નારદ પુરાણ · અધ્યાય 1.107

ઇતિ શ્રીબૃહન્નારદીયપુરાણે પૂર્વભાગે બૃહદુપાખ્યાને ચતુર્થપાદે કૂર્મપરાણાનુક્રમણીકથનં નામ ષડુત્તરશતતમો ઽધ્યાયઃ
બ્રહ્મોવાચ
અથ માત્સ્યં પુરાણં તે પ્રવક્ષ્યે દ્વિજસત્તમ ।
યત્રોક્તં સપ્તકલ્પાનાં વૃત્તં સંક્ષિપ્ય ભૂતલે

વ્યાસેન વેદવિદુષા નારસિંહોપવર્ણને ।
ઉપક્રમ્ય તદુદ્દિષ્ટં ચતુર્દ્દશસહસ્રકમ્

મનુમત્સ્યસુસંવાદો બ્રહ્માણ્ડકથનં તતઃ ।
બ્રહ્મદેવાસુરોત્પત્તિર્મારુતોત્પત્તિરેવ ચ

મદનદ્વાદશી તદ્વલ્લોકપાલાભિપૂજનમ્ ।
મન્વન્તરસમુદ્દેશો વૈશ્યરાજ્યાભિવર્ણનમ્

સૂર્યવૈવસ્વતોત્પત્તિર્બુધસંગમનં તથા ।
પિતૃવંશાનુકથનં શ્રદ્ધાકાલસ્તથૈવ ચ

પિતૃતીર્થપ્રચારશ્ચ સોમોત્પત્તિસ્તથૈવ ચ ।
કીર્તનં સોમવંશસ્ય યયાતિચરિતં તથા

પિતૃવંશાનુકથનં સૃષ્ટવંશાનુકીર્તનમ્ ।
ભૃગુશાપસ્તથા વિષ્ણોર્દશધા જન્મને ક્ષિતૌ

કીર્ત્તનં પૂરુવંશસ્ય વંશો હૌતાશનઃ પરમ્ ।
ક્રિયાયોગસ્તતઃ પશ્ચાત્પુરાણપરિકીર્તનમ્

વ્રતં નક્ષત્રપુરુષં માર્તણ્ડશયનં તથા ।
કૃષ્ણાષ્ટમીવ્રતં તદ્વદ્રોહિણીચન્દ્રસંજ્ઞિતમ્

તડાગવિધિ માહાત્મ્યં પાદપોત્સર્ગ એવ ચ ।
સૌભાગ્યશયનં તદ્વદગસ્ત્યવ્રતમેવ ચ

તથાનન્તતૃતીયાયા રસકલ્યાણિનીવ્રતમ્ ।
તથૈવાનં દકર્યાશ્ચ વ્રતં સારસ્વતં પુનઃ

ઉપરાગાભિષેકશ્ચ સપ્તમીશનં તથા ।
ભીમાખ્યા દ્વાદશી તદ્વદનઙ્ગશયનં તથા

અશૂન્યશયનં તદ્વત્તથૈવાઙ્ગારકવ્રતમ્ ।
સપ્તમીસપ્તકં તદ્વદ્વિશોકદ્વાદશીવ્રતમ્

મેરુપ્રદાનં દશધા ગ્રહશાન્તિસ્તથૈવ ચ ।
ગ્રહસ્વરૂપકથનં તથા શિવચતુર્દશી

તથા સર્વફલત્યાગઃ સૂર્યવારવ્રતં તથા ।
સંક્રાન્તિસ્નપનં તદ્વદ્વિભૂતિદ્વાદશીવ્રતમ્

ષષ્ટીવ્રતાનાં માહાત્મ્યં તથા સ્નાનવિધિકમઃ ।
પ્રયાગસ્ય તુ માહાત્મ્યં દ્વીપલોકાનુવર્ણનમ્

તથાન્તરિક્ષચારશ્ચ ધ્રુવમાહાત્મ્યમેવ ચ ।
ભવનાનિ સુરેદ્રાણાં ત્રિપુરોદ્યોતનં તથા

પિતૃપ્રવરમાહાત્મ્યં મન્વન્તરવિનિર્ણયઃ ।
ચતુર્યુગસ્ય સંભૂતિર્યુગધર્મનિરૂપણમ્

વજ્રાઙ્ગસ્ય તુ સંભૂતિ સ્તારકોત્પત્તિરેવ ચ ।
તારકાસુરમાહાત્મ્યં બ્રહ્મદેવાનુકીર્તનમ્

પાર્વતીસંભવસ્તદ્વત્તથા શિવતપોવનમ્ ।
અનઙ્ગદેહદાહશ્ચ રતિશોકસ્તથૈવ ચ

ગૌરીતપોવનં તદ્વચ્છિવેનાથ પ્રસાદનમ્ ।
પાર્વતીઋષિસંવાદસ્તથૈરોદ્વાહમઙ્ગલમ્

કુમારસંભવસ્તદ્વત્કુમારવિજયસ્તથા ।
તારકસ્ય વધો ઘોરો નરસિંહોપવર્ણનમ્

પદ્મોદ્ભવવિસર્ગસ્તુ તથૈવાન્ધકઘાતનમ્ ।
વારાણસ્યાસ્તુ માહાત્મ્યં નર્મદાયાસ્તથૈવ ચ

પ્રવરાનુક્રમસ્તદ્વત્પિતૃગાથાનુકીર્તનમ્ ।
તથોભયમુખીદાનં દાનં કૃષ્ણાજિનસ્ય ચ

તતઃ સાવિત્ર્યુપાખ્યાનં રાજધર્માસ્તથૈવ ચ ।
વિવિધોત્પાતકથનં ગ્રહણાન્તસ્તથૈવ ચ

યાત્રાનિમિત્તકથનં સ્વપ્નમઙ્ગલકીર્તને ।
વામનસ્ય તુ માહાત્મ્યં વારાહસ્ય તતઃ પરમ્

સમુદ્રમથનં તદ્વત્કાલકૂટાભિશાન્તનમ્ ।
દેવાસુરવિમર્દશ્ચ વાસ્તુવિદ્યા તથૈવ ચ

પ્રતિમાલક્ષણં તદ્વદ્દેવતાયતનં તથા ।
પ્રાસાદલક્ષણં તદ્વન્મણ્ડપાન ચ લક્ષણમ્

ભવિષ્યરાજ્ઞામુદ્દેશો મહાદાનાનુકીર્તનમ્ ।
કલ્પાનુકીર્તનં તદ્વત્પુરાણે ઽસ્મિન્પ્રકીર્તિતમ્

પવિત્રમેતત્કલ્યાણમાયુઃ કીર્તિવિવર્દ્ધનમ્ ।
યઃ પઠેચ્છૃણુયાદ્વાપિ સ યાતિ ભવનં હરેઃ

લિખિત્વૈતત્તુ યો દદ્યાદ્ધેમમત્સ્યગવાન્વિતમ્ ।
વિપ્રાયાભ્યર્ચ્ય વિષુવે સ યાતિ પરમં પદમ્