મૂલમધ્યમકકારિકા · અધ્યાય 16

સંસ્કારાઃ સંસરન્તિ ચેન્ ન નિત્યાઃ સંસરન્તિ તે ।
સંસરન્તિ ચ નાનિત્યાઃ સત્ત્વે ઽપ્ય્ એષ સમઃ ક્રમઃ

પુદ્ગલઃ સંસરતિ ચેત્ સ્કન્ધાયતનધાતુષુ ।
પઞ્ચધા મૃગ્યમાણો ઽસૌ નાસ્તિ કઃ સંસરિષ્યતિ

ઉપાદાનાદ્ ઉપાદાનં સંસરન્ વિભવો ભવેત્ ।
વિભવશ્ ચાનુપાદાનઃ કઃ સ કિં સંસરિષ્યતિ

સંસ્કારાણાં ન નિર્વાણં કથં ચિદ્ ઉપપદ્યતે ।
સત્ત્વસ્યાપિ ન નિર્વાણં કથં ચિદ્ ઉપપદ્યતે

ન બધ્યન્તે ન મુચ્યન્ત ઉદયવ્યયધર્મિણઃ ।
સંસ્કારાઃ પૂર્વવત્ સત્ત્વો બધ્યતે ન ન મુચ્યતે

બન્ધનં ચેદ્ ઉપાદાનં સોપાદાનો ન બધ્યતે ।
બધ્યતે નાનુપાદાનઃ કિમવસ્થો ઽથ બધ્યતે

બધ્નીયાદ્ બન્ધનં કામં બન્ધ્યાત્ પૂર્વં ભવેદ્ યદિ ।
ન ચાસ્તિ તચ્ છેષમ્ ઉક્તં ગમ્યમાનગતાગતૈઃ

બદ્ધો ન મુચ્યતે તાવદ્ અબદ્ધો નૈવ મુચ્યતે ।
સ્યાતાં બદ્ધે મુચ્યમાને યુગપદ્ બન્ધમોક્ષણે

નિર્વાસ્યામ્ય્ અનુપાદાનો નિર્વાણં મે ભવિષ્યતિ ।
ઇતિ યેષાં ગ્રહસ્ તેષામ્ ઉપાદાનમહાગ્રહઃ

ન નિર્વાણસમારોપો ન સંસારાપકર્ષણમ્ ।
યત્ર કસ્ તત્ર સંસારો નિર્વાણં કિં વિકલ્પ્યતે