મૂલમધ્યમકકારિકા · અધ્યાય 12

સ્વયં કૃતં પરકૃતં દ્વાભ્યાં કૃતમ્ અહેતુકમ્ ।
દુઃખમ્ ઇત્ય્ એક ઇચ્છન્તિ તચ્ ચ કાર્યં ન યુજ્યતે

સ્વયં કૃતં યદિ ભવેત્ પ્રતીત્ય ન તતો ભવેત્ ।
સ્કન્ધાન્ ઇમાન્ અમી સ્કન્ધાઃ સંભવન્તિ પ્રતીત્ય હિ

યદ્ય્ અમીભ્ય ઇમે ઽન્યે સ્યુર્ એભ્યો વામી પરે યદિ ।
ભવેત્ પરકૃતં દુઃખં પરૈર્ એભિર્ અમી કૃતાઃ

સ્વપુદ્ગલકૃતં દુઃખં યદિ દુઃખં પુનર્ વિના ।
સ્વપુદ્ગલઃ સ કતમો યેન દુઃખં સ્વયં કૃતમ્

પરપુદ્ગલજં દુઃખં યદિ યસ્મૈ પ્રદીયતે ।
પરેણ કૃત્વા તદ્ દુઃખં સ દુઃખેન વિના કુતઃ

પરપુદ્ગલજં દુઃખં યદિ કઃ પરપુદ્ગલઃ ।
વિના દુઃખેન યઃ કૃત્વા પરસ્મૈ પ્રહિણોતિ તત્

સ્વયં કૃતસ્યાપ્રસિદ્ધેર્ દુઃખં પરકૃતં કુતઃ ।
પરો હિ દુઃખં યત્ કુર્યાત્ તત્ તસ્ય સ્યાત્ સ્વયં કૃતમ્

ન તાવત્ સ્વકૃતં દુઃખં ન હિ તેનૈવ તત્ કૃતમ્ ।
પરો નાત્મકૃતશ્ ચેત્ સ્યાદ્ દુઃખં પરકૃતં કથમ્

સ્યાદ્ ઉભાભ્યાં કૃતં દુઃખં સ્યાદ્ એકૈકકૃતં યદિ ।
પરાકારાસ્વયંકારં દુઃખમ્ અહેતુકં કુતઃ

ન કેવલં હિ દુઃખસ્ય ચાતુર્વિધ્યં ન વિદ્યતે ।
બાહ્યાનામ્ અપિ ભાવાનાં ચાતુર્વિધ્યં ન વિદ્યતે