મુગ્ધોપદેશ · શ્લોક 21-40

કિં કાકો ઽપિ વિહંગમો મરુર્ અપિ સ્થાનં કરીરો ઽપિ કિં શાખી રાહુર્ અપિ ગ્રહઃ સ ચ ભવેદ્ ઉષ્ટ્રો ઽપિ કિં વા[હ]તમ્
કિં કાચો ઽપિ મણિર્ મૃગો ઽપિ કરટિઃ પ્રેષ્યો ઽપિ વા માનુષઃ કિં વેશ્યાપિ વિલાસિની સ ચ તદાસક્તો ઽપિ કિં કામુકઃ ॥

કિં તત્ કર્મ યદ્ અસ્તશર્મ રસના કિં સા ન (ચ) યારુંતુદા કિં તત્ પ્રેમ યદ્ અસ્થિરં સ ચ પુમાન્ કિં નામ યો નિર્ગુણઃ
સા કિં શ્રીર્ ઉપભોગમ્ અર્હતિ ન યા સેવ્યઃ સ કિં યો ઽન્તરં નો જાનાતિ તદ્ અસ્તિ કિં વિલસિતં વેશ્યાસુ યત્ કૃત્રિમમ્ ॥

દૂરે તાનિ ધનાનિ યેષુ મલનં માનસ્ય સંજાયતે બન્ધુઃ સ અસ્તુ સુખી મુખે મધુમયો યો ઽન્તશ્ ચ માયામયઃ
ભોગાઃ પ્રલયં પ્રયાન્તુ કથમ્ અપ્ય્ ઔચિત્યભઙ્ગેન યે યાયાતુર્ નિધનં વરં નિધુવનં વેશ્યાસુ મૂલ્યેન યત્ ॥

અસ્થાનાભિનિવેશિતા રતિપતેર્ ઔચિત્યભઙ્ગો રતેર્ વૈયર્થ્યં નવયૌવનસ્ય કિમ્ અપિ પ્રેમ્ણઃ કલઙ્કાઙ્કુરઃ
સૌભાગ્યસ્ય વિમાનના વિગુણતા સૌન્દર્યસારશ્રિયઃ શૃઙ્ગારસ્ય વિડમ્બના કિમ્ અપરં વેશ્યારતડમ્બરઃ ॥

ક્રુદ્ધો યસ્ય મનોભવસ્ તરુણિમા યેનાત્મનો વઞ્ચિતસ્ તૈસ્ તૈર્ યશ્ ચ કટાક્ષિતઃ પરિભવૈઃ સાક્ષાદ્ અલક્ષ્મીમુખૈઃ
યુક્તાયુક્તવિચારણાપરિહૃતઃ કામં સ કામી ક્રિમિઃ પણ્યસ્ત્રીષુ નિતમ્બનામનિ મહાનિમ્બે રતિં વિન્દતિ ॥

શાપઃ કો ઽપિ મહાનયં પરિણતિર્ દુષ્કર્મણામ્ ઈદૃશી દૌર્જન્યં પરમં વિધેર્ ઇદમ્ ઇયં સાક્ષાદ્ અલક્ષ્મી સ્થિરા
સૌહાર્દસ્ય ચ વિભ્રમસ્ય ચ રતેર્ ભર્તુશ્ ચ યૂનાં તથા યત્ સંત્યજ્ય કુલાઙ્ગનાં બહુમુખો દાસીજનઃ સેવ્યતે ॥

સંપર્કો ઽપ્ય્ અતિકર્કશઃ પરિચયાભાસો ઽપ્ય્ અસંપત્કરો દૃક્પાતો ઽપ્ય્ અવસાદસૂર્ અપિ સકૃત્ સંભાષણં દૂષણમ્
છાયાપિ ચ્છલનાત્મિકા પરિમલોદ્ગારો ઽપિ હાલાહલં વેશ્યાનાં વિષયેષુ કિં પુનો ઽહો સક્તિર્ મહાસાહસમ્ ॥

દ્રોહો યસ્ય પિતા કલાઃ કિલ ચતુઃષષ્ટિસ્ તથા માતરઃ પ્રાણાઃ સર્વમ્ અલીકમ્ અર્થહરણં નામ પ્રધાનવ્રતમ્
વિક્રેયં નિજમ્ અઙ્ગમ્ અઙ્ગમ્ અપિ ચાનઙ્ગઃ સહાયઃ સ્વયં તસ્યાનર્થશતાત્મકસ્ય ગણિકાવ્યાધેઃ કિમ્ અસ્ત્ય્ ઔષધમ્ ॥

ગૃધ્રી નિર્ભરમ્ આમિષેષુ સરઘા ઘોરા મધૂનાં ભરે તીક્ષ્ણનખક્ષતેષુ ભુજગી દંશપ્રકારેષુ ચ
ઉત્તાનેષુ વિવર્તનેષુ શફરિ વિત્તચ્છલે મૂષિકા વેશ્યા કામુકવઞ્ચનાય ભુવને રૂપૈર્ અનેકૈઃ સ્થિતા ॥

સામ્રાજ્યં મધુમાંસમત્સ્યગિલનં મન્ત્રી જરત્કુટ્ટની દણ્ડ્યઃ સાર્થકિરાટસૂનુરધનાઃ શૃઙ્ગારિણઃ કિઙ્કરાઃ
આચારો બહુગાલિદાનમ્ અધમો મિત્રં ધનં જીવિતં વેશ્યાનાં પુરચાર ... થ ભગ્નઃ પ્રિયઃ ॥

રાગીતિ પ્રતિપત્તિભૂર્ વિત ઇતિ પ્રાપ્તો ઽતિવન્દ્યં પદં શ્લાઘાર્હો વ્યસનીતિ હીનકુલ ઇત્ય્ અગ્ર્યઃ કુટુમ્બઃ સ્વયમ્
માન્યઃ પ્રાહત ઇત્ય્ અહો કિતવ ઇત્ય્ આપ્તશ્ ચ કિં વાધિકં સર્વાવસ્થ ઇતિ પ્રમાણપુરુષો વેશ્યાભિર્ અભ્યર્ચ્યતે ॥

માંસ્પાકોત્કટમદ્યગન્ધિ વિહરચ્ચેટીનટીસંકુલં યદ્ વેશ્યાયતનં ભુજંગ પરયા ભક્ત્યા પુરઃ પશ્યસિ
અત્રાસ્તે ગૃહદેવતા વિદધતી દિગ્ઘટ્ટનં કુટ્ટની યસ્યાઃ પ્રત્યહમ્ આઢ્યકામુકપશુવ્રાતોપહારૈર્ બલિઃ ॥

પ્રત્યઙ્ગાર્પણચારુચાટુકરણપ્રેમોચિતપ્રાર્થના શ્રીવાતાયનદર્શનાદિગણિકાલોકસ્ય ધર્મઃ પરઃ
કુટ્ટન્યાઃ પુન ઉત્કટોત્કટમ્ ઇદં તત્રાસ્ત્ય્ અગસ્ત્યવ્રતં યત્ પ્રાણાહુતિર્ એકકૈવ સકલઈ રત્નાકરૈઃ કામિભિઃ ॥

કન્દર્પપ્રતિભૂનિવેશિતવલીરેખાવલીશોભિતે લીલોદઞ્ચિતબાહુપાશયુગલાપાતૈશ્ ચ ભોઃ કામુકાઃ
વેશ્યાનાં વિપુલે નિતમ્બફલકે શારૈઃ કટાક્ષૈર્ ઇતો યદ્ વઃ ક્રીડિતમ્ અત્ર દાસ્યતિ પુરો દારિદ્રમ્ એવોત્તરમ્ ॥

શૂલેનાદ્ય મૃતાહમ્ અદ્ય સરજાઃ કર્તવ્યમ્ અદ્ય વ્રતં ત્યાગી નાસ્તિ તતો ઽધિકો ઽપર ઇતિ શ્લાઘા વિપક્ષસ્ય ચ
કં ચિન્ નોત્સહતે સ રાજતનયો જાનાતિ માતા મમેત્ય્ એવં મુગ્ધભુજંગ રૂક્ષગણિકાવાચો ઽચિરાચ્ છ્રોષ્યસિ ॥

માલિન્યં પ્રકટિકરોતિ નિબિડં નૈર્ગુણ્યમ્ આતન્વતે(સી) જીર્ણસ્નેહપરમ્પરા વિદધતે પાત્રે ઽપ્ય્ અહો દૂષણમ્
વેશ્યા દીપશિખેવ ભાતિ રજનૌ રૂપભ્રમાન્ધીકૃતો યત્રાયં કુરુતે પતઙ્ગપતનં હા હા ભુજંગવ્રજઃ ॥

કેશાકર્ષણકર્મણિ વ્યવસિતા વીર્યં હરન્તી પરં મ્લાનિં કામ્ અપિ તન્વતી સ્મિતમુખી લગ્ના ચ કર્ણાન્તિકે
ઉત્કમ્પં મતિવિભ્રમં વિદધતી યૂનાં શનૈર્ નિન્દિતા તારુણ્યસ્ય જનાપવાદ ... વેશ્યા ચ સંદૃશ્યતે ॥

યો ઽયં નિર્દયદન્તખણ્ડનકરો બુદ્ધિપ્રયોગૈર્ હઠાન્ નીરન્ધ્રો ભુજયન્ત્રપીડનવિધિઃ સોલ્લાસમ્ ઉત્પાદિતઃ
તેનેક્ષોર્ ઇવ કામુકસ્ય સરસસ્યાદાય સારં પરં વેશ્યાભિઃ ક્રિયતે બહિર્ યદિ પરં નિષ્કાસનં શલ્કવત્ ॥

વાગ્ભિર્ ભર્ત્સનમ્ અંશુકાદિહરણં સંતાડનં મુષ્ટિભિઃ કિં ચાન્યદ્ વિપરીતદર્શ્નમ્ અધસ્કારો ઽથ પાદાહતિઃ
ઇત્યાદિ પ્રથમં યદેવ સુરતપ્રૌઢોપચારક્રમે વેશ્યા પશ્યત તત્ તદ્ એવ કુરુતે નિર્વાસને કામિનામ્ ॥

યદ્ ભૂયઃ પરિચુમ્બનં યદ્ અસકૃત્સર્વાઙ્ગમ્ આલિઙ્ગનં યત્ પર્યુત્સુકમ્ ઈક્ષિતં સરભસં યચ્ ચાટુકોત્કટ્ટનમ્(ઉત્કીર્તનમ્?)
યત્ સદ્ભાવકથાનકં રહસિ યત્ કિં ચિદ્ અભ્યર્થનં વેશ્યાનાં વિષવત્ તદ્ એવ નિપુણં ચિન્ત્યં સદા કામુકૈઃ ॥