

શુદ્ધિં યાસ્યસિ દેવેશ પાપાદસ્માત્સુદારુણાત્ ।
ઇત્યુક્તો વિષ્ણુના વિપ્ર સ્થાણુઃ સર્વગતો ઽભવત્

કપાલમોચનાર્થં હિ પાણિં પ્રક્ષાલયન્ જલે ।
વર્ષત્રયં ભ્રમિત્વા તુ પ્રાપ્તો બદરિકાશ્રમમ્

ભિક્ષાર્થં દેવદેવસ્ય ધર્મપુત્રસ્ય માનદ ।
દ્વારસ્થો દેહિ ભિક્ષાં મે વિષ્ણો ઇત્યવદન્મુહુઃ

તતો નારાયણો દેવો દૃષ્ટ્વા દ્વારિ સ્થિતં હરમ્ ।
ગૃહાણ ભિક્ષામિત્યુક્ત્વા પ્રદદૌ દક્ષિણં કરમ્

તતો હરો હરિં દૃષ્ટ્વા ભિક્ષાં દાતું સમુદ્યતમ્ ।
પ્રાહરદ્દક્ષિણં પાણિં ત્રિશૂલેન દ્વિજોત્તમ

તત્ત્રિશૂલક્ષતાદ્ધારાસ્તિસ્રો લોકભયઙ્કરાઃ ।
પ્રસ્થદ્વાદશહસ્તાશ્ચ નિર્ગતાશ્ચિત્રવર્ણિકાઃ

એકા ક્ષતજધારા તુ કપાલે ન્યપતત્તદા ।
દ્વિતીયા તન્મુખે પ્રાપ્તા પયસ્યાથ તૃતીયકા

જલધારા શિવં પ્રાપ્તા હરસ્ય હેતુરગ્રતઃ ।
તા ધારાસ્ત્રીણિ વર્ષાણિ સંસેવ્ય વિધિવદ્ધરઃ

કિઞ્ચિત્પ્રીતો યયૌ ક્ષેત્રં કુરોઃ પુણ્યકરં દ્વિજ ।
તત્ર ગત્વા હરઃ સ્થાણુર્ભૂતસ્તત્ર પપાત ચ

બ્રહ્મહ્રદે ત્રિવર્ષાણિ મગ્રો બ્રહ્મહ્રદાંબુનિ ।
વર્ષત્રયે ગતે તત્ર ક્ષતાર્દ્ધાઙ્ગો વિનિઃસૃતઃ

ચિરં તુષ્ટાવ દેવેશં વિષ્ણું સર્વગુહાશયમ્ ।
તતસ્તુષ્ટો જગન્નાથો વરં તસ્મૈ દદૌ તુ સઃ

ગચ્છ કાશીમિતો ભ્રાન્ત્વા તીર્થાનિ બહુશો હર ।
તતો હરિં નમસ્કૃત્ય પરીત્ય બહુધા તથા

ક્રમાત્તીર્થાટનં કુર્વન્નવિમુક્તપુરીં ગતઃ ।
અવિમુક્તસ્ય સીમાયાં પ્રાવિશદ્વીક્ષ્તય ધૂર્જટિઃ

નાપશ્યત્તામનુપ્રાપ્તાં બ્રહ્મહત્યાં બહિઃ સ્થિતામ્ ।
તતો ઽસૌ વૈષ્ણવં જ્ઞાત્વા ક્ષેત્રં દુરિતનાશનમ્ ।
તુષ્ટાવ પ્રયતો ભૂત્વા માધવં વન્દ્યમીશ્વરમ્

જય જય જગદીશ નાથ વિષ્ણો જગદાનન્દનિધાન વેદવેદ્ય ।
મધુમથન નૃસિંહ પીતવાસો ગરુડાધિષ્ઠિત માધવાદિદેવ

વ્રજરમણ રમેશ રાધિકેશ ત્રિદશેશાખિલકામપૂર કૃષ્ણ ।
સુરવરકરુણાર્ણવાર્તિનાશિન્નલિનાક્ષાધિપતે વિભો પરેશ

યદુકુ લતિલકાબ્ધિવાસ શૌરે કુધરોદ્ધારવિધાનદક્ષ ધન્વિન્ ।
કલિકલુષહરાઙ્ઘ્રિપદ્મયુગ્મ ગૃણદાત્મપ્રદ કૂર્મ કશ્યપોત્થ

કુકુપતિવનપાવકાખિલેજ્યાસ્રપકાલાસિતવસ્ત્ર બુદ્ધ કલ્કિન્ ।
ભવભયહર ભક્તવશ્ય ગોપ પ્રણત્તોદ્ધારક પુણ્યકીર્તિનામ્

ધરણિભરહરાસુરારિપૂજ્ય પ્રકૃતીશેશ જગન્નિવાસ રામ ।
ગુણગણવિલસચ્ચરાચરેશ ત્રિગુણાતીત સનાતનાગ્રપૂજ્ય ।
નિજજનપરિરક્ષિતાન્તકારે કમલાઙ્ઘ્રે કમનીય પદ્મનાભ ।
કમલકર કુશેશયા ધિવાસ પ્રિયકામોન્મથન ત્ર્યધીશવન્દ્ય

અઘહર રઘુનાથ યાદવેશ પ્રિયભૂદેવ પરાત્પરામરેજ્ય ।
હલધર દુરિતાપહ પ્રણમ્ય ત્રિગુણવ્યાપ્ત જગત્ત્રિકાલદક્ષ

દનુજકુલવિનાશનૈકકર્મન્નનઘારૂઢફણીશ કંસકાલ ।
રવિશશિનયન પ્રગલ્ભચેષ્ટ પ્રધુતધ્વાન્ત નવાંબુદાભ મેશ

મખ મખધર માતૃબદ્ધદામન્નવનીતપ્રિય બલ્લવીગણેશ ।
અઘબકવૃષકેશિપૂતનાન્ત ત્રિશિરોવાલિદશાસ્યભેદકારિન્

નરકમુરવિનાશ બાણદોઃ કૃત્ત્રિપુરારીજ્ય સુદામમિત્ર સેવ્ય ।
ભવતરણિવહિત્રપાદપદ્મ પ્રકટૈશ્વર્ય પુરાણ પૂર્ણબાહો

બહુજનિસુકૃતાપ્ય મઙ્ગલાર્હ શ્રુતિવેદ્ય શ્રુતિધામ શાન્તશુદ્ધ ।
તવ વરદ વરેણ્યમઙ્ઘ્રિયુગ્મં શરણં પ્રાપ્તમઘાર્દિતં પ્રપાહિ

નહિ મમ ગતિદં પુરાણપુંસો ઽન્યદિતિ પ્રાર્થનયા પ્રસીદઽમેદ્ય

ઇતિ સ્તુતો જગન્નાથો ભક્ત્યા દેવેન શંભુના ।
આવિર્બભૂવ સહસા માધવો ભક્તવત્સલઃ

તં દૃષ્ટ્વા દણ્ડવદ્ભૂમૌ નિપપાત હરો હરિમ્ ।
પુનરુત્થાય વિપ્રેન્દ્ર નનામ વિધૃતાઞ્જલિઃ

તમુવાચ હૃષીકેશઃ પ્રણતં ભૂતનાયકમ્ ।
વરં વૃણુ પ્રદાસ્યે ઽહં સંતુષ્ટઃ સ્તોત્રતસ્તવ

તચ્છ્રુત્વા ભગવદ્વાક્યં ભૂતેશો બ્રહ્યહત્યયા ।
પીડિતાત્મા જગાદેદં ભુક્તિમુક્તિપ્રદં હરિમ્

ઇચ્છામિ વસિતું ક્ષેત્રે તવ ચક્રગદાધર ।
ત્વત્ક્ષેત્રસીમાબાહ્યસ્થા બ્રહ્મહત્યા યદીક્ષ્યતે

ક્ષેત્રદાનેન કારુણ્યં કુરુ મે ગરુડધ્વજ ।
મમ નિર્ગમને બ્રહ્મહત્યા માં પુનરેષ્યતિ

ત્વત્ક્ષેત્રે સંસ્થિતો ઽહં તુ પૂજાં પ્રાપ્સ્યે જગત્ત્રયે ।
ઇત્યુક્ત્વા હ્યભવત્તૂષ્ણીં દેવદેવં વૃષધ્વજઃ

તથેતિ પ્રતિપેદે ચ ક્ષીરસાગરજાપ્રિયઃ ।
તતઃ પ્રભૃતિ વિપ્રેન્દ્ર શૈવં ક્ષેત્રં નિગદ્યતે

ક્ષેત્રં તુ કેશવસ્યેદં પુરાણં કવયો વિદુઃ ।
કૃપયા સંપરીતસ્ય માધવસ્ય દ્વિજોત્તમ

નેત્રાભ્યાં નિર્ગતં વારિ તેન બિન્દુસરો ઽભવત્ ।
માધવસ્યાજ્ઞયા તત્ર સસ્નૌ દેવો વૃષધ્વજઃ

સ્નાતમાત્રે હરે તત્તુ કપાલં પાણિતો ઽપતત્ ।
કપાલમોચનં નામ તત્તીર્થં ખ્યાતિમાગતમ્

બિન્દુમાધવનામાસૌ દત્વા સ્વં ધામ શૂલિને ।
ભક્તિભાવેન શંભુસ્તુ નિબદ્ધસ્તત્ર સંસ્થિતઃ

યં તુ બ્રહ્માદયો દેવાઃ સ્વઃસ્થાઃ પશ્યતિ સર્વદા ।
સૂર્યાયુતસમપ્રખ્ય દિગંબરનિષેવિતમ્

વિઘ્નાનિ શૂલિના કાન્ત કૃતાન્યસ્ય નિષેવણે ।
યૈર્વિઘ્નૈરભિભૂતાસ્તુ સ્તુત્વા વિષ્ણું શિવાર્ચકાઃ

સર્વે લોકાઃ સ્થિતા હ્યત્ર શિવઃ કાશીતિ ચિન્તકાઃ ।
શિવસ્ય ચિન્તનાદ્વિપ્ર શૈવાઃ સર્વે નિરાકુલાઃ

પ્રયાન્તિ શિવલોકં વૈજરામૃત્યુવિવર્જિતમ્ ।
બહુપુણ્યયુતાઃ સંતો નિવસંત્તયત્ર નીરુજઃ

યજ્ઞશિષ્ટાશિનઃ કાશીકાન્ત ઋદ્ધિસમન્વિતાઃ ।
નાત્ર સ્નાનં પ્રશંસંતિ ન જપં ન સુરાર્ચનમ્

નાપિ દાનં દ્વિજશ્રેષ્ઠ મુક્ત્વૈકં દેહપાતનમ્ ।
મૃત્યું પ્રાત્યું નરઃ કામં કૃતકૃત્યો ભવેદ્ધ્રુવન્

સેયમાસાદિતા વિપ્રર પુરી પ્રાસાદસંકુલા ।
ભોગિનીમપિ મોક્ષાય કિં પુનર્વ્રતધારિણામ્

નિક્ષિપ્યતામિયં બાલા કાશીશસ્યેહ મન્દિરે ।
વિયોજિતા તુ યા પૂર્વં તેન દુષ્ટેન રક્ષસા

આત્મનઃ સુરતાર્થાય કુમારી નિયમાન્વિતા ।
એષ પ્રભાવો ઽપિ હિતઃ ક્ષેત્રસ્યાસ્ય દ્વિજોત્મ

વિનશ્યન્તીહ કર્માણિ શુભાન્યપ્યશુભાનિ ચ ।
ભૂતવ્યભવિષ્યાણિ જ્ઞાનાજ્ઞાનકૃતાનિ ચ

એષા પુરી કર્મવિનાશનાય કૃષ્ણેન પૂર્વં હિ વિનિર્મિતાભૂત્ ।
યસ્યાં મૃતા દુઃખમનન્તમુગ્રં ભુઞ્જન્તિ મર્ત્યા યમયાતનાં નો