નૈષધીયચરિતમ્‌ · અધ્યાય p21

સુરાઃ સરસ્વદુલ્લોલલીલા જગ્મુર્યથાગતમ્

ભૈમીં પત્યે ભુવસ્તસ્મૈ ચિરં ચિત્તે ધૃતામપિ ।
વિદ્યામિવ વિનીતાય ન વિષેદુઃ પ્રદાય તે

કાન્તિમન્તિ વિમાનાનિ ભેજિરે ભાસુરાઃ સુરાઃ ।
સ્ફટિકાદ્રેસ્તટાનીવ પ્રતિબિમ્બા વિવસ્વતઃ

જવાજ્જાતેન વાતેન બલાકૃષ્ટબલાહકૈઃ ।
શ્વસનાત્સ્વસ્ય શીઘ્રત્વં રથૈરેષામિવાકથિ

કમાદ્દવીયસાં તેષાં તદાનીં સમદૃશ્યત ।
સ્પષ્ટમષ્ટગુણૈશ્વર્યાત્પર્યવસ્યન્નિવાણિમા

તતાન વિદ્યુતા તેષાં રથે પીતપતાકતામ્ ।
લબ્ધકેતુશિખોલ્લેખા લેખા જલમુચઃ ક્વચિત્

પુનઃપુનર્મિલન્તીષુ પથિ પાથોદપઙ્ક્તિષુ ।
નાકનાથરથાલમ્બિ બભૂવાભરણં ધનુઃ

જલે જલદજાલાનાં વજ્રિતજ્રાનુબિમ્બનૈઃ ।
જાને તત્કાલજૈસ્તેષાં જાતાશનિસનાથતા

સ્ફુટં સાવર્ણિવંશ્યાનાં કુલચ્છત્રં મહીભુજામ્ ।
ચક્રે દણ્ડભૃતશ્ચુમ્બન્દણ્ડશ્ચણ્ડરુચિં ક્વચિત્

નલભીમભુવોઃ પ્રેમ્ણિ વિસ્મિતાયા દધૌ દિવઃ ।
પાશિપાશઃ શિરઃકમ્પસ્રસ્તભૂષશ્રવઃશ્રિયમ્

પવનસ્કન્ધમારુહ્ય નૃત્યત્તરકરઃ શિખી ।
અનેન પ્રાપિ ભૈમીતિ ભ્રમં ચક્રે નભઃસદામ્

તત્કર્ણૌ ભારતી દૂનૌ વિરહાદ્ભીમજાગિરામ્ ।
અધ્વનિ ધ્વનિભિર્વૈણિરનુકલ્પૈર્વ્યનોદયત્

અથાયાન્તમવૈક્ષન્ત તે જનૌઘમસિત્વિષમ્ ।
તેષાં પ્રત્યુદ્ગમપ્રીત્યા મિલદ્વ્યોમેવ મૂર્તિમત્

અદ્રાક્ષુરાજિહાનં તે સ્મરમગ્રેસરં સુરાઃ ।
અક્ષાવિનયશિક્ષાર્થં કલિનેવ પુરસ્કૃતમ્

અગમ્યાર્થં તૃણપ્રાણાઃ પૃષ્ઠસ્થીકૃતભીહ્રિયઃ ।
શમ્ભલીભુક્તસર્વસ્વા જના યત્પારિપાર્શ્વિકાઃ

બિભર્તિ લોકજિદ્ભાવં બુદ્ધસ્ય સ્પર્ધયેવ યઃ ।
યસ્યેશતુલયેવાત્ર કર્તૃત્વમશરીરિણઃ

ઈશ્વરસ્ય જગત્કૃત્સ્નં સૃષ્ટિમાકુલયન્નિમામ્ ।
અસ્તિ યોઽસ્ત્રીકૃતસ્ત્રીકસ્તસ્ય વૈરં સ્મરન્નિવ

ચક્રે શક્રાદિનેત્રાણાં સ્મરઃ પીતનલશ્રિયામ્ ।
અપિ દૈવતવૈદ્યાભ્યામચિકિત્સ્યમરોચકમ્

યત્તત્ક્ષિપન્તમુત્કમ્પમુત્થાયુકમથારુણમ્ ।
બુબુધુર્વિબુધાઃ ક્રોધમાક્રોશાક્રોશઘોષણમ્

યમુપાસન્ત દન્તૌષ્ઠક્ષતાસૃક્શિષ્યચક્ષુષઃ ।
ભ્રુકુટીફણિનીનાદનિભનિશ્વાસફૂત્કૃતઃ

દુર્ગં કામાશુગેનાપિ દુર્લઙ્ઘ્યમવલમ્બ્ય યઃ ।
દુર્વાસોહૃદયં લોકાન્સેન્દ્રાનપિ દિધક્ષતિ

વૈરાગ્યં યઃ કરોત્યુચ્ચૈ રઞ્જનં જનયન્નપિ ।
સૂતે સર્વેન્દ્રિયાચ્છાદિ પ્રજ્વલન્નપિ યસ્તમઃ

પઞ્ચેષુવિજયાશક્તૌ ભવસ્ય ક્રુધ્યતો જયાત્ ।
યેનાન્યવિગૃહીતારિજયકાલનયઃ શ્રિતઃ । ૧૭.૨૩ ॥
હસ્તૌ વિસ્તારયન્નિભ્યે બિભ્યદર્ધપથસ્થવાક્ ।
સૂચયન્કાકુમાકૂતૈર્લોભસ્તત્ર વ્યલોકિ તૈઃ

દૈન્યસ્તૈન્યમયા નિત્યમત્યાહારામયાવિનઃ ।
ભુઞ્જાનજનસાકૂતપશ્યા યસ્યાનુજીવિનઃ

ધનિદાનામ્બુવૃષ્ટેર્યઃ પાત્રપાણાવવગ્રહઃ ।
સ્વાન્દાસાનિવ હા નિઃસ્વાદ્વિક્રીણીતેઽર્થવત્સુ યઃ

એકદ્વિકરણે હેતૂ મહાપાતકપઞ્ચકે ।
ન તૃણે મન્યતે કોપકામૌ યઃ પઞ્ચ કારયન્

યઃ સર્વેન્દ્રિયસદ્માપિ જિહ્વાં બહ્વવલમ્બતે ।
તસ્યામાચાર્યકં યાઞ્જાબટવે પાટવેઽર્જિતુમ્

પથ્યાં તથ્યામગૃહ્ણન્તમન્ધં બન્ધુપ્રબોધનામ્ ।
શૂન્યમાશ્લિષ્ય નોજ્ઝન્તં મોહમૈક્ષન્ત હન્ત તે

શ્વઃશ્વઃ પ્રાણપ્રયાણેઽપિ ન સ્મરન્તિ સ્મરદ્વિષાઃ ।
મગ્નાઃ કુટુમ્બજમ્બાલે બાલિશા યદુપાસિનઃ

પુંસામલબ્ધનિર્વાણજ્ઞાનદીપમયાત્મનામ્ ।
અન્તર્મ્લાપયતિ વ્યક્તં યઃ કજ્જલવદુજ્જ્વલમ્

બ્રહ્મચારિવનસ્થાયિયતયો ગૃહિણં યથા ।
ત્રયો યમુપજીવન્તિ ક્રોધલોભમનોભવાઃ

જાગ્રતામપિ નિદ્રા યઃ પશ્યતામપિ યોઽન્ધતા ।
શૃઉતે સત્યપિ જાડ્યં યઃ પ્રકાશેઽપિ ચ યસ્તમઃ

કુરુસૈન્યં હરેણેવ પ્રાગલજ્જત નાઋજુનઃ ।
હતં યેન જયન્કામસ્તમોગુણજુષા જગત્

ચિહ્નિતાઃ કતિચિદ્દેવૈઃ પ્રાચઃ પરિચયાદમી ।
અન્યે ન કેચનાચૂડમેનઃ કઞ્ચુકમેચકાઃ

તત્રોદ્ગૂર્ણ ઇવાર્ણોધૌ સૈન્યેઽભ્યર્ણમુપેયુષિ ।
કસ્યાપ્યાકર્ણયામાસુસ્તે વર્ણાન્કર્ણકર્કશાન્

ગ્રાવોન્મજ્જનવદ્યજ્ઞફલેતિ શ્રુતિસત્યતા ।
કા શ્રદ્ધા તત્ર ધીવૃદ્ધાઃ કામાધ્વા યત્ખિલીકૃતઃ

કેનાપિ બોધિસત્ત્વેન જાતં સત્ત્વેન હેતુના ।
યદ્વેદમર્મભેદાય જગદે જગદસ્થિરમ્

અગ્નિહોત્રં ત્રયીતન્ત્રં ત્રિદણ્ડં ભસ્મપુણ્ડ્રકમ્ ।
પ્રજ્ઞાપૌરુષાનિઃસ્વાનાં જીવો જલ્પતિ જીવિકા

શુદ્ધિર્વંશદ્વયીશુદ્ધૌ પિત્રોઃ પિત્રોર્યદેકશઃ ।
તદાનન્તકુલાદોષાદદોષા જાતિરસ્તિ કા

કામિનીવર્ગસંસર્ગૈર્ન કઃ સંક્રાન્તપાતકઃ ।
નાશ્નાતિ સ્નાતિ હા મોહાત્કામક્ષામવ્રતં જગત્

ઈર્ષ્યયા રક્ષતો નારીર્ધિક્કુલસ્થિતિદામ્ભિકાન્ ।
સ્મરાન્ધત્વાવિશેષેઽપિ તથા નરમરક્ષતઃ

પરદારનિવૃત્તિર્યા સોઽયં સ્વયમનાદૃતઃ ।
અહલ્યાકેલિલોલેન દમ્ભો દમ્ભોલિપાણિના

ગુરુતલ્પગતૌ પાપકલ્પનાં ત્યજત દ્વિજાઃ ।
યેષાં વઃ પત્યુરત્યુચ્ચૈર્ગુરુદારગ્રહે ગ્રહઃ

પાપાત્તાપા મુદઃ પુણ્યાત્પરાસોઃ સ્યુરિતિ શ્રુતિઃ ।
વૈપરીત્યં દ્રુતં સાક્ષાત્તદાખ્યાત બલાબલે

સંદેહેઽપ્યન્યદેહાપ્તેર્વિવર્જ્યં વૃજિનં યદિ ।
ત્યજત શ્રોત્રિયાઃ સત્ત્રં હિંસાદૂષણસંશયાત્

યસ્ત્રિવેદીવિદાં વન્દ્યઃ સ વ્યાસોઽપિ જજલ્પ વઃ ।
રામાયા જાતકામાયાઃ પ્રશસ્તા હસ્તધારણા

સુકૃતે વઃ કથં શ્રદ્ધા સુરતે ચ કથં ન સા ।
તત્કર્મ પુરુષઃ કુર્યાદ્યેનાન્તે સુખમેધતે

બાલાત્કુરુત પાપાનિ સન્તુ તાન્યકૃતાનિ વઃ ।
સર્વાન્બલકૃતાન્દોષાનકૃતાન્મનુરબ્રવીત્

સ્વાગમાર્થેઽપિ મા સ્થાસ્મિંસ્તીર્થિકા વિચિકિત્સવઃ ।
તં તમાચરતાનન્દં સ્વચ્છન્દં યં યમિચ્છથ

શ્રુતિસ્મૃત્યર્થબોધેષુ ક્વૈકમત્યં મહાધિયામ્ ।
વ્યાખ્યા બુદ્ધિબલાપેક્ષા સા નોપેક્ષ્ય સુખોન્મુખી

યસ્મિન્નસ્મીતિ ધીર્દેહે તદ્દાહે વઃ કિમેનસા ।
ક્વાપિ તત્કિં ફલં ન સ્યાદાત્મેતિ પરસાક્ષિકે

મૃતઃ સ્મરતિ જન્માનિ મૃતે કર્મફલોર્મયઃ ।
અન્યભુક્તૈર્મૃતે તૃપ્તિરિત્યલં ધૂર્તવાર્તયા

જનેન જનતાસ્મીતિ કાયં નાયં ત્વમિત્યસૌ ।
ત્યાજ્યતે ગ્રાહ્યતે ચાન્યદહો શ્રુત્યાતિધૂર્તયા

એકં સંદિગ્ધયોસ્તાવદ્ભાવિ તત્રેષ્ટજન્મનિ ।
હેતુમાહુઃ સ્વમન્ત્રાદીનસઙ્ગાનન્યથા વિટાઃ

એકસ્ય વિશ્વપાપેન તાપેઽનન્તે નિમજ્જતઃ ।
કઃ શ્રૌતસ્યાત્મનો ભીરો ભારઃ સ્યાદ્દુરિતેન તે

કિં તે વૃન્તહૃતાત્પુષ્પાત્તન્માત્રે હિ ફલત્યદઃ ।
ન્યસ્ય તન્મૂર્ધ્ન્યનન્યસ્ય ન્યાસ્યમેવાશ્મનો યદિ

તૃણાનીવ ઘૃણાવાદાન્વિધૂનય વધૂરનુ ।
તવાપિ તાદૃશસ્યૈવ કા ચિરં જનવઞ્ચના

કુરુધ્વં કામદેવાજ્ઞાં બ્રહ્માદ્યૈરપ્યલઙ્ઘિતામ્ ।
વેદોઽપિ દેવકીયાજ્ઞા તત્રાજ્ઞાઃ કાધિકાર્હણા

પ્રલાપમપિ વેદસ્ય ભાગં મન્યધ્વ એવ ચેત્ ।
કેનાભગ્યેન દુઃખાન્ન વિધીનપિ તથેચ્છથ

શ્રુતિં શ્રદ્ધત્થ વિક્ષિપ્તાઃ પ્રક્ષિપ્તાં બ્રૂથ ચ સ્વયમ્ ।
મીમાંસામાંસલપ્રજ્ઞાસ્તાં યૂપદ્વિપદાપિનીમ્

કો હિ વેદાસ્ત્યમુષ્મિન્વા લોક ઇત્યાહ યા શ્રુતિઃ ।
તત્પ્રામાણ્યાદમું લોકં લોકઃ પ્રત્યેતુ વા કથમ્

ધર્માધર્મૌ મનુર્જલ્પન્નશક્યાર્જનવર્જનૌ ।
વ્યાજાન્મણ્ડલદણ્ડાર્થી શૃઅદધાયિ મુધા બુધૈઃ

વ્યાસસ્યૈવ ગિરા તસ્મિઞ્શ્રદ્ધેત્યદ્ધા સ્થ તાન્ત્રિકાઃ ।
મત્સ્યસ્યાપ્યુપદેશ્યાન્વઃ કો મત્સ્યાનપિ ભાષતામ્

પણ્ડિતઃ પાણ્ડવાનાં સ વ્યાસશ્ચાટુપટુઃ કવિઃ ।
નિનિન્દ તેષુ નિન્દત્સુ સ્તુવત્સુ સ્તુતવાન્ન કિમ્

ન ભ્રાતુઃ કિલ દેવ્યાં સ વ્યાસઃ કામાત્સમાસજત્ ।
દાસીરતસ્તદાસીદ્યન્માત્રા તત્રાપ્યદેશિ કિમ્

દેવૈર્દ્વિજૈઃ કૃતા ગ્રન્થાઃ પન્થા યેષાં તદાદૃતૌ ।
ગાં નતૈઃ કિં ન તૈર્વ્યક્તં તતોઽપ્યાત્માધરીકૃતઃ

સાધુકામુકતામુક્તા શાન્તસ્વાન્તૈર્મખોન્મુખૈઃ ।
સારઙ્ગલોચનાસારાં દિવં પ્રેત્યાપિ લિપ્સુભિઃ

કઃ શમઃ ક્રિયતાં પ્રાજ્ઞાઃ પ્રિયાપ્રીતૌ પરિશ્રમઃ ।
ભસ્મીભૂતસ્ય ભૂતસ્ય પુનરાગમનં કુતઃ

ઉભયી પ્રકૃતિઃ કામે સજ્જેદિતિ મુનેર્મનઃ ।
અપવર્ગે તૃતીયેતિ ભણતઃ પાણિનેરપિ

બિભ્રત્યુપરિયાનાય જના જનિતમજ્જનાઃ ।
વિગ્રહાયાગ્રતઃ પશ્ચાદ્ગત્વરોરભ્રવિભ્રમમ્

એનસાનેન તિર્યક્સ્યાદિત્યાદિઃ કા બિભીષિકા ।
રાજિલોઽપિ હિ રાજેવ સ્વૈઃ સુખી સુખહેતુભિઃ

હતાશ્ચેદ્દિવિ દીવ્યન્તિ દૈત્યા દૈત્યારિણા રણે ।
તત્રાપિ તેન યુધ્યન્તાં હતા અપિ તથૈવ તે

સ્વં ચ બ્રહ્મ ચ સંસારે મુક્તૌ તુ બ્રહ્મ કેવલમ્ ।
ઇતિ સ્વોચ્છિત્તિમુક્ત્યુક્તિવૈદગ્ધી વેદવાદિનામ્

મુક્તયે યઃ શિલાત્વાય શાસ્ત્રમૂચે સચેતસામ્ ।
ગોતમં તમવેક્ષ્યૈવ યથા વિત્થ તથૈવ સઃ

દારા હરિહરાદીનાં તન્મગ્નમનસો ભૃશમ્ ।
કિં ન મુક્તાઃકુતઃ સન્તિ કારાગારે મનોભુવઃ

દેવશ્ચેદસ્તિ સર્વજ્ઞઃ કરુણાભાગવન્ધ્યવાક્ ।
તત્કિં વાગ્વ્યયમાત્રાન્નઃ કૃતાર્થયતિ નાઋથિનઃ

ભવિનાં ભાવયન્દુઃખં સ્વકર્મજમપીશ્વરઃ ।
સ્યાદકારણવૈરી નઃ કારણાદપરે પરે

તર્કાપ્રતિષ્ઠયા સામ્યાદન્યોન્યસ્ય વ્યતિઘ્નતામ્ ।
નાપ્રામાણ્યં મતાનાં સ્યાત્કેષાં સત્પ્રતિપક્ષવત્

અક્રોધં શિક્ષયન્ત્યન્યૈઃ ક્રોધના યે તપોધનાઃ ।
નિર્ધનાસ્તે ધનાયૈવ ધાતુવાદોપદેશિનઃ

કિં વિત્તં દત્ત તુષ્ટેયમદાતરિ હરિપ્રિયા ।
દત્ત્વા સર્વં ધનં મુગ્ધો બન્ધનં લબ્ધવાન્બલિઃ

દોગ્ધા દ્રોગ્ધા ચ સર્વોઽયં ધનિનશ્ચેતસા જનઃ ।
વિસૃજ્ય લોભસંક્ષોભમેકદ્વા યદ્યુદાસતે

દૈન્યસ્યાયુષ્યમસ્તૈન્યમભક્ષ્યં કુક્ષિવઞ્ચના ।
સ્વાચ્છન્દ્યમૃચ્છતાનન્દકન્દલીકન્દમેકકમ્

ઇત્થમાકર્ણ્ય દુર્વર્ણં શક્રઃ સક્રોધતાં દધે ।
અવોચદુચ્ચૈઃ કસ્કોયં ધર્મમર્માણિ કૃન્તતિ

લોકત્રયીં ત્રયીનેત્રાં વજ્રવીર્યસ્ફુરત્કરે ।
ક ઇત્થં ભાષતે પાકશાસને મયિ શાસતિ

વર્ણાસંકીર્ણતાયાં વા જાત્યલોપોઽન્યથાપિ વા ।
બ્રહ્મહાદેઃ પરીક્ષાસુ ભઙ્ગમઙ્ગ પ્રમાણય

બ્રાહ્મણ્યાદિપ્રસિદ્ધાયા ગન્તા યન્નેક્ષતે જયમ્ ।
તદ્વિશુદ્ધિમશેષસ્ય વર્ણવંશસ્ય શંસતિ

જલાનલપરીક્ષાદૌ સંવાદો વેદવેદિતે ।
ગલહસ્તિતનાસ્તિક્યાં ધિગ્ધિયં કુરુતેઽનતે

સત્યેવ પતિયોગાદૌ ગર્ભાદેરધ્રુવોદયાત્ ।
આક્ષિપ્તં નાસ્તિકાઃ કર્મ ન કિં મર્મ ભિનત્તિ વઃ

યાચતઃ સ્વગયાશ્રાદ્ધં પ્રેતસ્યાવિશ્ય કંચન ।
નાનાદેશજનોપજ્ઞાઃ પ્રત્યેષિ ન કથાઃ કથમ્

નીતાનાં યમદૂતેન નામભ્રાન્તેરુપાગતૌ ।
શ્રદ્ધત્સે સંવદન્તીં ન પરલોકકથાં કથમ્

જજ્વાલ જ્વલનઃ ક્રોધાદાચખ્યૌ ચાક્ષિપન્નમુમ્ ।
કિમાત્થ રે કિમાત્થેદમસ્મદગ્રે નિરર્ગલમ્

મહાપરાકિણઃ શ્રૌતધર્મૈકબલજીવિનઃ ।
ક્ષણાભક્ષણમૂર્ચ્છાલ સ્મરન્વિસ્મયસે ન કિમ્

પુત્રેષ્ટિશ્યેનકારીરીમુખા દૃષ્ટફલા મખાઃ ।
ન વઃ કિં ધર્મસંદેહમન્દેહજયભાનવઃ

દણ્ડતાણ્ડવનૈઃ કુર્વન્સ્ફુલિઙ્ગાલિઙ્ગિતં નભઃ ।
નિર્મમેઽથ ગિરામૂર્મીર્ભિન્નમર્મેવ ધર્મરાટ્

તિષ્ઠ ભોસ્તિષ્ઠ કણ્ઠોષ્ઠં કુણ્ઠયામિ હઠાદયમ્ ।
અપષ્ઠુ પઠતઃ પાઠ્યમધિગોષ્ઠિ શઠસ્ય તે

વેદૈસ્તદ્વેષિભિસ્તદ્વત્સ્થિરં મતશતૈઃ કૃતમ્ ।
પરં કસ્તે પરં વાચા લોકં લોકાયત ત્યજેત્

સમજ્ઞાનાલ્પભૂયિષ્ઠપાન્થવૈમત્યમેત્ય યમ્ ।
લોકે પ્રયાસિ પન્થાનં પરલોકે ન તં કુતઃ

સ્વકન્યામન્યસાત્કર્તું વિશ્વાનુમતિદૃશ્વનઃ ।
લોકે પરત્ર લોકસ્ય કસ્ય ન સ્યાદૃઢં મનઃ

કસ્મિન્નપિ મતે સત્યે હતાઃ સર્વમતત્યજઃ ।
તદ્દૃષ્ટ્યા વ્યર્થતામાત્રમનર્થસ્તુ ન ધર્મજઃ

ક્વાપિ સર્વૈરવૈમત્યાત્પાતિત્યાદન્યથા ક્વચિત્ ।
સ્થાતવ્યં શ્રૌત એવ સ્યાદ્ધર્મે શેષેઽપિ તત્કૃતેઃ

બભાણ વરુણઃ ક્રોધાદરુણઃ કરુણોજ્ઝિતમ્ ।
કિં ન પ્રચણ્ડાત્પાખણ્ડપાશ પાશાદ્બિભેષિ નઃ

માનવાશક્યનિર્માણા કૂર્માદ્યઙ્કબિલા શિલા ।
ન શ્રદ્ધાપયતે મુગ્ધાસ્તીર્થિકાધ્વનિ વઃ કથમ્

શતક્રતૂરુજાદ્યાખ્યાવિખ્યાતિર્નાસ્તિકાઃ કથમ્ ।
શ્રુતિવૃત્તાન્તસંવાદૈર્ન વશ્ચમદચીકરત્

તત્તજ્જનકૃતાવેશાન્ગયાશ્રાદ્ધાદિયાચિનઃ ।
ભૂતાનનુભવન્તોઽપિ કથં શ્રદ્ધત્થ ન શ્રુતીઃ

નામભ્રમાદ્યમં નીતાનથ સ્વતનુમાગતાન્ ।
સંવાદવાદિનો જીવાન્વીક્ષ્ય મા ત્યજત શ્રુતીઃ

સંરમ્ભૈર્જમ્ભજૈત્રાદેસ્તભ્યમાનાદ્બલાદ્વલન્ ।
મૂર્ધબદ્ધાઞ્જલિર્દેવાનથૈવં કશ્ચિદૂચિવાન્

નાપરાધી પરાધીનો જનોઽયં નાકનાયકાઃ ।
કાલસ્યાહં કલેર્બન્દી તચ્ચાટુચટુલાનનઃ

ઇતિ તસ્મિન્વદત્યેવ દેવાઃ સ્યન્દનમન્દિરમ્ ।
કલિમાકલયાંચક્રુર્દ્વાપરં ચાપરં પુરઃ

સંદદર્શોન્નમદ્ગ્રીવઃ શ્રીબહુત્વકૃતાદ્ભુતાન્ ।
તત્તત્પાપપરીતસ્તાન્નાકીયાન્નારકીવ સઃ

ગુરુરીઢાવલીઢઃ પ્રાગભૂન્નમિતમસ્તકઃ ।
સ ત્રિશઙ્કુરિવાક્રાન્તતેજસેવ બિડૌજસઃ

વિમુખાન્દ્રષ્ટુમપ્યેનં જનંગમ ઇવ દ્વિજાન્ ।
એષ મત્તઃ સહેલં તાનુપેત્ય સમભાષત

સ્વસ્તિ વાસ્તોષ્પતે તુભ્યં શિખિન્નસ્તિ ન ખિન્નતા ।
સખે કાલ સુખેનાસિ પાશહસ્ત મુદસ્તવ

સ્વયંવરમહે ભૈમીવરણાય ત્વરામહે ।
તદસ્માનનુમન્યધ્વમધ્વને તત્ર ધાવિને

તેઽવજ્ઞાય તમસ્યોચ્ચૈરહંકારમકારણમ્ ।
ઊચિરેઽતિચિરેણૈનં સ્મિત્વા દૃષ્ટમુખા મિથઃ

પુનર્વક્ષ્યસિ મા મૈવં કથમુદ્વક્ષ્યસે તુ સઃ ।
સૃષ્ટવાન્પરમેષ્ઠી યં નૈષ્ઠિકબ્રહ્મચારિણમ્

દ્રોહિણં દ્રુહિણો વેત્તુ ત્વામાકર્ણ્યાવકીર્ણિનમ્ ।
ત્વજ્જનૈરપિ વા ધાતુઃ સેતુર્લઙ્ઘ્યસ્ત્વયા ન કિમ્

અતિવૃત્તઃ સ વૃત્તાન્તસ્ત્રિજગદ્યુવગર્વનુત્ ।
આગચ્છતામપાદાનં સ સ્વયંવર એવ નઃ

નાગેષુ સાનુરાગેષુ પશ્યત્સુ દિવિષત્સુ ચ ।
ભૂમિપાલં નરં ભૈમી વરં સાઽવવરદ્વરમ્

ભુજગેશાનસદ્વેશાન્વાનરાનિતરાન્નરાન્ ।
અમરાન્પામરાન્ભૈમી નલં વેદ ગુણોજ્જ્વલમ્

ઇતિ શ્રુત્વા સ રોષાન્ધઃ પરમશ્ચરમં યુગમ્ ।
જગન્નાશનિશારુદ્રમુદ્રસ્તાનુક્તવાનદઃ

કયાપિ ક્રીડતુ બ્રહ્મા દિવ્યાઃ સ્ત્રીર્દીવ્યત સ્વયમ્ ।
કલિસ્તુ ચરતુ બ્રહ્મ પ્રૈતુ વાતિપ્રિયાય વઃ

ચર્યેવ કતમેયં વઃ પરસ્મૈ ધર્મદેશિનામ્ ।
સ્વયં તત્કુર્વતાં સર્વં શ્રોતું યદ્બિભિતઃ શ્રુતી

તત્ર સ્વયંવરેઽલમ્ભિ ભુવઃ શ્રીર્નૈષાધેન સા ।
જગતો હ્રીસ્તુ યુષ્માભિર્લાભસ્તુલ્યાભ એવ વઃ

દૂરાન્નઃ પ્રેક્ષ્ય યૌષ્માકી યુક્તેયં વક્ત્રવક્રણા ।
લજ્જયૈવાસમર્થાનાં મુખમાસ્માકમીક્ષિતુમ્

સ્થિતં ભવદ્ભિઃ પશ્યદ્ભિઃ કથં ભોસ્તદસાંપ્રતમ્ ।
નિર્દગ્ધા દુર્વિદગ્ધા કિં સા દૃશા ન જ્વલત્ક્રુધા

મહાવંશાનનાદૃત્ય મહાન્તમભિલાષુકા ।
સ્વીચકાર કથંકારમહો સા તરલં નલમ્

ભવાદૃશૈર્દિશામીશૈર્મૃગ્યમાણાં મૃગેક્ષણામ્ ।
સ્વીકુર્વાણઃ કથં સોઢઃ કૃતરીઢસ્તૃણં નલઃ

દારુણઃ કૂટમાશ્રિત્ય શિખી સાક્ષીભવન્નપિ ।
નાવહત્કિં તદુદ્વાહે કૂટસાક્ષિક્રિયામયમ્

અહો મહઃસહાયાનાં સંભૂતા ભવતામપિ ।
ક્ષમૈવાસ્મૈ કલઙ્કાય દેવસ્યેવામૃતદ્યુતેઃ

સા વવ્રે યં તમુત્સૃજ્ય મહ્યમીર્ષ્યાજુષાઃ સ્થ કિમ્ ।
બ્રૂતાગઃ સદ્મનસ્તસ્માચ્છદ્મનાદ્યાચ્છિનદ્મિ તાન્

યતધ્વં સહકર્તું માં પાઞ્ચાલી પાણ્ડવૈરિવ ।
સાપિ પઞ્ચભિરસ્માભિઃ સંવિભજ્યૈવ ભુજ્યતામ્

અથાપરિવૃઢા સોઢું મૂર્ખતાં મુખરસ્ય તામ્ ।
ચક્રે ગિરા શરાઘાતં ભારતી સારતીવ્રયા

કીર્તિં ભૈમીં વરં ચાસ્મૈ દાતુમેવાગમન્નમી ।
ન લીઢે ધીરવૈદગ્ધીં ધીરગમ્ભીરગાહિની

વાગ્ગ્મિનીં જડજિહ્વસ્તાં પ્રતિવક્તુમશક્તિમાન્ ।
લીલાવહેલિતાં કૃત્વા દેવાનેવાવદત્કલિઃ

પ્રૌઞ્છિ વાઞ્છિતમસ્માભિરપિ તાં પ્રતિ સંપ્રતિ ।
તસ્મિન્નલે ન લેશોઽપિ કારુણ્યસ્યાસ્તિ નઃ પુનઃ

વૃત્તે કર્મણિ કુર્મઃ કિં તદા નાભૂમ તત્ર યત્ ।
કાલોચિતમિદાનીં યઃ શૃણુતાલોચિતં પુનઃ

પ્રતિજ્ઞેયં નલે વિજ્ઞાઃ કલેર્વિજ્ઞાયતાં મમ ।
તેન ભૈમીં ચ ભૂમિં ચ ત્યાજયામિ જયામિ તમ્

નૈષધેન વિરોધં મે ચણ્ડતામણ્ડિતૈજસઃ ।
જગન્તિ હન્ત ગાયન્તુ રવેઃ કૈરવવૈરવત્

દ્વાપરઃ સાધુકારેણ તદ્વિકારમદીદિપત્ ।
પ્રણીય શ્રવણે પાણિમવોચન્નમુચે રિપુઃ

વિસ્મેયમતિરસ્માસુ સાધુ વૈલક્ષ્યમીક્ષસે ।
યદ્દત્તેઽલ્પમનલ્પાય તદ્દત્તે હ્રિયમાત્મનઃ

ફલસીમાં ચતુર્વર્ગં યચ્છતાંશોઽપિ યચ્છતિ ।
નલસ્યાસ્મદુપઘ્ના સા ભક્તિર્ભૂતાવકેશિની

ભવ્યો ન વ્યવસાયસ્તે નલે સાધુમતૌ કલે ।
લોકપાલવિશાલોઽયં નિષાધાનાં સુધાકરઃ

ન પશ્યામઃ કલેસ્તસ્મિન્નવકાશં ક્ષામાભૃતિ ।
નિચિતાખિલધર્મે ચ દ્વાપરસ્યોદયં વયમ્

સા વિનીતઅતમા ભૈમી વ્યર્થાનર્થગ્રહૈરહો ।
કથં ભવદ્વિધૈર્બાધ્યા પ્રમિતિર્વિભ્રમૈરિવ

તં નાસત્યયુગં તાં વા ત્રેતા સ્પર્ધિતુમર્હતિ ।
એકપ્રકાશધર્માણં ન કલિદ્વાપરૌ યુવામ્

કરિષ્યેઽવશ્યમિત્યુક્તિઃ કરિષ્યન્નપિ દુષ્યસિ ।
દૃષ્ટાદૃષ્ટા હિ નાયત્તાઃ કાર્યીયા હેતવસ્તવ

દ્રોહં મોહેન યસ્તસ્મિન્નાચરેદચિરેણ સઃ ।
તત્પાપસંભવં તાપમાપ્નુયાદનયાત્તતઃ

યુગશેષ તવ દ્વેષસ્તસ્મિન્નેષ ન સાંપ્રતમ્ ।
ભવિતા ન હિતાયૈતદ્વૈરં તે વૈરસેનિના

તત્ર યામીત્યસજ્જ્ઞાનં રાજસં સદિહાસ્યતામ્ ।
ઇતિ તર ગતો મા ગા રાજસંસદિ હાસ્યતામ્

ગત્વાન્તરા નલં ભૈમીં નાકસ્માત્ત્વં પ્રવેક્ષ્યસિ ।
ષણ્ણાં ચક્રમસંયુક્તં પઠ્યમાનં ડકારવત્

અપરેઽપિ દિશામીશા વાચમેતાં શચીપતેઃ ।
અન્વમન્યન્ત કિંત્વેનાં નાદત્ત યુગયોર્યુગમ્

કલિં પ્રતિ કલિં દેવા દેવાન્પ્રત્યેકશઃ કલિઃ ।
સોપહાસં સમૈર્વર્ણૈરિત્થં વ્યરરચન્મિથઃ

તવાઽગમનમેવાર્હં વૈરસેનૌ તયા વૃતે ।
ઉદ્વેગેન વિમાનેન કિમનેનાપિ ધાવતા

પુરા યાસિ વરીતું યામગ્ર એવ તયા વૃતે ।
અન્યસ્મિન્ભવતો હાસ્યં વૃત્તમેતત્ત્રપાકરમ્

પત્યૌ તયા વૃતેઽન્યસ્મિન્યદર્થં ગતવાનસિ ।
ભવતઃ કોપરોધસ્તાદક્ષમસ્ય વૃથારુષઃ

યાસિ સ્મરઞ્જયન્કાન્ત્યા યોજનૌઘં મહાર્વતા ।
સમૂઢસ્તં વૃતેઽન્યસ્મિન્કિં ન હીસ્તેઽત્ર પામર

નલં પ્રત્યનપેતાર્તિ તાર્તીયીકતુરીયયોઃ ।
યુગયોર્યુગલં બુદ્ધ્વા દિવિ દેવા ધિયં દધુઃ

દ્વાપરૈકપરીવારઃ કલિર્મત્સરમૂર્ચ્છિતઃ ।
નલનિગ્રાહિણીં યાત્રાં જગ્રાહ ગ્રહિલઃ કિલ

નલેષ્ટાપૂર્તસંપૂર્તેર્દૂરં દુર્ગાનમું પ્રતિ ।
નિષેધન્નિષધાન્ગન્તું વિઘ્નઃ સંજઘટે ઘનઃ

મણ્ડલં નિષાધેન્દ્રસ્ય ચન્દ્રસ્યેવામલં કલિઃ ।
પ્રાપ મ્લાપયિતું પાપઃ સ્વર્ભાનુરિવ સંગ્રહાત્

કિયતાપિ ચ કાલેન કાલઃ કલિરુપેયિવાન્ ।
ભૈમીભર્તુરહંમાની રાજધાનીં મહીભુજઃ

વેદાનુદ્ધરતાં તત્ર મુખાદાકર્ણયન્પદમ્ ।
ન પ્રસારયિતું કાલઃ કલિઃ પદમપારયત્

શ્રુતિપાઠકવક્ત્રેભ્યસ્તત્રાકર્ણયતઃ ક્રમમ્ ।
ક્રમઃ સંકુચિતસ્તસ્ય પુરે દૂરમવર્તત

તાવદ્ગતિર્ધૃતાટોપા પાદયોસ્તેન સંહિતા ।
ન વેદપાઠિકણ્ઠેભ્યો યાવદઅશ્રાવિ સંહિતા

તસ્ય હોમાજ્યગન્ધેન નાસા નાશમિવાગમત્ ।
તથાતત દૃશૌ નાસૌ ક્રતુધૂમકદર્થિતઃ

અતિથીનાં પદામ્ભોભિરિમં પ્રત્યતિપિચ્છિલે ।
અઙ્ગણે ગૃહિણાં તત્ર ખલેનાનેન ચસ્ખલે

પુટપાકમસૌ પ્રાપ ક્રતુશુષ્મમહોષ્મભિઃ ।
તત્પ્રત્યઙ્ગમિવાકર્તિ પૂર્તોર્મિવ્યજનાનિલૈઃ

પિતૄણાં તર્પણે વર્ણૈઃ કીર્ણાદ્વેશ્મનિ વેશ્મનિ ।
કાલાદિવ તિલાત્કાલાદ્દૂરમત્રસદત્ર સઃ

સ્નાતૄણાં તિલકૈર્મેને સ્વમન્તર્દીર્ણમેવ સઃ ।
કૃપાણીભૂય હૃદયં પ્રવિષ્ટૈરિવ તત્ર તૈઃ

પુમાંસં મુમુદે તત્ર વિદન્મિથ્યાવદાવદમ્ ।
સ્ત્રિયં પ્રતિ તથા વીક્ષ્ય તમથ મ્લાનવાનયમ્

યજ્ઞયૂપઘનાં જજ્ઞૌ સ પુરં શઙ્કુસંકુલામ્ ।
જનૈર્ધર્મધનૈઃ કીર્ણાં વ્યાલક્રોડીકૃતાં ચ તામ્

સ પાર્શ્વમશકદ્ગન્તું ન વરાકઃ પરાકિણામ્ ।
માસોપવાસિનાં છાયાલઙ્ઘને ઘનમસ્ખલત્

આવાહિતાં દ્વિજૈસ્તત્ર ગાયત્રીમર્કમણ્ડલાત્ ।
સ સંનિદધતીં પશ્યન્દૃષ્ટનષ્ટોઽભવદ્ભિયા

સ ગૃહે ગૃહિભિઃ પૂર્ણે વને વૈખાનસૈર્ઘને ।
યત્યાધારેઽમરાગારે ક્વાપિ ન સ્થાનમાનશે

ક્વાપિ નાપશ્યદન્વિષ્યન્હિંસામાત્મપ્રિયામસૌ ।
સ્વમિત્ત્રં તત્ર ન પ્રાપ્નોદપિ મૂર્ખમુખે કલિમ્

હિંસાગવીં મખે વીક્ષ્ય રિરંસુર્ધાવતિ સ્મ સઃ ।
સા તુ સૌમ્યવૃષાસક્તા ખરં દૂરાન્નિરાસ તમ્

મૌનેન વ્રતનિષ્ઠાનાં સ્વાક્રોશં મન્યતે સ્મ સઃ ।
વન્દ્યવન્દારુભિર્જજ્ઞૌ સ્વ શિરશ્ચ પદાહતમ્

ઋષીણાં સ બૃસીઃ પાણૌ પશ્યન્નાચામતામપઃ ।
મેને ઘનૈરમી હન્તું શપ્તું મામદ્ભિરુદ્યતાઃ

મૌઞ્જીધૃતો ધૃતાષાઢાનાશશઙ્કે સ વર્ણિનઃ ।
રજ્જ્વામી બન્દ્ધુમાયાન્તિ હન્તું દણ્ડેન માં તતઃ

દૃષ્ટ્વા પુરઃ પુરોડાશમાસીદુત્ત્રાસદુર્મનાઃ ।
મન્વાનઃ ફણિનીસ્તત્ર સ મુમોચાસ્રુ ચ સ્રુચઃ

મુમુદે મદિરાદાનં વિદન્નેષ દ્વિજન્મનઃ ।
દૃષ્ટ્વા સૌત્રામણીમિષ્ટિં તં કુર્વન્તમદૂયત

અપશ્યદ્યાવતો વેદવિદાં બ્રહ્માઞ્જલીનસૌ ।
ઉદડીયન્ત તાવન્તસ્તસ્યાસ્રાઞ્જલયો હૃદઃ

સ્નાતકં ઘાતકં જજ્ઞે જજ્ઞૌ દાન્તં કૃતાન્તવત્ ।
વાચંયમસ્ય દૃષ્ટ્યેવ યમસ્યેવ બિભાય સઃ

સ પાખણ્ડજનાન્વેષી પ્રાપ્નુવન્વેદપણ્ડિતાન્ ।
જલાર્થીવાનલં પ્રાપ્ય પાપસ્તાપાદપાસરત્

તત્ર બ્રહ્મહણં પશ્યન્નતિસંતોષામાનશે ।
નિર્વર્ણ્ય સર્વમેધસ્ય યજ્વાનં જ્વરતિ સ્મ સઃ

યતિહસ્તસ્થિતૈસ્તસ્ય રામ્ભૈરારમ્ભિ તર્જના ।
દુર્જનસ્યાજનિ ક્લિષ્ટિર્ગૃહિણાં વેદયષ્ટિભિઃ

મણ્ડલત્યાગમેવૈચ્છદ્વીક્ષ્ય સ્થણ્ડિલશાયિનઃ ।
પવિત્રાલોકનાદેષ પવિત્રાસમવિન્દત

અપશ્યઞ્જિનમન્વિષ્યન્નજિનં બ્રહ્મચારિણા ।
ક્ષપણાર્થી સદીક્ષસ્ય સ ચાક્ષપણમૈક્ષત

જપતામક્ષમાલાસુ બીજાકર્ષણદર્શનાત્ ।
સ જીવાકૃષ્ટિકષ્ટાનિ વિપરીતદૃગન્વભૂત્

ત્રિસંધ્યં તત્ર વિપ્રાણાં સ પશ્યન્નઘમર્ષણમ્ ।
વરમૈચ્છદ્દૃશોરેવ નિજયોરપકર્ષણમ્

અદ્રાક્ષીત્તત્ર કિંચિન્ન કલિઃ પરિચિતં ક્વચિત્ ।
ભૈમીનલવ્યલીકાણુપ્રશ્નકામઃ પરિભ્રમન્

તપઃ સ્વાધ્યાયયજ્ઞાનામકાણ્ડદ્વિષ્ટતાપસઃ ।
સ્વવિદ્વિષાં શ્રિયં તસ્મિન્પશ્યન્નુપતતાપ સઃ

કમ્રં તત્રોપનમ્રાયા વિશ્વસ્યા વીક્ષ્ય તુષ્ટવાન્ ।
સ મમ્લૌ તં વિભાવ્યાથ વામદેવ્યાભ્યુપાસકમ્

વૈરિણી શુચિતા તસ્મૈ ન પ્રવેશં દદૌ ભુવિ ।
ન વેદધ્વનિરાલમ્બમમ્બરે વિતતાર વા

દર્શસ્ય દર્શનાત્કષ્ટમગ્નિષ્ટોમસ્ય ચાનશે ।
જુઘૂર્ણે પૌર્ણમાસેક્ષી સોમં સોઽમનતાન્તકમ્

તેનાદૃશ્યન્ત વીરઘ્ના ન તુ વીરહણો જનાઃ ।
નાપશ્યત્સોઽભિનિર્મુક્તાઞ્જીવન્મુક્તાનવૈક્ષત

સ તુતોષાશ્નતો વિપ્રાન્દૃષ્ટ્વા સ્પૃષ્ટપરસ્પરાન્ ।
હોમશેષીભવત્સોમભુજસ્તાન્વીક્ષ્ય દૂનવાન્

શ્રુત્વા જનં રજોજુષ્ટં તુષ્ટિં પ્રાપ્નોજ્ઝટિત્યસૌ ।
તં પશ્યન્પાવનસ્નાનાવસ્થં દુઃસ્થસ્તતોઽભવત્

અધાવત્ક્વાપિ ગાં વીક્ષ્ય હન્યમાનામયં મુદા ।
અતિથિભ્યસ્તથા બુદ્ધ્વા મન્દો મન્દં ન્યવર્તત

હૃષ્ટવાન્સ દ્વિજં દૃષ્ટ્વા નિત્યનૈમિત્તિકત્યજમ્ ।
યજમાનં નિરૂપ્યૈનં દૂરં દીનમુખોઽદ્રવત્

આનનન્દ નિરીક્ષ્યાયં પુરે તરાત્મઘાતિનમ્ ।
સર્વસ્વારસ્ય યજ્વાનમેનં દૃષ્ટ્વાથ વિવ્યથે

ક્રતૌ મહાવ્રતે પશ્યન્બ્રહ્મચારીત્વરીરતમ્ ।
જજ્ઞે યજ્ઞક્રિયામજ્ઞઃ સ ભણ્ડાકાણ્ડતાણ્ડવમ્

યજ્વભાર્યાશ્વમેધાશ્વલિઙ્ગાલિઙ્ગિવરાઙ્ગતામ્ ।
દૃષ્ટ્વાચષ્ટ સ કર્તારં શૃઉતેર્ભણ્ડમપણ્ડિતઃ

અથ ભીમજયા જુષ્ટં વ્યલોકત કલિર્નલમ્ ।
દુષ્ટદૃગ્ભિર્દુરાલોકં પ્રભયેવ પ્રભાપ્રભુમ્

તયોઃ સૌહાર્દસાન્દ્રત્વં પશ્યઞ્શલ્યમિવાનશે ।
મર્મચ્છેદમિવાનર્ચ્છ સ તન્નર્મોર્મિભિર્મિથઃ

અમર્ષાદાત્મનો દોષાત્તયોસ્તેજસ્વિતાગુણાત્ ।
સ્પ્રષ્ટું દૃશાપ્યનીશસ્તૌ તસ્માદપ્યચલત્કલિઃ

અગચ્છદાશ્રયાન્વેષી નલદ્વેષી સ નિઃશ્વસન્ ।
અભિરામં ગૃહારામં તસ્ય રામસમશ્રિયઃ

રક્ષિલક્ષવૃતત્વેન બાધનં ન તપોધનૈઃ ।
મેને માની મનાક્તત્ર સ્વાનુકૂલં કલિઃ કિલ

દલપુષ્પફલૈર્દેવદ્વિજપૂજાભિસંધિના ।
સ નલેનાર્જિતાન્પ્રાપ તત્ર નાક્રમિતું દ્રુમાન્

અથ સર્વોદ્ભિદાસત્તિપૂરણાય સ રોપિતમ્ ।
બિભીતકં દદર્શૈકં કુટં ધર્મેઽપ્યકર્મઠમ્

સ તં નૈષધસૌધસ્ય નિકટં નિષ્કુટધ્વજમ્ ।
બહુ મેને નિજં તસ્મિન્કલિરાલમ્બનં વને

નિષ્પદસ્ય કલેસ્તત્ર સ્થાનદાનાદ્બિભીતકમ્ ।
કલિદ્રુમઃ પરં નાસીદાસીત્કલ્પદ્રુમોઽપિ સઃ

દદૌ પદેન ધર્મસ્ય સ્થાતુમેકેન યત્કલિઃ ।
એકઃ સોઽપિ તદા તસ્ય પદં મન્યેઽમિલત્તતઃ

ઉદ્ભિદ્વિરચિતાવાસઃ કપોતાદિવ તત્ર સઃ ।
રાજ્ઞઃ સાગ્રેર્દ્વિજાદસ્માત્સંતાપં પ્રાપ દીક્ષિતાત્

બિભીતકમધિષ્ઠાય તથાભૂતેન તિષ્ઠતા ।
તેન ભીમભુવોઽભીકઃ સ રાજર્ષિરધર્ષિ ન

તમાલમ્બનમાસાદ્ય વૈદર્ભીનિષાધેશયોઃ ।
કલુષં કલિરન્વિષ્યન્નવાત્સીદ્વત્સરાન્બહૂન્

યથાસીત્કાનને તત્ર વિનિદ્રકલિકા લતા ।
તથા નલચ્છલાસક્તિવિનિદ્રકલિકાલતા

દોષં નલસ્ય જિજ્ઞાસુર્બભ્રામ દ્વાપરઃ ક્ષિતૌ ।
અદોષઃ કોઽપિ લોકસ્ય મુખેઽસ્તીતિ દુરાશયા

અમુષ્મિન્નારામે સતતનિપતદ્દોહદતયા પ્રસૂનૈરુન્નિદ્રૈરનિશમમૃતાંશુપ્રતિભટે ।
અસૌ બદ્ધાલમ્બઃ કલિરજનિ કાદમ્બવિહગચ્છદચ્છાયાભ્યઙ્ગોચિતરુચિતયા લાઞ્છનમૃગઃ

સ્ફારે તાદૃશિ વૈરસેનિનગરે પુણ્યૈઃ પ્રજાનાં ઘનં વિઘ્નં લબ્ધવઅશ્ચિરાદુપનતિસ્તસ્મિન્કિલાભૂત્કલેઃ ।
એતસ્મિન્પુનરન્તરેઽન્તરમિતાનન્દઃ સ ભૈમીનલાવારાદ્ધું વ્યધિત સ્મરઃ શ્રુતિશિખાવન્દારુચૂડં ધનુઃ

શ્રીહર્ષં કવિરાજરાજિમુકુટાલંકારહીરઃ સુતં શ્રીહીરઃ સુષુવે જિતેન્દ્રિયચયં મામલ્લદેવી ચ યમ્ ।
યાતઃ સપ્તદશઃ સ્વસુઃ સુસદૃશિ છિન્દપ્રશસ્તેર્મહાકાવ્યે તદ્ભુવિ નૈષધીયચરિતે સર્ગો નિસર્ગોજ્જ્વલઃ