નારદ પુરાણ · અધ્યાય 1.115

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણે પૂર્વભાગે બૃહદુપાખ્યાને ચતુર્થપાદે દ્વાદશમાસસ્થપઞ્ચમીવ્રતનિરૂપણં નામ ચતુર્દશાધિકશતતમો ઽધ્યાયઃ
સનાતન ઉવાચ
શૃણુ વિપ્ર પ્રવક્ષ્યામિ ષષ્ઠ્યાશ્ચૈવ વ્રતાનિ તે ।
યાનિ સમ્યગ્વિધાયાત્ર લભઘેત્સર્વાન્મનોરથાન્

ચૈત્રમાસે શુક્લષષ્ઠ્યાં કુમારવ્રતમુત્તમમ્ ।
તત્રેષ્ટ્વા ષણ્મુખં દેવં નાનાપૂજા વિધાનતઃ

પુત્રં સર્વગુણોપેતં પ્રાપ્નુયાચ્ચિરજીવિનમ્ ।
વૈશાખશુક્લષષ્ઠ્યાં ચ પૂજયિત્વા ચ કાર્તિકમ્

લભતે માતૃજં સૌખ્યં નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
જ્યેષ્ઠમાસે શુક્લષષ્ઠ્યાં વિધિનેષ્ટ્વા દિવાકરમ્

લભતે વાઞ્છિતાન્કામાંસ્તત્પ્રસાદાન્ન સંશયઃ ।
આષાઢશુક્લષષ્ઠ્યાં વૈ સ્કન્દવ્રતમનુત્તમમ્

ઉપોષ્ય પૂજયિત્વૈનં શિવોમાપ્રિયમાત્મજમ્ ।
લભતે ઽભીપ્સિતાન્કામાન્પુત્રપૌત્રાદિસંતતીઃ

શ્રાવણે શુક્લષષ્ઠ્યાં તુ શરજન્માનમર્ચયેત્ ।
ઉપચારૈઃ ષોડશભિર્ભક્ત્યા પરમયાન્વિતઃ

લભતે ઽભીપ્સિતાનર્થાન્ષણ્મુખસ્ય પ્રસાદતઃ ।
ભાદ્રમાસે કૃષ્ણષષ્ટ્યાં લલિતાવ્રતમુચ્યતે

પ્રાતઃ સ્નાત્વા વિધાનેન નારી શુક્લામ્બરાવૃતા ।
શુક્તમાલ્યયધરા વાપિ નદ્યાઃ સંગમવાલુકામ્

ગૃહીત્વા વંશપાત્રે તુ ધૃત્વા પિણ્ડાકૃતિં ચ તામ્ ।
પઞ્ચધા લલિતાં તત્ર ધ્યાયેદ્વનવિલાસિનીમ્

પઙ્કજં કરવીરં ચ નેપાલીં માલતીં તથા ।
નીલોત્પલં કેતકીં ચ સંગૃહ્ય તગરં તથા

એકૈકાષ્ટશતં ગ્રાહ્યમષ્ટાવિંશતિરેવ ચ ।
અક્ષતાઃ કલિકા ગૃહ્ય તાભિર્દેવીં પ્રપૂજયેત્

પ્રાર્થયેદગ્રતઃ સ્થિત્વા દેવીં તાં ગિરિશપ્રિયામ્ ।
ગઙ્ગાદ્વારે કુશાવર્ત્તે વિલ્વકે નીલપર્વતે

સ્નાત્વા કનખલે દેવિ હરરિં લબ્ધવતી પતિમ્ ।
લલિતે સુભગં દેવિ સુખસૌભાગ્યદાયિનિ

અનતં દહિ સૌભાગ્યેમહ્યં તુભ્યં નમો ઽનમનઃ ।
મન્ત્રેણાનેન કુસુમૈશ્વંપકસ્ય સુશોભનૈઃ

અભ્યર્ચ્ય વિધિવત્તસ્યા નવૈદ્યં પુરતો ન્યસેત્ ।
ત્રપુષૈરપિ કૂષ્માણ્ડૈર્નાલિકેરૈઃ સુદાડિમૈઃ

બીજપૂરૈઃ સુતુડીરૈઃ કારવલ્લૈઃ સચિર્ભટૈઃ ।
ફલૈસ્તત્કાલસંભૂતૈઃ કૃત્વા શોભાં તદગ્રતઃ

વિરૂઢધાન્યાઙ્કુરકૈઃ સુદીપાવલિભિસ્તથા ।
સાદ્ધૈ સર્ગણકૈધૂપઃ સૌહાલકકરઞ્જકૈઃ

ગુડપુષ્પૈઃ કર્ણવેષ્ટડૈર્મોદકૈરુપમોદકૈઃ ।
બહુપ્રકારૈર્નૈવેદ્યૈર્યથા વિભવસારતઃ

એવમભ્યર્ચ્ય વિધિવદ્રાત્રૌ જાગરણોત્સવમ્ ।
ગીતવાદ્યનટૈર્નૃત્યૈઃ પ્રોક્ષણીયૈરનેકધા

સખીભિઃ સહિતા સાધ્વી તાં રાત્રિં પ્રસભં નયેત્ ।
ન ચ સંમીલયેન્નેત્રે નારીયામચતુષ્ટયમ્

દુર્ભગા દુષ્કૃતા વન્ધ્યા નેત્રસંમીલનાદ્ભવેત્ ।
એવં જાગરણં કૃત્વા સપ્તમ્યાં સરિતં નયેત્

ગન્ધપુષ્પૈસ્તથાભ્યર્ચ્ય ગીતવાદ્યપુરઃસરૈઃ ।
તચ્ચ દદ્યાદ્દ્વિજેન્દ્રાય નૈવેદ્યાદિ દ્વિજોત્તમ

સ્નાત્વા ગૃહં સમાગત્ય હુત્વા વૈશ્વાનરં તતઃ ।
દેવાન્પિતૄન્મનુષ્યાંશ્ચ પૂજયિત્વા સુવાસિનીઃ

કન્યકાશ્ચૈવ સંભોજ્ય બ્રાહ્મણાન્દશ પઞ્ચ ચ ।
ભક્ષ્યભોજ્યૈર્બહુવિધૈર્દત્વા દાનાનિ ભૂરિશઃ

લલિતા મે ઽસ્તુ સુપ્રીતા ઇત્યુક્ત્વા તાન્વિસર્જયેત્ ।
યઃ કશ્ચિદાચરેદેતદ્વ્રતં સૌભાગ્યદં પરમ્

નરો વા યદિ વા નારી તસ્ય પુણ્યફલં શૃણુ ।
યદ્વ્રતૈશ્ચ તપોભિશ્ચ દાનૈર્વા નિયમૈરપિ

તદેતેનેહ લભ્યેત કિં બહૂક્તેન નારદ ।
મૃતેરનન્તરં પ્રાપ્ય શિવલોકં સનાતનમ્

મોદતે લલિતાદેવ્યા શૈવે વૈ સખિવચ્ચિરમ્ ।
નભસ્યે માસિ યા શુક્લા ષષ્ઠી સા ચન્દનાહ્વયા

તસ્યાં દેવીં સમભ્યર્ચ્ય લભતે તત્સલોકતામ્ ।
રોહિણી પાતભૌમૈસ્તુ સંયુતા કપિલા ભવેત્

તસ્યાં રવિં સમભ્યર્ચ્ય વ્રતી નિયમતત્પરઃ ।
લભતે વાઞ્છિતાન્કામાન્ભાસ્કરસ્ય પ્રસાદતઃ

અન્નદાનં જપો હોમં પિતૃદેવર્ષિતર્પણમ્ ।
સર્વમેવાક્ષયં જ્ઞેયં કૃતં દેવર્ષિસત્તમ

કપિલાં ધેનુમભ્યર્ચ્ય વસ્ત્રમાલ્યાનુલે પનૈઃ ।
પ્રદદ્યાદ્વેદવિદુષે દ્વાદશાત્મપ્રતુષ્ટયે

અથેષુશુક્લષષ્ઠ્યાં તુ પૂજ્યા કાત્યાયની દ્વિજ ।
ગન્ધાદ્યૈર્મઙ્ગલદ્રવ્યૈર્નૈવેદ્યૈર્વિવિધૈસ્તથા

તતઃ ક્ષમાપ્ય દેવેશીં પ્રણિપત્ય વિસર્જયેત્ ।
પૂજ્યાત્ર સૈકતી મૂર્તિર્યદ્વા દ્વિજસતી મુદા

વસ્ત્રાલઙ્કરણૈર્ભવ્યૈઃ કાત્યાયિન્યાઃ પ્રતુષ્ટયે ।
કન્યા વરં પ્રાપ્નુયાચ્ચ વાઞ્ચિતં પુત્રમઙ્ગના

કાત્યાયિનીપ્રસાદાદ્વૈ નાત્ર કાર્યા વિચારણા ।
કાર્તિકે શુક્લષષ્ઠ્યાં તુ ષણ્મુખેન મહાત્મના

દેવસેના મહાભાગા લબ્ધા સર્વુસુરાર્પિતા ।
અતસ્તસ્યાં સુરશ્રેષ્ઠાં દેવસેનાં ચ ષણ્મુખમ્

સંપૂજ્ય નિખિલૈરેવ ઉપચારૈર્મનોહરૈઃ ।
પ્રાપ્નુયાદતુલાં સિદ્ધિં મનોભીષ્ટાં દ્વિજોત્તમ

અત્રૈવ વહ્નિપૂજોક્તાં તાં ચ સમ્પક્સમાચરેત્ ।
વિવિધદ્રવ્યહોમૈશ્ચ વહ્નિપૂજાપુરઃ સરમ્

માર્ગશીર્ષે શક્લષષ્ઠ્યાં નિહતસ્તારકાસુરઃ ।
સ્કન્દેન સત્કૃતિઃ પ્રાપ્તા બ્રહમાદ્યૈઃ પરિકલ્પિતા

તતો ઽસ્યાં પૂજયેત્સ્કન્દં ગન્ધપુષ્પાક્ષતૈઃ ફલૈઃ ।
વસ્ત્રૈરાભૂષણશ્ચાપિ નૈવેદ્યૈર્વિવિધૈસ્તથા

રવિવારેણ સંયુક્તા તથા શતભિષાન્વિતા ।
યદિ ચેત્સા સમુદ્દિષ્ટા ચંપાહ્વા મુનિસત્તમ

તસ્યાં વિશ્વેશ્વરો દેવો દ્રષ્ટવ્યઃ પાપનાશનઃ ।
પૂજનીયો વેદનીયઃ સ્મર્તવ્યઃ સૌખ્યમિચ્છતા

સ્નાનદાનાદિકં ચાત્ર સર્વમક્ષય્યમુચ્યતે ।
પૌષમાસે શુક્લષષ્ઠ્યાં દેવો દિનપતિર્દ્વિજ

વિષ્ણુરૂપી જગત્ત્રાતા પ્રદુર્ભૂતાઃ સનાતનઃ

સ તસ્માત્પૂજનીયો ઽસ્યાં દ્રવ્યૈર્ગન્ધપુરસ્કૃતૈઃ ।
નૈવેદ્યૈર્વસ્ત્ત્રભૂષાદ્યૈઃ સર્વસૌખ્યમભીપ્સુભિઃ

માઘમાસે સિતા ષષ્ઠી વરુણાહ્વા સ્મૃતા તુ સા ।
તસ્યાં વરુણમભ્યર્ચ્યેદ્વિષ્ણુરૂપં સનાતનમ્

રક્તૈર્ગન્ધાંશુકૈઃ પુષ્પૈર્નૈવેદ્યૈર્ધૂપદીપકૈઃ ।
એવમભ્યર્ચ્ય વિધિવદ્યદ્યચ્ચાભિલષેન્નરઃ

તત્તચ્ચ ફલતો લબ્ધ્વા મોદતે તત્પ્રસાદતઃ ।
ફઆલ્ગુને શુક્લષષ્ઠ્યાં તુ દેવં પશુપતિં દ્વિજ

મૃન્મયં વિધિના કૃત્ત્વા પૂજયેદુપચારકૈઃ ।
સંસ્નાપ્ય શતરુદ્રેણ પૃથક્પઞ્ચામૃતૈર્જલૈઃ

ગન્ધૈરાલિપ્ય સુશ્વેતૈરક્ષતૈઃ શ્વેતપુષ્પકૈઃ ।
બિલ્વપત્રૈશ્ચ ધત્તૂરકુસુમૈશ્ચ ફલૈસ્તથા

સમ્પૂજ્ય નાનાનૈવેદ્યૈર્નીરાજ્ય વિધિવત્તતઃ ।
ક્ષમાપ્ય પ્રણિપત્યૈનં કૈલાસાય વિસર્જયેત્

એવં કૃત શિવાર્ચસ્તુ નરો નાર્યથવા મુને ।
ઇહ ભુક્ત્વા વરાન્ભોગાનન્તે શિવગતિં લભેત્