મૂલમધ્યમકકારિકા · અધ્યાય 2
ગતં ન ગમ્યતે તાવદ્ અગતં નૈવ ગમ્યતે ।
ગતાગતવિનિર્મુક્તં ગમ્યમાનં ન ગમ્યતે
ચેષ્ટા યત્ર ગતિસ્ તત્ર ગમ્યમાને ચ સા યતઃ ।
ન ગતે નાગતે ચેષ્ટા ગમ્યમાને ગતિસ્ તતઃ
ગમ્યમાનસ્ય ગમનં કથં નામોપપત્સ્યતે ।
ગમ્યમાનં વિગમનં યદા નૈવોપપદ્યતે
ગમ્યમાનસ્ય ગમનં યસ્ય તસ્ય પ્રસજ્યતે ।
ઋતે ગતેર્ ગમ્યમાનં ગમ્યમાનં હિ ગમ્યતે
ગમ્યમાનસ્ય ગમને પ્રસક્તં ગમનદ્વયમ્ ।
યેન તદ્ ગમ્યમાનં ચ યચ્ ચાત્ર ગમનં પુનઃ
દ્વૌ ગન્તારૌ પ્રસજ્યેતે પ્રસક્તે ગમનદ્વયે ।
ગન્તારં હિ તિરસ્કૃત્ય ગમનં નોપપદ્યતે
ગન્તારં ચેત્ તિરસ્કૃત્ય ગમનં નોપપદ્યતે ।
ગમને ઽસતિ ગન્તાથ કુત એવ ભવિષ્યતિ
ગન્તા ન ગચ્છતિ તાવદ્ અગન્તા નૈવ ગચ્છતિ ।
અન્યો ગન્તુર્ અગન્તુશ્ ચ કસ્ તૃતીયો ઽથ ગચ્છતિ
ગન્તા તાવદ્ ગચ્છતીતિ કથમ્ એવોપપત્સ્યતે ।
ગમનેન વિના ગન્તા યદા નૈવોપપદ્યતે
પક્ષો ગન્તા ગચ્છતીતિ યસ્ય તસ્ય પ્રસજ્યતે ।
ગમનેન વિના ગન્તા ગન્તુર્ ગમનમ્ ઇચ્છતઃ
ગમને દ્વે પ્રસજ્યેતે ગન્તા યદ્યુત ગચ્છતિ ।
ગન્તેતિ ચાજ્યતે યેન ગન્તા સન્ યચ્ ચ ગચ્છતિ
ગતે નારભ્યતે ગન્તું ગન્તું નારભ્યતે ઽગતે ।
નારભ્યતે ગમ્યમાને ગન્તુમ્ આરભ્યતે કુહ
ન પૂર્વં ગમનારમ્ભાદ્ ગમ્યમાનં ન વા ગતમ્ ।
યત્રારભ્યેત ગમનમ્ અગતે ગમનં કુતઃ
ગતં કિં ગમ્યમાનં કિમ્ અગતં કિં વિકલ્પ્યતે ।
અદૃશ્યમાન આરમ્ભે ગમનસ્યૈવ સર્વથા
ગન્તા ન તિષ્ઠતિ તાવદ્ અગન્તા નૈવ તિષ્ઠતિ ।
અન્યો ગન્તુર્ અગન્તુશ્ ચ કસ્ તૃતીયો ઽથ તિષ્ઠતિ
ગન્તા તાવત્ તિષ્ઠતીતિ કથમ્ એવોપપત્સ્યતે ।
ગમનેન વિના ગન્તા યદા નૈવોપપદ્યતે
ન તિષ્ઠતિ ગમ્યમાનાન્ ન ગતાન્ નાગતાદ્ અપિ ।
ગમનં સંપ્રવૃત્તિશ્ ચ નિવૃત્તિશ્ ચ ગતેઃ સમા
યદ્ એવ ગમનં ગન્તા સ એવેતિ ન યુજ્યતે ।
અન્ય એવ પુનર્ ગન્તા ગતેર્ ઇતિ ન યુજ્યતે
યદ્ એવ ગમનં ગન્તા સ એવ હિ ભવેદ્ યદિ ।
એકીભાવઃ પ્રસજ્યેત કર્તુઃ કર્મણ એવ ચ
અન્ય એવ પુનર્ ગન્તા ગતેર્ યદિ વિકલ્પ્યતે ।
ગમનં સ્યાદ્ ઋતે ગન્તુર્ ગન્તા સ્યાદ્ ગમનાદ્ ઋતે
એકીભાવેન વા સિદ્ધિર્ નાનાભાવેન વા યયોઃ ।
ન વિદ્યતે તયોઃ સિદ્ધિઃ કથં નુ ખલુ વિદ્યતે
ગત્યા યયાજ્યતે ગન્તા ગતિં તાં સ ન ગચ્છતિ ।
યસ્માન્ ન ગતિપૂર્વો ઽસ્તિ કશ્ચિદ્ કિંચિદ્ ધિ ગચ્છતિ
ગત્યા યયાજ્યતે ગન્તા તતો ઽન્યાં સ ન ગચ્છતિ ।
ગતી દ્વે નોપપદ્યેતે યસ્માદ્ એકે તુ ગન્તરિ
સદ્ભૂતો ગમનં ગન્તા ત્રિપ્રકારં ન ગચ્છતિ ।
નાસદ્ભૂતો ઽપિ ગમનં ત્રિપ્રકારં સ ગચ્છતિ
ગમનં સદસદ્ભૂતઃ ત્રિપ્રકારં ન ગચ્છતિ ।
તસ્માદ્ ગતિશ્ ચ ગન્તા ચ ગન્તવ્યં ચ ન વિદ્યતે
મૂળ પાઠ: Mūlamadhyamakakārikā · Data entry Douglas Bachman · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0