નારદ પુરાણ · અધ્યાય 1.21

ઇતિ શ્રબૃહન્નારદીયપરાણે પૂર્વભાગે પ્રથમપાદે સુમતિભૂપકથાવર્ણનં નામ વિંશઽધ્યાયઃ
સનક ઉવાચ
અન્યદ્વૂતં પ્રવક્ષ્યામિ શૃણુ નારદ તત્ત્વતઃ ।
દુર્લભં સર્વલોકેષુ વિખ્યાતં હરિપઞ્ચકમ્

નારીણાં ચ નરાણાં ચ સર્વદુઃખનિવારણમ્ ।
ધર્મકામાર્થમોક્ષાણાં નિદાનં મુનિસત્તમ

સર્વાભીષ્ટપ્રદં ચૈવ સર્વવ્રતફલપ્રદમ્ ।
માર્ગશીર્ષે સિતે પક્ષે દશમ્યાં નિયતેન્દ્રિયઃ

કુર્યાત્સ્નાનાદિકં કર્મ દન્તધાવનપૂર્વકમ ।
કૃત્વા દેવાર્ચનં સમ્યક્તથા પઞ્ચ મહાધ્વરાન્

એકાશી ચ ભવેત્તસ્મિન્ દિને નિયમમાસ્થિતાઃ ।
તતઃ પ્રાતઃ સમુત્થાય હ્યેકાદશ્યાં મુનીશ્વરઃ

સ્નાનં કૃત્વા યથાચારં હરિં ચૈવાર્યદૃહે ।
સ્નાપયેદ્દેવદેવેશં પઞ્ચામૃતવિધાનતઃ

અર્ચયેત્પરયા ભક્ત્યા ગન્ધપુષ્પાદિભિઃ ઋમાત્ ।
ધૂપૈર્દીપેશ્ચ નૈવૈદ્યૈસ્તામ્બૂલૈશ્ચ પ્રદક્ષિણૈઃ

સંપૂજ્ય દેવદેવેશમિમં મન્ત્રમુદીરયેત્ ।.
નમસ્તે ઘજ્ઞાનરુપાય જ્ઞાનદાય નમો ઽસ્તુતે

નમસ્તે સ્રવપરુપાય સર્વસિદ્ધિપ્રદાયિને ।
એવં પ્રણમ્ય દેવેશં વાસુદેવં જનાર્જનમ્

વક્ષ્યમાણેન મન્ત્રેણ હ્યુપવાસં સમર્પયેત્ ।
પઞ્ચરાત્રં નિરાહારો હ્યદ્યપ્રભૃતિ કેશવ

ત્વદજ્ઞયા જગત્સ્વામિન્મમાભીષ્ટપ્રદો ભવ ।
એવં સમપ્ય દેવસ્ય ઉપવાસં જિતેન્દ્રિયઃ

રાત્રૌ જાગરણં કુર્યાદેકાદશ્યામથો દ્વિજ ।
દ્વાદશ્યાં ચ ત્રયોદશ્યાં ચતુર્દશ્યાં જિતેન્દ્રિયઃ

પૌર્ણનમાસ્યાં ચ કર્ત્તવ્યમેવં વિષ્ણ્વર્ચનં મુને ।
એકાદશ્યાં પૌર્ણમાસ્યાં કર્ત્તવ્યં જાગરં તથા

પઞ્ચામૃતાદિપૂજા તુ સામાન્યા દિનપઞ્ચસુ ।
ક્ષીરેણ સ્નાપયેદ્વિષ્ણું પૌર્ણમાસ્યાં તુ શક્તિતઃ ।
તિલહોમશ્ચ કર્ત્તવ્યસ્તિલદાનં તથૈવ ચ

તતઃ ષષ્ટે દિને પ્રાત્પે નિર્વત્યં સ્વાશ્રમક્રિયામ્ ।
સંપ્રાશ્ય પઞ્ચગવ્યં ચ પૂજયેદ્વિધિબદ્ધરિમ્

બ્રાહ્મણાન્ભોજયેત્પશ્ચાદ્વિભવે સત્યવારિતમ્ ।
તતઃ સ્વબન્ધુભિઃ સાર્દ્ધં સ્વયં ભુઞ્જીત વાગ્યતઃ

એવં પૌપાદિમાસેષુ કાર્ત્તિકાન્તેષુ નારદ ।
શુક્લપક્ષે વ્રતં કુર્યાત્પૂર્વમિવવિધિના નરઃ

એવં સંવત્સરં કાર્યં વ્રતં પાપપ્રણાશનમ્ ।
પુનઃ પ્રાત્પે માર્ગશીર્ષે કુર્યાદુદ્યપનં વ્રતી

દ્વિજ ।
એકાદશ્યાં નિરાહારો ભવેત્પૂર્વમિવ દ્વિજ ।
દ્વાદશ્યાં પઞ્ચગવ્યં ચ પ્રાશયેત્સુસમાહિતઃ

ગન્ધપુષ્પા દિભિઃ સમ્યગ્દેવદેવં જનાર્દનમ્ ।
અભ્યર્ચ્યોપાયનં દદ્યાદ્રૂહ્યણાય જિતેન્દ્રિયઃ

પાયસં મધુસંમિશ્રં ઘૃતયુક્તં ફલાન્વિતમ્ ।
સુગન્ધજ લસંયુક્તં પૂર્ણકુમ્ભં સદક્ષિણમ્

વસ્ત્રેણાચ્છાદિતં કુમ્ભં પઞ્ચરન્તસમન્વિતમ્ ।
દદ્યાદધ્યાત્મવિદુષે બ્રાહ્મણાય મુનીશ્વર

સર્વાત્મન્ સર્વભૂતેશ સર્વવ્યાપિન્સનાતન ।
પરમાન્નપ્રદાનેન સુપ્રીતો ભવ માધવ

અનેન પાયસં દત્ત્વા બ્રાહ્મણાન્ભોજયેત્તતઃ ।
શક્તિતો બન્ધુભિઃ સાર્દ્ધં સ્વયં ભુઞ્જીત વાગ્યતઃ

વ્રતમેતત્તુ યઃ કુર્યાદ્ધરિપઞ્ચકસંજ્ઞિતમ્ ।
ન તસ્ય પુનરાવૃત્તિર્બ્રહ્મલોકાત્કદાચન

વ્રતમેતત્પ્રકર્ત્તવ્ય મિચ્છદ્ભિર્મોક્ષમુત્તમ્ ।
સમસ્તપાપકાન્તારદાવાનલસમં દ્વિજ

ગવાં કોટિસહસ્રાણિ દત્ત્વા યત્ફલમાપ્નુયાત્ ।
તત્ફલં લભ્યતે પુમ્ભિરેતસ્મા દુપવાસતઃ

યસ્ત્વેતચ્છૃણુયાદ્ભક્ત્યા નારાયણપરાયણઃ ।
સ મુચ્યતે મહાઘોરૈઃ તાપકાનાં ચ કોટિભિઃ