મોક્ષોપાયટીકા · અધ્યાય 4.29

એવમ્પ્રાયાકુલારમ્ભૈર્ અસુરૈર્ અસુહારિભિઃ ।
મહાસાહસસંરબ્ધૈર્ આરબ્ધમરણૈ રણૈઃ ॥

માયયાથ વિવાદેન સન્ધિના વિગ્રહેણ ચ ।
પલાયનેન ધૈર્યેણ ચ્છદ્મનોપાયનેન ચ ॥

કાર્પણ્યેનાસ્ત્રયુદ્ધેન ન્17: °આસ્ત્ર્⟨એ⟩[અ]યુ°; મિત્ શ્1,શ્3. સ્વાન્તર્ધાનૈશ્ ચ ભૂરિશઃ ।
કૃતઃ સ સમરો ન્17: ⟨મ્⟩[સ્]અમ્° દેવૈસ્ ત્રિંશદ્ વર્ષાણિ પઞ્ચ ચ ॥

વર્ષાણિ દિવસાન્ માસાન્ દશાષ્ટૌ પઞ્ચ સપ્ત ચ ।
વર્ષાણિ પેતુર્ વૃક્ષાગ્નિહેત્યમ્બ્વશનિભૂભૃતામ્ ॥

એતાવતા તુ કાલેન દૃઢાભ્યાસાદ્ ન્17: °ઢ્⟨અ⟩[આ]ભ્યાસ્⟨ય્⟩આદ્ અહઙ્કૃતેઃ ।
દામાદયો ઃહમ્ ઇત્ય્ આસ્થાં જગૃહુર્ ગ્રસ્તચેતસઃ ॥

નૈકટ્યાતિશયાદ્ યદ્વદ્ દર્પણમ્ બિમ્બવદ્ ભવેત્ ।
અભ્યાસાતિશયાત્ તદ્વત્ તે ઃપ્ય્ અહઙ્કારિતાં ગતાઃ ॥

યદ્વદ્ દૂરતરં વસ્તુ નાદર્શે પ્રતિબિમ્બતે ।
પદાર્થવાસના તદ્વદ્ અનભ્યાસાન્ ન જાયતે ॥

યદા દામાદયો જાતા જાતાહઙ્કારવાસનાઃ ।
તદા મે ન્17: મ્(ઓ)*એ* જીવિતમ્ મે ન્17 મ્⟨ઓ⟩[એ] ઃર્થ ઇતિ દૈન્યમ્ ઉપાગમન્ ॥

ભયવાસનયા ગ્રસ્તા મોહવાસનયા હતાઃ ।
આશાપાશનિબદ્ધાસ્ તે તતઃ કૃપણતાં ગતાઃ ॥

મુધૈવ હ્ય્ ન્17: (ન) હ્ય્ અનહઙ્કારૈર્ મમત્વમ્ ઉપકલ્પિતમ્ ।
રજ્જ્વામ્ ભુજઙ્ગત્વમ્ ન્17: °જ્જ્વા⟨ં તુ⟩[મ્ ભુ]જઙ્° ઇવ દામવ્યાલકટૈસ્ તતઃ ॥

આપાદમસ્તકં દેહલતેયમ્ ભવતુ સ્થિરા ।
મમેતિ તૃષ્ણાકૃપણા દીનતાં તે સમાયયુઃ ॥

સ્થિરીભવતુ મે દેહઃ સુખાયાસ્તુ ધનમ્ મમ ।
ઇતિ બદ્ધધિયાં તેષાં ધૈર્યમ્ અન્તર્ધિમ્ આયયૌ ॥

અવાસનત્વાદ્ વપુષામ્ અનાસ્થત્વાત્ સુરદ્વિષામ્ ।
યાભૂત્ પ્રહારપરતા માર્જિતૈવાશુ સાભવત્ ॥

કથં સ્થિરા જગત્ય્ અસ્મિન્ ભવેમ ઇતિ શ્1: ભવેમેતિ ચ; શ્3: ભવામ ઇતિ ચિન્તયા ।
વેધિતા દીનતાં જગ્મુઃ પદ્મા ઇવ નિરમ્ભસઃ ॥

તેષાં ત્વ્ અર્થાન્નપાનેષુ સ્વાહઙ્કૃતિમતાં રતિઃ ।
બભૂવ ભવભાવસ્થા ભીષણા ભવભાગિની ॥

અથ તસ્મિન્ રણે ભીત્યા સાપેક્ષત્વમ્ ઉપાયયુઃ ।
મત્તેભગણસંરબ્ધા વને હરિણકા ઇવ ॥

મરિષ્યામો મરિષ્યામ ઇતિ ચિન્તાહતાશયાઃ ।
મન્દમ્ મન્દં કિલ ન્17: ક્⟨લ્⟩ઇલ ભ્રેમુઃ કુપિતૈરાવણે રણે ॥

શરીરૈકાર્થિનાં તેષામ્ ભીતાનામ્ મરણાદ્ ઇતિ ।
અલ્પસત્ત્વતયા મૂર્ધ્નિ કૃતમ્ આપત્પ્રદમ્ પદમ્ ॥

અથ પ્રમ્લાનસત્ત્વાસ્ તે હન્તુમ્ અગ્રગતમ્ ભટમ્ ।
ન શેકુર્ ઇન્ધનક્ષીણા હવિર્ દગ્ધુમ્ ઇવાગ્નયઃ ॥

વિબુધાનામ્ પ્રહરતાં સુદમ્યતામ્ સુદમ્યતામ્ = ર-ગણ! શ્1: સુદસ્યુત્વં, કોર્ર્. ઇ.મ્.: સુદસ્યુતામ્; શ્3: સુદમ્યત્વં ઉપાગતાઃ ।
ક્ષતવિક્ષતસર્વાઙ્ગાસ્ તસ્થુઃ સામાન્યવદ્ ભટાઃ ॥

બહુનાત્ર કિમ્ ઉક્તેન મરણાદ્ ભીતચેતસઃ ।
દૈત્યા દેવેષુ વલ્ગત્સુ દુદ્રુવુઃ ન્17: દ્⟨ર્⟩ઉદ્રુ° સમરાજિરાત્ ॥

તેષુ દ્રવત્સુ સર્વેષુ સર્વતો દાનવાદ્રિષુ ।
દામવ્યાલકટાખ્યેષુ વિખ્યાતેષ્વ્ અસુરાલયે ॥

તદ્દૈત્યસૈન્યમ્ અપતત્ ખાદ્ વિદ્રુતમ્ ઇતસ્ તતઃ ।
કલ્પાન્તપવનાધૂતં તારાજાલમ્ ઇવાભિતઃ ॥

અમરાચલકુઞ્જેષુ શિખરાણાં શિલાસુ ચ ।
તટેષુ વારિરાશીનામ્ પયોદપટલેષુ ચ ॥

સાગરાવર્તગર્તેષુ શ્વભ્રેષ્વ્ અથ સરિત્સુ ચ ।
જઙ્ગલેષુ દિગન્તેષુ જ્વલત્સુ વિપિનેષુ ચ ॥

તદ્રણોત્સન્નકોશેષુ ન્17: °રણ્*ઓ*ત્સ° ગ્રામેષુ નગરેષુ ચ ।
અટવીષૂગ્રયક્ષાસુ મરુષૂદ્યદ્દવાગ્નિષુ ॥

લોકાલોકાચલાન્તેષુ પર્વતેષુ હ્રદેષુ ચ ।
અન્ધ્રદ્રમિડકાશ્મીરપારસીકપુરેષુ ન્17: °⟨ડ્⟩[દ્ર્]અમિડ° ચ ॥

નાનામ્ભોધિતરઙ્ગાસુ ગઙ્ગાજલઘટાસુ ચ ।
દ્વીપાન્તરેષુ દૂરેષુ જમ્બુષણ્ડલતાસુ ચ ॥

સર્વતઃ પર્વતાકારાઃ પતિતાસ્ તે ઃસુરાલયઃ ન્17: સુરા(લ્)*ર્*અય્(આ)અઃ; શ્1: ઃસુરાલયઃ; શ્3: સુરારયઃ ।
વિસ્ફોટિતાઙ્ગચરણા વિભિન્નકરબાહવઃ ॥

શાખાલગ્નાન્ત્રતન્ત્રીકા મુક્તરક્તવહચ્છટાઃ ।
વ્યસ્તાઙ્ગખુરમૂર્ધાનો નિષ્ક્રાન્તકુપિતેક્ષણાઃ ॥

સ્વાયુધા વલનાવેગચ્છિન્નકઙ્કટહેતયઃ ।
દૂરાપાતવિપર્યસ્તપતન્નાનાવિધાંશુકાઃ ॥

કણ્ઠલગ્નશિરસ્ત્રાણખટત્કારોગ્રભીતયઃ ।
શિલાશિતશિખાપ્રોતદેહભાગાવલમ્બિનઃ ॥

શલ્મલ્યગ્રદૃઢાપાતપ્રોતકઙ્કટશઙ્કવઃ ।
સુશિલાફલકાસ્ફાલશતધાશીર્ણમસ્તકાઃ ॥

સર્વ એવ સકલાસુ સશસ્ત્રાઃ પાતમાત્રસમનન્તરમ્ એવ ।
દિક્ષુ નાશમ્ અગમન્ન્ અસુરેન્દ્રાઃ પાંસવો ઃમ્બુધિગતાઃ પયસીવ ॥