મૂલમધ્યમકકારિકા · અધ્યાય 15

ન સંભવઃ સ્વભાવસ્ય યુક્તઃ પ્રત્યયહેતુભિઃ ।
હેતુપ્રત્યયસંભૂતઃ સ્વભાવઃ કૃતકો ભવેત્

સ્વભાવઃ કૃતકો નામ ભવિષ્યતિ પુનઃ કથમ્ ।
અકૃત્રિમઃ સ્વભાવો હિ નિરપેક્ષઃ પરત્ર ચ

કુતઃ સ્વભાવસ્યાભાવે પરભાવો ભવિષ્યતિ ।
સ્વભાવઃ પરભાવસ્ય પરભાવો હિ કથ્યતે

સ્વભાવપરભાવાભ્યામ્ ઋતે ભાવઃ કુતઃ પુનઃ ।
સ્વભાવે પરભાવે ચ સતિ ભાવો હિ સિધ્યતિ

ભાવસ્ય ચેદ્ અપ્રસિદ્ધિર્ અભાવો નૈવ સિધ્યતિ ।
ભાવસ્ય હ્ય્ અન્યથાભાવમ્ અભાવં બ્રુવતે જનાઃ

સ્વભાવં પરભાવં ચ ભાવં ચાભાવમ્ એવ ચ ।
યે પશ્યન્તિ ન પશ્યન્તિ તે તત્ત્વં બુદ્ધશાસને

કાત્યાયનાવવાદે ચાસ્તીતિ નાસ્તીતિ ચોભયમ્ ।
પ્રતિષિદ્ધં ભગવતા ભાવાભાવવિભાવિના

યદ્ય્ અસ્તિત્વં પ્રકૃત્યા સ્યાન્ ન ભવેદ્ અસ્ય નાસ્તિતા ।
પ્રકૃતેર્ અન્યથાભાવો ન હિ જાતૂપપદ્યતે

પ્રકૃતૌ કસ્ય વાસત્યામ્ અન્યથાત્વં ભવિષ્યતિ ।
પ્રકૃતૌ કસ્ય વા સત્યામ્ અન્યથાત્વં ભવિષ્યતિ

અસ્તીતિ શાશ્વતગ્રાહો નાસ્તીત્ય્ ઉચ્છેદદર્શનમ્ ।
તસ્માદ્ અસ્તિત્વનાસ્તિત્વે નાશ્રીયેત વિચક્ષણઃ

અસ્તિ યદ્ ધિ સ્વભાવેન ન તન્ નાસ્તીતિ શાશ્વતમ્ ।
નાસ્તીદાનીમ્ અભૂત્ પૂર્વમ્ ઇત્ય્ ઉચ્છેદઃ પ્રસજ્યતે