મૃગેન્દ્રાગમ · અધ્યાય 1.5

તમઃશક્ત્યધિકારસ્ય નિવૃત્તેસ્તત્પરિચ્યુતૌ
વ્યનક્તિ દૃક્ક્રિયાનન્ત્યં જગદ્બન્ધુરણોઃ શિવઃ ॥

યાન્વિમોચયતિ સ્વાપે શિવાઃ સદ્યો ભવન્તિ તે
સંહૃતૌ વા સમુદ્ભૂતાવ્ અણવઃ પતયો ઽથવા ॥

રુદ્રમન્ત્રપતીશાન પદભાજો ભવન્તિ તે
સ્થિતૌ યાનનુગૃહ્ણાતિ ગુરુમાસ્થાય ચિદ્વતઃ ॥

યેષાં શરીરિણાં શક્તિઃ પતત્યપિ નિવૃત્તયે
તેષાં તલ્લિઙ્ગમૌત્સુક્યં મુક્તૌ દ્વેષો ભવસ્થિતૌ ॥

ભક્તિશ્ચ શિવભક્તેષુ શ્રદ્ધા તચ્છાસકે વિધૌ
અનેનાનુમિતિઃ શિષ્ટ હેતોઃ સ્થૂલધિયામપિ ॥

પશુદૃગ્યોગસિદ્ધાનાં કર્મવ્યક્તિદ્વયં સમમ્
જ્યેષ્ઠાદિફલયોગ્યાનાં સાધિકારાસુ મુક્તિષુ ॥

ઉપાયાદરવૈશિષ્ટ્યાન્ મૃગ્યતે તત્ત્રયં પુનઃ
દ્વયોર્વ્યક્તિકરઃ કશ્ચિચ્ ચ્યુતિસિદ્ધિવિલક્ષિતઃ ॥

ઈષદર્ધનિવૃત્તે તુ રોધકત્વે તમઃપતેઃ
ભવન્ત્યેતાનિ લિઙ્ગાનિ કિંચિચ્છિષ્ટે ચ દેહિનામ્ ॥

યોગ્યતાત્રયમપ્યેતત્ સમતીત્ય મહેશ્વરઃ
સ્વાપે ઽનુમનુગૃહ્ણાતિ સાધિકારમિદં યતઃ ॥

સર્ગમૂલે તૃતીયાયાં સ્વાપવદ્ભૂતસંહૃતૌ
સ યદ્વ્યપાસ્ય ક્રિયતે તદ્વિધો યો ઽણુરુચ્યતે ॥

તથા બીજં શરીરાદેઃ પાચયત્યાનિવેશનાત્
ન યોગ્યતાઙ્ગમભજત્ સદ્યઃ સ્યાદૌષધાદિવત્ ॥

પાકાર્હમપિ તત્પક્તું નેશત્યાત્માનમાત્મના
ધર્મસામાન્ય એવાયં સર્વસ્ય પરિણામિનઃ ॥

સર્વજ્ઞઃ સર્વકર્તૃત્વાત્ સાધનાઙ્ગફલૈઃ સહ
યો યજ્જાનાતિ કુરુતે સ તદેવેતિ સુસ્થિતમ્ ॥

તચ્ચાસ્યાવૃતિશૂન્યત્વાન્ ન વ્યઞ્જકમપેક્ષતે
તન્ન સાંશયિકં તસ્માદ્ વિપરીતં ન જાતુચિત્ ॥

યાનિ વ્યઞ્જકમીક્ષન્તે વૃતત્વાન્મલશક્તિભિઃ
વ્યઞ્જકસ્યાનુરોધેન તાનિ સ્યુર્વ્યાહતાન્યપિ ॥

નાધ્યક્ષં નાપિ તલ્લૈઙ્ગં ન શાબ્દમપિ શાઙ્કરમ્
જ્ઞાનમાભાતિ વિમલં સર્વદા સર્વવસ્તુષુ ॥

તદેકં વિષયાનન્ત્યાદ્ ભેદાનન્ત્યં પ્રપદ્યતે
કર્તૃત્વં તદભિન્નત્વાત્ તદ્વદેવોપચારતઃ ॥

સત્તસ્વરૂપકરણાર્થવિધેયદૃગ્ભિર્ લેશોદિતાભિરિતિ યે વિદુરીશતત્ત્વમ્
તે મોચયન્તિ ભવિનો ભવપઙ્કમગ્નાન્ નો વિસ્તરેણ પુરુષાઃ પશુપાશરૂપમ્ ॥