નૈષધીયચરિતમ્‌ · અધ્યાય p15

અથોપકાર્યા નિષધાવનીપતિર્નિજામયાસીદ્વરણસ્રજાઞ્ચિતઃ ।
વસૂનિ વર્ષન્સુબહૂનિ બન્દિનાં વિશિષ્યભૈમીગુણકીર્તનાકૃતામ્

તથા પથિ ત્યાગમયં વિતીર્ણવાન્યથાતિભારાધિગમેન માગધૈઃ ।
તૃણીકૃતં રત્નનિકાય મુચ્ચકૈશ્ચિકાય લોકશ્ચિરમુઞ્છમુત્સુકઃ

ત્રપાસ્ય ન સ્યાત્સદસિ સ્ત્રિયાન્વયાત્કુતોઽતિરૂપઃ સુખભાજનં જનઃ ।
અમૂદૃશી તત્કવિબન્દિવર્ણનૈરવાક્કૃતા રાજકરઞ્જિલોકવાક્

અદોષતામેવ સતાં વિવૃણ્વતે દ્વિષાં મૃષાદોષકણાધિરોપણાઃ ।
ન જાતુ સત્યે સતિ દૂષાણે ભવેદલીકમાધાતુમવદ્યમુદ્યમઃ

વિદર્ભરાજોઽપિ સમં તનૂજયા પ્રવિશ્ય હૃષ્યન્નવરોધમાત્મનઃ ।
શશંસ દેવીમનુજાતસંશયાં પ્રતીચ્છ જામાતરમુત્સુકે નલમ્

તનુત્વિષા યસ્ય તૃણં સ મન્મથા કુલશ્રિયા યઃ પવિતાસ્મદન્વયમ્ ।
જગત્ત્રયીનાયકમેલકે વરં સુતાં પરં વેદ વિવેક્તુમીદૃશમ્

સૃજન્તુ પાણિગ્રહમઙ્ગલોચિતા મૃગીદૃશઃ સ્ત્રીસમયસ્પૃશઃ ક્રિયાઃ ।
શૃઉતિસ્મૃતીનાં તુ વયં વિદધ્મહે વિધીનિતિ સ્માહ ચ નિર્યયૌ ચ સઃ

નિરીય ભૂપેન નિરીક્ષિતાનના શશંસ મૌહૂર્તિકસંસદંશકમ્ ।
ગુણૈરરીણૈરુદયાસ્તનિસ્તુષાં તદા સ દાતું તનયાં પ્રચક્રમે

અથાવદદ્દૂતમુખઃ સ નૈષધં કુલં ચ બાલા ચ મમાનુકમ્પ્યતામ્ ।
સ પલ્લવત્વદ્ય મનોરથાઙ્ક્રુરશ્ચિરેણ નસ્ત્વચ્ચરણોદકૈરિતિ

તથોત્થિતં ભીમવચઃપ્રતિધ્વનિં નિપીય દૂતસ્ય સ વક્ત્રગહ્વરાત્ ।
વ્રજામિ વન્દે ચરણૌ ગુરોરિતિ બ્રુવન્પ્રદાય પ્રજિઘાય તં બહુ

નિપીતદૂતાલપિતસ્તતો નલં વિદર્ભભર્તાગમયાંબભૂવ સઃ ।
નિશાવસાને શ્રુતતામ્રચૂડવાગ્યથા રથાઙ્ગસ્તપનં ધૃતાદરઃ

ક્વચિત્તદાલેપનદાનપણ્ડિતા કમપ્યહંકારમગાત્પુરસ્કૃતા ।
અલમ્ભિ તુઙ્ગાસનસંનિવેશનાદપૂપનિર્માણવિદગ્ધયાદરઃ

મુખાનિ મુક્તામણિતોરણોદ્ગતૈર્મરીચિભિઃ પાન્થવિલાસમાશ્રિતૈઃ ।
પુરસ્ય તસ્યાખિલવેશ્મનામપિ પ્રમોદહાસચ્છુરિતાનિ રેજિરે

પથામનીયન્ત તથાધિવાસનાન્મધુવ્રતાનામપિ દત્તવિભ્રમાઃ ।
વિતાનતામાતપનિર્ભયાસ્તદા પટચ્છિદાકાલિકપુષ્પજાઃ સ્રજઃ

વિભૂષણૈઃ કઞ્ચુકિતા બભુઃ પ્રજા વિચિત્રચિત્રૈઃ સ્નપિતત્વિષો ગૃહાઃ ।
બભૂવ તસ્મિન્મણિકુટ્ટિમૈઃ પુરે વપુઃ સ્વમુર્વ્યાઃ પરિવર્તિતોપમમ્

તદા નિસસ્વાનતમાં ઘનં ઘનં નનાદ તસ્મિન્નિતરાં તતં તતમ્ ।
અવાપુરુચ્ચૈઃ સુષિરાણિ રાણિતામમાનમાનદ્ધમિયત્તયાધ્વનીત્

વિપઞ્ચિરાચ્છાદિ ન વેણુભિર્ન તે પ્રણીતગીતૈર્ન ચ તેઽપિ ઝર્ઝરૈઃ ।
ન તે હુહુક્કેન ન સોઽપિ ઢક્કયા ન મર્દલૈઃ સાપિ ન તેઽપિ ઢક્કયા

વિચિત્રવાદિત્રનિનાદમૂર્ચ્છિતઃ સુદૂરચારી જનતામુખારવઃ ।
મમૌ ન કર્ણેષુ દિગન્તદન્તિનાં પયોધિપૂરપ્રતિનાદમેદુરઃ

ઉદસ્ય કુમ્ભીરથ શાતકુમ્ભજાશ્ચતુષ્કચારુત્વિષિ વેદિકોદરે ।
યથાકુલાચારમથાવનીન્દ્રજાં પુરન્ધ્રિવર્ગઃ સ્નપયાંબભૂવ તામ્

વિજિત્ય દાસ્યાદિવ વારિહારિતામવાપિતાસ્તત્કુચયોર્દ્વયેન તાઃ ।
શિખામવાક્ષુઃ સહકારશાખિનસ્ત્રપાભરમ્લાનિમિવાનતૈર્મુખૈઃ

અસૌ મુહુર્જાતજલાભિષેચના ક્રમાદ્દુકૂલેન સિતાંશુનોજ્જ્વલા ।
દ્વયસ્ય વર્ષાશરદાં તદાતનીં સનાભિતાં સાધુ બબન્ધ સંધ્યયા

પુરા પ્રભિન્નામ્બુદદુર્દિનીકૃતાં નિનિન્દ ચન્દ્રદ્યુતિસુન્દરીં દિવમ્ ।
શિરોરુહૌઘેણ ઘનેન વર્ષતા ક્વચિદ્દુકૂલેન સિતાંશુનોજ્જ્વલા

વિરેજિરે તચ્ચિકુરોત્કરાઃ કિરાઃ ક્ષાણં ગલન્નિર્મલવારિવિપ્રુષામ્ ।
તમઃસુહૃચ્ચામરનિર્જયાર્જિતાઃ સિતા વમન્તઃ ખલુ કીર્તિમુક્તિકાઃ

મ્રદીયસા સ્નાનજલસ્ય વાસસા પ્રમાર્જનેનાધિકમુજ્જ્વલીકૃતાઃ ।
અદભ્રમભ્રાજત સાશ્મશાણનાત્પ્રકાશરોચિઃપ્રતિમેવ હેમજા

તદા તદઙ્ગસ્ય બિભર્તિ વિભ્રમં વિલેપનામોદમુચઃ સ્ફુરદ્રુચઃ ।
દરસ્ફુરત્કાઞ્ચનકેતકીદલાત્સુવર્ણમભ્યસ્યતિ સૌરભં યદિ

અવાપિતાયાઃ શુચિવેદિકાન્તરં કલાસુ તસ્યાઃ સકલાસુ પણ્ડિતાઃ ।
ક્ષણેન સખ્યશ્ચિરશિક્ષણૈઃ સ્ફુટં પ્રતિપ્રતીકં પ્રતિકર્મ નિર્મમુઃ

વિનાપિ ભૂષામવધિઃ શ્રિયામિયં વ્યભૂષિ વિજ્ઞાભિરદર્શિ ચાધિકા ।
ન ભૂષયૈષાધિચકાસ્તિ કિં તુ સાનયેતિ કસ્યાસ્તુ વિચારચાતુરી વિધાય

બન્ધૂકપયોજપૂજને કૃતાં વિધોર્ગન્ધફલીબલિશ્રિયમ્ ।
નિનિન્દ લબ્ધાધરલોચનાર્ચનં મનઃશિલાચિત્રકમેત્ય તન્મુખમ્

મહીમધોનાં મદનાન્ધતાતમીતમઃપટારમ્ભણતન્તુસંતતિઃ ।
અબન્ધિ તન્મૂર્ધજપાશમઞ્જરી કયાપિ ધૂપગ્રહધૂમકોમલા

પુનઃપુનઃ કાચન કુર્વતી કચચ્છટાધિયા ધૂપજધૂમસંયમમ્ ।
સખી સ્મિતૈસ્તર્કિતતન્નિજભ્રમા બબન્ધ તન્મૂર્ધજચામરં ચિરાત્

વલસ્ય કૃષ્ટેવ હલેન ભાતિ યા કલિન્દકન્યા ઘનભઙ્ગભઙ્ગુરા ।
તદાર્પિતૈસ્તાં કરુણસ્ય કુડ્નલૈર્જહાસ તસ્યાઃ કુટિલા કચચ્છટા

ધૃતૈતયા હાટકપટ્ટિકાલિકે બભૂવ કેશામ્બુદવિદ્યુદેવ સા ।
મુખેન્દુસંબન્ધવશાત્સુધાજુષઃ સ્થિરત્વમૂહે નિયતં તદાયુષઃ

લલાટિકાસીમનિ ચૂર્ણકુન્તલા બભુઃ સ્ફુટં ભીમનરેન્દ્રજન્મનઃ ।
મનઃશિલાચિત્રકદીપસંભવા ભ્રામીભૃતઃ કજ્જલધૂમવલ્લયઃ

અપાઙ્ગમાલિઙ્ગ્ય તદીયમુચ્ચકૈરદીપિ રેખા જનિતાઞ્જનેન યા ।
અપાતિ સૂત્રં તદિવ દ્વિતીયયા વયઃશ્રિયા વર્ધયિતું વિલોચને

અનઙ્ગલીલાભિરપાઙ્ગધાવિનઃ કનીનિકાનીલમણેઃ પુનઃ પુનઃ ।
તમિસ્રવંશપ્રભવેન રશ્મિના સ્વપદ્ધતિઃ સા કિમરઞ્જિ નાઞ્જનૈઃ

અસેવિષાતાં સુષમાં વિદર્ભજાદૃશાવવાપ્યાઞ્જનરેખયાઽન્વયમ્ ।
ભુજદ્વયજ્યાકિણપદ્ધતિસ્પૃશોઃ સ્મરેણ બાણીકૃતયોઃ પયોજયોઃ

તદક્ષિતત્કાલતુલાગસા નખં નિખાય કૃષ્ણસ્ય મૃગસ્ય ચક્ષુષી ।
વિધિર્યદુદ્ધર્તુમિયેષ તત્તયોરદૂરવર્તિક્ષતતા સ્મ શંસતિ

વિલોચનાભ્યામતિમાત્રપીડિતે વતંસનીલામ્બુરુહદ્વયીં ખલુ ।
તયોઃ પ્રતિદ્વન્દ્વિધિયાધિરોપયાંબભૂવતુર્ભીમસુતાશ્રુતી તતઃ

ધૃતં વતંસોત્પલયુગ્મમેતયા વ્યરાજદસ્યાં પતિતે દૃશાવિવ ।
મનોભુવાન્ધ્યં ગમિતસ્ય પશ્યતઃ સ્થિતે લગિત્વા રસિકસ્ય કસ્યચિત્

વિદર્ભપુત્રીશ્રવણાવતંસિકામણીમહઃકિંશુકકાર્મુકોદરે ।
ઉદીતનેત્રોત્પલબાણસંભૃતિર્નલં પરં લક્ષ્યમવૈક્ષત સ્મરઃ

અનાચરત્તથ્યમૃષાવિચારણાં તદાનનં કર્ણલતાયુગેન કિમ્ ।
બબન્ધ જિત્વા મણિકુણ્ડલે વિધૂ દ્વિચન્દ્રબુદ્ધ્યા કથિતાવસૂયકૌ

અવાદિ ભૈમી પરિધાપ્ય કુણ્ડલે વયસ્યયાભ્યામભિતઃ સમન્વયઃ ।
ત્વદાનનેન્દોઃ પ્રિયકામજન્મનિ શ્રયત્યયં દૌરુધરીં ધુરં ધ્રુવમ્

નિવેશિતં યાવકરાગદીપ્તયે લગત્તદીયાધરસીમ્નિ સિક્થકમ્ ।
રરાજ તત્રૈવ નિવસ્તુમુત્સુકં મધૂનિ નિર્ધૂય સુધાસધર્મણિ

સ્વરેણ વીણેત્યવિશેષણં પુરા સ્ફુરત્તદીયા ખલુ કણ્ઠકન્દલી ।
અવાપ્ય તન્ત્રીરથ સઅપ્ત મુક્તિકાસરાનરાજત્પરિવાદિની સ્ફુટમ્

ઉપાસ્યમાનાવિવ શિક્ષિતું તતો મૃદુત્વમપ્રૌઢમૃણાલનાલયા ।
વિરેજતુર્માઙ્ગલિકેન સંગતૌ ભુજૌ સુદત્યા વલયેન કમ્બુનઃ

પદદ્વયેઽસ્યા નવયાવરઞ્જના જનૈસ્તદાનીમુદનીયતાર્પિતા ।
ચિરાય પદ્મૌ પરિરભ્ય જાગ્રતી નિશીવ વિશ્લિષ્ય નવા રવિદ્યુતિઃ

કૃતાપરાધઃ સુતનોરનન્તરં વિચિન્ત્ય કાન્તેન સમં સમાગમમ્ ।
સ્ફુટં સિષેવ કુસુમેષુપાવકઃ સ રાગચિહ્નશ્ચરણૌ ન યાવકઃ

સ્વયં તદઙ્ગેષુ ગતેષુ ચારુતાં પરસ્પરેણૈવ વિભૂષિતેષુ ચ ।
કિમૂચિરેઽલંકરણાનિ તાનિ તદ્દૃથૈવ તેષાં કરણં બભૂવ યત્

ક્રમાધિકામુત્તરમુત્તરં શ્રિયં પુપોષ યાં ભૂષણચુમ્બનૈરિયમ્ ।
પુરઃ પુરસ્તસ્થુષિ રામણીયકે તયા બબાધેઽવધિબુદ્ધિધોરણિઃ

મણીસનાભૌ મુકુરસ્ય મણ્ડલે બભૌ નિજાસ્યપ્રતિબિમ્બદર્શિની ।
વિધોરદૂરં સ્વમુખં વિધાય સા નિરૂપયન્તીવ વિશેષમેતયોઃ

જિતસ્તદાસ્યેન કલાનિધિર્દધે દ્વિચન્દ્રધીસાક્ષિકમાયકાયતામ્ ।
તથાપિ જિગ્યે યુગપત્સખીયુગપ્રદર્શિતાદર્શબહૂભવિષ્ણુના

કિમાલિયુગ્માર્પિતદર્પણદ્વયે તદાસ્યમેકં બહુ ચાન્યદમ્બુજમ્ ।
હિમેષુ નિર્વાપ્ય નિશાસમાધિભિસ્તદીયસાલોક્યમિતં વ્યલોક્યત

પલાશદામેતિમિલચ્છિલીમુખૈર્વૃતા વિભૂષામણિરશ્મિકાર્મુકૈઃ ।
અલક્ષિ લક્ષૈર્ધનુષામસૌ તદા રતીશસર્વસ્વતયાઽભિરક્ષિતા

વિશેષતીર્થૈરિવ જહ્નુનન્દિની ગુણૈરિવાજાનિકરાગભૂમિતા ।
જગામ ભાગ્યૈરિવ નીતિરુજ્જ્વલૈર્વિભૂષણૈસ્તત્સુષમા મહાર્ધતામ્

નલાત્સ્વવૈશ્વસ્ત્યમનાપ્તુમાનતા નૃપસ્ત્રિયો ભીમમહોત્સવાગતાઃ ।
તદઙ્ઘ્રિલાક્ષામદધન્ત મઙ્ગલં શિરઃસુ સિન્દૂરમિવ પ્રિયાયુષે

અમોઘભાવેન સનાભિતાં ગતાઃ પ્રસન્નગીર્વાણવરાક્ષરસ્રજામ્ ।
તતઃ પ્રણમ્રાધિજગામ સા હ્રિયા ગુરુર્ગુરુબ્રહ્મપતિવ્રતાશિષાઃ

તથૈવ તત્કાલમથાનુજીવિભિઃ પ્રસાધનાસઞ્જનશિલ્પપારગૈઃ ।
નિજસ્ય પાણિગ્રહણક્ષણોચિતા કૃતા નલસ્યાપિ વિભોર્વિભૂષણા

નૃપસ્ય તત્રાધિકૃતાઃ પુનઃ પુનર્વિચાર્ય તાન્બન્ધમવાપિપન્કચાન્ ।
કલાપલીલોપનિધિર્ગરુત્ત્યજઃ સ યૈરપાલાપિ કલાપિસંપદઃ

પતત્ત્રિણાં દ્રાધિમશાલિના ધનુર્ગુણેન સંયોગજુષાં મનોભુવઃ ।
કચેન તસ્યાર્જિતમાર્જનશ્રિયા સમેત્ય સૌભાગ્યમલમ્ભિ કુઙ્નલૈઃ

અનર્ધ્યરત્નૌઘમયેન મણ્ડિતો રરાજ રાજા મુકુટેન મૂર્ધનિ ।
વનીપકાનાં સ હિ કલ્પભૂરુહસ્તતો વિમુઞ્ચન્નિવ મઞ્જુમઞ્જરીમ્

નલાત્સ્વવૈશ્વસ્ત્યમનાપ્તુમાનતા નૃપસ્ત્રિયો ભીમમહોત્સવાગતાઃ ।
તદઙ્ઘ્રિલાક્ષામદધન્ત મઙ્ગલં શિરઃસુ સિન્દૂરમિવ પ્રિયાયુષે

અમોઘભાવેન સનાભિતાં ગતાઃ પ્રસન્નગીર્વાણવરક્ષરસ્રજામ્ ।
તતઃ પ્રણમ્રાધિજગામ સા હ્રિયા ગુરુર્ગુરુબ્રહ્મપતિવ્રતાશિષઃ

તથૈવ તત્કાલમથાનુજીવિભિઃ પ્રસાધનાસજનશિલ્પપારગૈઃ ।
નિજસ્ય પાણિગ્રહણક્ષણોચિતા કૃતા નલસ્યાપિ વિભોર્વિભૂષણા

નૃપસ્ય તત્રાધિકૃતાઃ પુનઃ પુનર્વિચાર્ય તાન્બન્ધમવાપિપન્કચાણ્ ।
કલાપલીલોપનિધિર્ગરુત્ત્યજઃ સ યૈરપાલાપિ કલાપિસંપદઃ

પતત્ત્રિણાં દ્રાધિમશાલિના ધનુર્ગુણેન સંયોગજુષાં મનોભુવઃ ।
કચેન તસ્યાર્જિતમાર્જનશ્રિયા સમેત્ય સૌભાગ્યમલમ્ભિ કુગ્નલૈઃ

અનર્ધ્યરત્નૈઘમયેન મણ્ડિતો રરાજ રાજ મુકુટેન મૂર્ધતિ ।
વનીપકાનાં સ હિ કલ્પભૂરુહસ્તતો વિમુઞ્ચન્નિવ મઞ્જુમઞ્જરીમ્

નલસ્ય ભાલે મણિવીરપટ્ટિકાનિભેન લગ્નઃ પરિધિર્વિધોર્બભૌ ।
તદા શશાઙ્કાધિકરૂપતાં ગતે તદાનને માતુમશક્નુવન્નિવ

બભૂવ ભૈમ્યાઃ ખલુ માનસૌકસં જિઘાંસતો ધૈર્યભરં મનોભુવઃ ।
ઉપભ્રુ તદ્વર્તુલચિત્રરૂપિણી ધનુઃસમીપે ગુલિકેવ સંભૃતા

અચુમ્બિ યા ચન્દનબિન્દુમણ્ડલી નલીયવક્ત્રેણ સરોજતર્જિના ।
શ્રિયં શ્રિતા કાચન તારકાસખી કૃતા શશાઙ્કસ્ય તયાઙ્કવર્તિની

ન યાવદગ્નિભ્રમમેત્યુદૂઢતાં નલસ્ય ભૈમીતિ હરેર્દુરાશયા ।
સ બિન્દુરિન્દુઃ પ્રહિતઃ કિમસ્ય સા ન વેતિ ભાલે પઠિતું લિપીમિવ

કપોલપાલીજનિજાનુબિમ્બયોઃ સમાગમાત્કુણ્ડલમણ્ડલદ્વયી ।
નલસ્ય તત્કાલમવાપ ચિત્તભૂરથ સ્ફુરચ્ચક્રચતુષ્કચારુતામ્

શ્રિતાસ્ય કણ્ઠં ગુરુવિપ્રવન્દનાદ્વિનમ્રમોલેશ્ચિબુકાગ્રચુમ્બિની ।
અવાપ મુક્તાવલિરાસ્યચન્દ્રમઃસ્રવત્સુધાતુન્દિલબિન્દુવૃન્દતામ્

યતોઽજનિ શ્રીર્બલવાન્બલં દ્વિષન્બભૂવ યસ્યાજિષુ વારણેન સઃ ।
અપૂપુરત્તાન્કમલાર્થિનો ઘનાન્સમુદ્રભાવં સ બભાર તદ્ભુજઃ

કૃતાર્થયન્નર્થિજનાનનારતં બભૂવ તસ્યામરભૂરુહઃ કરઃ ।
તદીયમૂલે નિહિતં દ્વિતીયવદ્ધ્રુવં દધે કઙ્કણમાલવાલતામ્

રરાજ દોર્મણ્ડનમણ્ડલીજુષોઃ સ વજ્રમાણિક્યસિતારુણત્વિષોઃ ।
મિષેણ વર્ષન્દશદિઙ્મુખોન્મુખૌ યશઃપ્રતાપાવવનીજયાર્જિતૌ

ઘને સમસ્તાપઘનાવલમ્બિનાં વિભૂષણાનાં મણિમણ્ડલે નલઃ ।
સ્વરૂપરેખામવલોક્ય નિષ્ફલીચકાર સેવાચણદર્પણાર્પણામ્

વ્યલોકિ લોકેન ન કેવલં ચલન્મુદા તદીયાભરણાઋપણાદ્યુતિઃ ।
અદર્શિ વિસ્ફારિતરત્નલોચનૈઃ પરસ્પરેણેવ વિભૂષણૈરપિ

તતોઽનુ વાર્ષ્ણેયનિયન્તૃકં રથં યુધિ ક્ષિતારિક્ષિતિભૃજ્જયદ્રથઃ ।
નૃપઃ પૃથાસૂનુરિવાધિરૂઢવાન્સ જન્યયાત્રામુદિતઃ કિરીટવાન્

વિદર્ભનામ્નસ્ત્રિદિવસ્ય વીક્ષિતું રસોદયાદપ્સરસસ્તમુજ્જ્વલમ્ ।
ગૃહાદ્ગૃહાદેત્ય ધૃતપ્રસાધના વ્યરાજયન્રાજપથાનથાધિકમ્

અજાનતી કાપિ વિલોકનોત્સુકા સમીરધૂતાર્ધમપિ સ્તનાંશુકમ્ ।
કુચેન તસ્મૈ ચલતેઽકરોત્પુરઃ પુરાઙ્ગના મઙ્ગલકુમ્ભસંભૃતિમ્

સખીં નલં દર્શયમાનયાઙ્કતો જવાદુદસ્તસ્ય કરસ્ય કઙ્કણે ।
વિષજ્ય હારૈસ્ત્રુટિતૈરતર્કિતૈઃ કૃતં કયાપિ ક્ષણલાજમોક્ષણમ્

લસન્નખાદર્શમુખામ્બુજસ્મિતપ્રસૂનવાણીમધુપાણિપલ્લવમ્ ।
યિયાસતસ્તસ્ય નૃપસ્ય જજ્ઞિરે પ્રશસ્તવસ્તૂનિ તદેવયૌવતમ્

કરસ્થતામ્બૂલજિઘત્સુરેકિકા વિલોકનૈકાગ્રવિલોચનોત્પલા ।
મુખે નિચિક્ષેપ મુખદ્વિરાજતારુષેવ લીલાકમલં વિલાસિની

કયાપિ વીક્ષાવિમનસ્કલોચને સમાજ એવોપપતેઃ સમીયુષઃ ।
ઘનં સવિઘ્નં પરિરમ્ભસાહસૈસ્તદા તદાલોકનમન્વભૂયત

દિદૃક્ષુરન્યા વિનિમેષાવીક્ષણાં નૃણામયોગ્યાં દધતી તનુશ્રિયમ્ ।
પદાગ્રમાત્રેણ યદસ્પૃશન્મહીં ન તાવતા કેવલમપ્સરોઽભવત્

વિભૂષણસ્રંસનશંસનાર્પિતૈઃ કરપ્રહારૈરપિ ધૂનનૈરપિ ।
અમાન્તમન્તઃ પ્રસભં પુરાઽપરા સખીષુ સંમાપયતીવ સંમદમ્

વતંસનીલામ્બુરુહેણ કિં દૃશા વિલોકમાને વિમનીબભૂવતુઃ ।
અપિ શ્રુતી દર્શનસક્તચેતસાં ન તેન તે શુશ્રુવતુર્મૃગીદૃશામ્

કાશ્ચિન્નિર્માય ચક્ષુઃપ્રસૃતિચુલુકિતં તાસ્વશઙ્કન્ત કાન્તા મૌગ્ધ્યાદાચૂડમોઘૈર્નિચુલિતમિવ તં ભૂષણાનાં મણીનામ્ ।
સાહસ્રીભિર્નિમેષાકૃતમતિભિરયં દૃગ્ભિરાલિઙ્ગિતઃ કિં જ્યોતિષ્ટોમાદિયજ્ઞશ્રુતિફલજગતીસાર્વભૌમભ્રમેણ

ભવન્સુદ્યુમ્નઃ સ્ત્રી નરપતિરભૂદ્યસ્ય જનની તમુર્વશ્યાઃ પ્રાણાનપિ વિજયમાનસ્તનુરુચા ।
હરારબ્ધક્રોધેન્ધનમદનસિંહાસનમસાવલંકર્મીણશ્રીરુદભવદલંકર્તુમધુના

અર્થી સર્વસુપર્વણાં પતિરસાવેતસ્ય યૂનઃ કૃતે પર્યત્યાજિ વિદર્ભરાજસુતયા યુક્તં વિશેષજ્ઞયા ।
અસ્મિન્નામ તયા વૃતે સુમનસઃ સન્તોઽપિ યન્નિર્જરા જાતા દુર્મનસો ન સોઢુમુચિતા તેષાં તુ સાઽનૌચિતી

અસ્યોત્કણ્ઠિતકણ્ઠલોઠિવરણસ્રક્સાક્ષિભિર્દિગ્ભટૈઃ સ્વં વક્ષઃ સ્વયમસ્ફુટન્ન કિમદઃ શસ્ત્રાદપિ સ્ફોટિતમ્ ।
વ્યાવૃત્યોપનતેન હા શતમખેનાદ્ય પ્રસાદ્યા કથં ભૈમ્યાં વ્યર્થમનોરથેન ચ શચી સાચીકૃતાસ્યામ્બુજા

મા જાનીત વિદર્ભજામવિદુષીં કીર્તિં મુદઃ શ્રોયસીં સેયં ભદ્રમચીકરન્મઘવતા ન સ્વં દ્વિતીયાં શચીમ્ ।
કઃ શચ્યા રચયાંચકાર ચરિતે કાવ્યં સ નઃ કથ્યતામેતસ્યાસ્તુ કરિષ્યતે રસધુનીપાત્રે ચરિત્રે ન કૈઃ

વૈદર્ભીબહુજન્મનિર્મિતતપઃશિલ્પેન દેહશ્રિયા નેત્રાભ્યાં સ્વદતે યુવાયમવનીવાસઃ પ્રસૂનાયુધઃ ।
ગીર્વાણાલયસાર્વભૌમસુકૃતપ્રાગ્ભારદુષ્પ્રાપયા ગોયં ભીમજયાનુભૂય ભજતામદ્વૈતમદ્ય ત્વિષામ્

સ્ત્રીપુંસવ્યતિષઞ્જનં જનયતઃ પત્યુઃ પ્રજાનામભૂદભ્યાસઃ પરિપાકિમઃ કિમનયોર્દામ્પત્યસંપત્તયે ।
આસંસારપુરન્ધ્રિપૂરુષમિથઃપ્રેમાર્પણક્રીડયાપ્યેતજ્જમ્પતિગાઢરાગરચના પ્રાકર્ષિ ચેતોભુવઃ

તાભિર્દૃશ્યત એષ યાન્પથિ મહાજ્યૈષ્ઠીમહે મન્મહે યદૃગ્ભિઃ પુરુષોત્તમઃ પરિચિતઃ પ્રાગ્મઞ્ચમઞ્ચન્કૃતઃ ।
સા સ્ત્રીરાટ્ પતયાલુભિઃ શિતિસિતૈઃ સ્યાદસ્ય દૃક્ચામરૈઃ સસ્ને માઘમઘાતિઘાતિયમુનાગઙ્ગૌઘયોગે યયા

વૈદર્ભીવિપુલાનુરાગકલનાત્સૌભાગ્યમત્રાખિલક્ષોણીચક્રશતક્રતૌ નિજગદે તદ્બૃત્તવૃત્તક્રમૈઃ ।
કિંચાસ્માકનરેન્દ્રભૂસુભગતાસંભૂતયે લગ્નકં દેવેન્દ્રાવરણપ્રસાદિતશચીવિશ્રાણિતાશીર્વચઃ

આસુત્રામમપાસનાન્મખભુજાં ભૈમ્યૈવ રાજવ્રજે તાદર્થ્યાગમનાનુરોધપરયા યુક્તાર્જિ લજ્જામૃજા ।
આત્માનં ત્રિદશપ્રસાદફલતામ્ પત્યે વિધાયાનયા હ્રીરોષાપયશઃકથાનવસરઃ સૃષ્ટં સુરાણામપિ

ઇત્યાલેપુરનુપ્રતીકનિલયાલંકારસારશ્રિયાહંકુર્વત્તનુરામણીયકમમૂરાલોક્ય પૌરપ્રિયાઃ ।
સાનન્દાઃ કુરુવિન્દસુન્દરકરસ્યાનન્દનં સ્યન્દનં તસ્યાધ્યાસ્ય યતઃ શતક્રતુહરિત્ક્રીડાદ્રિમિન્દોરિવ

શૃઈહર્ષં કવિરાજરાજિમુકુટાલંકારહીરઃ સુતં શ્રીહીરઃ સુષુવે જિતેન્દ્રિયચયં મામલ્લદેવી ચ યમ્ ।
યાતઃ પઞ્ચદશઃ કૃશેતરરસસ્વાદાવિહાયં મહાકાવ્યે તસ્ય કૃતૌ નલીયચરિતે સર્ગો નિસર્ગોજ્જ્વલઃ