નૈષધીયચરિતમ્‌ · અધ્યાય p22

અથ પ્રિયાસાદનશીલનાદૌ મનોરથઃ પલ્લવિતઃ પુરા યઃ ।
વિલોકનેનૈવ સ રાજપુત્ર્યાઃ પત્યા ભુવઃ પુર્ણવદભ્યમાનિ

પ્રતિપ્રતીકં પ્રથમં પ્રિયાયામથાન્તરાનન્દસુધાસમુદ્રે ।
તતઃ પ્રમોદાશ્રુપરમ્પરાયાં મમજ્જતુસ્તસ્ય દૃશૌ નૃપસ્ય

બ્રહ્માદ્વયસ્યાન્વભવત્પ્રમોદં રોમાગ્ર એવાગ્રનિરીક્ષિતેઽસ્યાઃ ।
યથૌચિતીત્થં તદશેષદૃષ્ટાવથ સ્મરાદ્વૈતમુદં તથાસૌ

વેલામતિક્રમ્ય પૃથું મુખેન્દોરાલોકપીયૂષરસેન તસ્યાઃ ।
નલસ્ય રાગામ્બુનિધૌ વિવૃદ્ધે તુઙ્ગૌ કુચાવાશ્રયતઃ સ્મ દૃષ્ટી

મગ્ના સુધાયાં કિમુ તન્મુખેન્દોર્લગ્ના સ્થિતા તત્કુચયોઃ કિમન્તઃ ।
ચિરેણ તન્મધ્યમમુઞ્ચતાસ્ય દૃષ્ટિઃ ઋશીય સ્ખલનાદ્ભિયા નુ

પ્રિયાઙ્ગપાન્થા કુચયોર્નિવૃત્ત્ય નિવૃત્ત્ય લોલા નલદૃગ્ભ્રમન્તી ।
બભૌતમાં તન્મૃગનાભિલેપતમઃસમાસાદિતદિગ્ભ્રમેવ

વિભ્રમ્ય તચ્ચારુનિતમ્બચક્રે દૂતસ્ય દૃક્તસ્ય ખલુ સ્ખલન્તી ।
સ્થિરા ચિરાદાસ્ત તદૂરુરમ્ભાસ્તમ્ભાવુપાશ્લિષ્ય કરેણ ગાઢમ્

વાસઃ પરં નેત્રમહં ન નેત્રં કિમુ ત્વમાલિઙ્ગય તન્મયાપિ ।
ઉરોનિતમ્બોરુ કુરુ પ્રસાદમિતીવ સા તત્પદયોઃ પપાત

દૃશોર્યથાકામમથોપહૃત્ય સ પ્રેયસીમાલિકુલં ચ તસ્યાઃ ।
ઇદં પ્રમોદાદ્ભુતસંભૃતેન મહીમહેન્દ્રો મનસા જગાદ

પદે વિધાતુર્યદિ મન્મથો વા મમાભિષિચ્યેત મનોરથો વા ।
તદા ઘટેતાપિ ન વા તદેતત્પ્રતિપ્રતીકાદ્ભુતરૂપશિલ્પમ્

તરઙ્ગિણી ભૂમિભૃતઃ પ્રભૂતા જાનામિ શૃઙ્ગારરસસ્ય સેયમ્ ।
લાવણ્યપૂરોઽજનિ યૌવનેન યસ્યાં તથોચ્ચૈસ્તનતા ઘનેન

અસ્યાં વપુર્વ્યૂહવિધાનવિદ્યાં કિં દ્યોતયામાસ નવાં સ કામઃ ।
પ્રત્યઙ્ગસઙ્ગસ્ફુટલબ્ધભૂમા લાવણ્યસીમા યદિમામુપાસ્તે

જમ્બાલજાલાત્કિમકર્ષિ જમ્બૂનદ્યા ન હારિદ્રનિભપ્રભેયમ્ ।
અપ્યઙ્ગયુગ્મસ્ય ન સઙ્ગચિહ્નમુન્નીયતે દન્તુરતા યદત્ર

સત્યેવ સામ્યે સદૃશાદશેષાદ્ગુણાન્તરેણોચ્ચકૃષે યદઙ્ગૈઃ ॥
અસ્યાસ્તતઃ સ્યાત્તુલનાપિ નામ વસ્તુ ત્વમીષામુપમાપમાનઃ

પુરાકૃતિઃ સ્ત્રૈણમિમાં વિધાતુમભૂદ્વિધાતુઃ ખલુ હસ્તલેખઃ ।
યેયં ભવદ્ભાવિપુરંધ્રિસૃષ્ટિઃ સાસ્યૈ યશસ્તજ્જયજં પ્રદાતુમ્

ભવ્યાનિ હાનીરગુરેતદઙ્ગાદ્યથા યથાનર્તિ તથા તથા તૈઃ ।
અસ્યાધિકસ્યોપમયોપમાતા દાતા પ્રતિષ્ઠાં ખલુ તેભ્ય એવ

નાસ્પર્શિ દૃષ્ટાપિ વિમોહિકેયં દોષૈરશેષૈઃ સ્વભિયેતિ મન્યે ।
અન્યેષુ તૈરાકુલિતસ્તદસ્યાં વસત્યસાપત્ન્યસુખી ગુણૌઘઃ

ઔજ્ઝિ પ્રિયાઙ્ગૈર્ઘૃણયૈવ રૂક્ષા ન વારિદુર્ગાત્તુ વરાટકસ્ય ।
ન કણ્ટકૈરાવરણાચ્ચ કાન્તિર્ધૂલીભૃતા કાઞ્ચનકેતકસ્ય

પ્રત્યઙ્ગમસ્યામભિકેન રક્ષાં કર્તું મઘોનેવ નિજાસ્ત્રમસ્તિ ।
વજ્રં ચ ભૂષામણિમૂર્તિધારિ નિયોજિતં તદ્દ્યુતિકાર્મુકં ચ

અસ્યાઃ સપક્ષૈકવિધોઃ કચૌઘઃ સ્થાને મુખસ્યોપરિ વાસમાપ ।
પક્ષસ્થતાવદ્બહુચન્દ્રકોઽપિ કલાપિનાં યેન જિતઃ કલાપઃ

અસ્યા યદાસ્યેન પુરસ્તિરશ્ચ તિરસ્કૃતં શીતરુચાન્ધકારમ્ ।
સ્ફુટસ્ફુરદ્ભઙ્ગિકચચ્છલેન તદેવ પશ્ચાદિદમસ્તિ બદ્ધમ્

અસ્યાઃ કચાનાં શિખિનશ્ચ કિંનુ વિધિં કલાપૌ વિમતેરગાતામ્ ।
તેનાયમેભિઃ કિમપૂજિ પુષ્પૈરભર્ત્સિ દત્ત્વા સ કિમર્ધચન્દ્રમ્

કેશાન્ધકારાદથ દૃશ્યભાલસ્થલાર્ધચન્દ્રા સ્ફુટમષ્ટમીયમ્ ।
એનાં યદાસાદ્ય જગજ્જયાય મનોભુવા સિદ્ધિરસાધિ સાધુ

પૌષ્પં ધનુઃ કિં મદનસ્ય દાહે શ્યામીભવત્કેસરશેષમાસીત્ ।
વ્યધાદ્દ્વિધેશસ્તદપિ ક્રુધા કિં ભૈમીભ્રુવૌ યેન વિધિર્વ્યધત્ત

ભ્રૂભ્યાં પ્રિયાયા ભવતા મનોભૂચાપેન ચાપે ઘનસારભાવઃ ।
નિજાં યદપ્લોષદશામપેક્ષ્ય સંપ્રત્યનેનાધિકવીર્યતાર્જિ

સ્મારં ધનુર્યદ્વિધુનોજ્ઝિતાસ્યા યાસ્યેન ભૂતેન ચ લક્ષ્મલેખા ।
એતદ્ભ્રુવૌ જન્મ તદાપ યુગ્મં લીલાચલત્વોચિતબાલભાવમ્

એષુત્રયેણૈવ જગત્ત્રયસ્ય વિનિર્જયાત્પુષ્પમયાશુગેન ।
શેષા દ્વિબાણી સફલીકૃતેયં પ્રિયાદૃગમ્ભોજપદેઽભિષિચ્ય

સેયં મૃદુઃ કૌસુમચાપયષ્ટિઃ સ્મરસ્ય મુષ્ટિગ્રહણાર્હમધ્યા ।
તનોતિ નઃ શ્રીમદપાઙ્ગમુક્તાં મોહાય યા દૃષ્ટિશરૌઘવૃષ્ટિમ્

આઘૂર્ણિતં પક્ષ્મલમક્ષિપદ્મં પ્રાન્તદ્યુતિશ્વૈત્યજિતામૃતાંશુ ।
અસ્યા ઇવાસ્યાશ્ચલદિન્દ્રનીલગોલામલશ્યામલતારતારમ્

કર્ણોત્પલેનાપિ મુખં સનાથં લભેત નેત્રદ્યુતિનિર્જિતેન ।
યદ્યેતદીયેન તતઃ કૃતાર્થા સ્વચક્ષુષી કિં કુરુતે કુરઙ્ગી

ત્વચઃ સમુત્તાર્ય દલાનિ રીત્યા મોચાત્વચઃ પઞ્ચષપાટનાયામ્ ।
સૌરૈર્ગૃહીતૈર્વિધિરુત્પલૌઘાદસ્યામભૂદીક્ષણરૂપશિલ્પી

ચકોરનેત્રૈણદૃગુત્પલાનાં નિમેષયન્ત્રેણ કિમેષ કૃષ્ટઃ ।
સારઃ સુધોદ્ગારમયઃ પ્રયત્નૈર્વિધાતુમેતન્નયને વિધાતુઃ

ઋણીકૃતા કિં હરિનીભિરાસીદસ્યાઃ સકાશાન્નયનદ્વયશ્રીઃ ।
ભૂયોગુણેયં સકલા બલાદ્યત્તાભ્યોઽનયાઽલભ્યત બિભ્યતીભ્યઃ

દૃશૌ કિમસ્યાશ્ચપલસ્વભાવે ન દૂરમાક્રમ્ય મિથો મિલેતામ્ ।
ન ચેત્કૃતઃ સ્યાદનયોઃ પ્રયાણે વિઘ્નઃ શ્રવઃકૂપનિપાતભીત્યા

કેદારભાજા શિશિરપ્રવેશાત્પુણ્યાય મન્યે મૃતમુત્પલિન્યા ।
જાતા યતસ્તત્કુસુમેક્ષણેયં યાતશ્ચ તત્કોરકદૃક્ચકોરઃ

નાસાદસીયા તિલપુષ્પતૂણં જગત્ત્રયવ્યસ્તશરત્રયસ્ય ।
શ્વાસાનિલામોદભરાનુમેયાં દધદ્દ્વિબાણીં કુસુમાયુધસ્ય

બન્ધૂકબન્ધૂભવદેતદસ્યા મુખેન્દુનાનેન સહોજ્જિહાના ।
રાગશ્રિયા શૈશવયૌવનીયાં સ્વમાહ સંધ્યામધરોષ્ઠલેખા

અસ્યા મુખેન્દાવધરઃ સુધાભૂબિમ્બસ્ય યુક્તઃ પ્રતિબિમ્બ એષઃ ।
તસ્યાથવા શ્રીર્દ્રુમભાજિ દેશે સંભાવ્યમાનસ્ય તુ વિદ્રુમે સા

જાનેઽતિરાગાદિદમેવ બિમ્બં બિમ્બસ્ય ચ વ્યક્તમિતોઽધરત્વમ્ ।
દ્વયોર્વિશેષાવગમાક્ષમાણાં નામ્નિ ભ્રમોઽભૂદનયોર્જનાનામ્

મધ્યોપકણ્ઠાવધરોષ્ઠભાગૌ ભાતઃ કિમપ્યુચ્છ્વસિતૌ યદસ્યાઃ ।
તત્સ્વપ્નસંભોગવિતીર્ણદન્તદંશેન કિં વા ન મયાપરાદ્ધમ્

વિદ્યા વિદર્ભેન્દ્રસુતાધરોષ્ઠે નૃત્યન્તિ કત્યન્તરભેદભાજઃ ।
ઇતીવ રેખાભિરપશ્રમસ્તાઃ સંખ્યાતવાન્કૌતુકવાન્વિધાતા

સંભુજ્યમાનાદ્ય મયા નિશાન્તે સ્વપ્નેઽનુભૂતા મધુરાધરેયમ્ ।
અસીમલાવણ્યરદચ્છદેત્થં કથં મયૈવ પ્રતિપદ્યતે વા

યદિ પ્રસાદીકુરુતે સુધાંશેરેષા સહસ્રાંશમપિ સ્મિતસ્ય ।
તત્કૌમુદીનાં કુરુતે તમેવ નિમિચ્છય દેવઃ સફલં સ જન્મ

ચન્દ્રાધિકૈતન્મુખચન્દ્રિકાણાં દરાયતં તત્કિરણાદ્ધનાનામ્ ।
પુરઃસરસ્રસ્તપૃષદ્દ્વિતીયં રદાવલિદ્વન્દ્વતિ બિન્દુવૃન્દમ્

સેયં મમૈતદ્વિરહાર્તિમૂર્ચ્છાતમીવિભાતસ્ય વિભાતિ સંધ્યા ।
મહેન્દ્રકાષ્ઠાગતરાગકર્ત્રી દ્વિજૈરમીભિઃ સમુપાસ્યમાના

રાજૌ દ્વિજાનામિહ રાજદન્તાઃ સંબિભ્રતિ શ્રોત્રિયવિભ્રમં યત્ ।
ઉદ્વેગરાગાદિમૃજાવદાતાશ્ચત્વાર એતે તદવૈમિ મુક્તાઃ

શિરીષકોષાદપિ કોમલાયા વેધા વિધાયાઙ્ગમશેષમસ્યાઃ ।
પ્રાપ્તપ્રકર્ષઃ સુકુમારસર્ગે સમાપયદ્વાચિ મૃદુત્વમુદ્રામ્

પ્રસૂનબાણાદ્વયવાદિની સા કાચિદ્દ્વિજેનોપનિષત્પિકેન ।
અસ્યાઃ કિમાસ્યદ્વિજરાજતો વા નાધીયતે ભૈક્ષભુજા તરુભ્યઃ

પદ્માઙ્કસદ્માનમવેક્ષ્ય લક્ષ્મીમેકસ્ય વિષ્ણોઃ શ્રયણાત્સપત્નીમ્ ।
આસ્યેન્દુમસ્યા ભજતે જિતાબ્જં સરસ્વતી તદ્વિજિગીષયા કિમ્

કણ્ઠે વસન્તી ચતુરા યદસ્યાઃ સરસ્વતી વાદયતે વિપઞ્ચીમ્ ।
તદેવ વાગ્ભૂય મુખે મૃગાક્ષ્યાઃ શ્રોતુઃ શ્રુતૌ યાતિ સુધારસવમ્

વિલોકિતાસ્યા મુખમુન્નમય્ય કિં વેધસેયં સુષમાસમાપ્તૌ ।
ધૃત્યુદ્ભવા યચ્ચિબુકે ચકાસ્તિ નિમ્ને મનાગઙ્ગુલિયન્ત્રણેવ

પ્રિયામુખીભૂય સુખી સુધાંશુર્જયત્યયં રાહુભયવ્યયેન ।
ઇમાં દધારાધરબિમ્બલીલાં તસ્યૈવ વાલં કરચક્રવાલમ્

અસ્યા મુખસ્યાસ્તુ ન પુર્ણમાસ્યં પૂર્ણસ્ય જિત્વા મહિમા હિમાંશુમ્ ।
ભૂલક્ષ્મ ખણ્ડં દધદર્ધમિન્દુર્ભાલસ્તૃતીયઃ ખલુ યસ્ય ભાગઃ

વ્યધત્ત ધાતા વદનાબ્જમસ્યાઃ સમ્રાજમમ્ભોજકુલેઽખિલેઽપિ ।
સરોજરાજૌ સૃજતોઽદસીયાં નેત્રાભિધેયાવત એવ સેવામ્

દિવારજન્યો રવિસોમભીતે ચન્દ્રામ્બુજે નિક્ષિપતઃ સ્વલક્ષ્મીમ્ ।
આસ્યે યદાસ્યા ન તદા તયોઃ શૃઈરેકશ્રિયેદં તુ કદા ન કાન્તમ્

અસ્યા મુખશ્રીપ્રતિવિમ્બમેવ જલાચ્ચ તાતાન્મુકુરાચ્ચ મિત્ત્રાત્ ।
અભ્યર્થ્ય ધત્તઃ ખલુ પદ્મચન્દ્રૌ વિભૂષણં યાચિતકં કદાચિત્

અર્કાય પત્યે ખલુ તિષ્ઠમાના ભૃઙ્ગૈર્મિતામક્ષિભિરમ્બુકેલૌ ।
ભૈમીમુખસ્ય શ્રિયમમ્બુજિન્યો યાચન્તિ વિસ્તારિતપદ્મહસ્તાઃ

અસ્યા મુખેનૈવ વિજિત્ય નિત્યસ્પર્ધી મિલત્કુઙ્કુમરોષાભાસા ।
પ્રસહ્ય ચન્દ્રઃ ખલુ નહ્યમાનઃ સ્યાદેવ તિષ્ઠત્પરિવેષપાશઃ

વિધોર્વિધિર્બિમ્બશતાનિ લોપંલોપં કુહૂરાત્રિષુ માસિમાસિ ।
અભઙ્ગુરશ્રીકમમું કિમસ્યા મુખેન્દુમસ્થાપયદેકશેષમ્

કપોલપત્ત્રાન્મકરાત્સકેતુભૂભ્યાં જિગીષુર્ધનુષા જગન્તિ ।
ઇહાવલમ્બ્યાસ્તિ રતિં મનોભૂ રજ્યદ્વયસ્યો મધુનાધરેણ

વિયોગબાષ્પાઞ્ચિતનેત્રપદ્મચ્છદ્માર્પિતોત્સર્ગપયઃપ્રસૂનૌ ।
કર્ણૌ કિમસ્યા રતિતત્પતિભ્યાં નિવેદ્યપૂપૌ વિધિશિલ્પમીદૃક્

ઇહાવિશેદ્યેન પથાતિવક્રઃ શાસ્ત્રૌઘનિષ્યન્દસુધાપ્રવાહઃ ।
સોઽસ્યાઃ શ્રવઃપત્ત્રયુગે પ્રણાલીરેખૈવ ધાવત્યભિકર્ણકૂપમ્

અસ્યા યદષ્ટાદશ સંવિભજ્ય વિદ્યાઃ શ્રુતી દધ્રતુરર્ધમર્ધમ્ ।
કર્ણાન્તરુત્કીર્ણગભીરરેખઃ કિં તસ્ય સંખ્યૈવ નવાનવાઙ્કઃ

મન્યેઽમુના કર્ણલતામયેન પાશદ્વયેન ચ્છિદુરેતરેણ ।
એકાકિપાશં વરુણં વિજિગ્યેઽનઙ્ગીકૃતાયાસતતી રતીશઃ

આત્મૈવ તાતસ્ય ચતુર્ભુજસ્ય જાતશ્ચતુર્દોરુચિતઃ સ્મરોઽપિ ।
તચ્ચાપયોઃ કર્ણલતે ભ્રુવોર્જ્યે વંશત્વગંશૌ ચિપિટે કિમસ્યાઃ

ગ્રીવાદ્ભુતૈવાવટુશોભિતાપિ પ્રસાધિતા માણવકેન સેયમ્ ।
આલિઙ્ગ્યતામપ્યવલમ્બમાના સુરૂપતાભાગખિલોર્ધ્વકાયા

કવિત્વગાનપ્રિયવાદસત્યાન્યસ્યા વિધાતા વ્યધિતાધિકણ્ઠમ્ ।
રેખાત્રયન્યાસમિષાદમીષાં વાસાય સોઽયં વિબભાજ સીમાઃ

બાહૂ પ્રિયાયા જયતાં મૃણાલં દ્વન્દ્વે જયો નામ ન વિસ્મયોઽસ્મિન્ ।
ઉચ્ચૈસ્તુ તચ્ચિત્રમમુષ્ય ભગ્નસ્યાલોક્યતે નિર્વ્યથનં યદન્તઃ

અજીયતાવર્તશુભંયુનાભ્યાં દોર્ભ્યાં મૃણાલં કિમુ કોમલાભ્યામ્ ।
નિઃસૂત્રમાષ્તે ઘનપઙ્કમૃત્સુ મૂર્તાસુ નાકીર્તિષુ તન્નિમગ્નમ્

રજ્યન્નખસ્યાઙ્ગુલિપઞ્ચકસ્ય મિષાદસૌ હૈઙ્ગુલપદ્મતૂણે ।
હૈમૈકપુઙ્ખ્યાસ્તિ વિશુદ્ધપર્વા પ્રિયાકરે પઞ્ચશરી સ્મરસ્ય

અસ્યાઃ કરસ્પર્ધનગર્ધનર્દ્ધિર્બાલત્વમાપત્ખલુ પલ્લવો યઃ ।
ભૂયોઽપિ નામાધરસામ્યગર્વં કુર્વન્કથં વાસ્તુ ન સ પ્રવાલઃ

અસ્યૈવ સર્ગાય ભવત્કરસ્ય સરોજસૃષ્ટિર્મમ હસ્તલેખઃ ।
ઇત્યાહ ધાતા હરિણેક્ષણાયાં કિં હસ્તલેખીકૃતયા તયાસ્યામ્

કિં નર્મદાયા મમ સેયમસ્યા દૃશ્યાભિતો બાહુલતામૃણાલી ।
કુચૌ કિમુત્તસ્થતુરન્તરીપે સ્મરોષ્મશુષ્યત્તરબાલ્યવારઃ

તાલં પ્રભુ સ્યાડનુકર્તુમેતાવુત્થાનસુસ્થૌ પતિતં ન તાવત્ ।
પરં ચ નાશ્રિત્ય તરું મહાન્તં કુચૌ કૃશાઙ્ઘ્યાઃ સ્વત એવ તુઙ્ગૌ

એતત્કુચસ્પર્ધિતયા ઘટસ્ય ખ્યાતસ્ય શાસ્ત્રેષુ નિદર્શનત્વમ્ ।
તસ્માચ્ચ શિલ્પાન્મણિકાદિકારી પ્રસિદ્ધનામાજનિ કુમ્ભકારઃ

ગુચ્છાલયસ્વચ્છતમોદબિન્દુવૃન્દાભમુક્તાફલફેનિલાઙ્કે ।
માણિક્યહારસ્ય વિદર્ભસુભૂપયોધરે રોહતિ રોહિતશ્રીઃ

નિઃશઙ્કસંકોચિતપઙ્કજોઽયમસ્યામુદીતો મુખમિન્દુબિમ્બઃ ।
ચિત્રં તથાપિ સ્તનકોકયુગ્મં ન સ્તોકમપ્યઞ્ચતિ વિપ્રયોગમ્

આભ્યાં કુચાભ્યામિભકુમ્ભયોઃ શ્રીરાદીયતેઽસાવનયોર્ન તાભ્યામ્ ।
ભયેન ગોપાયિતમૌક્તિકૌ તૌ પ્રવ્યક્તમુક્તાભરણાવિમૌ યત્

કરાગ્રજાગ્રચ્છતકોટિરર્થી યયોરિમૌ તૌ તુલયેત્કુચૌ ચેત્ ।
સર્વં તદા શ્રીફલમુન્મદિષ્ણુ જાતં વટીમપ્યધુના ન લબ્ધુમ્

સ્તનાવટે ચન્દનપઙ્કિલેઽસ્યા જાતસ્ય યાવદ્યુવમાનસાનામ્ ।
હારાવલીરત્નમયૂખધારાકારાઃ સ્ફુરન્તિ સ્ખલનસ્ય રેખાઃ

ક્ષીણેન મધ્યેઽપિ સતોદરેણ યત્પ્રાપ્યતે નાક્રમણં વલિભ્યઃ ।
સર્વાઙ્ગશુદ્ધૌ તદનઙ્ગરાજ્યવિજૃમ્ભિતં ભીમભુવીહ ચિત્રમ્

મધ્યં તનૂકૃત્ય યદીદમીયં વેધા ન દધ્યાત્કમનીયમંશમ્ ।
કેન સ્તનૌ સંપ્રતિ યૌવનેઽસ્યાઃ સૃજેદનન્યપ્રતિમાઙ્ગયષ્ટેઃ

ગૌરીવ પત્યા સુભગા કદાચિત્કર્તેયમપ્યર્ધતનૂસમસ્યામ્ ।
ઇતીવ મધ્યે વિદધે વિધાતા રોમાવલીમેચકસૂત્રમસ્યાઃ

રોમાવલીરજ્જુમુરોજકુમ્ભૌ ગમ્ભીરમાસાદ્ય ચ નાભિકૂપમ્ ।
મદ્દૃષ્ટિતૃષ્ણા વિરમેદ્યદિ સ્યાન્નૈષાં બતૈષાસિચયેન ગુપ્તિઃ

ઉન્મૂલિતાલાનબિલાભનાભિશ્છિન્નસ્ખલચ્છૃઙ્ખલરોમરાજિઃ ।
મત્તસ્ય સેયં મદનદ્વિપસ્ય પ્રસ્વાપવપ્રોચ્ચકુચાસ્તુ વાસ્તુ

રોમાવલિભ્રૂકુસુમૈઃ સ્વમૌર્વીચાપેષુભિર્મધ્યલલાટમૂર્ધ્નિ ।
વ્યસ્તૈરપિ સ્થાસ્નુભિરેતદીયૈર્જૈત્રઃ સ ચિત્રં રતિજાનિવીરઃ

પુષ્પાણિ બાણાઃ કુચમણ્ડનાનિ ભ્રુવૌ ધનુર્ભાલમલંકરિષ્ણુ ।
રોમાવલી મધ્યવિભૂષણં જ્યા તથાપિ જેતા રતિજાનિરેતૈઃ

અસ્યાઃ ખલુ ગ્રન્થિનિબદ્ધકેશમલ્લીકદમ્બપ્રતિબિમ્બવેષાત્ ।
સ્મરપ્રશસ્તી રજતાક્ષરેયં પૃષ્ઠસ્થલીહાટકપટ્તિકાયામ્

ચક્રેણ વિશ્વં યુધિ મત્સ્યકેતુઃ પિતુર્જિતં વીક્ષ્ય સુદર્શનેન ।
જગજ્જિગીષત્યમુના નિતમ્બમયેન કિં દુર્લભદર્શનેન

રોમાવલીદણ્ડનિતમ્બચકેર્ ગુણં ચ લાવણ્યજલં ચ બાલા ।
તારુણ્યમૂર્તેઃ કુચકુમ્ભકર્તુર્બિભર્તિ શઙ્કે સહકારિચક્રમ્

અઙ્ગેન કેનાપિ વિજેતુમસ્યા ગવેષ્યતે કિં ચલપત્ત્રપત્ત્રમ્ ।
ન ચેદ્વિશેષાદિતરચ્છદેભ્યસ્તસ્યાસ્તુ કમ્પસ્તુ કુતો ભયેન

ભ્રૂશ્ચિત્રલેખા ચ તિલોત્તમાસ્યા નાસા ચ રમ્ભા ચ યદૂરુસૃષ્ટિઃ ।
દૃષ્ટા તતઃ પૂરયતીયમેકાનેકાપ્સરઃપ્રેક્ષણકૌતુકાનિ

રમ્ભાપિ કિં ચહ્નયતિ પ્રકાણ્ડં ન ચાત્મનઃ સ્વેન ન ચૈતદૂરૂ ।
સ્વસ્યૈવ યેનોપરિ સા દદાના પત્ત્રાણિ જાગર્ત્યનયોર્ભ્રમેણ

વિધાય મૂર્ધાનમધશ્ચરં ચેન્મુઞ્ચેત્તપોભિઃ સ્વમસારભાવમ્ ।
જાડ્યં ચ નાઞ્ચેત્કદલી બલીયસ્તદા યદિ સ્યાદિદમૂરુચારુઃ

ઊરુપ્રકાણ્ડદ્વિતયેન તન્વ્યાઃ કરઃ પરાજીયત વારણીયઃ ।
યુક્તં હ્રિયા કુણ્ડલનચ્છલેન ગોપાયતિ સ્વં મુખપુષ્કરં સઃ

અસ્યાં મુનીનામપિ મોહમૂહે ભૃગુર્મહાન્યત્કુચશૈલશીલી ।
નાનારદાહ્લાદિ મુખં શ્રિયોરુર્વ્યાસો મહાભારતસર્ગયોગ્યઃ

ક્રમોદ્ગતા પીવરતાધિજઙ્ઘં વૃક્ષાધિરૂઢં વિદુષી કિમસ્યાઃ ।
અપિ ભ્રમીભઙ્ગિભિરાવૃતાઙ્ગં વાસો લતાવેષ્ટિતકપ્રવીણમ્

અરુન્ધતીકામપુરંધ્રિલક્ષ્મીજમ્ભદ્વિષદ્દારનવામ્બિકાનામ્ ।
ચતુર્દશીયં તદિહોચિતૈવ ગુલ્ફદ્વયાપ્તા યદદૃશ્યસિદ્ધિઃ

અસ્યાઃ પદૌ ચારુતયા મહાન્તાવપેક્ષ્ય સૌક્ષ્મ્યાલ્લવભાવભાજઃ ।
જાતા પ્રવાલસ્ય મહીરુહાણાં જાનીમહે પલ્લવશબ્દલબ્ધિઃ

જગદ્વધૂમૂર્ધસુ રૂપદર્પાદ્યદેનયાદાયિ પદારવિન્દમ્ ।
તત્સાન્દ્રસિન્દૂરપરાગરાગૈર્દ્વયં પ્રવાલપ્રબલારુણં તત્

રુષારુણા સર્વગુણૈર્જયન્ત્યા ભૈમ્યાઃ પદં શ્રીઃ સ્મ વિધેર્વૃણીતે ।
ધ્રુવં સ તામચ્છલયદ્યતઃ સા ભૃશારુણૈતત્પદભાગ્વિભાતિ

યાનેન તન્વ્યા જિતદન્તિનાથૌ પાદાબ્જરાજૌ પરિશુદ્ધપાર્ષ્ણી ।
જાને ન શુશ્રૂષયિતું સ્વમિચ્છૂ નતેન મૂર્ધ્ના કતરસ્ય રાજ્ઞઃ

કર્ણાક્ષિદન્તચ્છદબાહુપાણિપાદાદિનઃ સ્વાખિલતુલ્યજેતુઃ ।
ઉદ્વેગભાગદ્વયતાભિમાનાદિહૈવ વેધા વ્યધિત દ્વિતીયં

તુષારનિઃશેષિતમબ્જસર્ગં વિધાતુકામસ્ય પુનર્વિધાતુઃ ।
પઞ્ચસ્વિહાસ્યાઙ્ઘ્રિકરેષ્વભિખ્યાભિક્ષાધુના મધુકરીસદૃક્ષા

એષ્યન્તિ યાવદ્ગણનાદ્દિગન્તાન્નૃપાઃ સ્મરાતાઃ શરણે પ્રવેષ્ટુમ્ ।
ઇમે પદાબ્જે વિધિનાપિ સૃષ્ટાસ્તાવત્ય એવાઙ્ગુલયોઽત્ર લેખાઃ

પ્રિયાનખીભૂતવતો મુદેદં વ્યધાદ્વિધિઃ સાધુદશત્વમિન્દોઃ ।
એતત્પદચ્છદ્મસરાગપદ્મસૌભાગ્યભાગ્યં કથમન્યથા સ્યાત્

યશઃ પદાઙ્ગુષ્ઠનખૌ મુખં ચ બિભર્તિ પૂર્ણેન્દુચતુષ્ટયં યા ।
કલાચતુઃષષ્ટિરુપૈતુ વાસં તસ્યાં કથં સુભ્રુવિ નામ નાસ્યામ્

સૃષ્ટાતિવિશ્વા વિધિનૈવ તાવત્તસ્યાપિ નીતોપરિ યૌવનેન ।
વૈદગ્ધ્યમધ્યાપ્ય મનોભુવેયમવાપિતા વાક્પત્રપારમેવ

ઇતિ સ ચિકુરાદારભ્યૈનાં નખાવધિ વર્ણયન્હરિણરમણીનેત્રાં ચિત્રામ્બુધૌ તરદન્તરઃ ।
હૃદયભરણોદ્વેલાનન્દઃ સખીવૃતભીમજાનયનવિષયીભાવે ભાવં દધાર ધરાધિપઃ

શ્રીહર્ષં કવિરાજરાજિમુકુટાલંકારહીરઃ સુતં શ્રીહીરઃ સુષુવે જિતેન્દ્રિયચયં મામલ્લદેવી ચ યમ્ ।
ગૌડર્વીશકુલપ્રશસ્તિભણિતિભ્રાતર્યયં તન્મહાકાવ્યે ચારુણિ વૈરસેનિચરિતે સર્ગોઽગમત્સપ્તમઃ