નારદ પુરાણ · અધ્યાય 2.15

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણોત્તરભાગે ગોધાવિમુક્તિર્નામ ચતુર્દશો ઽધ્યાયઃ
વસિષ્ઠ ઉવાચ
વિમોચ્ય પાતકાદ્રાજા ગૃહગોધાં હસન્નિવ ।
ઉવાચ મોહિનીં હૃષ્ટઃ શીઘ્રમારુહ્યતાં હયઃ

યોજનાયુતગામી ચ ક્ષણાત્કૃષ્ણહયો યથા ।
તદાકર્ણ્ય વચો રાજ્ઞો મોહિની મદલાલસા

આરુરોહ સમં ભર્ત્રા તં હયં વાતવેગિનમ્ ।
ઉવાચ ચ વચો ભૂપં ભર્તારં ચારુહાસિની

પ્રચોદયેમમર્વાણં સ્વપુરાય મહીપતે ।
પુત્રવક્ત્રં સ્પૃહા દ્રષ્ટું લંપટા તવ વર્તતે

તવાધીના નૃપશ્રેષ્ઠ ગમ્યતાં યત્ર તે મનઃ ।
મોહિન્યા વચનં શ્રુત્વા તપ્રસ્થે નગરં પ્રતિ

પશ્યમાનઃ સુસંહૃષ્ટઃ પાદપાન્પર્વતાન્નદીઃ ।
વનાનિ સુવિચિત્રાણિ મૃગાન્બહુવિધાનપિ

ગ્રામાન્દુર્ગાંસ્તથા દેશાન્નગરાણિ શુભાનિ ચ ।
સરાંસિ ચ વિચિત્રાણિ ભૂભાગાન્સુમનોહરાન્

અચિરેણાશ્રમં દૃષ્ટ્વા વામદેવસ્ય ભૂપતે ।
આકાશસ્થો મહીપાલો નમસ્કૃત્ય ત્વરાન્વિતઃ

પુનરેવ યયૌ રાજા વાયુવેગેન વાજિના ।
પશ્યમાનો બહૂન્દેશાન્ધનધાન્યસમન્વિતાન્

આસસાદ પુરં રાજા વૈદિશં સ્વવશં ચ તત્ ।
તમાયાન્તં નૃપં શ્રુત્વા ચારૈર્દ્ધર્માઙ્ગદઃ સુતઃ

પિતરં હર્ષસંયુક્તો ભૂપાલાન્વાક્યમબ્રવીત્ ।
એષા પ્કરાશમાયાતિ ઉદીચી દિઙ્ નૃપોત્તમાઃ

મત્પિતુર્વાજિનાક્રાન્તા તત્તેજઃ પરિરઞ્જિતા ।
તસ્માદ્ગચ્છામહે સર્વે સંમુખં હ્યવનીપતેઃ

પિતુરાગતમાત્રસ્ય સંમુખં ન સુતો વ્રજેત્ ।
સ યાતિ નરકં ઘોરં યાવદિન્દ્રાશ્ચતુર્દ્દશા

સંમુખં વ્રજમાનસ્ય પુત્રસ્ય પિતરં પ્રતિ ।
પદે પદે યજ્ઞફલં પ્રોચુઃ પૌરાણિકા દ્વિજાઃ

ઉત્તિષ્ઠધ્વં વ્રજામ્યેષ ભવદ્ભિઃ પરિવારિતઃ ।
અભિવાદયિતું પ્રેમ્ણા એષ મે દેવદેવતા

તથોત્યુક્તૈસ્તુતૈઃ સર્વૈર્ભૂમિપાલૈર્નૃપાત્મજઃ ।
જગામ સંમુખં પદ્ભ્યાં ક્રોશમાત્રં પિતુસ્તદા

તતો રાજસહસ્રેણ મૂર્તિમાનિવ મન્મથઃ ।
સ ગત્વા દૂરમધ્વાનમાસસાદનૃપં પથિ

સંપ્રાપ્ય પિતરં સ્ત્રેહાજ્જગામ ધરણીં તદા ।
શિરસા રાજભિઃ સાર્દ્ધં પ્રણામમકરોત્તદા

પ્રેમ્ણા સમાગતં પ્રક્ષ્ય તં પતન્તં નૃપૈઃ સહ ।
અવરુહ્ય હયાદ્રાજા સમુત્થાપ્ય સુતં વિભો

ભુજાભ્યાં સાધુ પીનાભ્યાં પર્યષ્વઞ્જત ભૂપતિઃ ।
મૂર્ધ્નિ ચૈવમુપાઘ્રાય ઉવાચ તનયં તદા

કચ્ચિત્પાસિ પ્રજાઃ સર્વાઃ કચ્ચિદ્દણ્ડયસે રિપૂન્ ।
ન્યાયાગતેન વિત્તેન કોશં પુત્ર બિભર્ષિ ચ

કચ્ચિદ્વિપ્રેષ્વત્યધિકા વૃત્તિર્દત્તા નપાયિની ।
કચ્ચિત્તે કાન્તશીલત્વં કચ્ચિદ્વક્તાઃ ન નિષ્ઠુરમ્

કચ્ચિદ્ગાવો ન દુહ્યન્તે પુત્ર ચાણ્ડલવેશ્માનં ।
કચ્ચિદ્વચનકર્તારસ્તનયાશ્ચ પિતુઃ સદા

કચ્ચિદ્વધૂઃ શ્વશ્રૂવાક્યે વર્તતે ભર્તરિ ક્વચિત્ ।
કચ્ચિદ્વિવાદાન્વિપ્રેસ્તુ સમં નેક્ષસ આત્મજ

કચ્ચિદ્ગાવો ન રુધ્યન્તે વિષયે વિવિધૈસ્તૃણૈઃ ।
તુલામાનાનિ સર્વાણિ હ્યન્નાદીનાં સદેક્ષસે

કુટુંબિનં કરૈઃ પુત્ર નાત્યર્થમભિદૂયસે ।
કચ્ચિન્ન દ્યૂતપાનાદિ વર્તતે વિષયે તવ

કચ્ચિદ્ભિન્નરસૈર્લોકા ભિન્નવાક્યૈઃ પુરે તવ ।
ન દાનૈર્જીર્ણવસ્ત્રૈશ્ચ નોપજીવન્તિ માનવાઃ

કચ્ચિદૃષ્ટ્વા સ્વયં પુત્ર હસ્ત્યશ્વં પરિરક્ષસિ ।
કચ્ચિચ્ચ માતરઃ સર્વા હ્યવિશેષેણ પશ્યસિ

કચ્ચિન્ન વાસરે વિષ્ણોર્નરા ભુઞ્જન્તિ પુત્રક ।
શશિનિ ક્ષીણતાં પ્રાપ્તે કચ્ચિચ્છ્રાદ્ધપરો નરઃ

કચ્ચિચ્ચાપરરાત્રેષુ સદા નિદ્રાં વિમુઞ્ચસિ ।
નિદ્રા મૂલમધર્મસ્ય નિદ્રા પાપવિવર્દ્ધિની

નિદ્રા દારિદ્યજનની નિદ્રા શ્રેયોવિનાશિની ।
નહિ નિદ્રાન્વિતો રાજા ચિરં શાસ્તિ વસુંધરામ્

પુંશ્ચલીવ સદા ભર્તુર્લોકદ્વયવિનાશિની ।
એવમુચ્ચરમાણં તં તનયો વાક્યમબ્રવીત્

ધર્માઙ્ગદો મહીપાલં પ્રણમ્ય ચ પુનઃ પુનઃ ।
સર્વમેતત્કૃતં તાત પુનઃ કર્તાસ્મિ તે વચઃ

પિતુર્વચનકર્તારઃ પુત્રા ધન્યા જગત્ત્રયે ।
કિં તતઃ પાતકં રાજન્યો ન કુર્યાત્પિતુર્વચઃ

પિતૃવાક્યમનાદૃત્ય વ્રજેત્સ્નાતું ત્રિમાર્ગગામ્ ।
ન તત્તીર્થફલં ભુઙ્ક્તે યો ન કુર્યાત્પિતુર્વચઃ

ત્વદધીનં શરીરં મે ત્વદધીનં હિ જીવિતમ્ ।
ત્વદધીનો હિ મે ધર્મસ્ત્વં ચ મે દૈવતં પરમ્

ત્રૈલોક્યસ્યાપિ દાનેન ન શુદ્ધ્યેત ઋણાત્સુતઃ ।
કિં પુનર્દેહવિત્તાભ્યાં કેશદાનાદિભિર્વિભો

એવં બ્રુવાણં તનયં બહુભૂપાલસંવૃતમ્ ।
રુક્માઙ્ગદઃ પરિષ્વજ્ય પુનરાહ સુતં વચઃ ।
સત્યમેતત્ત્વયા પુત્ર વ્યાહૃતં ધર્મવેદિના

પિતુરભ્યધિકં કિઞ્ચિદ્દૈવતં ન સુતસ્ય હિ ।
દેવાઃ પરાઙ્મુખાસ્તસ્ય પિતરં યો ઽવમન્યતે

સો ઽહં મૂર્ધ્નાત્વયા પુત્ર ધૃતસ્તત્ક્ષિતિરક્ષણાત્ ।
જિત્વા દ્વીપવતીં પૃથ્વીં બહુભૂપાલસંવૃતામ્

એતત્સૌખ્યં પરં લોકે એતત્સ્વર્ગપદં ધ્રુવમ્ ।
પિતુરભ્યધિકઃ પુત્રો યદ્ભવેત્ક્ષિતિમણ્ડલે

સો ઽહં પુત્ર કૃતાર્થસ્તુ કૃતઃ સદ્ગુણવર્ત્મના ।
ત્વયા સાધયતા ભૂપાન્યથા હરિદિનં શુભમ્

તત્પિતુર્વચનં શ્રુત્વા પુત્રો ધર્માઙ્ગદો ઽબ્રવીત્ ।
ક્ક ગતસ્તુ ભવાંસ્તાત નિવેશ્ય મયિ સંપદઃ

કસ્મિન્સ્થાને ત્વિયં પ્રાપ્તા સૂર્યાયુતસમપ્રભા ।
મન્યે નિર્વેદમાપન્ન ઇમાં સૃષ્ટ્વા પ્રજાપતિઃ

નૈતદ્રૂપા મહીપાલનારી ત્રૈલોક્યમધ્યતઃ ।
મન્યે ભૂધરજાતેયમથવા સાગરોદ્ભવા

માયા વા મયદૈત્યસ્ય પ્રમદારૂપસંસ્થિતા ।
અહો સુનુપુણો ધાતા યેનેયં નિર્મિતા વિભો ।
બાલાગ્રશતભાગો હિ વ્યલીકો નોપપદ્યતે

ઇયં હિ યોગ્યા કનકાવદાતા ગૃહાય તુભ્યં જગતીપતીશ ।
એવં વિધા મે જનની યદિ સ્યાત્કો ઽન્યો ઽસ્તિ મત્તઃ સુકૃતી મનુષ્યઃ