નૈષધીયચરિતમ્‌ · અધ્યાય p7

અથાધિગન્તું નિષધેશ્વરં સા પ્રસાદનામાદ્રિયતામરાણામ્ ।
યતઃ સુરાણાં સુરભિર્નૃણાં તુ સા વેધસાસૃજ્યત કામધેનુઃ

પ્રદક્ષિણપ્રક્રમણાલવાલવિલેપધૂપાચરણામ્બુસેકૈઃ ।
ઇષ્ટં ચ મૃષ્ટં ચ ફલં સુવાના દેવા હિ કલ્પદ્રુમકાનનં નઃ

શ્રદ્ધામયીભૂય સુપર્વણસ્તાન્નનામ નામગ્રહણાગ્રકં સા ।
સુરેષુ હિ શ્રદ્દધતાં નમસ્ય સર્વાઋથસિદ્ધ્યઙ્ગમિથઃ સમસ્યા

યત્તાન્નિજે સા હૃદિ ભાવનાયા બલેન સાક્ષાદકૃતાખિલસ્થાન્ ।
અભૂદભીષ્ટપ્રતિભૂઃ સ તસ્યા વરં હિ દૃષ્ટા દદતે પરં તે

સભાજનં તત્ર સસર્જ તેષાં સભાજને પશ્યતિ વિસ્મિતે સા ।
આમુદ્યતે યત્સુમનોભિરેવં ફલસ્ય સિદ્ધૌ સુમનોભિરેવ

વૈશદ્યહૃદ્યૈર્મ્રદિમાભિરામૈરામોદિભિસ્તાનથ જાતિજાતૈઃ ।
આનર્ચ ગીત્યન્વિતષટ્પદૈઃ સા સ્તવપ્રસૂનસ્તબકૈર્નવીનૈઃ

હૃત્પદ્મસદ્મન્યધિવાસ્ય બુદ્ધ્યા દધ્યાવથૈતાનિયમેકતાના ।
સુપર્વણાં હિ સ્ફુટભાવના યા સા પૂર્વરૂપં ફલભાવનાયાઃ

ભક્ત્યા તયૈવ પ્રસસાદ તસ્યાસ્તુષ્ટં સ્વયં દેવચતુષ્ટયં તતઃ ।
સ્વેનાનલસ્ય સ્ફુટતાં યિયાસોઃ ફૂત્કૃત્યપેક્ષા કિયતી ખલુ સ્યાત્

પ્રસાદમાસાદ્ય સુરૈઃ કૃતં સા સસ્માર સારસ્વતસૂક્તિસૃષ્ટેઃ ।
દેવા હિ નાન્યદ્વિતરન્તિ કિંતુ પ્રસદ્ય તે સાધુધિયં દદન્તે

શેષં નલં પ્રત્યમરેણ ગાથા યા યા સમર્થા ખલુ યેન યેન ।
તાં તાં તદન્યેન સહાલગન્તીં તદા વિશેષં પ્રતિસંદધે સા

એકૈકવૃત્તેઃ પ્રતિલોકપાલં પતિવ્રતાત્વં જગૃહુર્દિશાં યાઃ ।
વેદ સ્મ ગાથા મિલિતાસ્તદાસાવાશા ઇવૈકસ્ય નલસ્ય વશ્યાઃ

યા પાશિનૈવાશનિપાણિનૈવ ગાથા યમેનૈવ સમાગ્નિનૈવ ।
તામેવ મેને મિલિતાં નલસ્ય સૈષા વિશેષાય તદા નલસ્ય

નિશ્ચિત્ય શેષં તમસૌ નરેશં પ્રમોદમેદસ્વિતરાન્તરાભૂત્ ।
દેવ્યા ગિરાં ભાવિતભઙ્ગિરાખ્યચ્ચિત્તેન ચિન્તાર્ણવયાદસેયમ્

સા ભઙ્ગિરસ્યાઃ ખલુ વાચિ કાપિ યદ્ભારતી મૂર્તિમતીયમેવ ।
શ્લિષ્ટં નિગદ્યાદૃત વાસવાદીન્વિશિષ્ય મે નૈષધમપ્યવાદીત્

જગ્રન્થ સેયં મદનુગ્રહેણ વચઃસ્રજઃ સ્પષ્ટયિતું ચતસ્રઃ ।
દ્વે તે નલં લક્ષયિતું ક્ષમેતે મમૈવ મોહોઽયમહો મહીયાન્

શ્લિષ્યન્તિ વાચો યદમૂરમુષ્યાઃ કવિત્વશક્તેઃ ખલુ તે વિલાસાઃ ।
ભૂપાલલીલાઃ કિલ લોકપાલાઃ સમાવિશન્તિ વ્યતિભેદિનોઽપિ

ત્યાગં મહેન્દ્રાદિચતુષ્ટસ્ય કિમભ્યનન્દત્ક્રમસૂચિઅસ્ય ।
કિં પ્રેરયામાસ નલે ચ તન્માં સા સૂક્તિરસ્યા મમ કઃ પ્રમોહઃ

પરસ્ય દારાન્ખલુ મન્યમાનૈરસ્પૃશ્યમાનામમરૈર્ધરિત્રીમ્ ।
ભક્ત્યૈવ ભર્તુશ્ચરણૌ દધાનાં નલસ્ય તત્કાલમપશ્યદેષા

સુરેષુ નાપશ્યદવૈક્ષતાક્ષ્ણોર્નિમેષમુર્વીભૃતિ સંમુખી સા ।
ઇહ ત્વમાગત્ય નલે મિલેતિ સંજ્ઞાનદાનાદિવ ભાષમાણમ્

નાબુદ્ધ બાલા વિબુધેષુ તેષુ ક્ષોદં ક્ષિતેરૈક્ષત નૈષધે તુ ।
પત્યે સૃજન્ત્યાઃ પરિરમ્ભમુર્વ્યાઃ સંભૂતસંભેદમસંશયં સા

સ્વેદઃ સ્વદેહસ્ય વિયોગતાપં નિર્વાપયિષ્યન્નિવ સંસિસૃક્ષોઃ ।
હીરાઙ્કુરશ્ચારુણિ હેમનીવ નલે તયાલોકિ ન દૈવતેષુ

સુરેષુ માલામમલામપશ્યન્નલે તુ બાલા મલિનીભવન્તીમ્ ।
ઇમાં કિમાસાદ્ય નલોઽદ્ય મૃદ્વીં શ્રદ્ધાસ્યતે મામિતિ ચિન્તયેવ

શ્રિયં ભજન્તાં કિયદસ્ય દેવાશ્છાયા નલસ્યાસ્તિ તથાપિ નૈષામ્ ।
ઇતીરયન્તીવ તયા નિરૈક્ષિ સા નૈષધે ન ત્રિદશેષુ તેષુ

ચિહ્નૈરમીભિર્નલસંવિદસ્યાઃ સંવાદમાપ પ્રથમોપજાતા ।
સા લક્ષણવ્યક્તિભિરેવ દેવપ્રસાદમાસાદિતમપ્યબોધિ

નલે નિધાતું વરણસ્રજં તાં સ્મરઃ સ્મ રામાં ત્વરયત્યથૈનામ્ ।
અપત્રપા તાં નિષિષેધ તેન દ્વયાનુરોધં તુલિતં દધૌ સા

સ્રજા સમાલિઙ્ગયિતું પ્રિયં સા રસાદધત્તૈવ બહુપ્રયત્નમ્ ।
સ્તમ્ભત્રપાભ્યામભવત્તદીયે સ્પન્દસ્તુ મન્દોઽપિ ન પાણિપદ્મે

તસ્યા હૃદિ વ્રીડમનોભવાભ્યાં દોલાવિલાસં સમવાપ્યમાને ।
સ્થિતં ધૃતૈણાઙ્કકુલાતપત્રે શૃઙ્ગારમાલિઙ્ગદધીશ્વરશ્રીઃ

કરઃ સ્રજા સજ્જતરસ્તદીયઃ પ્રિયોન્મુખઃ સન્વિરરામ ભૂયઃ ।
પ્રિયાનનસ્યાર્ધપથં યયૌ ચ પ્રત્યાયયૌ ચાતિચલઃ કટાક્ષઃ

તસ્યાઃ પ્રિયં ચિત્તમુપેતમેવ પ્રભૂબભૂવાક્ષિ ન તુ પ્રયાતુમ્ ।
સત્યઃ કૃતઃ સ્પષ્ટમભૂત્તદાનીં તયાક્ષ્ણિ લજ્જેતિ જનપ્રવાદઃ

કથં કથંચિન્નિષધેશ્બરસ્ય કૃત્વાસ્યપદ્મં દરવીક્ષિતશ્રિ ।
વાગ્દેવતાયા વદનેન્દુબિમ્બં ત્રપાવતી સાકૃત સામિદૃષ્ટમ્

અજાનતીવેદમવોચદેનામાકૂતમસ્યાસ્તદવેત્ય દેવી ।
ભાવસ્ત્રપોર્મિપ્રતિસીરયા તે ન દીયતે લક્ષયિતું મમાપિ

દેવ્યાઃ શ્રુતૌ નેતિ નલાર્ધનામ્નિ ગૃહીત એવ ત્રપયા નિપીતા ।
અથાઙ્ગુલીરઙ્ગુલિભિર્મૃશન્તી દૂરં સા નમયાંચકાર

કરે વિધૃત્યેશ્વરયા ગિરાં સા પાન્થા પથીન્દ્રસ્ય કૃતા વિહસ્ય ।
વામેતિ નામૈવ બભાજ સાર્ધં પુરન્ધ્રિસાધારણસંવિભાગમ્

વિહસ્ય હસ્તેઽથ વિકૃષ્ય દેવી નેતું પ્રયાતાઽભિ મહેન્દ્રમેતામ્ ।
ભ્રમાદિયં દત્તમિવાહિદેહે તતશ્ચમત્કૃત્ય કરં ચકર્ષ

ભૈમીં નિરીક્ષ્યાભિમુખીં મઘોનઃ સ્વારાજ્યલક્ષ્મીરભૃતાભ્યસૂયામ્ ।
દૃષ્ટ્વા તતસ્તત્પરિહારિણીં તાં વ્રીડં બિડૌજઃપ્રવણાભ્યપાદિ

ત્વત્તઃ શ્રુતં નેતિ નલે મયાતઃ પરં વદસ્વેત્યુદિતાથ દેવ્યા ।
હીમન્મથદ્વૈરથરઙ્ગભૂમી ભૈમી દૃશા ભાષિતનૈષધાભૂત્

હસત્સુ ભૈમીં દિવિષત્સુ પાણૌ પાણિમ્ પ્રણીયાપ્સરસાં રસાત્સા ।
આલિઙ્ગ્ય નીત્વાકૃત પાન્થદુર્ગાં ભૂપાલદિક્પાલકુલાધ્વમધ્યમ્

આદેશિતામપ્યવલોક્ય મન્દં મન્દં નલસ્યૈવ દિશા ચલન્તીમ્ ।
ભૂયઃ સુરાનર્ધપથાદથાસૌ તાનેવ તાં નેતુમના નુનોદ

મુખાબ્જમાવર્તનલોલનાલં કૃત્વાલિહૂંહૂંરવલક્ષ્યલક્ષ્યમ્ ।
ભીમોદ્ભવા તાં નુનુદેઽઙ્કપાલીં દેવ્યા નવોઢેવ દૃઢાં વિવોઢુઃ

દેવી કથંચિત્ખલુ તામદેવદ્રીચીં ભવન્તીં સ્મિતસિક્તસૃક્કા ।
આહ સ્મ માં પ્રત્યપિ તે પુનઃ કા શઙ્કા શશાઙ્કાદધિકાષ્યબિમ્બે

એષામકૃત્વા ચરણપ્રણામમેષામનુજ્ઞામનવાપ્ય સમ્યક્ ।
સુપર્વવૈરે તવ વૈરસેનિં વરીતુમીહા કથમૌચિતીયમ્

ઇતીરિતે વિશ્વસિતાં પુનસ્તામાદાય પાણૌ દિવિષત્સુ દેવી ।
કૃત્વા પ્રણમ્રાં વદતિ સ્મ સા તાન્ ભક્તેયમર્હત્યધુનાનુકમ્પામ્

યુષ્માન્વૃણીતે ન બહૂન્સતીયં શેષાવમાનાચ્ચ ભવત્સુ નૈકમ્ ।
તદ્વઃ સમેતાન્નૃપમેનમંશાન્વરીતુમન્વિષ્યતિ લોકપાલાઃ

ભૈમ્યા સ્રજઃસઞ્જનયા પથિ પ્રાક્સ્વયંવરં સંજનયાંબભૂવ ।
સંભોગમાલિઙ્ગનયાસ્ય વેધાઃ શેષં તુ કં હન્તુમિયદ્યતધ્વે

વર્ણાશ્રમાચારપથાત્પ્રજાભિઃ સ્વાભિઃ સહૈવાસ્ખલતે નલાય ।
પ્રસેદુષો વેદૃશવૃત્તભઙ્ગ્યા દિત્સૈવ કીર્તેર્ભુવમાનયદ્વઃ

ઇતિ શ્રુતેઽસ્યા વચસૈવ હાસ્યાત્કૃત્વા સલાસ્યાધરમાસ્યબિમ્બમ્ ।
ભ્રૂવિભ્રમાકૂતકૃતાભ્યનુજ્ઞેષ્વેતેષુ તાં સાથ નલાય નિન્યે

મન્દાક્ષનિસ્પન્દતનોર્મનોભૂદુષ્પ્રેરમપ્યાનયતિ સ્મ તસ્યાઃ ।
મધૂકમાલામધુરં કરં સા કણ્ઠોપકણ્ઠં વસુધાસુધાંશોઃ

અથાભિલિખ્યેવ સમર્પ્યમાણાં રાજિં નિજસ્વીકરણાક્ષરાણામ્ ।
દૂર્વાઙ્કુરાઢ્યાં નલકણ્ઠનાલે વધૂર્મધૂકસ્રજમુત્સસર્જ

તાં દૂર્વયા શ્યામલયાતિવેલં શૃઙ્ગારભાષંનિભયા સુશોભામ્ ।
માલાં પ્રસૂનાયુધપાશભાસં કણ્ઠેન ભૂભૃદ્બિભરાંબભૂવ

દૂર્વાગ્રજાગ્રત્પુલકાવલિં તાં નલાઙ્ગમઙ્ગાદ્ભૃશમુલ્લસન્તીમ્ ।
માનેન મન્યે નમિતાનના સા સાસૂયમાલોકત પુષ્પમાલામ્

કાપિ પ્રમોદાસ્ફુટનિર્જિહાનવર્ણેવ યા મઙ્ગલગીતિરાસામ્ ।
સૈવાનનેભ્યઃ પુરસુન્દરીણામુચ્ચૈરુલૂલુધ્વનિરુચ્ચચાર

સા નિર્મલે તસ્ય મધૂકમાલા હૃદિ સ્થિતા ચ પ્રતિબિમ્બિતા ચ ।
કિયત્યમગ્ના કિયતી ચ મગ્ના પુષ્પેષુબાણાલિરિવ વ્યલોકિ

રોમાણિ સર્વાણ્યપિ બાલભાવાદ્વરશ્રિયં વીક્ષિતુમુત્સુકાનિ ।
તસ્યાસ્તદા કણ્ટકિતાઙ્ગયષ્ટેરુદ્ગ્રીવિકાદાનમિવાન્વભૂવન્

રોમાઙ્કુરૈર્દન્તુરિતાખિલાઙ્ગી રમ્યાધરા સા સુતરાં વિરેજે ।
શરવ્યદણ્ડૈઃ શ્રિતમણ્ડનશ્રીઃ સ્મારી શરોપાસનવેદિકેવ

ચેષ્ટા વ્યનેશન્નિખિલાસ્તદાસ્યાઃ સ્મરેષુવાતૈરિવ તા વિધૂતાઃ ।
અભ્યર્થ્ય નીતાઃ કલિના મુહૂર્તં લાભાય તસ્ય બહુ ચેષ્ટિતું વા

તન્ન્યસ્તમાલ્યસ્પૃશિ યન્નલસ્ય સ્વેદં કરે પઞ્ચશરશ્ચકાર ।
ભવિષ્યદુદ્વાહમહોત્સવસ્ય હસ્તોદકં તજ્જનયાંબભૂવ

તૂલેન તસ્યાસ્તુલના મૃદોસ્તત્કમ્પ્રાઽસ્તુ સા મન્મથબાણવાતૈઃ ।
ચિત્રીયિતં તત્તુ નલો યદુચ્ચૈરભૂત્સ ભૂભૃત્પૃથુવેપથુસ્તૈઃ

દૃશોરપિ ન્યસ્તમિવાસ્ત રાજ્ઞાં રાગાદ્દૃગમ્બુપ્રતિબિમ્બિમાલ્યમ્ ।
નૃપસ્ય તત્પીતવતોરિવાક્ષ્ણોઃ પ્રાલમ્બ્યમાલમ્બનયુક્તમન્તઃ

સ્તમ્ભસ્તથાલમ્ભિતમાં નલેન ભૈમીકરસ્પર્શમુદઃ પ્રસાદઃ ।
કંદર્પલક્ષ્યીકરણાર્પિતસ્ય સ્તમ્ભસ્ય દમ્ભં સ ચિરં યથાપત્

ઉત્સૃજ્ય સામ્રાજ્યમિવાથ ભિક્ષાં તારુણ્યમુલ્લઙ્ઘ્ય જરામિવારાત્ ।
તં ચારુમાકારમુપેક્ષ્ય યાન્તં નિજાં તનૂમાદદિરે દિગીશાઃ

માયાનલત્વં ત્યજતો નિલીનૈઃ પૂર્વૈરહંપૂર્વિકયા મઘોનઃ ।
ભીમોદ્ભવાસાત્ત્વિકભાવશોભા દિદૃક્ષયેવાવિરભાવિ નેત્રૈઃ

ગોત્રાનુકૂલત્વભવે વિવાહે તત્પ્રાતિકૂલ્યાદિવ ગોત્રશત્રુઃ ।
પુરશ્ચકાર પ્રવરં વરં યમાયન્સખાયં દદૃશે તયા સઃ

સ્વકામસંમોહમહાન્ધકારનિર્વાપમિચ્છન્નિવ દીપિકાભિઃ ।
ઉદ્ગત્વરીભિશ્છુરિતં વિતેને નિજં વપુર્વાયુસખઃ શિખાભિઃ

પત્યૌ વૃતે ભીમજયા ન વહ્નાવહ્ના સ્વમહ્નાય નિજુહ્નુવે યઃ ।
જનાદપત્રપ્ય સ હા સહાયસ્તસ્ય પ્રકાશોઽભવદપ્રકાશઃ

સદણ્ડમાલક્તકનેત્રચણ્ડં તમઃકિરં કાયમધત્ત કાલઃ ।
તત્કાલમન્તઃકરણં નૃપાણામધ્યાસિતું કોપ ઇવોપનમ્રઃ

દૃગ્ગોચરોઽભૂદથ ચિત્રગુપ્તઃ કાયસ્થ ઉચ્ચૈર્ગુણ એતદીયઃ ।
ઊર્ધ્વં તુ પત્ત્રસ્ય મષીદ એકો મષેર્દદઞ્ચોપરિ પત્ત્રમન્યઃ

તસ્યાં મનોબન્ધવિમોચનસ્ય કૃતસ્ય તત્કાલમિવ પ્રચેતાઃ ।
પાશં દધાનઃ કરબદ્ધવાસં વિભુર્બભાવાપ્યમવાપ્ય દેહમ્

સહદ્વિતીયઃ સ્ત્રિયમભ્યુપેયાદેવં સ દુર્બુધ્ય નયોપદેશમ્ ।
અન્યાં સભાર્યઃ કથમૃચ્છતીતિ જલાધિપોઽભૂદસહાય એવ

દેવ્યાપિ દિવ્યાઽનુ તનુઃ પ્રકાશીકૃતા મુદશ્ચક્રભૃતઃ સૃજન્તી ।
અનિહ્નુતૈસ્તામવધાર્ય ચિહ્નૈસ્તદ્વાચિ બાલા શિથિલાદ્ભુતાભૂત્

વિલોકકે નાયકમેલકેઽસ્મિન્રૂપાન્યતાકૌતુકદર્શિભિસ્તૈઃ ।
બાધા બતેન્દ્રાદિભિરિન્દ્રજાલવિદ્યાવિદાં વૃત્તિવધાદ્વ્યધાયિ

વિલોક્ય તાવાપ્તદુરાપકામૌ પરસ્પરપ્રેમરસાભિરામૌ ।
અથ પ્રભુઃ પ્રીતમના બભાષે જામ્બૂનદોર્વીધરસાર્વભૌમઃ

વૈદર્ભિ દત્તસ્તવ તાવદેષ વરો દુરાપઃ પૃથિવીશ એવ ।
દૂત્યં તુ યત્ત્વં કૃતવાનમાયં નલ પ્રસાદસ્ત્વયિ તન્મમાયમ્

પ્રત્યક્ષલક્ષ્યામવલમ્બ્ય મૂર્તિં હુતાનિ યજ્ઞેષુ તવોપભોક્ષ્યે ।
સંશેરતેઽસ્માભિરવીક્ષ્ય ભુક્તં મખં હિ મન્ત્રાધિકદેવભાવે

ભવાનપિ ત્વદ્દયિતાપિ શેષે સાયુજ્યમાસાદયતં શિવાભ્યામ્ ।
પ્રેત્યાસ્મિ કીદૃગ્ભવિતેતિ ચિન્તા સંતાપમન્તસ્તનુતે હિ જન્તોઃ

તવોપવારાણસિ નામચિહ્નં વાસાય પારેસિ પુરં પુરાસ્તિ ।
નિર્વાતુમિચ્છોરપિ તત્ર ભૈમીસંભોગસંકોચભિયાધિકાશિ

ધૂમાવલિશ્મશ્રુ તતઃ સુપર્વા મુખં મખાસ્વાદવિદાં તમૂચે ।
કામં મદીક્ષામયકામધેનોઃ પયાયતામભ્યુદયસ્ત્વદીયઃ

યા દાહપાકૌપયિકી તનુર્મે ભૂયાત્ત્વદિચ્છાવશવર્તિની સા ।
તયા પરાભૂતતનોરનઙ્ગાત્તસ્યાઃ પ્રભુઃ સન્નધિકસ્ત્વમેધિ

અસ્તુ ત્વયા સાધિતમન્નમીનરસાદિ પીયૂષરસાતિશાયિ ।
યદ્ભૂપ વિદ્મસ્તવ સૂપકારક્રિયાસુ કૌતૂહલશાલિ શીલમ્

વૈવસ્વતોઽપિ સ્વત એવ દેવસ્તુષ્ટસ્તમાચષ્ટ ધરાધિરાજમ્ ।
વરપ્રદાનાય તવાવદાનૈશ્ચિરં મદીયા રસનોદ્ધુરેયમ્

સર્વાણિ શસ્ત્રાણિ તવાઙ્ગચક્રૈરાવિર્ભવન્તુ ત્વયિ શત્રુજૈત્રે ।
અવાપ્યમસ્માદધિકં ન કિંચિજ્જાગર્તિ વીરવ્રતદીક્ષિતાનામ્

કૃચ્છ્રં ગતસ્યાપિ દશાવિપાકં ધર્માન્ન ચેતઃ સ્ખલતુ ત્વદીયમ્ ।
અમુઞ્ચતઃ પુણ્યમનન્યભક્તેઃ સ્વહસ્તવાસ્તવ્ય ઇવ ત્રિવર્ગઃ

સ્મિતાઞ્ચિતાં વાચમવોચદેનં પ્રસન્નચેતા નૃપતિં પ્રચેતાઃ ।
પ્રદાય ભૈમીમધુના વરૌ તુ દદામિ તદ્યૌતકકૌતુકેન

યત્રાભિલાષસ્તવ તત્ર દેશે નન્વસ્તુ ધન્વન્યપિ તૂર્ણમર્ણઃ ।
આપો વહન્તીહ હિ લોકયાત્રાં યથા ન ભૂતાનિ તથાઽપરાણિ

પ્રસારિતાપઃ શુચિભાનુનાસ્તુ મરુઃ સમુદ્રત્વમપિ પ્રપદ્ય ।
ભવન્મનસ્કારલવોદ્ગમેન ક્રમેલકાનાં નિલયઃ પુરેવ

અમ્લાનિરામોદભરશ્ચ દિવ્યઃ પુષ્પેષુ ભૂયાદ્ભવદઙ્ગસઙ્ગાત્ ।
દૃષ્ટં પ્રસૂનોપમયા મયાન્યન્ન ધર્મશર્મોભયકર્મઠં યત્

વાગ્દેવતાપિ સ્મિતપૂર્વમુર્વીસુપર્વરાજં રભસાદ્બભાષે ।
ત્વત્પ્રેયસીસંમદમાચરન્ત્યા મત્કિં ન કિંચિદ્ગ્રહણોચિતં તે

અર્થો વિનૈવાઋથનયોપસીદન્નાલ્પોઽપિ ધીરૈરવધીરણીયઃ ।
માન્યેન મન્યે વિધિના વિતીર્ણઃ સ પ્રીતિદાયો બહુ મન્તુમર્હઃ

અવામાવામાર્ધે સકલમુભયાકારઘટનાદ્દ્વિધાભૂતં રૂપં ભગવદભિધેયં ભવતિ યત્ ।
તદન્તર્મન્ત્રં મે સ્મરહરમયં સેન્દુમમલં નિરાકારં શશ્વજ્જપ નરપતે સિધ્યતુ સતે

સર્વાઙ્ગીણરસામૃતસ્તિમિતયા વાચા સ વાચસ્પતિઃ સ સ્વર્ગીયમૃગીદૃશામપિ વશીકારાય મારાયતે ।
યસ્મૈ યઃ સ્પૃહયત્યનેન સ તદેવાપ્નોતિ ઇં ભૂયસા યેનાયં હૃદયે સ્થિતઃ સુકૃતિના અમ્ન્મન્ત્રચિન્તામણિઃ

પુષ્પૈરભ્યર્ચ્ય ગન્ધાદિભિરપિ સુભગૈશ્ચારુહંસેન માં ચેન્નિર્યાન્તીં મન્ત્રમૂર્તિં જપતિ મયિ મતિં ન્યસ્ય મય્યેવ ભક્તઃ ।
તત્પ્રાપ્તે વત્સરાન્તે શિરસિ કરમસૌ યસ્ય કસ્યાપિ ધત્તે સોઽપિ શ્લોકાનકાણ્ડે રચયતિ રુચિરાન્કૌતુકં દૃશ્યમસ્યાઃ

ગુણાનામાસ્થાનીં નૃપતિલકનારીતિ વિદિતાં રસસ્ફીતામન્તસ્તવ ચ તવ વૃત્તે ચ કવિતુઃ ।
ભવિત્રી વૈદર્ભીમધિકમધિકણ્ઠં રચયિતું પરીરમ્ભક્રીડાચરણશરણામન્વહમહમ્

ભવદ્વૃત્તસ્તોતુર્મદુપહિતકણ્ઠસ્ય કવિતુર્મુખાત્પુણ્યૈઃ શ્લોકૈસ્ત્વયિ ઘનમુદેયં જનમુદે ।
તતઃ પુણ્યશ્લોકઃ ક્ષિતિભુવનલોકસ્ય ભવિતા ભવાનાખ્યાતઃ સન્કલિકલુષહારી હરિરિવ

દેવી ચ તે ચ જગદુર્જગદુત્તમાઙ્ગરત્નાય તે કથય કં વિતરામ કામમ્ ।
કિંચિત્ત્વયા નહિ પતિવ્રતયા દુરાપં ભસ્માસ્તુ યસ્તવ બત વ્રતલોપમિચ્છુઃ

કૂટકાયમપહાય નો વપુર્બિભ્રતસ્ત્વમસિ વીક્ષ્ય વિસ્મિતા ।
આપ્તુમાકૃતિમતો મનીષિતાં વિદ્યયા હૃદિ તવાપ્યુદીયતામ્

ઇત્થં વિતીર્ય વરમમ્બરમાશ્રયત્સુ તેષુ ક્ષણાદુદલસદ્વિપુલઃ પ્રણાદઃ ।
ઉત્તિષ્ઠતાં પરિજનાલપનૈર્નૃપાણાં સ્વર્વાસિવૃન્દહતદુન્દુભિનાદસાન્દ્રઃ

ન દોષં વિદ્વેષાદપિ નિરવકાશં ગુણમયે વરેણ પ્રાપ્તાસ્ત્રે ન સમરસમારમ્બસદૃશમ્ ।
જગુઃ પુણ્યશ્લોકં પ્રતિનૃપતયઃ કિંતુ વિદધુઃ સ્વનિશ્વાસૈર્ભૈમીહૃદયમુદયન્નિર્ભરદયમ્

ભૂભૃદ્ભિર્લમ્ભિતાઽસૌ કરુણરસનદીમૂર્તિમદ્દેવતાત્વં તાતેનાભ્યર્થ્યયોગ્યાઃસપદિનિજસખીર્દાપયામાસતેભ્યઃ ।
વૈદર્ભ્યાસ્તેઽપ્યલાભાત્કૃતગમનમનઃપ્રાણવાઞ્છાં વિજઘ્નુઃ સખ્યઃ સંશિક્ષ્ય વિદ્યાઃ સતતધૃતવયસ્યાનુકારાભિરાભિઃ

અહહ સહ મઘોના શ્રીપ્રતિષ્ઠાસમાને નિલયમભિ નલેઽથ સ્વં પ્રતિષ્ઠાસમાને ।
અપતદમરભર્તુર્મૂર્તિબદ્ધેવ કીર્તિર્ગલદલિમધુબાષ્પા પુષ્પવૃષ્ટિર્નભસ્તઃ

સ્વસ્યામરૈર્નૃપતિમંશમમું ત્યજદ્ભિરંશચ્છિદાકદનમેવ તદાધ્યગામિ ।
ઉત્કા સ્મ પશ્યતિ નિવૃત્ય નિવૃત્ય યાન્તી વાગ્દેવતપિ નિજવિભ્રમધામ ભૈમીમ્

સાનન્દંતનુજાવિવાહનમહે ભીમઃ સ ભૂમીપતિર્વૈદર્ભીનિષધેશ્વરૌ નૃપજનાનિષ્ટોક્તિનિર્મૃષ્ટયે ।
સ્વાનિ સ્વાનિ ધરાધિપાશ્ચ શિબિરાણ્યુદ્દિશ્ય યાન્તઃ ક્રમાદેકો દ્વૌ બહબશ્ચકાર સૃજતઃ સ્માતેનિરે મઙ્ગલમ્

શ્રીહર્ષં કવિરાજરાજિમુકુટાલંકારહીરઃ સુતં શ્રીહીરઃ સુષુવે જિતેન્દ્રિયચયં મામલ્લદેવી ચ યમ્ ।
યાતસ્તસ્ય ચતુર્દશઃ શરદિજજ્યોત્સ્નાચ્છસૂક્તેર્મહાકાવ્યે ચારુણિ નૈષધીયચરિતે સર્ગો નિસર્ગોજ્જ્વલઃ