મૂલમધ્યમકકારિકા · અધ્યાય 10

યદ્ ઇન્ધનં સ ચેદ્ અગ્નિર્ એકત્વં કર્તૃકર્મણોઃ ।
અન્યશ્ ચેદ્ ઇન્ધનાદ્ અગ્નિર્ ઇન્ધનાદ્ અપ્ય્ ઋતે ભવેત્

નિત્યપ્રદીપ્ત એવ સ્યાદ્ અપ્રદીપનહેતુકઃ ।
પુનરારમ્ભવૈયર્થ્યમ્ એવં ચાકર્મકઃ સતિ

પરત્ર નિરપેક્ષત્વાદ્ અપ્રદીપનહેતુકઃ ।
પુનરારમ્ભવૈયર્થ્યં નિત્યદીપ્તઃ પ્રસજ્યતે

તત્રૈતત્ સ્યાદ્ ઇધ્યમાનમ્ ઇન્ધનં ભવતીતિ ચેત્ ।
કેનેધ્યતામ્ ઇન્ધનં તત્ તાવન્માત્રમ્ ઇદં યદા

અન્યો ન પ્રાપ્સ્યતે ઽપ્રપ્તો ન ધક્ષ્યત્ય્ અદહન્ પુનઃ ।
ન નિર્વાસ્યત્ય્ અનિર્વાણઃ સ્થાસ્યતે વા સ્વલિઙ્ગવાન્

અન્ય એવન્ધનાદ્ અગ્નિર્ ઇન્ધનં પ્રાપ્નુયાદ્ યદિ ।
સ્ત્રી સંપ્રાપ્નોતિ પુરુષં પુરુષશ્ ચ સ્ત્રિયં યથા

અન્ય એવેન્ધનાદ્ અગ્નિર્ ઇન્ધનં કામમ્ આપ્નુયાત્ ।
અગ્નીન્ધને યદિ સ્યાતામ્ અન્યોન્યેન તિરસ્કૃતે

યદીન્ધનમ્ અપેક્ષ્યાગ્નિર્ અપેક્ષ્યાગ્નિં યદીન્ધનમ્ ।
કતરત્ પૂર્વનિષ્પન્નં યદ્ અપેક્ષ્યાગ્નિર્ ઇન્ધનમ્

યદીન્ધનમ્ અપેક્ષ્યાગ્નિર્ અગ્નેઃ સિદ્ધસ્ય સાધનમ્ ।
એવં સતીન્ધનં ચાપિ ભવિષ્યતિ નિરગ્નિકમ્

યો ઽપેક્ષ્ય સિધ્યતે ભાવસ્ તમ્ એવાપેક્ષ્ય સિધ્યતિ ।
યદિ યો ઽપેક્ષિતવ્યઃ સ સિધ્યતાં કમ્ અપેક્ષ્ય કઃ

યો ઽપેક્ષ્ય સિધ્યતે ભાવઃ સો ઽસિદ્ધો ઽપેક્ષતે કથમ્ ।
અથાપ્ય્ અપેક્ષતે સિદ્ધસ્ ત્વ્ અપેક્ષાસ્ય ન યુજ્યતે

અપેક્ષ્યેન્ધનમ્ અગ્નિર્ ન નાનપેક્ષ્યાગ્નિર્ ઇન્ધનમ્ ।
અપેક્ષ્યેન્ધનમ્ અગ્નિં ન નાનપેક્ષ્યાગ્નિમ્ ઇન્ધનમ્

આગચ્છત્ય્ અન્યતો નાગ્નિર્ ઇન્ધને ઽગ્નિર્ ન વિદ્યતે ।
અત્રેન્ધને શેષમ્ ઉક્તં ગમ્યમાનગતાગતૈઃ

ઇન્ધનં પુનર્ અગ્નિર્ ન નાગ્નિર્ અન્યત્ર ચેન્ધનાત્ ।
નાગ્નિર્ ઇન્ધનવાન્ નાગ્નાવ્ ઇન્ધનાનિ ન તેષુ સઃ

અગ્નીન્ધનાભ્યાં વ્યાખ્યાત આત્મોપાદાનયોઃ ક્રમઃ ।
સર્વો નિરવશેષેણ સાર્ધં ઘટપટાદિભિઃ

આત્મનશ્ ચ સતત્ત્વં યે ભાવાનાં ચ પૃથક્ પૃથક્ ।
નિર્દિશન્તિ ન તાન્ મન્યે શાસનસ્યાર્થકોવિદાન્