નારદ પુરાણ · અધ્યાય 1.41

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણે પૂર્વભાગે પ્રથમપાદે વિષ્ણુમાહાત્મ્યે ચત્વારિંશો ઽધ્યાયઃ
નારદ ઉવાચ
આખ્યાતં ભવતા સર્વં મુને તત્ત્વાર્થ કોવિદ ।
ઇદાનીં શ્રોતુમિચ્છામિ યુગાનાં સ્થિતિલક્ષણમ્

સનક ઉવાચ
સાધુ સાધુ મહાપ્રાજ્ઞ મુને લોકોપકારક ।
યુગધર્માન્પ્રબક્ષ્યામિ સર્વલોકોપકારકાન્

ધર્મો વિવૃદ્ધિમાયાતિ કાલે કસ્મિંશ્ચિદુત્તમ ।
તથા વિનાસમાયાતિ ધર્ંમ એવ મહીતલે

કૃતં ત્રેતા દ્વાપરં ચ કલિશ્ચેતિ ચતુર્યુગમ્ ।
દિવ્યૈર્દ્વાદશભિર્જ્ઞેયં વત્સરૈસ્તત્ર સત્તમ

સંધ્યાસન્ધ્યાંશયુક્તાનિ યુગાનિ સદૃશાનિ વૈ ।
કાલતો વેદિતવ્યાનિ ઇત્યુક્તં તત્ત્વા દર્શિભિઃ

આદ્યે કૃતયુગં પ્રાહુસ્તતસ્ત્રેતાવિધાનકમ્ ।
તતશ્ચ દ્વાપરં પ્રાહુઃ કલિમન્ત્યં વિદુઃ ક્રમાત્

દેવદાનવગન્ધર્વા યક્ષરાક્ષસપન્નગાઃ ।
નાસન્કૃતયુગે વિપ્ર સર્વે દેવસમાઃ સ્મૃતાઃ

સર્વે હૃષ્ટાશ્ચ ધર્મિષ્ટા ન તત્ર ક્રયવિક્રયૌ ।
વેદાનાં ચ વિભાગશ્ચ ન યુગે કૃતસંજ્ઞકે

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાઃ સ્વાચારતત્પરાઃ ।
સદા નારાયણપરાસ્તપોધ્યાનપરાયણાઃ

કામાદિદોષનિર્મુક્તાઃ શમાદિગુણતત્પરાઃ ।
ધર્મસાધનચિત્તાશ્ચ ગતાસૂયા અદાંભિકાઃ

સત્યવાક્યરતાઃ સર્વે ચતુરાશ્રમધર્મિણઃ ।
વેદાધ્યયનસંપન્નાઃ સર્વશાસ્ત્રવિચક્ષણાઃ

ચતુરાશ્રમયુક્તેન કર્મણા કાલયોનિના ।
અકામફલસંયોગાઃ પ્રયાન્તિ પરમાં ગતિમ્

નારાયણઃ કૃતયુગે શુક્લવર્ણઃ સુનિર્મલઃ ।
ત્રેતાધર્માન્પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુષ્વ સુસમાહિતઃ

ધર્મઃ પાણ્ડુરતાં યાતિ ત્રેતાયાં મુનિસત્તમ ।
હરિસ્તુ રક્તાતાં યાતિ કિઞ્ચિત્ક્લેશાન્વિતા જનાઃ

ક્રિયાયોગરતાઃ સર્વે યજ્ઞકર્મસુ નિષ્ટિતાઃ ।
સત્યવ્રતા ધ્યાનપરાઃ સદાધ્યાનપરાયણાઃ

દ્વિપાદો વર્તતે ધર્મો દ્વાપરે ચ મુનીશ્વર ।
હરિઃ પીતત્વમાયાતિ વેદશ્ચાપિ વિભજ્યતે

અસત્યનિરતાશ્ચાપિ કેચિત્તત્ર દ્વિજોત્તમાઃ ।
બ્રાહ્મણાદ્યાશ્ચ વર્ણાઃ સ્યુઃ કેચિદ્રાગાદિદુર્ગુણાઃ

કેચિત્સ્વર્ગાપવર્ગાર્થં વિપ્રયજ્ઞાન્પ્રકુર્વતે ।
કેચિદ્ધનાદિકામાશ્ચ કેચિત્કલ્મષચેતસઃ

ધર્માધર્મૌં સમૌ સ્યાતાં દ્વાપરે વિપ્રસત્તમ ।
અધર્મસ્ય પ્રભાવેણ ક્ષીયન્તે ચ પ્રજાસ્તથા

અલ્પાયુષો ભવિષ્યન્તિ કેચિઞ્ચાપિ મુનીશ્વર ।
કેચિત્પુણ્યરતાન્ દૃષ્ટ્વા અસૂયાં વિપ્ર કુર્વતે

કલિસ્થિતિં પ્રવક્ષ્યામિ તચ્છૃણુષ્વ સમાહિતઃ ।
ધર્મઃ કલિયુગે પ્રાપ્તે પાદેનૈકેન વર્તતે

તામસં યુગમાસાદ્ય હરિઃ કૃષ્ણત્વમેતિ ચ ।
યઃ કશ્ચિદપિ ધર્માત્મા યજ્ઞાચારાન્કરોતિ ચ

યઃ કશ્ચિદપિ પુણ્યાત્મા ક્રિયાયોગરતો ભવેત્ ।
નરં ધર્મરતં દૃષ્ટ્વા સર્વે ઽસૂયાં પ્રકુર્વતે

વ્રતાચારાઃ પ્રણશ્યન્તિ જ્ઞાનયજ્ઞાદયસ્તથા ।
ઉપદ્રવા ભવિષ્યન્તિ હ્યધર્મસ્ય પ્રવતનાત્

અસૂયાનિરતાઃ સર્વે દંભાચારપરાયણાઃ ।
પ્રજાશ્ચાલ્પાયુષઃ સર્વા ભવિષ્યન્તિ કલૌ યુગે

નારદ ઉવાચ
યુગધર્માઃ સમાખ્યાતાસ્ત્વયા સંક્ષેપતો મુને ।
કલિં વિસ્તરતો બ્રૂહિ ત્વં હિ ધર્મવિદાં વરઃ

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રાશ્ચમુનિસત્તમ ।
કિમાહારાઃ કિમાચારાઃ ભવિષ્યન્તિ કલૌ યુગે

સનક ઉવાચ
શૃણુષ્વ મુનિશાર્દૂલ સર્વલોકોપકારક ।
કલિધર્માન્પ્રવક્ષ્યામિ વિસ્તરેણ યથાતથમ્

સર્વે ધર્મા વિનશ્યન્તિ કૃષ્ણે કૃષ્ણત્વમાગતે ।
તસ્માત્કલિર્મહાઘોરઃ સર્વપાતકસંકરઃ

બ્રાહ્મણાઃ ક્ષત્રિયા વૈશ્યાઃ શૂદ્રા ધર્મપરાઙ્મુખાઃ ।
ઘોરે કલિયુગે પ્રાપ્તે દ્વિજા વેદપરાઙ્મુખાઃ

વ્યાજધર્મરતાઃ સર્વે અસૂયાનિરતાસ્તથા ।
વૃથાહૄઙ્કારદુષ્ટાશ્ચ સત્યહીનાશ્ચ પણ્ડિતાઃ

અહમેવાધિક ઇતિ સર્વે ઽપિ વિવદન્તિ ચ ।
અધર્મલોલુપાઃ સર્વલે તથા વૈતંહિકા નરાઃ

અતઃ સ્વલ્પાયુષઃ સર્વે ભવિષ્યન્તિ કલૌ યુગે ।
અલ્પાયુષ્ટ્વાન્મનુષ્યાણાં ન વિદ્યાગ્રહણં દ્વિજ

વિદ્યાગ્રહણશૂન્યત્વાદધર્મો વર્તતે પુનઃ ।
વ્યાત્ક્રમેણ પ્રજાઃ સર્વા મ્નિયન્તે પાપતત્પરાઃ

બ્રાહ્મણાદ્યાસ્તથા વર્ણાઃ સંકીર્યન્તે પરસ્પરમ્ ।
કામક્રોધપરા મૂઢા વૃથાસંતાપપીડિતાઃ

શૂદ્રતુલ્યા ભવિષ્યન્તિ સર્વે વર્ણા કલૌ યુગે ।
ઉત્તમા નીચતાં યાન્તિ નીચાશ્ચોત્તમતાં તથા

રાજનો દ્રવ્યનિરતાસ્તથા હ્યન્યાયવર્ત્તિનઃ ।
પીડયન્તિ પ્રજાશ્ચૈવ કરૈરત્યર્થયોજિતૈઃ

શવવાહાભવિષ્યન્તિ શૂદ્રાણાં ચ દ્વિજાતયઃ ।
ધર્મસ્ત્રીષ્વપિ ગચ્છન્તિ પતયો જારધર્મિણઃ

દ્વિષન્તિ પિતરં પુત્રા ભર્તારં ચ સ્ત્રિયો ઽખિલાઃ ।
પરિસ્ત્રીનિરતઃ સર્વે પરદ્રવ્યપરાયણાઃ

મત્સ્યામિષેણ જીવન્તિ દુહૄન્તશ્ચાપ્યજીવિકામ્ ।
ઘોરે કલિયુગે વિપ્ર સર્વે પાપરતા જનાઃ

સતામસૂયાનિરતાં ઉપહાસં પ્રકુર્વતે ।
સરિત્તીરેષુ કુદ્દાલૈર્વાપયિષ્યન્તિ ચૌષધીઃ

પૃથ્વી નિષ્ફલતાં યાતિ બીજં પુષ્પં વિનશ્યતિ ।
વેશ્યાલાવંયશીલેષુ સ્પૃહા કુર્વન્તિ યોષિતઃ

ધર્મવિક્રયિણો વિપ્રાઃ સ્ત્રિયશ્ચ ભગવિક્રયાઃ ।
વેદવિક્રયકાશ્ચાન્યે શૂદ્રાચારરતા દ્વિજાઃ

સાધૂનાં વિધવાનાં ચ વિત્તાન્ય પહરન્તિ ચ ।
ન વ્રતાનિ ચરિષ્યન્તિ બ્રાહ્મણા દ્રવ્યલોલુપાઃ

ધર્માચારં પરિત્યજ્ય વૃથાવાદૈર્વિષજ્જિતાઃ ।
દ્વિજાઃ કુર્વન્તિ દંભાર્થં પિતૃશ્રાદ્ધાદિકાઃ ક્રિયાઃ

અપાત્રેષ્વેવ દાનાનિ પ્રયચ્છન્તિ નરાધમાઃ ।
દુગ્ધલોભનિમિત્તેન ગોષુ પ્રીતિં ચ કુર્વતે

ન કુર્વન્તિ તથા વિપ્રાઃ સ્નાનશૌચાદિકાઃ ક્રિયાઃ ।
અપાત્રેષ્વેવ દાનાનિ પ્રયચ્છન્તિ નરાધમાઃ

સાધુનિન્દાપરાશ્ચૈવ વિપ્રનિન્દાપરાસ્તથા ।
ન કસ્યાપિ મનો વિપ્ર વિષ્ણુભક્તિપરં ભવેત્

યજ્વિનશ્ચ દ્વિજાનૈવ ધનાર્થરાજકિઙ્કરાઃ ।
તાડયન્તિ દ્વિજાન્દુષ્ટાઃ કૃષ્ણે કૃષ્ણત્વમાગતે

દાનહીના નરાઃ સર્વે ઘોરે કલિયુગે મુને ।
પ્રતિગ્રહં પ્રકુર્વન્તિ પતિતાનામપિ દ્વિજાઃ

કલેઃ પ્રથમપાદે ઽપિ વિંનિન્દન્તિ હરિં નરાઃ ।
યુગાન્તે ચ હરેર્નામ નૈવકશ્ચિદ્વદિષ્યતિ

શૂદ્રસ્ત્રીસંગનિરતા વિધવાસંગલોલુપાઃ ।
શૂદ્રાન્નભોગનિરતા ભવિષ્યન્તિ કલૌ દ્વિજાઃ

વિહાય વેદસન્માર્ગં કુપથાચારસંગતાઃ ।
પાષણ્ડાશ્ચભવિશષ્યન્તિચતુરાશ્રમનિન્દકાઃ

ન ચદ્વિજા તિશુશ્રૂષાં કુર્વન્તિ ચરણોદ્ભવાઃ ।
દ્વિજાતિધર્માન્ગૃહ્ણન્તિ પાખણ્ડલિઙ્ગિનો ઽધમાઃ

કાષાયપરિવીતાશ્ચ જટિલા ભસ્મધૂલિતાઃ ।
શૂદ્રાધર્માન્પ્રવક્ષ્યન્તી કૂટયુક્તપરાયણાઃ

દ્વિજાઃસ્વાચારમુત્ઃસૃજ્યચપરપાકાન્નભોજિનઃ ।
ભવિષ્યન્તિદુરાત્માનઃ શૂદ્રાઃ પ્રવ્રજિતાસ્તથા

ઉત્કોચજીવિનસ્તત્ર ભવિષ્યન્તિ કલૌ મુને ।
ધર્મટીનાસ્તુ પાષણ્ડા કાપાલા ભિક્ષવો ઽધમાઃ

ધર્મવિધ્વંસશીલાનાં દ્વિજાનાં દ્વિજસત્તમ ।
શૂદ્રા ધર્માન્પ્રવક્ષ્યન્તિહ્યધિરુહ્યોત્તમાસનમ્

એતે ચાન્યેચ બહવો નગ્નરક્તપટાદિકાઃ ।
પાષણ્ડાઃ પ્રચારિષ્યન્તિ પ્રાયો વેદવિદૂષકાઃ

ગીતવાદિત્રકુશલાઃ ક્ષુદ્રધર્મસમાશ્રયાઃ ।
ભવિષ્યન્તિકલૌ પ્રાયો ધર્મવિધ્વંસકા નરાઃ

અલ્પદ્રવ્યા વૃથાલિઙ્ગા વૃથાહૄઙ્કારદૂષિતાઃ ।
હર્તારં પરવિત્તાનાં ભવિતારો નરાધમાઃ

પ્રતિગ્રહપરા નિત્યં જગદુન્માર્ગશીલિનઃ ।
આત્મસ્તુતિપરાઃ સર્વે પરનિન્દાપરાસ્તથા

વિશ્વસ્તઘાતિનઃ ક્રૂરા દયાધર્મવિવર્જિતાઃ ।
ભવિષ્યન્તિ નરા વિપ્ર કલૌ ચાધર્મબાન્ધવાઃ

પરમાયુશ્ચ ભવિતા તદા વર્ષાણિ ષોડશ ।
ઘોરે કલિયુગે વિપ્ર પઞ્ચવર્ષા પ્રસૂયતે

સપ્તવર્ષાષ્ટવર્ષાશ્ચ યુવાનો ઽતઃ પરે જરા ।
સ્વકર્મત્યાગિનઃ સર્વે કૃતઘ્નાભિન્નવૃત્તયઃ

યાચકાશ્ચદ્વિજા નિત્યં ભવિષ્યન્તિ કલૌ યુગે ।
પરાવમાનનિરતાઃ પ્રહૃષ્ટાઃ પરવેશ્મનિ

તત્રૈવ નિન્દાનિરતા વૃથાવિશ્રંભિણો જનાઃ ।
નિદાં કુર્વન્તિ સતતં પિતૃમાતૃસુતેષુ ચ

વદન્તિ વાચા ધર્માંશ્ચ ચેતસા પાપલોલુપાઃ ।
ધનવિદ્યાવયોમત્તાઃ સર્વદુઃખપરાયણાઃ

વ્યાધિતસ્કરદુર્ભિક્ષૈઃ પીડિતા અતિમાંયિનઃ ।
પ્રપુષ્યન્તિ વૃથૈવામી ન વિચાર્ય ચ દુષ્કૃતમ્

ધર્મમાર્ગપ્રણેતારં તિરસ્કુર્વન્તિ પાપિનઃ ।
ધર્મકાર્યે રતં ચૈવ વૃથાવિશ્રંભિણો જનાઃ

ભવિષ્યન્તિ કલૌ પ્રાપ્તે રાજાનો મ્લેચ્છજાતયઃ ।
શૂદ્રા ભૈક્ષ્યરતાશ્ચૈવ તેષાં શુશ્રૂષણે દ્વિજાઃ

ન શિષ્યો ન ગુરુઃ કશ્ચિન્ન પુત્રો લન પિતા તથા ।
ન ભાર્યા ન પતિશ્ચૈવ ભવિતારો ઽત્ર સંકરે

કલૌ ગતે ભવિષ્યન્તિ ધનાઢ્યા અપિ યાચકાઃ ।
રસ વિક્રયિણશ્ચાપિ ભવિષ્યન્તિ દ્વિજાતયઃ

ધર્મકઞ્ચુકસંવીતા મુનિવેષધરા દ્વિજાઃ ।
અપણ્યવિક્રયરતા અગમ્યાગામિનસ્તથા

વેદનિન્દાપરાશ્ચૈવ ધર્મશાસ્ત્રવિનિન્દુકાઃ ।
શૂદ્રવૃત્ત્યૈવ જીવન્તિ નરકાર્હા દ્વિજા મુને

અનાવૃષ્ટભયં પ્રાપ્તા ગગનાસક્તદૃષ્ટયઃ ।
ભવિષ્યન્તિ કલૌ મર્ત્યાસર્વે ક્ષુદ્ભયકાતરાઃ

કન્દપર્ણફલાહારાસ્તાપંસા ઇવ માનવાઃ ।
આત્માનં તારયિષ્યન્તિ અનાવૃષ્ટ્યાતિદુખિતાઃ

કામાર્તા હ્રસ્વદેહાશ્ચ લુબ્ધા શ્ચાધર્મતત્પરાઃ ।
કલૌ સર્વે ભવિષ્યન્તિ સ્વલ્પભાગ્યા બહુપ્રજાઃ

સ્ત્રિયઃ સ્વપોષણપરા વેશ્યા લાવણ્યશીલિકાઃ ।
પતિવાક્યમનાદૃત્ય સદાન્યગૃહતત્પરાઃ

દુઃશીલા દુષ્ટશીલેષુ કરિષ્યિન્તિ સદા સ્પૃહામ્ ।
અસદ્વૃત્તા ભવિષ્યન્તિ પુરુષેષુ કુલાઙ્ગનાઃ

ચૌરાદિભયભીતાશ્ચ કાષ્ટયન્ત્રાણિ કુર્વતે ।
દુર્ભિક્ષકરપીડાભિરતીવોપદ્રુતા જનાઃ

ગોધૂમાન્નયવાન્નાઢ્યે દેશે યાસ્યન્તિ દુઃખિતાઃ ।
નિધાય હૃદ્યકર્મણિ પ્રેરયન્તિ વચઃ શુભમ્

સ્વકાર્યસિદ્ધિપર્યન્તં બન્ધુતાં કુર્વતે જનાઃ ।
ભિક્ષવશ્ચાવ મિત્રાદિસ્નેહસંબન્ધયન્ત્રિતાઃ

અન્નોપાધિનિમિત્તેન શિષ્યાન્ગૃહ્ણન્તિ ભિક્ષવઃ

ઉભાભ્યામથ પાણિભ્યાં શિરઃકણ્ડૂયનં સ્ત્રિયઃ ।
કુર્વન્ત્યો ગુરુભર્તૃઆણામાજ્ઞામુલ્લઙ્ઘયન્તિ ચ

પાષણ્ડાલાપનિરતાઃ પાષણ્ડજનસંગિનઃ ।
યદા દ્વિજા ભવિષ્યન્તિ તદા વૃદ્ધિં કલિર્વ્રજેત્

યદા પ્રજા ન યક્ષ્યન્તિ ન હોષ્યન્તિ દ્વિજાતયઃ ।
તદૈવ તુ કલેર્વૃદ્ધિરનુમેયા વિચક્ષણૈઃ

અધર્મવૃદ્ધિર્ભવિતા બાસમૃત્યુરપિ દ્વિજા ।
સર્વધર્મેષુ નષ્ટેષુ યાતિ નિઃશ્રીકતાં જગત્

એવં કલેઃ સ્વરૂપં તે કથિતં વિપ્રસત્તમ ।
હરિભક્તિપરાનેષ ન કલિર્બાધતે ક્વચિત્

તતઃ પરં કૃતયુગે ત્રેતાયુગે ત્રેતાયાં ધ્યાનમેવ ચ ।
દ્વાપરે યજ્ઞમેવાહુર્દાનમેકં કલૌ યુગે

યત્કૃતે દશભિર્વર્ષૈસ્ત્રેતાયાં શરદા ચ યત્ ।
દ્વાપરે યઞ્ચ માસેન હ્યહોરાત્રેણ તત્કલૌ

ધ્યાયન્કૃતે જયન્યજ્ઞૈસ્ત્રેતાયાં દ્વાપરેર્ઽચયન્ ।
યદાપ્નોતિ તદાપ્નોતિ કલૌ સંકીર્ત્ય કેશવમ્

અહોરાત્રં હરેર્નામ કીર્તયન્તિ ચ યે નરાઃ ।
કુર્વન્તિ હરિપૂજાં વા ન કલિર્બાધતે ચ તાન્

નમો નારાયણાયેતિ કીર્તયન્તિ ચ યે નરાઃ ।
નિષ્કામા વા સકામા વા ન કલિર્બાધતે ચ તાન્

હરિનામપરા યે તુ ઘોરે કલિયુગે દ્વિજ ।
ત એવ કૃતકૃત્યાશ્ચ ન કલિર્બાધતે હિ તાન્

.
હરિપૂજાપરા યે ચ હરિનામપરાયણાઃ ।
ત એવ શિવતુલ્યાશ્ચ નાત્ર કાર્યા વિચારણા

સમસ્તજગદાધારં પરમાર્થસ્વરુપિણમ્ ।
ઘોરે કલિયુગે પ્રાપ્તે વિષ્ણું ધ્યાયન્ન સીદતિ

અહો અતિ સુભાગ્યાસ્તે સકૃદ્વૈ કેશવાર્ચકાઃ ।
ઘોરે કલિયુગે પ્રાપ્તે સર્વધર્મવિવર્જિતે

ન્યૂનાતિરિક્તદોષાણાં કલૌ વેદોક્તકર્મણામ્ ।
હરિસ્મરણમેવાત્ર સંપૂર્ણત્વવિધાયકમ્

હરે કેશવ ગોવિન્દ વાસુદેવ જગન્મય ।
ઇતીરયન્તિ યે નિત્યં નહિ તાન્બાધતે કલિઃ

શિવ શઙ્કર રુદ્રેશ નીલકણ્ઠ ત્રિલોચન ।
ઇતિ જલ્પન્તિ યે વાપિ કલિસ્તાન્નાપિ બાધતે

મહાદેવ વિરૂપાક્ષ ગઙ્ગાધર મૃડાવ્યય ।
ઇત્થં વદન્તિ યે વિપ્ર તે કૃતાર્થા ન સંશયઃ

જનાર્દન જગન્નાત પીતાંબરધરાચ્યુત ।
ઇતિ વાપ્યુઞ્ચરન્તીહ ન ચ તેષાં કલેર્ભયમ્

સંસારે સુલભાઃ પુંસાં પુત્રદારધનાદયઃ ।
ઘોરે કલિયુગે વિપ્ર હરિભક્તસ્તુ દુર્લભા

કર્મશ્રદ્ધાવિહીના યે પાષણ્ડા વેદનિન્દકાઃ ।
અધર્મનિરતા નૈવ નરકાર્હા હરિસ્મૃતેઃ

વેદમાર્ગબહિષ્ટાનાં જનાનાં પાપકર્મણામ્ ।
મનઃ શુદ્ધિવિહીનાનાં હરિનામ્નૈવ નિષ્કૃતિઃ

દૈવાધીનં જગત્સર્વમિદં સ્થાવરજઙ્ગમમ્ ।
યથાપ્રેરિતમેતેન તથૈવ કુરુતેં દ્વિજ

શક્તિતઃ સર્વકર્માણિ વેદોક્તાનિ વિધાય ચ ।
સમર્પયેન્મહાવિષ્ણૌ નારાયણપરાયણઃ

સમર્પિતાનિ કર્માણિ મહવિષ્ણૌ પરાત્મનિ ।
સંપૂર્ણતાં પ્રયાન્ત્યેવ હરિસ્મરણમાત્રતઃ

હરિભક્તિરતાનાં ચ પાપબન્ધો ન જાયતે ।
અતો ઽતિદુર્લભા લોકે હરિભક્તિર્દુરાત્મનામ્

અહો હરિપરા યે તુ કલૌ ઘોરે ભયઙ્કરે ।
તે સુભાગ્યા મહાત્માનઃ સત્સંગર હિતા અપિ

હરિસ્મરણનિષ્ટાનાં શિવનામરતાત્મનામ્ ।
સત્યં સમસ્તકર્માણિ યાન્તિ સંપૂર્ણતાં દ્વિજ

અહો ભાગ્યમહો ભાગ્યં હરિનામ રતાત્મનામ્ ।
ત્રિદર્શેરપિ તે પૂજ્યાઃ કિમન્યૈર્બહુભાષિતૈઃ

તસ્માત્સમસ્તલોકાનાં હિતમેવ મયોચ્યતે ।
હરિનામપરાન્મર્ત્યાન્ન કલિર્બાધર્તક્વચિત્

હરેર્નામૈવ નામૈવ નામૈવ મમ જીવનમ્ ।
કલૌ નાસ્ત્યેવ નાસ્ત્યેવ ગતિરન્યથા

સૂત ઉવાચ
એવં સ નારદો વિપ્રાઃ સનકેન પ્રબોધિતઃ ।
પરાં નિર્વૃત્તિમાપન્નઃ પુનરેતદુવાચ હ

નારદ ઉવાચ
ભગવન્સર્વશાસ્ત્રજ્ઞ સ્વયાતિકરુણાત્મના ।
પ્રકાશિતં જગજ્જ્યોતિઃ પરં બ્રહ્મ સનાતનમ્

એતદેવ પરં પુણ્યમેતદેવ પરં તપઃ ।
યઃ સ્મરેત્પુણ્ડરીકાક્ષં સર્વપાપવિનાશનમ્

બ્રહ્મન્નાનાજગઞ્ચૈતદેકચિત્સંપ્રકાશિતમ્ ।
ત્વયોક્તં તત્પ્રતીયે ઽહં કથં દૃષ્ટાન્તમન્તરા

તસ્માદ્યેન યથા બ્રહ્મ પ્રતીતં બોધિતેન તુ ।
તદાખ્યાહિ યથા ચિત્તં સીદત્સ્થિતિમવાપ્નુયાત્

એતચ્છ્રુત્વા વચો વિપ્રા નારદસ્ય મહાત્મનઃ ।
સનકઃ પ્રત્યુવાચેદં સ્મરન્નારાયણં પરમ્

સનક ઉવાચ
બ્રહ્મન્નહં ધ્યાનપરો ભવેયં સનન્દનં પૃચ્છ યથાભિલાષમ્ ।
વેદાન્તશાસ્ત્રે કુશલસ્તવાયં નિવર્તયેદ્વા પરમાર્યવન્દ્યઃ

ઇતીરિતં સમાકર્ણ્ય સનકસ્ય સ નારદઃ ।
સનન્દનં મોક્ષધર્માન્પ્રષ્ટું સમુપચક્રમે