નારદ પુરાણ · અધ્યાય 1.22

ઇતિ શ્રીબૃહન્નાંરદીયપુરાણં પૂર્વભાગે પ્રથમપાદે વ્રતાખ્યાને માર્ગશીર્ષશુલ્કૈકાદશીમાસભ્ય પૌર્ણિમાપર્યન્તં પઞ્ચરાત્રિવ્રતં નામૈકવિંશો ઽધ્યાયઃ
સનક ઉવાચ
અન્યદ્ વ્રતવરં વક્ષ્યે તચ્છૃણુષ્વ સમાહિતઃ ।
સર્વાપાપહરં પુણ્યં સર્વલોકોપકારકમ્

આષાઢ્રે શ્રાવણે વાપિ તથા ભાદ્રપદે ઽપિ ચ ।
તથૈવાશ્વિનકે માસે કુર્યાદેતદ્વતં દ્વિજ

એતેષ્વન્યતમે માસે શુલ્કપક્ષે જિતેન્દ્રિયઃ ।
પ્રાશયેત્પઞ્ચગવ્યં ચ સ્વપેદ્વિષ્ણુસમીપતઃ

તતઃ પ્રાતઃ સમુત્થાય નિત્યકર્મ સમાપ્ય ચ ।
શ્રદ્ધયા પૂજયેદ્વિષ્ણું વશી ક્રોધવિવાર્જિતઃ

વિદ્વદ્ભિઃ સહિતો વિષ્ણુમર્ચયિત્વા યથોચિતમ્ ।
સંકલ્પં તુ તતઃ કુર્યાસ્ત્વસ્તિ વાચનપૂર્વકમ્

માસમેકં નિરાહારો હ્યદ્યપ્રભૃતિ કેશવ ।
માસાન્તં પારણં કુર્વે દેવદેવ તવાજ્ઞયા

તપોરુપ નમસ્તુભ્યં તપસાં ફલ દાયક ।
મમાભૂષ્ટપ્રદં દેહિ સર્વવિન્ઘાન્નિવારય

એવં સમર્પ્ય દેવસ્ય વિષ્ણોર્માસવ્રતં શુભમ્ ।
તતઃ પ્રભૃતિ માસાન્તં નિવસેદ્ધરિમન્દિરે

પ્રત્યહં સ્નાપયેદ્દેવં પઞ્ચામૃતવિધાનતઃ ।
દીપં નિરન્તરં કુર્યાત્તસ્મિન્માસે હરેર્ગૃહે

પ્રત્યહં ખાદયેત્કાષ્ઠં હ્યપામાર્ગ સમુદ્ભવમ્ ।
તતઃ સ્નાયીત વિધિન્નારાયણપરાયણઃ

તતઃ સંસ્નાપયેદ્વિષ્ણું પૂર્વવત્પ્રયતોર્ઽચયેત્ ।
બ્રાહ્મણાન્ભોજયેચ્છક્ત્યા ભક્તિયુક્તઃ સદ ક્ષિણમ્

સ્વયં ચ બન્ધુભિઃ સાર્દ્ધં ભુઞ્જીત પ્રયતેન્દ્રિયઃ ।
એવં માસોપવાસાંશ્ચ વ્રતી કુર્યાત્ ત્રયોદશ

વર્ષાન્તે વેદવિદુષે ગાં પ્રદદ્યાત્સ દક્ષિણામ્ ।
ભોજયેદ્વ્રાહ્માણાંસ્તત્ર દ્વાદશૈવ વિધાનતઃ ।
શક્ત્યા ચ દક્ષિણાં દદ્યાદ્રૂહ્યણ્યાભરણાનિ ચ

માસોપવાસત્રિતયં યઃ કુર્યાત્સંયતે ન્દ્રિયઃ ।
આત્પોર્યામસ્ય યજ્ઞત્ય દ્વિગુણં ફલમશ્નુતે

ચતુઃ કૃત્વઃ કૃતં યેન પારાકં મુનિસત્તમ ।
સ લભેત્પરમં પુણ્યમષ્ટાન્ગિષ્ટોમસંભવમ્

પઞ્ચકૃત્વો વ્રતમિદં કૃતં યેન મહાત્મના ।
અત્યન્ગિષ્ટોમજં પુણ્યં દ્વિગુણં પ્રાપ્નુયાન્નરઃ

માસોપવાષટ્કં યઃ કરોતિ સુસમાહિતઃ ।
જ્યોતિષ્ટો સ્યન્ગ યજ્ઞસ્ય ફલં સો ઽષ્ટગુણં લભેત્

નિરાહારઃ સત્પકૃત્વો નરો માસોપવાસકાન્ ।
અશ્વમેધસ્ય યજ્ઞસ્ય ફલમષ્ટગુણં લભેત્

માસો પાવાસાન્યઃ કુર્યાદષ્ટકૃત્વો મુનીશ્વર ।
નરમેધાખ્યયજ્ઞસ્ય ફલં પઞ્ચગુણં લભેત્

યસ્તુ માસોપવાસાંશ્ચ નવકૃત્વઃ સમાચરેત્ ।
ગોમેધમખજં પુણ્યં લભતે ત્રિગુણં નરઃ

દશકૃત્વસ્તુ યઃ કુર્યાત્પરાકં મુનિસત્તમ ।
સ બ્રહ્મમેધયજ્ઞસ્ય ત્રિગુણં ફલમશ્નુતે

એકાદશ પરાકાંશ્ચ યઃ કુર્યાત્સંયતેન્દ્રિયઃ ।
સ યાતિ હરિસારુપ્યં સર્વભોગસમન્વિતમ્

ત્રયોદશ પરાકાંશ્ચ યઃ કુર્યાત્પ્રયતો નરઃ ।
સ યાતિ પરમાનન્દં યત્ર ગત્વા ન શોચતિ

માસોપવાસનિરતા ગઙ્ગાસ્નાનપરાયણાઃ ।
ધમમાગપ્રવક્તારો મુક્તા એવ ન સશંયઃ

અવીરાભિર્યતિભિર્બ્રહ્યચારિભિઃ ।
માસોપવાસઃ કર્ત્તવ્યો વનસ્થૈશ્ચ વિશેષતઃ

નારી વા પુરુષો વાપિ વ્રતમેતત્સુદુર્લભમ્ ।
કૃત્વા મોક્ષમવાન્પોતિ યોગિનામપિ દુર્લભમ્

ગૃહસ્થો વાનપ્રસ્થો વા વ્રતી વા ભિક્ષુરેવ વા ।
મૂર્ખો વા પણ્ડિતો વાપિ શ્રુત્વૈતન્મોક્ષભાગ્ભવેત્

ઇદં પુણ્યં વ્રતાખ્યાનં નારાયણ પરાયણઃ ।
શૃણુયાદ્વાચયેદ્વાપિ સર્વપાપૈઃ પ્રમુચ્યતે