નારદ પુરાણ · અધ્યાય 1.82
ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણે પૂર્વભાગે બૃહદુપાખ્યાને તૃતીયપાદે કૃષ્ણાદિમન્ત્રભેદનિરૂપણં નામૈકાશીતિતમો ઽધ્યાયઃ
સનત્કુમાર ઉવાચ
કિં ત્વં નારદ જાનાસિ પૂર્વજન્મનિ યત્ત્વયા ।
પ્રાપ્તં ભગવતઃ સાક્ષાચ્છૂલિનો યુગલાત્મકમ્
કૃષ્ણમન્ત્રરહસ્યં ચ સ્મર વિસ્મૃતિમાગતમ્ ।
સૂત ઉવાચ
ઇત્યુક્તો નારદો વિપ્રાઃ કુમારેણ તુ ધીમતા
ધ્યાને વિવેદાશુ ચિરં ચરિતં પૂર્વજન્મનઃ ।
તતશ્ચિરં ધ્યાનપરો નારદો ભગવત્પ્રિયઃ
જ્ઞાત્વા સર્વં સુવૃત્તાન્તં સુપ્રસન્નાનનો ઽબ્રવીત્ ।
ભગવન્સર્વવૃત્તાન્તઃ પૂર્વકલ્પસમુદ્બવઃ
મમ સ્મૃતિમનુપ્રાપ્તો વિના યુગલલંભનમ્ ।
તચ્છ્રુત્વા વચનં તસ્ય નારદસ્ય મહાત્મનઃ
સનત્કુમારો ભગવાન્ વ્યાજહાર યથાતથમ્ ।
સનત્કુમાર ઉવાચ
શૃણુ વિપ્ર પ્રવક્ષ્યામિ યસ્મિઞ્જન્મનિ શૂલિનઃ
પ્રાપ્તં કૃષ્ણરહસ્યં વૈ સાવધાનો ભવાધુના ।
અસ્માત્સારસ્વતાત્કલ્પાત્પૂર્વસ્મિન્પઞ્ચવિંશકે
કલ્પે ત્વં કાશ્યપો જાતો નારદો નામ નામતઃ ।
તત્રૈકદા ત્વં કૈલાસં પ્રાપ્તઃ કૃષ્ણસ્ય યોગિનઃ
સંપ્રષ્ટું પરમં તત્વં શિવં કૈલાસવાસિનમ્ ।
ત્વયા પૃષ્ટો મહાદેવો રહસ્યં સ્વપ્રકાશિતમ્
કથયામાસ તત્વેન નિત્યલીલાનુગં હરેઃ ।
તતસ્તદન્તે તુ પુનસ્ત્વયા વિજ્ઞાપિતો હરઃ
નિત્યાં લીલાં હરેર્દ્રષ્ટું તતઃ પ્રાહ સદાશિવઃ ।
ગોપીજનપદસ્યાન્તે વલ્લભેતિ પદં તતઃ
ચરણાચ્છરણં પશ્ચાત્પ્રપદ્યે ઇતિ વૈ મનુઃ ।
મન્ત્રસ્યાસ્ય ઋષિઃ પ્રોક્તો સુરભિશ્છન્દ એવ ચ
ગાયત્રી દેવતા ચાસ્ય બલ્લવીવલ્લભો વિભુઃ ।
પ્રપન્નો ઽસ્મીતિ તદ્ભક્તૌ વિનિયોગ ઉદાહૃતઃ
નાસ્ય સિદ્ધાદિકં વિપ્ર શોધનં ન્યાસકલ્પનમ્ ।
કેવલં ચિન્તનં સદ્યો નિત્યલીલાપ્રકાશકમ્
આભ્યન્તરસ્ય ધર્મસ્ય સાધનં વચ્મિ સાંપ્રતમ્
સંગૃહ્ય મન્ત્રં ગુરુભક્તિયુક્તો વિચિન્ત્ય સર્વં મનસા તદીહિતમ્ ।
કૃપાં તદીયાં નિજધર્મસંસ્થો વિભાવયન્નાત્મનિ તોષયેદ્ગુરુમ્
સતાઃ શિક્ષેત વૈ ધર્માંન્પ્રપન્નાનાં ભયાપહાન્ ।
ઐહિકામુષ્મિકીચિન્તાવિધુરાન્ સિદ્ધિદાયકાન્
સ્વેષ્ટદેવધિયા નિત્યં તોષયેદ્વૈષ્ણવાંસ્તથા ।
ભર્ત્સનાદિકમેતેષાં ન કદાચિદ્વિચિન્તયેત્
પૂર્વકર્મવશાદ્ભવ્યમૈહિકં ભોગ્યમેવ ચ ।
આયુષ્યકં તથા કૃષ્ણઃ સ્વયમેવ કરિષ્યતિ
શ્રીકૃષ્ણં નિત્યલીલાસ્થં ચિન્તયેત્સ્વધિયાનિશમ્ ।
શ્રીમદર્ચાવતારેણ કૃષ્ણં પરિચરેત્સદા
અનન્યચિન્તનીયો ઽસૌ પ્રપન્નૈઃ શરણાર્થિભિઃ ।
સ્થેયં ચ દેહગેહાદાવુદાસીનતયા બુધૈઃ
ગુરોરવજ્ઞાં સાધૂનાં નિન્દાં ભેદં હરે હરૌ ।
વેદનિન્દાં હરેર્નામબલાત્પાપસમીહનમ્
અર્થવાદં હરેર્ નામ્નિ પાષણ્ડં નામસંગ્રહે ।
અલસે નાસ્તિકે ચૈવ હરિનામોપદેશનમ્
નામવિસ્મરણં ચાપિ નામ્ન્યનાદરમેવ ચ ।
સંત્યજેદ્ દૂરતો વત્સ દોષાનેતાન્સુદારુણાન્
પ્રપન્નો ઽસ્મીતિ સતતં ચિન્તયેદ્ધૃદ્ગતં હરિમ્ ।
સ એવ પાલનં નિત્યં કરિષ્યતિ મમેતિ ચ
તવાસ્મિ રાધિકાનાથ કર્મણા મનસા ગિરા ।
કૃષ્ણકાન્તેતિ ચૈવાસ્મિ યુવામેવ ગતિર્મમ
દાસાઃ સખાયઃ પિતરઃ પ્રેયસ્યશ્ચ હરેરિહ ।
સર્વે નિત્યા મુનિશ્રેષ્ઠ ચિન્તનીયા મહાત્મભિઃ
ગમનાગમને નિત્યકરોતિ વનગોષ્ટયોઃ ।
ગોચારણં વયસ્યૈશ્ચ વિનાસુરવિઘાતનમ્
સખાયો દ્વાદશાખ્યાતા હરેઃ શ્રીદામપૂર્વકાઃ ।
રાધિકાયાઃ સુશીલાદ્યાઃ સખ્યો દ્વાત્રિંશદીરિતાઃ
આત્માનં ચિન્તયેદ્વત્સ તાસાં મધ્યે મનોરમામ્ ।
રૂપયૌવનસંપન્નાં કિશોરીં ચ સ્વલઙ્કૃતામ્
નાનાશિલ્પકલાભિજ્ઞાં કૃષ્ણભોગાનુરૂપિણીમ્ ।
તત્સેવનસુખાહ્લાદભાવેનાતિસુનિર્વૃતામ્
બ્રાહ્મં મુહૂર્તમારભ્ય યાવદર્ધનિશા ભવેત્ ।
તાવત્પરિચરેત્તૌ તુ યથાકાલાનુસેવયા
સહસ્રં ચ તયોર્ન્નામ્નાં પઠેન્નિત્યં સમાહિતઃ ।
એતસાધનમુદ્દિષ્ટં પ્રપન્નાનાં મુનીશ્વર
નાખ્યેયં કસ્યચિત્તુભ્યં મયા તત્ત્વં પ્રકાશિતમ્ ।
સનત્કુમાર ઉવાચ
તતસ્ત્વં નારદ પુનઃ પૃષ્ટવાન્વૈ સદાશિવમ્
નામ્નાં સહસ્રં તચ્ચાપિ પ્રોક્તવાં સ્તચ્છૃણુષ્વ મે ।
ધ્યાત્વા વૃન્દાવને રમ્યે યમુનાતીરસંગતમ્
કલ્પવૃક્ષં સમાશ્રિત્ય તિષ્ઠન્તં રાધિકાયુતમ્ ।
પઠેન્નામસહસ્રં તુ યુગલાખ્યં મહામુને
દેવકીનન્દનઃ શૌરિર્વાસુદેવો બલાનુજઃ ।
ગદાગ્રજઃ કંસમોહઃ કંસસેવકમોહનઃ
ભિન્નર્ગલઃ ભિન્નલોહઃ પિતૃબાહ્યઃ પિતૃસ્તુતઃ ।
માતૃસ્તુતઃ શિવધ્યેયો યમુનાજલભેદનઃ
વ્રજવાસી વ્રજાનન્દી નન્દબાલો દયાનિધિઃ ।
લીલાબાલઃ પદ્મનેત્રો ગોકુલોત્સવ ઈશ્વરઃ
ગોપિકાનન્દનઃ કૃષ્ણો ગોપાનન્દઃ સતાં ગતિઃ ।
બકપ્રાણહરો વિષ્ણુર્બકમુક્તિપ્રદો હરિઃ
બલદોલાશયશયઃ શ્યામલઃ સર્વસુંદરઃ ।
પદ્મનાભો હૃષીકેશઃ ક્રીડામનુજબાલકઃ
લીલાવિધ્વસ્તશકટો વેદમન્ત્રાભિષેચિતઃ ।
યશોદાનન્દનઃ કાન્તો મુનિકોટિનિષેવિતઃ
નિત્યં મધુવનાવાસી વૈકુણ્ઠઃ સંભવઃ ક્રતુઃ ।
રમાપતિર્યદુપતિર્મુરારિર્મધુસૂદનઃ
માધવો માનહારી ચ શ્રીપતિર્ભૂધરઃ પ્રભુઃ ।
બૃહદ્વનમહાલીલો નન્દસૂનુર્મહાસનઃ
તૃણાવર્તપ્રાણહારી યશોદાવિસ્મયપ્રદઃ ।
ત્રૈલોક્યવક્ત્રઃ પદ્માક્ષઃ પદ્મહસ્તઃ પ્રિયઙ્કરઃ
બ્રહ્મણ્યો ધર્મગોપ્તા ચ ભૂપતિઃ શ્રીધરઃ સ્વરાટ્ ।
અજાધ્યક્ષઃ શિવાધ્યક્ષો ધર્માધ્યક્ષો મહેશ્વરઃ
વેદાન્તવેદ્યો બ્રહ્મસ્થઃ પ્રજાપતિરમોઘદૃક્ ।
ગોપીકરાવલંબી ચ ગોપબાલકસુપ્રિયઃ
બાલાનુયીયી બલવાન્ શ્રીદામપ્રિય આત્મવાન્ ।
ગોપીગૃહાઙ્ગણરતિર્ભદ્રઃ સુશ્લોકમઙ્ગલઃ
નવનીતહરો બાલો નવનીતપ્રિયાશનઃ ।
બાલવૃન્દી મર્કવૃન્દી ચકિતાક્ષઃ પલાયિતઃ
યશોદાતર્જિતઃ કંપી માયારુદિતશોભનઃ ।
દામોદરો ઽપ્રમેયાત્મા દયાલુર્ભક્તવત્સલઃ
સુબદ્ધોલૂખલે નમ્રશિરા ગોપીકદર્થિતઃ ।
વૃક્ષભઙ્ગી શોકભઙ્ગી ધનદાત્મજમોક્ષણઃ
દેવર્ષિવચનશ્લાઘી ભક્તવાત્સલ્યસાગરઃ ।
વ્રજકોલાહલકરો વ્રજાનદવિવર્દ્ધનઃ
ગોપાત્મા પ્રેરકઃ સાક્ષી વૃન્દાવનનિવાસકૃત્ ।
વત્સપાલો વત્સપતિર્ગોપદારકમણ્ડનઃ
બાલક્રીડો બાલરતિર્બાલકઃ કનકાઙ્ગદી ।
પીતામ્બરો હેમમાલી મણિમુક્તાવિભૂષણઃ
કિઙ્કિણીકટકી સૂત્રી નૂપુરી મુદ્રિ કાન્વિતઃ ।
વત્સાસુરપતિધ્વંસી બકાસુરવિનાશનઃ
અઘાસુરવિનાશી ચ વિનિદ્રીકૃતબાલકઃ ।
આદ્ય આત્મપ્રદઃ સંગી યમુનાતીરભોજનઃ
ગોપાલમણ્ડલીમધ્યઃ સર્વગોપાલભૂષણઃ ।
કૃતહસ્તતલગ્રાસો વ્યઞ્જનાશ્રિતશાખિકઃ
કૃતબાહુશૃઙ્ગયષ્ટિગુઞ્જાલઙ્કૃતકણ્ઠકઃ ।
મયૂરપિચ્છમુકુટો વનમાલાવિભૂષિતઃ
ગૈરિકાચિત્રિતવપુર્નવમેઘવપુઃ સ્મરઃ ।
કોટિકન્દર્પલાવણ્યો લસન્મકરકુણ્ડલઃ
આજાનુબાહુર્ભગવાન્નિદ્રારહિતલોચનઃ ।
કોટિસાગરગાભીર્યઃ કાલકાલઃ સદાશિવઃ
વિરઞ્ચિમોહનવપુર્ગોપવત્સવપુર્દ્ધરઃ ।
બ્રહ્માણ્ડકોટિજનકો બ્રહ્મમોહવિનાશકઃ
બ્રહ્મા બ્રહ્મેડિતઃ સ્વામી શક્રદર્પાદિનાશનઃ ।
ગિરિપૂજોપદેષ્ટા ચ ધૃતગોવર્દ્ધનાચલઃ
પુરન્દરેડિતઃ પૂજ્યઃ કામધેનુપ્રપૂજિતઃ ।
સર્વતીર્થાભિષિક્તશ્ચ ગોવિન્દો ગોપરક્ષકઃ
કાલિયાર્તિકરઃ ક્રૂરો નાગપત્નીડિતો વિરાટ્ ।
ધેનુકારિઃ પ્રલંબારિર્વૃષાસુરવિમર્દનઃ
માયાસુરાત્મજધ્વંસી કેશિકણ્ઠવિદારકઃ ।
ગોપગોપ્તા ધેનુગોપ્તા દાવાગ્નિપરિશોષકઃ
ગોપકન્યાવસ્ત્રહારી ગોપકન્યાવરપ્રદઃ ।
યજ્ઞપત્ન્યન્નભોજી ચ મુનિમાનાપહારકઃ
જલેશમાનમથનો નન્દગોપાલજીવનઃ ।
ગન્ધર્વશાપમોક્તા ચ શઙ્ખચૂડશિરોહરઃ
વંશી વટી વેણુવાદી ગોપીચિન્તાપહારકઃ ।
સર્વગોપ્તા સમાહ્વાનઃ સર્વગોપીમનોરથઃ
વ્યઙ્ગધર્મપ્રવક્તા ચ ગોપીમણ્ડલમોહનઃ ।
રાસક્રીડારસાસ્વાદી રસિકો રાધિકાધવઃ
કિશોરીપ્રાણનાથશ્ચ વૃષભાનસુતાપ્રિયઃ ।
સર્વગોપીજનાનન્દી ગોપીજનવિમોહનઃ
ગોપિકાગીતચરિતો ગોપીનર્તનલાલસઃ ।
ગોપીસ્કન્ધાશ્રિતકરો ગોપિકાચુંબનપ્રિયઃ
ગોપિકામાર્જિતમુખો ગોપીવ્યઞ્જનવીજિતઃ ।
ગોપિકાકેશસંસ્કારી ગોપિકાપુષ્પસંસ્તરઃ
ગોપિકાહૃદયાલંબી ગોપીવહનતત્પરઃ ।
ગોપિકામદહારી ચ ગોપિકાપરમાર્જિતઃ
ગોપિકાકૃતસંનીલો ગોપિકાસંસ્મૃતપ્રિયઃ ।
ગોપિકાવન્દિતપદો ગોપિકાવશવર્તનઃ
રાધા પરાજિતઃ શ્રીમાન્નિકુઞ્જેસુવિહારવાન્ ।
કુઞ્જપ્રિયઃ કુઞ્જવાસી વૃન્દાવનવિકાસનઃ
યમુનાજલસિક્તાઙ્ગો યમુનાસૌખ્યદાયકઃ ।
શશિસંસ્તંભનઃ શૂરઃ કામી કામવિમોહનઃ
કામાદ્યાઃ કામનાથશ્ચ કામમાનસભેદનઃ ।
કામદઃ કામરૂપશ્ચ કામિનીકામસંચયઃ
નિત્યક્રીડો મહાલીલઃ સર્વઃ સર્વગતસ્તથા ।
પરમાત્મા પરાધીશઃ સર્વકારણકારણઃ (મ્)
ગૃહીતનારદવચા હ્યક્રૂરપરિચિન્તિતઃ ।
અક્રૂરવન્દિતપદો ગોપિકાતોષકારકઃ
અક્રૂરવાક્યસંગ્રાહી મથુરાવાસકારણઃ (મ્) ।
અક્રૂરતાપશમનો રજકાયુઃપ્રણાશનઃ
મથુરાનન્દદાયી ચ કંસવસ્ત્રવિલુણ્ઠનઃ ।
કંસવસ્ત્રપરીધાનો ગોપવસ્ત્રપ્રદાયકઃ
સુદામગૃહગામી ચ સુદામપરિપૂજિતઃ ।
તન્તુવાય કસંપ્રીતઃ કુબ્જાચન્દનલેપનઃ
કુબ્જારૂપપ્રદો વિજ્ઞો મુકુન્દો વિષ્ટરશ્રવાઃ ।
સર્વજ્ઞો મથુરાલોકી સર્વલોકાભિનન્દનઃ
કૃપાકટાક્ષદર્શી ચ દૈત્યારિર્દેવપાલકઃ ।
સર્વદુઃખપ્રશમનો ધનુભર્ઙ્ગી મહોત્સવઃ
કુવલયાપીડહૄન્તા દન્તસ્કન્ધબલાગ્રણીઃ ।
કલ્પરૂપધરોધીરો દિવ્યવસ્ત્રાનુલેપનઃ
મલ્લરૂપો મહાકાલઃ કામરૂપી બલાન્વિતઃ ।
કંસત્રાસકરો ભીમો મુષ્ટિકાન્તશ્ચ કંસહા
ચાણૂરઘ્નો ભયહરઃ શલારિસ્તોશલાન્તકઃ ।
વૈકુણ્ઠવાસી કંસારિઃ સર્વદુષ્ટનિષૂદનઃ
દેવદુન્દુભિનિર્ઘોષી પિતૃશોકનિવારણઃ ।
યાદવેન્દ્રઃ સતાંનાથો યાદવારિપ્રમર્દ્દનઃ
શૌરિશોકવિનાશી ચ દેવકીતાપનાશનઃ ।
ઉગ્રસેનપરિત્રાતા ઉગ્રસેનાભિપૂજિતઃ
ઉગ્રસેનાભિષેકી ચ ઉગ્રસેનદયા પરઃ ।
સર્વસાત્વતસાક્ષી ચ યદૂનામભિનન્દનઃ
સર્વમાથુરસંસેવ્યઃ કરુણો ભક્તબાન્ધવઃ ।
સર્વગોપાલધનદો ગોપીગોપાલલાલસઃ
શૌરિદત્તોપવીતી ચ ઉગ્રસેનદયાકરઃ ।
ગુરુભક્તો બ્રહ્મચારી નિગમાધ્યયને રતઃ
સંકર્ષણસહાધ્યાયી સુદામસુહૃદેવ ચ ।
વિદ્યાનિધિઃ કલાકોશો મૃતપુત્રદસ્તથા
ચક્રી પાઞ્ચજની ચૈવ સર્વનારકિમોચનઃ ।
યમાર્ચિતઃ પરો દેવો નામોચ્ચારવસો (શો)ઽચ્યુતઃ
કુબ્જા વિલાસી સુભગો દીનબન્ધુરનૂપમઃ ।
અક્રૂરગૃહગોપ્તા ચ પ્રતિજ્ઞાપાલકઃ શુભઃ
જરાસંધજયી વિદ્વાન્ યવનાન્તો દ્વિજાશ્રયઃ ।
મુચુકુન્દપ્રિયકરોજરાસંધપલાયિતઃ
દ્વારકાજનકો ગૂઢો બ્રહ્મણ્યઃ સત્યસંગરઃ ।
લીલાધરઃ પ્રિયકરો વિશ્વકર્મા યશઃપ્રદઃ
રુક્મિણીપ્રિયસંદેશો રુક્મશોકવિવર્દ્ધનઃ ।
ચૈદ્યશોકાલયઃ શ્રેષ્ઠો દુષ્ટરાજન્યનાશનઃ
રુક્મિવૈરૂપ્યકરણો રુક્મિણીવચને રતઃ ।
બલભદ્રવચોગ્રાહી મુક્તરુક્મી જનાર્દનઃ
રુક્મિણીપ્રાણનાથશ્ચ સત્યભામાપતિઃ સ્વયમ્ ।
ભક્તપક્ષી ભક્તિવશ્યો હ્યક્રૂરમણિદાયકઃ
શતધન્વાપ્રાણહારી ઋક્ષરાજસુતાપ્રિયઃ ।
સત્રાજિત્તનયાકાન્તો મિત્રવિન્દાપહારકઃ
સત્યાપતિર્લક્ષ્મણાજિત્પૂજ્યો ભદ્રાપ્રિયઙ્કરઃ ।
નરકા સુરઘાતીં ચ લીલાકન્યાહરો જયી
મુરારિર્મદનેશો ઽપિ ધરિત્રીદુઃખનાશનઃ ।
વૈનતેયી સ્વર્ગગામી અદિત્ય કુણ્ડલપ્રદઃ
ઇન્દ્રાર્ચિતો રમાકાન્તો વજ્રિભાર્યાપ્રપૂજિતઃ ।
પારિજાતાપહારી ચ શક્રમાનાપહારકઃ
પ્રદ્યુમ્નજનકઃ સાંબતાતો બહુસુતો વિધુઃ ।
ગર્ગાચાર્યઃ સત્યગતિર્ધર્માધારો ધારધરઃ
દ્વારકામણ્ડનઃ શ્લોક્યઃ સુશ્લોકો નિગમાલયઃ ।
પૈણ્ડ્રકપ્રાણહારી ચ કાશીરાજશિરોહરઃ
અવૈષ્ણવવિપ્રદાહી સુદક્ષિણભયાબહઃ ।
જરાસંધવિદારીં ચ ધર્મનન્દનયજ્ઞકૃત્
શિશુપાલશિરરશ્ચેદી દન્તવક્રવિનાશનઃ ।
વિદૂરથાંસકઃ શ્રીશઃ શ્રીદો દ્વિવિદનાશનઃ
રુક્મિણીમાનહારી ચ રુક્મિણીમાનવર્દ્ધનઃ ।
દેવર્ષિશાપહર્તા ચ દ્રૌપદીવાક્યપાલકઃ
દુર્વાસો ભયહાતિ વ પાઞ્ચાલીસ્મરણાગતઃ ।
પાર્થદૂતઃ પાર્થમન્ત્રી પાર્થદુઃખૌધનાશનઃ
પાર્થમાનાપહારી ચ પાર્થજીવનદાયકઃ ।
પાઞ્ચાલી વસ્ત્રદાતા ચ વિશ્વપાલકપાલકઃ
શ્વેતાશ્વસારથિઃ સત્યઃ સત્યસાધ્યો ભયાપહઃ ।
સત્યસંધઃ સત્યરતિઃ સત્યપ્રિય ઉદારધીઃ
મહાસેનજયી ચૈવ શિવસૈન્યવિનાશનનઃ ।
બાણાસુરભુજચ્છેત્તા બાણબાહુવરપ્રદઃ
તાર્ક્ષ્યમાનાપહારી ચ તાર્ક્ષ્યતેજોવિવર્દ્ધનઃ ।
રામસ્વરૂપધારી ચ સત્યભામામુદાવહઃ
રત્નાકરજલક્રીડો વ્રજલીલાપ્રદર્શકઃ ।
સ્વપ્રતિજ્ઞાપરિધ્વંસી ભીષ્માજ્ઞાપરિપાલકઃ
વીરાયુધહરઃ કાલઃ કાલિકેશો મહાબલઃ ।
વર્વરીષશિરોહારી વર્વરીષશિરઃપ્રદઃ
ધર્મપુત્રજયી શૂરદુર્યોધનમદાન્તકઃ ।
ગોપિકાપ્રીતિનિર્બન્ધનિત્યક્રીડો વ્રજેશ્વરઃ
રાધાકુણ્ડરતિર્ધન્યઃ સદાન્દોલસમાશ્રિતઃ ।
સદામધુવનાનન્દી સદાવૃન્દાવનપ્રિયઃ
અશોકવનસન્નદ્ધઃ સદાતિલકસંગતઃ ।
સદાગોવર્દ્ધનરતિઃ સદા ગોકુલવલ્લભઃ
ભાણ્ડીરવટસંવાસી નિત્યં વંશીવટસ્થિતઃ ।
નન્દગ્રામકૃતાવાસો વૃષભાનુગ્રહપ્રિયઃ
ગૃહીતકામિનીરૂપો નિત્યં રાસિવિલાસકૃત્ ।
વલ્લવીજનસંગોપ્તા વલ્લવીજનવલ્લભઃ
દેવશર્મકૃપાકર્તા કલ્પપાદપસંસ્થિતઃ ।
શિલાનુગન્ધનિલયઃ પાદચારી ઘનચ્છવિઃ
અતસીકુસુમપ્રખ્યઃ સદા લક્ષ્મીકૃપાકરઃ ।
ત્રિપુરારિપ્રિયકરો હ્યુગ્રધન્વાપરાજિતઃ
ષડ્ધુરધ્વંસકર્તા ચ નિકુંભપ્રાણહારકઃ ।
વજ્રનાભપુરધ્વંસી પૈણ્ડ્રકપ્રાણહારકઃ
બહુલાશ્વપ્રીતિકર્તા દ્વિજવર્યપ્રિયઙ્કરઃ ।
શિવસંકટહારી ચ વૃકાસુરવિનાશનઃ
ભૃગુસત્કારકારી ચ શિવસાત્ત્વિકતાપ્રદઃ ।
ગોકર્ણપૂજકઃ સાંબકુષ્ઠવિધ્વંસકારણઃ
વેદસ્તુતો વેદવેત્તા યદુવંશવિવર્દ્ધનઃ ।
યદુવંશવિનાશી ચ ઉદ્ધવોદ્ધારકારકઃ
રાધા ચ રાધિકા ચૈવ આનન્દા વૃષભાનુજા ।
વૃન્દાવનેશ્વરી પુણ્યા કૃષ્ણમાનસહારિણી
પ્રગલ્ભા ચતુરા કામા કામિની હરિમોહિની ।
લલિતા મધુરા માધ્વી કિશોરી કનકપ્રભા
જિતચન્દ્રા જિતમૃગા જિતસિંહા જિતદ્વિપા ।
જિતરંભા જિતપિકા ગોવિન્દહૃદયોદ્ભવા
જિતબિંબા જિતશુકા જિતપદ્મા કુમારિકા ।
શ્રીકૃષ્ણાકર્ષણા દેવી નિત્યં યુગ્મસ્વરૂપિણી
નિત્યં વિહારિણી કાન્તા રસિકા કૃષ્ણવલ્લભા ।
આમોદિની મોદવતી નન્દનન્દનભૂષિતા
દિવ્યાંબરા દિવ્યહારા મુક્તામણિવિભૂષિતા ।
કુઞ્જપ્રિયા કુઞ્જવાસા કુઞ્જનાયકનાયિકા
ચારુરૂપા ચારુવક્ત્રા ચારુહેમાઙ્ગદા શુભા ।
શ્રીકૃષ્ણવેણુસંગીતા મુરલીહારિણી શિવા
ભદ્રા ભગવતી શાન્તા કુમુદા સુન્દરી પ્રિયા ।
કૃષ્ણરતિઃ શ્રીકૃષ્ણસહચારિણી
વંશીવટપ્રિયસ્થાના યુગ્માયુગ્મસ્વરૂપિણી ।
ભાણ્ડીરવાસિની શુભ્રા ગોપીનાથપ્રિયા સખી
શ્રુતિનિઃશ્વસિતા દિવ્યા ગોવિન્દરસદાયિની ।
શ્રીકૃષ્ણપ્રાર્થનીશાના મહાનન્દપ્રદાયિની
વૈકુણ્ઠજનસંસેવ્યા કોટિલક્ષ્મી સુખાવહા ।
કોટિકન્દર્પલાવણ્યા રતિકોટિરતિપ્રદા
ભક્તિગ્રાહ્યા ભક્તિરૂપા લાવણ્યસરસી ઉમા ।
બ્રહ્મરુદ્રાદિસંરાધ્યા નિત્યં કૌતૂહલાન્વિતા
નિત્યલીલા નિત્યકામા નિત્યશૃઙ્ગારભૂષિતા ।
નિત્યવૃન્દાવનરસા નન્દનન્દનસંયુતા
ગોપગિકામણ્ડલીયુક્તા નિત્યં ગોપાલસંગતા ।
ગોરસક્ષેપણી શૂરા સાનન્દાનન્દદાયિની
મહાલીલા પ્રકૃષ્ટા ચ નાગરી નગચારિણી ।
નિત્યમાઘૂર્ણિતા પૂર્ણા કસ્તૂરીતિલકાન્વિતા
પદ્મા શ્યામા મૃગાક્ષી ચ સિદ્ધિરૂપા રસાવહા ।
કોટિચન્દ્રાનના ગૌરી કોટિકોકિલસુસ્વરા
શીલસૈન્દર્યનિલયા નન્દનન્દનલાલિતા ।
અશોકવનસંવાસા ભાણ્ડીરવનસઙ્ગતા
કલ્પદ્રુમતલાવિષ્ટા કૃષ્ણા વિશ્વા હરિપ્રિયા ।
અજાગમ્યા ભવાગમ્યા ગોવર્દ્ધનકૃતાલયા
યમુનાતીરનિલયા શશ્વદ્ગોવિન્દજલ્પિની ।
શશ્વન્માનવતી સ્નિગ્ધા શ્રીકૃષ્ણપરિવન્દિતા
કૃષ્ણસ્તુતા કૃષ્ણવૃતા શ્રીકૃષ્ણહૃદયાલયા ।
દેવદ્રુમફલા સેવ્યા વૃન્દાવનરસાલયા
કોટિતીર્થમયી સત્યા કોટિતીર્થફલપ્રદા ।
કોટિયોગસુદુષ્પ્રાપ્યા કોટિયજ્ઞદુરાશ્રયા
મનસા શશિલેખા ચ શ્રીકોટિસુભગાનઘા ।
કોટિમુક્તસુખા સૌમ્યા લક્ષ્મીકોટિવિલાસિની
તિલોત્તમા ત્રિકાલસ્થા ત્રિકાલજ્ઞાપ્યધીશ્વરી ।
ત્રિવેદજ્ઞા ત્રિલોકજ્ઞા તુરીયાન્તનિવાસિની
દુર્ગારાધ્યા રમારાધ્યા વિશ્વારાધ્યા ચિદાત્મિકા ।
દેવારાધ્યા પરારાધ્યા બ્રહ્મારાધ્યા પરાત્મિકા
શિવારાધ્યા પ્રેમસાધ્યા ભક્તારાધ્યા રસાત્મિકા ।
કૃષ્ણપ્રાણાર્પિણી ભામા શુદ્ધપ્રેમવિલાસિની
કૃષ્ણારાધ્યા ભક્તિસાધ્યા ભક્તવૃન્દનિષેવિતા ।
વિશ્વાધારા કૃપાધારા જીવધારાતિનાયિકા
શુદ્ધપ્રેમમયી લજ્જા નિત્યસિદ્ધા શિરોમણિઃ ।
દિવ્યરૂપા દિવ્યભોગા દિવ્યવેષા મુદાન્વિતા
દિવ્યાઙ્ગનાવૃન્દસારા નિત્યનૂતનયૌવના ।
પરબ્રહ્માવૃતા ધ્યેયા મહારૂપા મહોજ્જ્વલા
કોટિસૂર્યપ્રભા કોટિચન્દ્રબિંબાધિકચ્છવિઃ ।
કોમલામૃતવાગાદ્યા વેદાદ્યા વેદદુર્લભા
કૃષ્ણાસક્તા કૃષ્ણભક્તા ચન્દ્રાવલિનિષેવિતા ।
કલાષોડશસંપૂર્ણા કૃષ્ણદેહાર્દ્ધધારિણી
કૃષ્ણબુદ્ધિઃ કૃષ્ણસારાકૃષ્ણરૂપવિહારિણી ।
કૃષ્ણકાન્તા કૃષ્ણધના કૃષ્ણમોહનકારિણી
કૃષ્ણદૃષ્ટિઃ કૃષ્ણગોત્રી કૃષ્ણદેવી કુલોદ્વહા ।
સર્વભૂતસ્થિતાવાત્મા સર્વલોકનમસ્કૃતા
કૃષ્ણદાત્રી પ્રેમધાત્રી સ્વર્ણગાત્રી મનોરમા ।
નગધાત્રી યશોઠાત્રી મહાદેવી શુભઙ્કરી
શ્રીશેષદેવજનની અવતારગણપ્રસૂઃ ।
ઉત્પલાઙ્કારવિન્દાઙ્કા પ્રસાદાઙ્કા દ્વિતીયકા
રથાઙ્કા કુઞ્જરાઙ્કા ચ કુણ્ડલાઙ્કપદસ્થિતા ।
છત્રાઙ્કા વિદ્યુદઙ્કા ચ પુષ્પમાલાઙ્કિતાપિ ચ
દણ્ડાઙ્કા મુકુટાઙ્કા ચ પૂર્ણચન્દ્રા શુકાઙ્કિતા ।
કૃષ્ણાત્રહારપાકા ચ વૃન્દાકુઞ્જવિહારિણી
કૃષ્ણપ્રબોધનકરી કૃષ્ણશેષાન્નભોજિની ।
પદ્મકેસરમધ્યસ્થા સંગીતાગમવેદિની
કોટિકલ્પાન્તભ્રૂભઙ્ગા અપ્રાપ્તપ્રલયાચ્યુતા ।
સર્વસત્ત્વનિધિઃ પદ્મશઙ્ખાદિનિધિસેવિતા
અણિમાદિગુણૈશ્વર્યા દેવવૃન્દવિમોહિની ।
સસ્વાનન્દપ્રદા સર્વા સુવર્ણલતિકાકૃતિઃ
કૃષ્ણાભિસારસંકેતા માલિની નૃત્યપણ્ડિતા ।
ગોપીસિંધુસકાશાહ્વાં ગોપમણ્ડપશોભિની
શ્રીકૃષ્ણપ્રીતિદા ભીતા પ્રત્યઙ્ગપુલકાઞ્ચિતા ।
શ્રીકૃષ્ણાલિઙ્ગનરતા ગોવિન્દવિરહાક્ષમા
અનન્તગુણસંપન્ના કૃષ્ણકીર્તનલાલસા ।
બીજત્રયમયી મૂર્તિઃ કૃષ્ણાનુગ્રહવાઞ્છિતા
વિમલાદિનિષેવ્યા ચ લલિતાદ્યાર્ચિતા સતી ।
પદ્મવૃન્દસ્થિતા હૃષ્ટા ત્રિપુરાપરિસેવિતા
વૃન્તાવત્યર્ચિતા શ્રદ્ધા દુર્જ્ઞેયા ભક્તવલ્લભા ।
દુર્લભા સાંદ્રસૌખ્યાત્મા શ્રેયોહેતુઃ સુભોગદા
સારઙ્ગા શારદા બોધા સદ્વૃન્દાવનચારિણી ।
બ્રહ્માનન્દા ચિદાનન્દા ધ્યાનાન્દાર્દ્ધમાત્રિકા
ગન્ધર્વા સુરતજ્ઞા ચ ગોવિન્દપ્રાણસંગમા ।
કૃષ્ણાઙ્ગભૂષણા રત્નભૂષણા સ્વર્ણભૂષિતા
શ્રીકૃષ્ણહૃદયાવાસમુક્તાકનકનાલિ (સિ) કા ।
સદ્રત્નકઙ્કણયુતા શ્રીમન્નીલગિરિસ્થિતા
સ્વર્ણનૂપુરસંપન્ના સ્વર્ણકિઙ્કિણિમણ્ડિતા ।
અશેષરાસકુતુકા રંભોરૂસ્તનુમધ્યમા
પરાકૃતિઃ પરરાનન્દા પરસ્વર્ગવિહારિણી ।
પ્રસૂનકબરી ચિત્રા મહાસિંદૂરસુન્દરી
કૈશોરવયસા બાલા પ્રમદાકુલશેખરા ।
કૃષ્ણાધરસુધા સ્વાદા શ્યામપ્રેમવિનોદિની
શિખિપિચ્છલસચ્ચૂડા સ્વર્ણચંપકભૂષિતા ।
કુઙ્કુમાલક્તકસ્તૂરીમણ્ડિતા ચાપરાજિતા
હેમહરાન્વિતાપુષ્પા હારાઢ્યા રસવત્યપિ ।
માધુર્ય્યમધુરા પદ્મા પદ્મહસ્તા સુવિશ્રુતા
ભ્રૂભઙ્ગાભઙ્ગકોદણ્ડકટાક્ષશરસંધિની ।
શેષદેવાશિરસ્થા ચ નિત્યસ્થલવિહારિણી
કારુણ્યજલમધ્યસ્થા નિત્યમત્તાધિરોહિણી ।
અષ્ટભાષવતી ચાષ્ટનાયિકા લક્ષણાન્વિતા
સુનૂતિજ્ઞા શ્રુતિજ્ઞા ચ સર્વજ્ઞા દુઃખહારિણી ।
રજોગુણેશ્વરી ચૈવ જરચ્ચન્દ્રનિભાનના
કેતકીકુસુમાભાસા સદા સિંધુવનસ્થિતા ।
હેમપુષ્પાધિકકરા પઞ્ચશક્તિમયી હિતા
સ્તનકુભી નરાઢ્યા ચ ક્ષીણાપુણ્યા યશસ્વની ।
વૈરાજસૂયજનની શ્રીશા ભુવનમોહિની
મહાશોભા મહામાયા મહાકાન્તિર્મહાસ્મૃતિઃ ।
મહામોહા મહાવિદ્યા મહાકીર્ર્તિંમહારતિઃ
મહાધૈર્યા મહાવીર્યા મહાશક્તિર્મહાદ્યુતિઃ ।
મહાગૌરી મહાસંપન્મહાભોગવિલાસિની
સમયા ભક્તિદાશોકા વાત્સલ્યરસદાયિની ।
સુહૃદ્ભક્તિપ્રદા સ્વચ્છા માધુર્યરસવર્ષિણી
ભાવભક્તિપ્રદા શુદ્ધપ્રેમભક્તિવિધાયિની ।
ગોપરામાભઘિરામા ચ ક્રીડારામા પરેશ્વરી
નિત્યરામા ચાત્મરામા કૃષ્ણરામા રમેશ્વરી ।
એકાનૈકજગદ્વ્યાપ્તા વિશ્વલીલાપ્રકાશિની
સરસ્વકતી શા દુર્ગેશા જગદીશા જગદ્વિધિઃ ।
વિષ્ણુવંશનિવાસા ચ વિષ્ણુવંશસમુદ્ભવા
વિષ્ણુવંશસ્તુતા કર્ત્રી વિષ્ણુવંશાવની સદા ।
આરામસ્થા વનસ્થા ચ સૂર્ય્યપુત્ર્યવગાહિની
પ્રીતિસ્થા નિત્યયન્ત્રસ્થા ગોલોકસ્થા વિભૂતિદા ।
સ્વાનુભૂતિસ્થિતા વ્યક્તા સર્વલોકનિવાસિની
અમૃતા હ્યદ્ભુતા શ્રીમન્નારાયણસમીડિતા ।
અક્ષરાપિ ચ કૂટસ્થા મહાપુરુષસંભવા
ઔદાર્યભાવસાધ્યા ચ સ્થૂલસૂક્ષ્માતિરૂપિણી ।
શિરીષપુષ્પમૃદુલા ગાઙ્ગેયમુકુરપ્રભા
નીલોત્પલજિતાક્ષી ચ સદ્રત્નકવરાન્વિતા ।
પ્રેમપર્યકનિલયા તેજોમણ્ડલમધ્યગા
કૃષ્ણાઙ્ગગોપનાભેદા લીલાવરણનાયિકા ।
સુધાસિંધુસમુલ્લાસામૃતાસ્યન્દવિધાયિની
કૃષ્ણચિત્તા રાસચિત્તા પ્રેમચિત્તા હરિપ્રિયા ।
અચિન્તનગુણગ્રામા કૃષ્ણલીલા મલાપહા
રાસસિંધુશશાઙ્કા ચ રાસમણ્ડલમણ્ડીની ।
નતવ્રતા સિંહરીચ્છા સુમીર્તિઃ સુખન્દિતા
ગોપીચૂડામણિર્ગોપીગણેડ્યા વિરજાધિકા ।
ગોપપ્રેષ્ઠા ગોપકન્યા ગોપનારી સુગોપિકા
ગોપધામા સુદામાંબા ગોપાલી ગોપમોહિની ।
ગોપભૂષા કૃષ્ણભૂષા શ્રીવૃન્દાવનચન્દ્રિકા
વીણાદિઘોષનિરતા રાસોત્સવવિકાસિની ।
કૃષ્ણચેષ્ટા પરિજ્ઞાતા કોટિકન્દર્પમોહિની
શ્રીકૃષ્ણ ગુણનાગાઢ્યા દેવસુંદરિમોહિની ।
કૃષ્ણચન્દ્રમનોજ્ઞા ચ કૃષ્ણદેવસહોદરી
કૃષ્ણાભિલાષિણી કૃષ્ણપ્રેમાનુગ્રહવાઞ્છિતા ।
ક્ષેમા ચ મધુરાલાપા ભ્રુવોમાયા સુભદ્રિકા
પ્રકૃતિઃ પરમાનન્દા નીપદ્રુમતલસ્થિતા ।
કૃપાકટાક્ષા બિંબોષ્ટી રંભા ચારુનિતંબિની
સ્મરકેલિનિધાના ચ ગણ્ડતાટઙ્કમણ્ડિતા ।
હેમાદ્રિકાન્તિરુચિરા પ્રેમાદ્યા મદમન્થરા
કૃષ્ણચિન્તા પ્રેમચિન્તા રતિચિન્તા ચ કૃષ્ણદા ।
રાસચિન્તા ભાવચિન્તા શુદ્ધચન્તા મહારસા
કૃષ્ણાદૃષ્ટિત્રુટિયુગા દૃષ્ટિપક્ષ્મિવિનિન્દિની ।
કન્દર્પજનની મુખ્યા વૈકુણ્ઠગતિદાયિની
રાસભાવા પ્રિયાશ્લિષ્ટા પ્રેષ્ઠા પ્રથમનાયિકા ।
શુદ્ધાદેહિની ચ શ્રીરામા રસમઞ્જરી
સુપ્રભાવા શુભાચારા સ્વર્ણદી નર્મદાંબિકા ।
ગોમતી ચન્દ્રભાગેડ્યા સરયૂસ્તામ્રપર્ણિસૂઃ
નિષ્કલઙ્કચરિત્રા ચ નિર્ગુણા ચ નિરઞ્જના ।
એતન્નામસહસ્રં તુ યુગ્મરૂપસ્ય નારદ
પઠનીયં પ્રયત્નેન વૃન્દાવનરસાવહે ।
મહાપાપપ્રશમનં વન્ધ્યાત્વવિનિવર્તકમ્
દારિદ્રય શમનં રોગનાશનં કામદં મહત્ ।
પાપાપહં વૈરિહરં રાધામાધવભક્તિદમ્
નમસ્તસ્મૈ ભગવતે કૃષ્ણાયાકુણ્ઠમેધસે ।
રાધાસંગસુધાસિંધૌ નમો નિત્યવિહારિણે
રાધાદેવી જગત્કર્ત્રી જગત્પાલનતગત્પરા ।
જગલ્લયવિધાત્રી ચ સર્વેશી સર્વસૂતિકા
તસ્યા નામસહસ્રં વૈ મયા પ્રોક્તં મુનીશ્વર ।
ભુક્તિમુક્તિપ્રદં દિવ્યં કિં ભૂયઃ શ્રોતુમિચ્છસિ
મૂળ પાઠ: Nāradapurāṇa (or Nāradīyapurāṇa) · Data entry members of the Sansknet Project · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0