મુગ્ધોપદેશ · શ્લોક 1-20

પીયૂષાભિનિવેશ એષ રભસાદ્ અસ્માકમ્ અદ્યાનયા બન્ધૂકદ્યુતિબાન્ધવાધરરસસ્યન્દેન મન્દીકૃતઃ
ઇત્થં દૈત્યચયઃ સમુદ્રમથને યેન ક્ષણાદ્ વઞ્ચિતસ્ તસ્મૈ સાદરમ્ ઓંનમો ઽસ્તુ કપટસ્ત્રીરૂપિણે વિષ્ણવે ॥

હારિદ્રદ્રવસોદરાય રસનામંડો(માત્રો)પરિસ્થાયિને સત્યાદ્ અન્યતમાય વિત્તહરણપ્રત્યક્ષચૌરાય ચ
ચિત્રં દુર્ભગરૂપવર્ણનમહાપાણ્ડિત્યવિદ્યાય તે વ્યાજાનાં પ્રથમાય ગર્ભગણિકારાગાય તુભ્યં નમઃ ॥

ધ્યાનં યત્ પરમેશ્વરં પ્રતિ સદા યદ્ વીતરાગં મનો યત્ કર્માતિકઠોરઘોરગહનં ભૂત્યૈ યદ્ અત્યાદરઃ
આશ્ચર્યં ચ શરીરદાનમ્ અપિ યત્ કાર્યં વિકારં વિના તદ્ વેશ્યૈવ તપસ્વિની કલિયુગે લોકો ઽપિ તદ્ભાવિતઃ ॥

શ્રીમન્તં શિરસા બિભર્તિ કુરુતે વિશ્વભ્રમં હેલયા ધત્તે પાટકપક્ષપાતમ્ અનિશં નૈવામિશૈસ્ તૃપ્યતિ
રક્તં પાતુમ્ અપીહતે ચ સકલં તાર્ક્ષ્યસ્ય મૂર્તિર્ યથા વેશ્યા કિં તુ ભુજઙ્ગભક્ષણવિધૌ નાદ્યાપિ વિશ્રામ્યતિ ॥

તે ગન્ધર્વપુરે વસન્તુ વિભવં સ્વપ્નાર્જિતં ભુઞ્જતાં કુર્વન્તુ ક્ષણમ્ અન્તરિક્ષકુસુમૈઃ સ્રગ્દામશોભામ્ અપિ
વેશ્યાનાં શશશૃઙ્ગભઙ્ગિસદૃશં વાલ્લભ્યમ્ આસાદ્ય યે સર્વસ્વક્ષપણાય કેવલમ્ અહો મૂર્ખાઃ સુખેનાસતે ॥

શ્વૈત્યં કલ્પય કજ્જલે કપિકુલેષ્વ્ આરોપયાચાપલં કોદણ્ડે જનયાર્જવં વિરચય ગ્રાવ્ણાં ગણે માર્દવમ્
નિમ્બે સાધય માધુરીં સુરભિતામ્ આદૌ રસોને કુરુ પ્રેમાણં ગણિકાજને ઽપિ ચતુરઃ પશ્ચાત્ સખે દ્રક્ષ્યસિ ॥

કાલશ્ ચેત્ કરુણાપરઃ કલિયુગં યદ્ય્ અદ્ય ધર્મપ્રિયં નિસ્ત્રિંશો યદિ પેશલો વિષધરઃ સંતોષદાયી યદિ
અગ્નિશ્ ચેદ્ અતિશીતલઃ ખલજનઃ સર્વોપકારી સ ચેદ્ આયુષ્યં યદિ વા ભવિષ્યતિ વિષં વેશ્યાપિ તદ્રાગિણી ॥

મૂઢો નિર્વ્યસનો વણિગ્ વિકપટો રાજાધિકારી શુચિઃ સ્વાધીનો ભૃતકો જડો ગુણરતશ્ ચૌરો વ્યપેતસ્પૃહઃ
ભીતઃ શાન્તમતિર્ વિતઃ સવિનયઃ કર્ણેજપો ધાર્મિકઃ કિં કુત્રાપિ કદાપિ કો ઽપિ ભવિતા વેશ્યાજનો રાગવાન્ ॥

કામો નાસ્તિ નપુંસકસ્ય કુલટાવર્ગસ્ય નાસ્તિ ત્રપા તોયં નાસ્તિ મરીચિકાસુ સતતં નાસ્તિ સ્થિરત્વં શ્રિયઃ
ધર્મો નાસ્તિ ચ નાસ્તિકસ્ય વિભવો નાસ્તિ પ્રમત્તાત્મનઃ સ્નેહાનાં કણિકાપિ નાસ્તિ ગણિકાલોકસ્ય ચ પ્રાયશઃ ॥

અશ્વીયે યમવાહનસ્ય નકુલસ્યાશીવિષાણાં કુલે માર્જારસ્ય ચ મૂષકેષુ ઘટતે યા પ્રીતિર્ આત્યન્તિકી
ક્ષીણે ઽર્થે વિધુરેષુ બન્ધુષુ દૃઢે લોકાપવાદે શનૈર્ જ્ઞેયા કામિજનેષુ સૈવ ગણિકાવર્ગસ્ય નૈસર્ગિકી ॥

યદ્ યૂતેન યુધિષ્ઠિરસ્ય વિહિતં યદ્ વિષ્ણુના વા બલેર્ યચ્ છુક્રેણ ધનાધિપસ્ય કલિના રાજ્ઞો નલસ્યાપિ યત્
સંભૂયાપિ ચ યત્ સુરાસુરબલૈર્ ઉન્મથ્ય પાથોનિધેર્ વેશ્યા પશ્યત લીલયૈવ કુરુતે તત્ તદ્ ગૃહે કામિનામ્ ॥

વાક્શુરસ્ય રણો ઽવધિઃ કુતનયોત્પત્તિઃ કુલસ્યાવધિર્ બાન્ધવ્યસ્ય વિવાદભૂમિર્ અવધિઃ સૌખ્યં શ્રુતસ્ય્ અવધિઃ
વાચાટસ્ય વિદગ્ધપર્ષદ્ અવધિર્ લૌલ્યં વ્રતસ્યાવધિર્ બન્ધો વિદ્ધિ ધનાવસાનમ્ અવધિર્ વેશ્યાનુરાગસ્ય ચ ॥

સ્વામી ક્રૂરમ્ ઇવાશ્રિતં પરિણતો યોગીવ સંસારિણં શુદ્ધો વિપ્ર ઇવાન્ત્યજં જનપદઃ શ્રીમાન્ ઇવ શ્વિત્રિણમ્
દાસીપુત્રમ્ ઇવોદ્ધતઃ કુલધરો નીચો ધનીવાર્થિનં પર્યન્તે તૃણતુલ્યમ્ એવ ગણિકા નિઃસ્વં જનં પશ્યન્તિ ॥

વિપ્રો દક્ષિણયા મહૈઃ પરિજનો મેઘોદયૈઃ કાર્ષિકો દુર્મન્ત્રી વ્યસનેન સાહસશતૈઃ શૂરો મૃગૈર્ લુબ્ધકઃ
બન્દી ત્યાગિભિર્ અક્ષરૈર્ જનયિતા લાભાતિરેકૈર્ વણિગ્ રોગાર્તૈર્ ભિષગ્ અર્ભકૈશ્ ચ ગણિકા ગર્ભેશ્વરૈસ્ તુષ્યતિ ॥

અજ્ઞાનઃ કલહૈઃ સુભાષિતપદૈઃ સભ્યો ઽધમઋણૈર્ ધની જીવૈઃ શાકુનિકો દુરોદરકરઃ શારૈર્ યમઃ પ્રાણિભિઃ
ગ્રામીણૈર્ વિટપેટકઃ પરિજનૈઃ સ્વામી શિશુઃ કન્દુકૈઃ શ્રીપુત્રૈસ્ તરુણૈસ્ તથા નવનવૈર્ વારાઙ્ગના ક્રીડતિ ॥

ભૃત્યઃ કુપ્રભુસેવયા નરપતિઃ સ્વચ્છન્દતાદુર્નયૈર્ હેવાકેન કવિર્ મદેન કુલજઃ ક્રોધાગ્નિના તાપસઃ
યોગી ભોગવિશેષલમ્પટતયા રોગી કુપથ્યાશનઈ રાગી ચત્વરકામિનીપરિચયૈઃ ક્ષિપ્રાદ્ અધઃ ક્ષિપ્યતે ॥

શાલીનાં શલભવ્રજો ધુણગણો વંશપ્રતાનોન્નતેર્ મત્તેભઃ કમલાકરસ્ય કુસુમોદ્યાનસ્ય દુર્મારુતઃ
સ્વસ્ભાનુર્ વિધુમણ્ડલસ્ય વડવાવક્રો નિધેર્ અમ્ભસા માસાં કામુકસંપદાં ચ ગણિકાક્ષુદ્રઃ કીલોપદ્રવઃ ॥

શૌર્યસ્યાતિવિકત્થનં રિપુનતિર્ માનસ્ય દુઃશીલતા સૌન્દર્યસ્ય સમુન્નતેસ્ તરલતા જ્ઞાનસ્ય ગર્વગ્રહઃ
ઐશ્વર્યસ્ય વિકારતા મુખરતા વિદ્યાપ્રકર્ષસ્ય ચ ભ્રાતર્વિભ્રમનર્મણશ્ ચ ગણિકા સર્વાત્મના દૂષણમ્ ॥

ચ્છાયામ્ અભ્રદલૈઃ ખલૈઃ સુજનતાં માનોન્નતિં યાચ્ઞયા કાર્પણ્યેન યશાંસિ ધૂર્તકલયા મૈત્રીં સુખં સેવયા
ધર્મં પ્રાણિવધેન વાઞ્છતિ ધનં દ્યૂતપ્રસાદેબ યો વેશ્યાભિશ્ ચ વિલાસમ્ આત્મનિ નરાકારો ઽસ્તિ ગૌર્ એવ સઃ ॥

નાન્ધો મૂર્ખસમો ન સેવકસમો દુઃખી ન યક્ષ્મોપમો વ્યાધિર્ નાધિર્ અસત્સુતપ્રતિનિધિસ્ ત્રાસો ન ભૃત્યોઃ સમઃ
કષ્ટં નાધ્વસમાનમ્ ઇન્દ્રિયસમો નારિઃ પરસ્ત્રીસમં નાનાયુષ્યમ્ અવશ્યનિન્દ્યમ્ અથ નો વેશ્યાસમં દૃશ્યતે ॥