નારદ પુરાણ · અધ્યાય 2.18

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણોત્તરભાગે મોહિનીચરિતે મોહિનીવચનં નામ સપ્તદશો ઽધ્યાયઃ
રાજોવાચ
નાધિકારો મયા મીરુ કૃતો નૃપપરિગ્રહે ।
શ્રમાતુરસ્ય નિદ્રા મે પ્રવૃત્તા મુખદાયિની

ધર્માઙ્ગદં સમાભાષ્ય મોહિનીં નય મન્દિરમ્ ।
પૂજયસ્વ યથાન્યા મમેષા પત્ની પ્રિયા મમ

નિજં કમલપત્રાક્ષ સર્વરત્નવિભૂષિતમ્ ।
નિર્વાતવાતસંયુક્તં સર્વર્તુસુખદાયકમ્

એવમાદિશ્ય તનયમહં નિદ્રામુપાગતઃ ।
શયનં પ્રાપ્ય કષ્ટાત્તે અભાગ્યો હિ ધનં યથા

વિબુદ્ધમાત્રઃ સહસા ત્વત્સમીપમુપાગતઃ ।
યદ્વ્રવીષિ વચો દેવિ તત્કરોમિ ન સંશયઃ

મોહિન્યુવાચ
પરિસાંત્વય રાજેન્દ્ર ઇમાન્દારાન્સુદુઃખિતાન્ ।
મમોદ્વાહેન નિર્વિણ્ણાન્નિરાશાન્કામભોગયોઃ

જ્યેષ્ઠાનાં રૂપયુક્તાનાં કલત્રાણાં વિશાંપતે ।
મૂર્ઘ્નિ કીલં કનિષ્ઠાખ્યં યો હિ રાજન્નિખાનયેત્

ન સદ્ગતિર્ભવેત્તસ્ય ન ત સા વિન્દતે પરમ્ ।
પતિવ્રતાશ્રુદગ્ધાયાઃ કા શાન્તિર્મે ભવિષ્યતિ

જનિતારં હિ મે ભસ્મ કુર્ય્યુર્દેવ્યઃ પતિવ્રતાઃ ।
કિં પુનઃ પ્રાકૃતં ભૂપ ત્વાદૃશીં તથા

સંધ્યાવલીસમા નારી ત્રૈલોક્યે નાસ્તિ ભૂમિપ ।
તવ સ્નેહનિબદ્ધાઙ્ગી સંભોજયતિ ષડ્રસૈઃ

પ્રિયાણિ ચાટુવાક્યાનિ વદતી તવ ગૌવવાત્ ।
એવંવિધા હિ શતશો નાર્યઃ સંતિ ગૃહે તવ

યાસાં ન પાદરજસા તુલ્યાહં ભૂપતે ક્વચિત્ ।
મોહિની વચનં શ્રુત્વા વ્રીડિતો હ્યભવન્નૃપઃ

સપુત્રાયાઃ સમીપે તુ જ્યેષ્ઠાયા નૃપતિસ્તદા ।
ઇઙ્ગિતજ્ઞઃ સુતો જ્ઞાત્વા દશાવસ્થાગતાં નૃપમ્

પિતરં કામસંતપ્તં મોહિન્યર્થે વિમોહિતમ્ ।
માતૃઃ સર્વાઃ સમાહૂય સંધ્યાવલિપુરોગમાઃ

કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા એવમાહ પ્રિય વચઃ ।
વિમોહિની મે જનની નવોઢા બ્રાહ્મણઃ સુતા

સા ચ પ્રાર્થયતે દેવ્યો રાજાનં રહસિસ્થિતમ્ ।
આત્મના સહ ખેલાર્થં તન્મોદધ્વં સુહર્ષિતાઃ

માતર ઊચુઃ
કો ઽનુમોદયતે પુત્ર સર્પભક્ષણમાત્મનઃ ।
કો હિ દીપયતે વહ્નિં સ્વદેહે દેહિનાં વર

કો ભક્ષયેદ્વિષં ઘોરં કશ્છિન્દ્યાદાત્મનઃ શિરઃ ।
કસ્તરેત્સાગરં બદ્ધ્વા ગ્રીવાયાં દારુણાં શિલામ્

કો ગચ્છેદ્દ્વીપિવદનં કઃ કેશાન્સુહરેર્હરેત્ ।
કો નિષીદતિ ધારાયાં ખઙ્ગસ્યા કાશભાસિનઃ

કાનુમોદયતે ભર્ત્રા સપત્ન્યાઃ ક્રીડનં કિલ ।
સર્વસ્યાપિ પ્રદાનેન નૈતન્મનસિ વર્તતે

વરં હિ છેદનં મૂર્ધ્નસ્તત્ક્ષણાત્તુ વરાસિના ।
કા દૃષ્ટ્યા દયિતં કાન્તં નિરીક્ષેદન્યયાહૃતમ્

કા સા સીમન્તિની લોકે ભવેદેતાદૃશી ક્વચિત્ ।
આત્મપ્રાણસમં કાન્તમન્યસ્ત્રીકુચપીડનમ્

સંશ્રુત્ય સહતે યા તુ કિં પુનઃ સ્વેન ચક્ષુષા ।
સર્વેષામેવ દુઃખાનાં દુઃખમેતદનન્તકમ્

યદ્ભર્તાન્યાઙ્ગનાસંક્તો દૃશ્યટતે સ્વેન ચક્ષુષા ।
વરં સર્વા મૃતાઃ પુત્ર યુગપન્માતરસ્તવ

ન તુ મોહિનિસંયુક્તો દૃશ્યો ઽયં નૃપતિઃ પતિઃ ।
ધર્માઙ્ગદ ઉવાચ
યદિ મે ન પિતુઃ સૌખ્યં કરિષ્યથ શુભાનનાઃ

વિષમાલોડ્ય પાસ્યામિ યુષ્મત્સૌખ્યં મૃતે મયિ ।
કર્મણા મનસા વાચા યા પિતુર્દુઃખમાચરેત્

સા મે શત્રુર્વધાર્હાસ્તિ યદિ સંધ્યાવલી ભવેત્ ।
સર્વાસાં સાધિકા દેવી મોહિની જનકપ્રિયા

ક્રીડાર્થમાગતા બાલા મન્દરાચલમન્દિરાત્ ।
તત્પુત્રવચનં શ્રુત્વા વેપમાના હિ માતરઃ

ઊચુઃ સગદ્ગદાં વાચં હિતાર્થં તનયસ્ય હિ ।
અવશ્યં તવ વાક્યં હિ કર્તવ્યં ન્યાયસંયુતમ્

કિં તુ દાનપ્રદો ભૂત્વા મોહિનીં યાતુ તે પિતા ।
યો ભાર્યામુદ્વહેદ્ભર્તા દ્વિતીયામપરામપિ

જ્યેષ્ઠાયૈ દ્વિગુણં તસ્યા દદ્યચ્ચૈવાન્યથા ઋણી ।
અનુજ્ઞાપ્ય યદા ભાર્તા જ્યેષ્ઠામન્યાં સમુદ્વહેતક્

તદા જ્યેષ્ઠાભિલષિતં દેયમાહુઃ પુરાવિદઃ ।
જ્યેષ્ઠયા સહિતઃ કુર્યાદિષ્ટાપૂર્તં નરોત્તમઃ

એષ ધર્મો ઽન્યથાન્યાયો જાયતે ધર્મસંક્ષયઃ ।
શ્રુત્વા તુ માતૃવચનં પ્રહષ્ટેનાન્તરાત્મનો

એકૈકસ્યૈ દદૌ સાગ્રાં કોટિં કોટિં સુતસ્તદા ।
સહસ્રં નગરાણાં ચ ગ્રામાણાં પ્રદદૌ તથા

ચતુરશ્વતરીભિશ્ચપૃથગ્યુક્તા નૃપાત્મજઃ ।
એકૈકસ્ય દદાવષ્ટૌ રથાન્કાઞ્ચનમાલિનઃ

વાસસામયુતં પ્રાદાદ્યેષાં મૂલ્યં શતાધિકમ્ ।
શુદ્ધસ્ય મેરુજાતસ્ય અક્ષયસ્ય નુપાત્મજઃ

કાઞ્ચનસ્ય દદૌ લક્ષમેકૈકં પ્રતિમાતરમ્ ।
દાસાનાં ચ શતં સાગ્રં દાસીનાં ચ નૃપાત્મજઃ

ધેનૂનાં ઘટદોગ્ધ્રીણામેકૈકસ્યૈ તથાયુતમ્ ।
યુગન્ધરાણાં ભદ્રાણાં શતાનિ દશ વૈ પૃથક્

દશપ્રકારં નૃપતે ધાન્યં ચ પ્રદદૌ સુતઃ ।
વાટીનાં તુ સહસ્રાણાં શતં પ્રાદાદ્ધસન્નિવ

કુંભાયુતં સર્પિષસ્તુ તૈલસ્ય ચ પૃથગ્દદૌ ।
અજાવિકમસંખ્યાતમેકૈકસ્યૈ ન્યવેદયત્

સહસ્રેણ સહસ્રેણ સુવર્ણસ્ય વ્યભૂષયત્ ।
આખણ્ડલાસ્ત્રયુક્તરથ ભૂષણસ્ય સુભક્તિમાન્

ધાત્રીપ્રમાણૈર્હરિશ્ચ મૌક્તિકૈર્દીપ્તિસંયુતૈઃ ।
પ્રદદૌ સંહતાન્કૃત્વા વલયાન્પઞ્ચ સપ્ત ચ

પઞ્ચાશચ્ચ શતે દ્વે તુ ભૌક્તિકાનિ મહીપતે ।
સંધ્યાવલ્યાં સ્થિતાનીહ શીતાંશુપ્રતિમાનિ ચ

એકૈકસ્યૈ દદૌ પુત્રોસ હારયુગ્મં મનોહરમ્ ।
કુઙ્કુમં ચન્દનં ભૂરિ કર્પૂરં પ્રસ્થસંખ્યયા

કસ્તૂરિકાં તથા તાભ્યો ભૂયસીં પ્રદદૌ સુતઃ ।
માતૄણામવિશેષેણ પિતુઃ સુખમભીપ્સયન્

ભાજનાનિ વિચિત્રાણિ જલપાત્રાણ્યનેકશઃ ।
ઘૃતક્ષીરસ્ય પાત્રાણિ પેયસ્ય વિવિધસ્ય ચ

ચતુર્દ્દશશતં પ્રાદાત્સહસ્રેણ સમન્વિતમ્ ।
સ્થાલીનાં કાઞ્ચનીનાં હિ સકુંભાનાં નૃપાત્મજઃ

એકૈકસ્યૈ દદૌ ભૂપ શતાનિ ત્રીણિ પઞ્ચ ચ ।
કરેણૂનાં સવેગાનાં માંસવિક્રાન્તકન્ધરામ્

વિંશતિં વિંશતિં પ્રાદાદુષ્ટ્રીણાં ચ શતં શતમ્ ।
શિબિકાનાં સવેષાણાં પુંસાં પીવરગામિનામ્

પ્રદદૌ દશ સપ્તાશ્વાન્માતૄણાં સુખયાયિનઃ ।
એવં દત્વા બહુધનં બહ્વીભ્યો નૃપનન્દનઃ

ધન્યો ધનપતિપ્રખ્યશ્ચક્રે તાસાં પ્રદક્ષિણાઃ ।
કૃતાઞ્જલિપુટો ભૂત્વા ઇદં વચનમબ્રવીત્

મમોપરોધાત્પ્રણતસ્ય મૂર્ધ્નાપતિં સમુદ્દિશ્ય યથા ભવત્યઃ ।
બ્રુવન્તુ સર્વાઃ પિતરં મમાદ્ય સ્વૈરેણ સંભુઙ્ક્ષ્વ નરેશં મોહિનીમ્

ન ચાસ્મદીયા ભવતા કિલેર્ષ્યા સ્વલ્પાપિ કાર્યા મનસિ પ્રતીતા ।
વિમોહિનીં બ્રહ્મસુતાં સુશીલાં રમસ્વ સૌખ્યેન રહઃ શતાનિ

તત્પુત્રવાક્યં હિ નિશમ્ય સર્વાઃ સંહૃષ્ટલોમ્ન્યો નૃપનાથમૂચુઃ ।
સ્વભૂદુહિત્રા સુચિરં રમસ્વ વિદેહપુત્ર્યેવ રઘુપ્રવીરઃ

ન શલ્યભૂતા કુશકેતુપુત્રી ત્વત્સંગમાદ્વિદ્વિ ન સંશયો ઽત્ર ।
પુત્રૌજસા દુઃખવિમુક્તભાવાત્સમીરિતં વાક્યમિદં પ્રતીહિ