મૃત્યુવઞ્ચનોપદેશ · અધ્યાય 4

આધ્યાત્મિકમ્ ઇદાનીં તુ મૃત્યુવઞ્ચનકૌશલમ્
કથ્યતે યેન નિયતં વઞ્ચ્યતે મૃત્યુર્ ઉદ્યતૈઃ ॥

રાજચૌરમહામાર વ્યાઘ્રાદિભયવર્જિતે
સંસર્ગરહિતે રમ્યે પર્વતાદૌ ક્વ ચિત્ સ્થિતઃ ॥

માત્રાભોજી મિતાલાપી નાતિચઙ્ક્રમણે પ્રિયઃ
અલ્પનિદ્રો બહુધ્યાનો મન્ત્રજાપપરાયણઃ ॥

સ્વેષ્ટદૈવતપૂજાદિ સદ્ધર્મપઠનક્રિયઃ
ત્રિસંધ્યબલિદાનાદિ મૈત્ર્યચિત્તાદિતત્પરઃ ॥

પુણ્યાદ્ એવેષ્ટસંસિદ્ધિર્ ઇતિ પુણ્યક્રિયાપરઃ
શ્રદ્ધયા સર્વસંસિદ્ધિર્ ઇતિ શ્રદ્ધાવિવર્ધકઃ ॥

વીર્યાત્ પ્રારબ્ધનિષ્પત્તિર્ ઇતિ વીર્યપુરઃસરઃ
ધ્યાનાદ્ ઇષ્ટફલસ્થૈર્યમ્ ઇતિ ધ્યાનૈકચેતનઃ ॥

સઙ્ગત્યાગાદ્ અનુષ્ઠાનમ્ ઇતિ સઙ્ગવિવર્જિતઃ
સમ્યગ્જ્ઞાનવતઃ સર્વમ્ ઇતિ જ્ઞાનસમન્વિતઃ ॥

મરણે દુઃખસંદર્શી ધર્મદર્શી ચ જીવિતે
વિગતાશેષસંદેહો મૃત્યુવઞ્ચનમ્ આરભેત્ ॥

તત્રાદૌ ધ્યાનસહિતં વિઘ્નારેર્ મન્ત્રલક્ષકમ્
સંજપ્યાયુતહોમેન સર્વવિઘ્નાન્ નિવારયેત્ ॥

નમઃ સમન્તકાયેતિ પ્રાગ્ વાક્ચિત્તપદં તતઃ
વજ્રાણાં ચ નમો વજ્ર ક્રોધાયેતિ પદં વદેત્ ॥

મહાદંષ્ટ્રોત્કટપદાદ્ ભૈરવાયપદં વદેત્
અસિમુસલપરશુ પાશગૃહીતહસ્તાય ॥

ઓં તતો ઽમૃતકુણ્ડલિ ખખખાહિખાહિપદાત્
તિષ્ઠતિષ્ઠપદં તસ્માદ્ બન્ધદ્વયં હનદ્વયમ્ ॥

દહદ્વયં ગર્જદ્વયં વિસ્ફોટયદ્વયં તતઃ
સર્વવજ્રપદાદ્ વિઘ્ન વિનાયકાન્પદં વદેત્ ॥

મહાગણપતિપદાજ્ જીવિતાન્તકરાય ચ
હૂં હૂં ફટ્ ફટ્ સ્વાહા મન્ત્રો વિઘ્નનિવારણઃ ॥

હૃદયેનાથવાસ્યૈવ સર્વવિઘ્નાન્ નિવારયેત્
પૂર્વવજ્ જપહોમાભ્યાં શક્તિર્ અસ્યાપિ તાદૃશી ॥

ઓં પ્રાગ્ ઉક્ત્વા હુલુહુલુ તિષ્ઠતિષ્ઠપદં તતઃ
હનદ્વયં દહદ્વયં ગર્જગર્જ તથા પુનઃ ॥

વિસ્ફોટયદ્વયાદ્ બ્રૂયાત્ સર્વવિઘ્નવિનાયકાન્
ઓં અમૃત હૂં હૂં ફટ્ ફટ્ મમ રક્ષાં કુરુ સ્વાહા ॥

એવં વિનાશિતાશેષ મારવિઘ્નો નિરાકુલઃ
યથાભિવાઞ્છિતં યોગં ધ્યાયાદ્ એકમ્ અહર્નિશમ્ ॥

બુદ્ધકૃત્યકરં શાન્તં ઘનવ્યૂહનિવાસિનમ્
આબદ્ધવજ્રપર્યઙ્કં પદ્મચન્દ્રાસનોપરિ ॥

બોધ્યગ્રીમુદ્રયા યુક્તં સ્ફુરચ્છ્વેતાંશુમણ્ડલમ્
ધ્યાત્વા વૈરોચનં શુક્લમ્ આસંસારં ન મૃત્યુભાક્ ॥

સ્વવર્ણમુદ્રાવેષાઢ્યાન્ અક્ષોભ્યાદિતથાગતાન્
દૃઢાહઙ્કારતો ધ્યાત્વા વજ્રકાયો ભવેદ્ ધ્રુવમ્ ॥

હૃચ્ચન્દ્રસંપુટાન્તસ્થં લોકેશ્વરમ્ અનશ્વરમ્
શાન્તં શશાઙ્કસંકાશં સર્વાલઙ્કારભૂષિતમ્ ॥

રક્તવર્ણામિતાભાખ્ય સંબુદ્ધાઙ્કજટાધરમ્
વજ્રપર્યઙ્કસંશ્લિષ્ટં પાદામ્બૂજદ્વયોપરિ ॥

સમાધિમુદ્રાસંસક્ત કરદ્વયમ્ અનાકુલમ્
સર્વસત્ત્વાર્થસંપાદિ કારુણ્યસ્યન્દિવિગ્રહમ્ ॥

ધ્યાત્વા તસ્યાપિ હૃદયે લોકેશમ્ અપરં તથા
પુનસ્ તસ્યાપિ હૃદયે તથૈવૈકાગ્રમાનસઃ ॥

કોટિસંખ્યા ભવેદ્ યાવત્ તાવદ્ ધ્યાનમ્ ઇદં સ્મરેત્
તતઃ સૂક્ષ્માતિસૂક્ષ્માન્ત્ય લોકેશગતચેતસં ॥

દૃષ્ટ્વા યોગેશ્વરં મૃત્યુર્ મ્રિયતે સ્વયમ્ એવ હિ
અન્યે ઽપિ સ્કન્ધજા દોષાઃ સ્વયમ્ આયન્તિ નાશિતામ્ ॥

સિતારવિન્દમધ્યસ્થ ચન્દ્રબિમ્બાસનોપરિ
આબદ્ધવજ્રપર્યઙ્કાં વરદોત્પલધારિણીમ્ ॥

શરચ્ચન્દ્રકરાકારાં પૃષ્ઠચન્દ્રસમાશ્રિતામ્
સર્વાલઙ્કારસંપૂર્ણાં ષોડશાબ્દવપુષ્મતીમ્ ॥

સર્વસંબુદ્ધતત્પુત્ર માતરં કામરૂપધામ્
ધ્યાત્વાર્યતારાં હૃદયે તસ્યાશ્ ચક્રં સિતદ્યુતિ ॥

અષ્ટકોષ્ઠકમ્ અષ્ટાભિર્ અક્ષરૈઃ પરિપૂરિતમ્
ઓંહાવ્યઞ્જનમધ્યસ્થ સાધ્યનામાદ્યનાભિકમ્ ॥

ધ્યાયાદ્ એકાગ્રચિત્તઃ સન્ ષડ્ માસાન્ દૃઢનિશ્ચયઃ
જપેચ્ ચાખિન્નચિત્તઃ સન્ મન્ત્રમ્ એનં દશાક્ષરમ્ ॥

ઓઙ્કારમ્ આદિતો દત્ત્વા પશ્ચાત્ તારે પ્રયોજયેત્
તુત્તારે સ્યાત્ તુરે પશ્ચાત્ સ્વાહાન્તઃ સાર્વકર્મિકઃ ॥

બ્રહ્મેન્દ્રવિષ્ણુચન્દ્રાર્ક રુદ્રદિક્પાલમન્મથૈઃ
અપ્ય્ અખણ્ડિતરોમાગ્રં મૃત્યું જયતિ મૃત્યુવત્ ॥

વલીપલિતદૌર્ભાગ્ય વ્યાધિદારિદ્ર્યસંક્ષયઃ
સિંહાદ્યષ્ટમહાભીતિ દુઃખસંદોહનાશનમ્ ॥

અયાચિતાન્નપાનાદિ હર્મ્યવસ્ત્રાદિસંગમઃ
ખડ્ગાઞ્જનપાદલેપ ભદ્રકુમ્ભાદિસિદ્ધયઃ ॥

કવિતા વક્તૃતા મેધા પ્રજ્ઞા ચૈકાન્તનિર્મલા
અન્યા ચ વાઞ્છિતા સિદ્ધિશ્ ચક્રાદ્ અસ્માત્ પ્રજાયતે ॥

લોચનાં મામકીં ચુન્દાં મહાશ્વેતાદિદેવતામ્
સ્વવર્ણવેષમુદ્રાભિર્ ધ્યાત્વા મૃત્યું ન પશ્યતિ ॥

સ્વેષ્ટદૈવતયોગાદ્ વૈ દૃઢાહઙ્કારસંગતાત્
ચિન્તામણેર્ ઇવાશેષ વાઞ્છિતાર્થપ્રસાધકાત્ ॥

શઙ્ખકુન્દેન્દુસંકાશાત્ સંહારક્રમસંસ્થિતાત્
અનારતક્રિયાભ્યાસાન્ મૃત્યુર્ આયાતિ વઞ્ચનામ્ ॥

ચક્રસંવરતન્ત્રોક્ત હેરુકાકારભાવનામ્
કૃત્વા તત્પરિણામેન કપાલાકારભાવકમ્ ॥

કઙ્કાલરૂપનિધ્યાનં યદ્ વા ખટ્વાઙ્ગભાવકમ્
મારયિતુમ્ અયોગ્યત્વાન્ મૃત્યુર્ નૈવોપસર્પતિ ॥

મૂર્ધ્નિ ચન્દ્રમસો બિમ્બાત્ ક્ષરત્પીયૂષશીકરાન્
હ્લાદયતઃ સમસ્તાઙ્ગં રોમકૂપૈઃ સમન્તતઃ ॥

ષડ્ માસાન્ ભાવયેદ્ યોગી સર્વસઙ્ગવિવર્જિતઃ
સર્વરોગાન્ વિનિર્જિત્ય મૃત્યું જયતિ મૃત્યુવત્ ॥

શિરસ્ય્ અધોમુખં શુક્લં સહસ્રદલપઙ્કજમ્
ધ્યાત્વા ચન્દ્રક્રમાન્ મૃત્યું કલ્પાદીંશ્ ચ વિનાશયેત્ ॥

અસ્યૈવ કૃષ્ણરૂપસ્ય કૃષ્ણરૂપૈર્ ગભસ્તિભિઃ
સંપ્લાવયતો નિધ્યાનાત્ પલિતાદિવિનાશનમ્ ॥

જિહ્વાં તાલુગતાં કૃત્વા દન્તૈર્ દન્તાન્ અસંસ્પૃશન્
અચિન્ત્યહેતુસામર્થ્યાચ્ છ્રદ્ધેયમ્ ઇદમ્ આરભેત્ ॥

કણ્ઠરન્ધ્રોર્ધ્વસંલગ્નાં લાલાજિહ્વામ્ અધોમુખીમ્
જિહ્વાગ્રેણાલિહેદ્ યાવત્ પીયૂષરસવેદનમ્ ॥

તતો મૃત્યું જયેત્ સદ્યઃ પલિતાદીંશ્ ચ નાશયેત્
સર્વાપદ્ભયરક્ષા ચ તત્કાર્યકરણાદ્ ભવેત્ ॥

આનાપાનસ્મૃતેર્ વાથ પ્રકારાન્તરમ્ આરભેત્
સંખ્યાવૃદ્ધ્યા તતો ઽવશ્યમ્ અજરામરતાં વ્રજેત્ ॥

અધિકાનિ શતૈઃ ષડ્ભિઃ સહસ્રાણ્ય્ એકવિંશતિઃ
અહોરાત્રેણ સત્ત્વાનાં પ્રાણસંખ્યા પ્રકીર્તિતા ॥

પ્રવેશઃ શસ્યતે વાયોર્ યતઃ સો ઽમૃતસંચયઃ
અમૃતં જીવનોપાયસ્ તેન મૃત્યુર્ ન બાધતે ॥

પ્રવેશં ગણયેદ્ વાયોઃ શનૈર્ લક્ષાદિસંખ્યયા
એકાગ્રચિત્તો વિધિવદ્ અશબ્દો જપ ઉચ્યતે ॥

અશબ્દજપલક્ષેણ વિધિના પૂરિતેન તુ
ભ્રષ્ટાયુઃ સન્ નરો ઽવશ્યં પઞ્ચ વર્ષાણિ જીવતિ ॥

દ્વિલક્ષાદિજપાદ્ એવમ્ ઉન્નેયા વૃદ્ધિર્ આયુષઃ
ઉપાયકુશલો ભૂત્વા વાયુજાપપરો ભવેત્ ॥

સહસ્રમ્ એકં સતતં ગણયેત્ પ્રાતર્ ઉત્થિતઃ
સર્વરોગવિનિર્મુક્તો જીવેચ્ ચન્દ્રાર્કજીવિતમ્ ॥

નાભ્યાસરહિતસ્ તિષ્ઠેન્ મુહૂર્તમ્ અપિ ન સ્વપેત્
જિત્વા નિદ્રાં પ્રયત્નેન ભક્ષપાનાસનાદિકમ્ ॥

વાહયેદ્ અનુલોમેન વાયુસંચારતત્પરઃ
અનુલોમપરો યોગી મૃત્યું જયતિ નિશ્ચિતમ્ ॥

મ્રિયન્તે તુ વિલોમેન મૂઢા ભોગૈકતત્પરાઃ
સ્વભાવસ્ ત્વ્ અનુલોમઃ સ્યાદ્ વિલોમસ્ તદ્વિપર્યયાત્ ॥

સિંહવિક્રીડિતામુદ્રા બન્ધનાદ્ વાયુરોધતઃ
જિતકુમ્ભકયોગાદ્ વા નિરોધો મૃત્યુવઞ્ચકઃ ॥

આપાદતલપર્યન્તં શનૈર્ આપૂર્ય વાયુના
નિરોધનાત્ કુમ્ભકઃ સ્યાત્ તજ્ જપક્રમ ઉચ્યતે ॥

ત્રિવિધોદ્ઘાતયોગેન જિતો ભવતિ કુમ્ભકઃ
હીનમધ્યાદિભેદેન ઉદ્ઘાતસ્ ત્રિવિધો મતઃ ॥

ઉદ્ઘાત ઇતિ સંજ્ઞૈષા વક્ષ્યમાણાર્થદર્શિકા
ષટ્ત્રિંશન્માત્રિકો હીનો મધ્યઃ સ્યાદ્ દ્વિગુણસ્ તથા ॥

જ્યેષ્ઠસ્ તુ ત્રિગુણો જ્ઞેયઃ કુમ્ભકસ્ તેન જીયતે
પ્રથમં કુમ્ભકં કૃત્વા પશ્ચાત્ સ્વં જાનુમણ્ડલમ્ ॥

પાણિના ત્રિઃ પરામૃશ્ય ષડ્ દદ્યાચ્ છોટિકાસ્ તતઃ
એષા માત્રોચ્યતે કાલ પરિચ્છેદાય પણ્ડિતૈઃ ॥

ષટ્ત્રિંશન્ માત્રા યાવત્ સ્યુસ્ તાવદ્ યા કુમ્ભકક્રિયા
ઉદ્ઘાતો ઽસૌ મતો હીનો મધ્યમો દ્વિગુણસ્ તતઃ ॥

ત્રિગુણો જ્યેષ્ઠ ઉદ્ઘાતો ઽષ્ટોત્તરશતમાત્રિકઃ
સ એવ જેયો યત્નેન મૃત્યુવઞ્ચનવાઞ્છયા ॥

જ્યેષ્ઠોદ્ઘાતાવધિં યાવત્ કુમ્ભકશ્ ચેત્ પ્રવર્તતે
નિરન્તરનિરોધો ઽપિ તદા ભવતિ સુસ્થિરઃ ॥

મર્તવ્યદિવસં જ્ઞાત્વા યો નિરોધેન તિષ્ઠતિ
તસ્ય કલ્પસહસ્રાણિ મૃત્યુર્ નાયાતિ સંનિધિમ્ ॥

આકાશધેનોર્ આદોહાત્ પીયૂષદ્રવસંચયમ્
ઘટાઙ્કવારુણાખ્યેન મણ્ડલેન સ્ફુરત્ત્વિષા ॥

નાસાગ્રનિર્ગતો વાયુર્ આદાયાસેચયેન્ મુહુઃ
શુષ્યદ્ધૃત્પદ્મસંલીનં ચિત્તભ્રમરશાવકમ્ ॥

આકાશદોહનધ્યાનમ્ ઇદં નિત્યં સમાચરેત્
આકાશમ્ ઇવ તં મૃત્યુઃ પશ્યન્ન્ અપિ ન પશ્યતિ ॥

સંત્યજ્ય વાયુમ્ અથવા તત્ત્વમ્ એવ સદાચરેત્
તત્ત્વેન જીયતે મૃત્યુસ્ તથાન્યે મારશત્રવઃ ॥

નિઃશેષદોષપ્રશમો નિઃશેષગુણસંભવઃ
તત્ત્વેન જીયતે પુંસાં સિદ્ધયશ્ ચાભિવાઞ્છિતાઃ ॥

તત્ત્વં ચ શૂન્યતા પ્રોક્તા સર્વાકારવરાત્મિકા
તામ્ એવાભ્યસ્યતો નિત્યં મૃત્યુર્ આયાતિ વઞ્ચનામ્ ॥

ધર્મસંભોગકાયાદિ દાનશીલાદ્યભેદિની
સર્વાલમ્બનસંયોગાત્ સર્વાલમ્બનવર્જિતા
સર્વાકારવરોપેતા શૂન્યતા કથિતા જિનૈઃ ॥

ન ચિન્તાં ચિન્તયેચ્ ચિન્ત્યામ્ અચિન્ત્યાં નૈવ ચિન્તયેત્
ચિન્ત્યાચિન્ત્યાં ન ચિન્તયેત્ તતઃ પ્રાપ્સ્યતિ શૂન્યતામ્ ॥

ન ભાવં ભાવયેદ્ વિદ્વાન્ નાપ્ય્ અભાવં વિભાવયેત્
ભાવાભાવવિનિર્મુક્તં ભાવયેત્ તદ્વિવર્જિતઃ ॥

સર્વાકારવરોપેતાં શૂન્યતાગ્રહવર્જિતામ્
શૂન્યતાં ભાવયેન્ નિત્યં મૃત્યુના નૈવ દૃશ્યતે ॥

વિકલ્પમાત્રસંભૂતં મૃત્યું સો ઽપિ ન પશ્યતિ
અન્યાંશ્ ચ બહુલાન્ મારાન્ સંસારં ચ ન પશ્યતિ ॥

મૃત્યુર્ નામ વિકલ્પો ઽયમ્ અભાવે સર્વવસ્તુનઃ
હન્યતે સ્વવિકલ્પેન પૃથગ્જનવિજૃમ્ભિતૈર્ ઇતિ ॥

વિકલ્પઃ સર્વદુઃખાનિ વિકલ્પો મૃત્યુર્ ઉચ્યતે
વિકલ્પં હાનયેત્ તસ્માન્ નિર્વિકલ્પમના ભવેત્ ॥

યદ્ યદ્ વિભાવ્યતે ઽભીક્ષ્ણમ્ આદરાદિવિશેષિતમ્
તત્ તત્ તુ સ્ફુટતાં યાતિ કામશોકાદિબુદ્ધિવત્ ॥

સુલભાનિ હિ શાસ્ત્રાણિ પ્રયોગાસ્ તે સુદુર્લભાઃ
પ્રયોગજ્ઞેષુ લોકેષુ પ્રયોગા નૈવ દુર્લભાઃ ॥

પ્રયોગકુશલઃ શ્રાદ્ધઃ ક્ષમાવીર્યપ્રતિષ્ઠિતઃ
અનુષ્ઠાનપરઃ પ્રાજ્ઞો મૃત્યુવઞ્ચનભાજનમ્ ॥

શ્રમાત્ પાચનપાનાદેર્ જઠરાનલદીપનમ્
પ્રદીપ્તવહ્નેર્ આહારઃ પરિણામો ઽપિ શક્તિતઃ ॥

પરિણામાત્ તનોઃ પુષ્ટિઃ પુષ્ટેર્ બલવિવર્ધનમ્
બલાત્ સ્યાદ્ આયુષો વૃદ્ધિસ્ તદ્વૃદ્ધેશ્ ચિરજીવિતમ્ ॥

પ્રત્યક્ષસિદ્ધં સર્વેષાં યથા નાસ્ત્ય્ અત્ર સંશયઃ
તથોપદેશાત્ કલ્પાદિ જીવને ઽપિ ન સંશયઃ ॥

નાશોન્મુખો ઽપિ દીપાદિસ્ તૈલવર્તિક્ષયાદિભિઃ
પુનસ્ તૈલાદિસંપ્રાપ્તેઃ કલ્પાન્તમ્ અપિ તિષ્ઠતિ ॥

યથા તથાયં દેહો ઽપિ મ્રિયમાણો જરાદિભિઃ
સિદ્ધોપદેશસંપ્રાપ્તેઃ કલ્પાન્તં કિં ન તિષ્ઠતિ ॥

યથા જીર્ણસ્ય ગેહસ્ય સંસ્કારેણ ચિરસ્થિતિઃ
તથા જીર્ણસ્ય દેહસ્ય સંસ્કારેણ ન કિં ભવેત્ ॥

ન દુષ્કરં કિં ચન વિક્રમેણ તસ્માદ્ અનિક્ષિપ્તધુરા યતધ્વમ્
નિત્યપ્રવૃત્તા વિભિનત્તિ કાલે શિલાતલં મૃદ્વ્ અપિ વારિધારા ॥

કાષ્ઠાદ્ અગ્નિર્ જાયતે મથ્યમાનાદ્ ભૂમિસ્ તોયં ખન્યમાના દદાતિ
સોત્સાહાનાં નાસ્ત્ય્ અસાધ્યં નરાણાં ન્યાયારબ્ધાઃ સર્વયત્નાઃ ફલન્તિ ॥

સુબહૂન્ય્ અપિ વિજ્ઞાય વઞ્ચનાનિ મૃતેર્ ઇહ
અનનુષ્ઠાનાદ્ વિષ્ઠાભિર્ લિપ્ત્વા શય્યાં મૃતા વયમ્ ॥

પ્રયોગકુશલા યે ચ પણ્ડિતાઃ શાસ્ત્રપારગાઃ
અનનુષ્ઠાનદોષેણ દન્તાન્ નિષ્કાશ્ય તે મૃતાઃ ॥

જ્ઞાત્વાપિ યોગશાસ્ત્રાણિ પ્રયોગાંશ્ ચાપ્ય્ અનેકશઃ
અદ્ય શ્વો વા કરિષ્યામ ઇતિ ચિન્તાપરા મૃતાઃ ॥

ઇદં કર્તાસ્મિ શ્વઃ પુનર્ ઇદમ્ ઇદં ચાસ્ય પરતો વૃથા પ્રાપ્તાશ્વાસો વિમૃશતિ ન લોલાં ભવગતિમ્
અગત્વા કાર્યાન્તં વિષય-સલિલાવર્તપતિતા પ્રજા મૃત્યોર્ વક્ત્રં મકર-મુખવન્ નૌઃ પ્રવિશતિ ॥

ઇતિ નિગદિતમ્ એતદ્ વઞ્ચનં મૃત્યુશત્રોઃ સ્વપરસમયસિદ્ધધ્યાનકર્મપ્રસાધ્યમ્
અઘૃણમરણભીતેર્ યત્નતઃ સંવિધેયં યત ઇહ કમનીયં જીવિતાન્ નાન્યદ્ અસ્તિ ॥

વજ્રડાકં ચતુષ્પીઠં બુદ્ધપઞ્જરકાદિ ચ
કાલોત્તરં કાલાવલીં કાલપઞ્ચાશિકામ્ અપિ ॥

જીવપઞ્ચાશિકાદીનિ શાસ્ત્રાણ્ય્ આલોક્ય યત્નતઃ
સત્ત્વાનુકમ્પયા પ્રોક્તમ્ ઇદં મરણવઞ્ચનમ્ ॥

શારદચન્દ્રનભઃ પરિશુદ્ધં શુદ્ધવિયચ્છશિનાપ્ય્ અસમાપ્તમ્
આપ્તમ્ અતઃ કુશલં યદ્ અમૃત્યુસ્ તેન જનો ઽસ્તુ સ મૃત્યુવિમુક્તઃ ॥

ગણનાશ્રમહાનાય લેખકાનાં તપસ્વિનામ્
ગ્રન્થપ્રમાણમ્ આખ્યાતં સાશીતિકશતત્રયમ્ ॥