નારદ પુરાણ · અધ્યાય 1.72

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણે પૂર્વભાગે બૃહદુપાખ્યાને તૃતીયપાદે નૃસિંહોપાસનામન્ત્રગાયત્ર્યાદિનિરૂપણં નામૈકસપ્તતિતમો ઽધ્યાયઃ
સનત્કુમાર ઉવાચ
પ્રણવો હૃદયં વિષ્ણુર્નેન્તઃ સુરપતિસ્તથા ।
મહાબલાય સ્વાહાન્તો મન્ત્રો વસુધરાક્ષરઃ

મુનિરિન્દુર્વિરાટ્ છન્દો દેવતા દધિવામનઃ ।
તારો બીજં તથા શક્તિર્વહ્નિજાયા પ્રકીર્તિતા

ચન્દ્રાક્ષિરામબાણેંષુ નેત્રસંખ્યૈર્મનૂદ્ભવૈઃ ।
વર્ણૈઃ ષડઙ્ગં કૃત્વા ચ મૂર્ધ્નિ ભાલે ચ નેત્રયોઃ

કર્ણયોર્ઘ્રાણયોરોષ્ટતાલુકણ્ઠભુજેષુ ચ ।
પૃષ્ટે હૃદ્યુદરે નાભૌ ગુહ્યે ચોરુસ્થલે પુનઃ

જાનુદ્વયં જઙ્ઘયોશ્ચ પાદયોર્વિન્યસેત્ક્રમાત્ ।
અષ્ટાદશૈવ મન્ત્રોત્થાસ્તતો દેવં વિચિન્તયેત્

મુક્તાગૌરં રત્નભૂષં ચન્દ્રસ્થં ભૃઙ્ગસન્નિભૈઃ ।
અલકૈર્વિલસદ્વક્ત્રં કુમ્ભં શુદ્ધાંબુપૂરિતમ્

દધ્યન્નપૂર્ણચષકં દોર્ભ્યાં સંદધનં ભજેત્ ।
લક્ષત્રયં જપેન્મન્ત્રં તદ્દશાંશં ઘૃતપ્લુતૈઃ

પાયસાન્નૈઃ પ્રજુહુયાદ્દધ્યન્નેન યથાવિધિ ।
ચન્દ્રાન્તે કલ્પિતે પીઠે પૂર્વોક્તેં પૂજયેઞ્ચ તમ્

સંકલ્પમૂર્તિમૂલેન સંપૂજ્ય ચ વિધાનતઃ ।
કેસરેષુ ષડઙ્ગાનિ સંપૂજ્ય દિગ્દલેષુ ચ

વાસુદેવં સંકર્ષણં પ્રદ્યુમ્નમનિરુદ્ધકમ્ ।
કોણપત્રેષુ શાન્તિં ચ શ્રિયં સરસ્વતીં રતિમ્

ધ્વજં ચ વૈનતેયં ચ કૌસ્તુભં વનમાલિકમ્ ।
શઙ્ખં ચક્રં ગદાં શાર્ઙ્ગં દલેષ્વષ્ટસુ પૂજયેત્

દલાગ્રેષુ કેશવાદીન્દિક્પાલાંસ્તદનન્તરમ્ ।
તદસ્ત્રાણિ ચ સમ્પૂજ્ય ગજાનષ્ટૌ સમર્ચયેત્

ઐરાવતઃ પુણ્ડરીકો વામનઃ કુમુદાએંઽજનઃ ।
પુષ્પદન્તઃ સાર્વભૌમઃ સુપ્રતીકશ્ચ દિગ્ગજાઃ

કરિણ્યો ઽભ્રમુકપિલોપિઙ્ગલાનુપમાઃ ક્રમાત્ ।
તામ્રકર્ણી શુભ્રદન્તી ચાઙ્ગના હ્યઞ્જના વતી

એવમારાધિતો મન્ત્રી દદ્યાદિષ્ટાનિ મન્ત્રિણે ।
શ્રીકામઃ પાયસાજ્યેન સહસ્રં જુહુયાત્સુધીઃ

મહતીં શ્રિયમાપ્નોતિ ધાન્યાપ્તિર્ધાન્ય હોમતઃ ।
શતપુષ્પાસમુત્થૈશ્ચ બીજૈર્હુત્વા સહસ્રતઃ

મહાભયં નાશયેદ્ધિ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
દદ્ધ્યોદનેન શુદ્ધેન હુત્વા મુચ્યતે દુર્ગતેઃ

ધ્યાત્વા ત્રૈવિક્રમં રૂપં જપેન્મન્ત્રં સમાહિતઃ ।
કારાગૃહાદ્ભવન્મુક્તો બદ્ધો મન્ત્રપ્રભાવતઃ

ભિત્તૌ સંપાદ્ય દેવેશં ફલકે વા પ્રપૂજયેત્ ।
નિત્યં સુગન્ધકુસુમૈર્મહતીં શ્રિયમાપ્નુયાત્

હુત્વા રક્તોત્પલૈર્મન્ત્રી વશયેત્સકલં જગત્ ।
અન્નાજ્યૈર્જુહુયાન્નિત્યમષ્ટાવિંશતિસંખ્યયા

સિતાજ્યાન્નં ચ વિધિવત્પ્રાપ્નુયાદન્નમક્ષયમ્ ।
અપૂપૈઃ ષડ્રસોપેતૈર્હુનેદ્વસુસહસ્રકમ્

અલક્ષ્મીં ચ પરાભૂય મહતીં શ્રિયમાપ્નુયાત્ ।
જુહુયાદયુતં મન્ત્રી દધ્યન્નં ચ સિતાન્વિતમ્

યત્ર યત્ર વસેત્સો ઽપિ તત્રાન્નગિરિમાપ્નુયાત્ ।
પદ્માક્ષરૈર્યુતં બિલ્વાન્તિકસ્થો જુહુયાન્નરઃ

મહાલક્ષ્મીં સ લભતે તત્ર તત્ર ન સંશયઃ ।
જુહુયાત્પાયસૈર્લક્ષં વાચસ્પતિસમો ભવેત્

લક્ષં જપ્ત્વા તદ્દશાંશં પુત્રજીવફલૈર્હુનેત્ ।
તત્કાષ્ટૈરેધિતે વહ્નૌ શ્રેષ્ઠં પુત્રમવાપ્નુયાત્

સસાધ્યતારં વિલસત્કર્ણિકં ચ સુવર્ણકૈઃ ।
વિલસત્કેસરં મન્ત્રાક્ષરદ્વન્દ્વાષ્ટપત્રકમ્

શેષયુગ્માર્ણાન્ત્યપત્રં દ્વાદશાક્ષરવેષ્ટિતમ્ ।
તદ્બહિર્માતૃકાવર્ણૈર્યન્ત્રં સમ્પત્પ્રદં નૃણામ્

રક્તં ત્રિવિક્રમં ધ્યાત્વા પ્રસૂનૈ રક્તવર્ણકૈઃ ।
જુહુયાદયુતં મન્ત્રી સર્વત્ર વિજયી ભવેત્

ધ્યાયેઞ્ચન્દ્રાસનગતં પદ્માનામયુતં હુનેત્ ।
લભેદકણ્ટકં રાજ્યં સર્વલક્ષણસંયુતમ્

હુત્વા લવઙ્ગૈર્મધ્વાક્તૈરપામાર્ગદલૈસ્તુ વા ।
અયુતં સાધ્યનામાઢ્યં સ વશ્યો જાયતે ધ્રુવમ્

અષ્ટોત્તરશતં હુત્વા હ્યપામાર્ગદલૈઃ શુભૈઃ ।
તાવજ્જપ્ત્વા ચ સપ્તાહાન્મહારોગાત્પ્રમુચ્યતે

ઉહિરત્પદમાભાષ્ય પ્રણવોહીય શબ્દતઃ ।
સર્વવાર્ગીશ્વરેત્યન્તે પ્રવદેદીશ્વરેત્યથ

સર્વવેદમયાચિન્ત્યપદાન્તે સર્વમીરયેત્ ।
બોધયદ્વિતવાન્તો ઽયં મન્ત્રસ્તારાદિરીરિતઃ

ઋષિર્બ્રહ્માસ્ય નિર્દિષ્ટશ્છન્દો ઽનુષ્ટુબુદાહૃતમ્ ।
દેવતા સ્યાદ્ધયગ્રીવો વાગૈશ્વર્યપ્રદો વિભુઃ

તારેણ પાદૈર્મન્ત્રસ્ય પઞ્ચાઙ્ગાનિ પ્રકલ્પયેત્ ।
તુષારાદ્રિસમચ્છાયં તુલસીદામભૂષિતમ્

તુરઙ્ગવદનં વન્દે તુઙ્ગસારસ્વતઃ પદમ્ ।
ધ્યાત્વૈવં પ્રજપેન્મન્ત્રમયુતં તદ્દશાંશતઃ

મધ્વક્તૈઃ પાયસૈર્હુત્વા વિમલાદિસમન્વિતે ।
પૂજયેદ્વેષ્ણવે પીઠે મૂર્તિં સંકલ્પ્ય મૂલતઃ

કર્ણિકાયાં ચતુર્દિક્ષુ યજેત્પૂર્વાદિતઃ ક્રમાત્ ।
સનન્દનં ચ સનકં શ્રિયં ચ પૃથિવીં તથા

તદ્વહિર્દિક્ષુ વેદાશ્ચ ષટ્કોણેષુ તતોર્ઽચયેત્ ।
નિરુક્તં જ્યોતિષં પશ્ચાદ્યજેદ્વ્યાકરણં તતઃ

કલ્પં શિક્ષાં ચ છન્દાંસિ વેદાઙ્ગાનિ ત્વિમાનિ વૈ ।
તતો ઽષ્ટદલમૂલે તુ માતરો ઽષ્ટૌ સમર્ચયેત્

વક્રતુણ્ડાદિકાનષ્ટો દલમધ્યે પ્રપૂજયેત્ ।
દલાગ્રેષ્યર્ચયેત્પશ્ચાત્સાધકશ્ચાષ્ટભૈરવાન્

અસિતાઙ્ગં રુરું ચૈવ ભીષણં રક્તકનેત્રકમ્ ।
બટુકં કાલદમનં દન્તુરં વિકટં તથા

તદ્બહિઃ ષોડશદલેષ્વવતારાન્હરેર્દશ ।
શઙ્ખં ચક્રં ગદાં પદ્મં નન્દકં શાર્ઙ્ગમેવ ચ

તદ્બહિર્ભૂગૃહે શક્રમુખાન્દશ દિગીશ્વરાન્ ।
વજ્રાદ્યાંસ્તદ્બહિશ્ચેષ્ટ્વાદ્વારેષુ ચ તતઃ ક્રમાત્

મહાગણપતિં દુર્ગાં ક્ષેત્રેશં બટુકં તથા ।
સમસ્તપ્રકટાદ્યાશ્ચ યોગિન્યસ્તદ્બહિર્ભવેત્

તદ્બહિઃ સપ્ત નદ્યશ્ચ તદ્બાહ્યે તુ ગ્રહાન્નવ ।
તદ્બાહ્યે પર્વતાનષ્ટૌ નક્ષત્રાણિ ચ તદ્બહિઃ

એવં પઞ્ચદશાવૃત્ત્યા સંપૂજ્ય તુરગાનનમ્ ।
વાગીશ્વરસમો વાચિ ધનૈર્ધનપતિર્ભવેત્

એવં સિદ્ધે મનૌ મન્ત્રી પ્રયોગાન્કર્તુમર્હતિ ।
અષ્ટોત્તરસહસ્રં તુ શુદ્ધં વાર્યભિમન્ત્રિતમ્

બીજેન માસમાત્રં યઃ પિબેદ્ધીમાન્ જિતન્દ્રિયઃ ।
જન્મમૂકો ઽપિ સ નરો વાક્સિદ્ધિં લભતે ધ્રુવમ્

વિયદ્ભુગુસ્થમર્ધીરાબિન્દુમદ્બીજમીરિતમ્ ।
ચન્દ્રસૂર્યોપરાગે તુ પાત્રે રુક્મમયે ક્ષિપેત્

દુગ્ધં વચાં તતો મન્ત્રી કણ્ઠમાત્રોદકે સ્થિતઃ ।
સ્પર્શાદ્વિમોક્ષપર્યન્તં પ્રજપેન્મન્ત્રમાદરાત્

પિબેત્તત્સર્વમચિરાત્તસ્ય સારસ્વતં ભવેત્ ।
જ્યોતિષ્મતીલતાબીજં દિનેષ્વેકૈકવર્દ્ધિતમ્

અષ્ટોત્તરશતં યાવદ્ભક્ષયેદભિમન્ત્રિતમ્ ।
સરસ્વત્યવતારો ઽસૌ સત્યં સ્યાદ્ભુવિ માનવઃ

કિર્ં બહૂક્તેન વિપ્રેન્દ્ર મનોરસ્ય પ્રસાદતઃ ।
સર્વવેદાગમાદીનાં વ્યાખ્યાતા જ્ઞાનવાન્ ભવેત્