મૂલમધ્યમકકારિકા · અધ્યાય 26

પુનર્ભવાય સંસ્કારાન્ અવિદ્યાનિવૃતસ્ ત્રિધા ।
અભિસંસ્કુરુતે યાંસ્ તૈર્ ગતિં ગચ્છતિ કર્મભિઃ

વિજ્ઞાનં સંનિવિશતે સંસ્કારપ્રત્યયં ગતૌ ।
સંનિવિષ્ટે ઽથ વિજ્ઞાને નામરૂપં નિષિચ્યતે

નિષિક્તે નામરૂપે તુ ષડાયતનસંભવઃ ।
ષડાયતનમ્ આગમ્ય સંસ્પર્શઃ સંપ્રવર્તતે

ચક્ષુઃ પ્રતીત્ય રૂપં ચ સમન્વાહારમ્ એવ ચ ।
નામરૂપં પ્રતીત્યૈવં વિજ્ઞાનં સંપ્રવર્તતે

સંનિપાતસ્ ત્રયાણાં યો રૂપવિજ્ઞાનચક્ષુષામ્ ।
સ્પર્શઃ સ તસ્માત્ સ્પર્શાચ્ ચ વેદના સંપ્રવર્તતે

વેદનાપ્રત્યયા તૃષ્ણા વેદનાર્થં હિ તૃષ્યતે ।
તૃષ્યમાણ ઉપાદાનમ્ ઉપાદત્તે ચતુર્વિધમ્

ઉપાદાને સતિ ભવ ઉપાદાતુઃ પ્રવર્તતે ।
સ્યાદ્ ધિ યદ્ય્ અનુપાદાનો મુચ્યેત ન ભવેદ્ ભવઃ

પઞ્ચ સ્કન્ધાઃ સ ચ ભવો ભવાજ્ જાતિઃ પ્રવર્તતે ।
જરામરણદુઃખાદિ શોકાઃ સપરિદેવનાઃ

દૌર્મનસ્યમ્ ઉપાયાસા જાતેર્ એતત્ પ્રવર્તતે ।
કેવલસ્યૈવમ્ એતસ્ય દુઃખસ્કન્ધસ્ય સંભવઃ

સંસારમૂલં સંસ્કારાન્ અવિદ્વાન્ સંસ્કરોત્ય્ અતઃ ।
અવિદ્વાન્ કારકસ્ તસ્માન્ ન વિદ્વાંસ્ તત્ત્વદર્શનાત્

અવિદ્યાયાં નિરુદ્ધાયાં સંસ્કારાણામ્ અસંભવઃ ।
અવિદ્યાયા નિરોધસ્ તુ જ્ઞાનસ્યાસ્યૈવ ભાવનાત્

તસ્ય તસ્ય નિરોધેન તત્ તન્ નાભિપ્રવર્તતે ।
દુઃખસ્કન્ધઃ કેવલો ઽયમ્ એવં સમ્યગ્ નિરુધ્યતે