મોક્ષોપાયટીકા · અધ્યાય 4.20

એતત્ તે કથિતં સર્વમ્ મનોરૂપનિરૂપણે ।
મયા રાઘવ નાન્યેન કેનચિન્ નામ હેતુના ॥

દૃઢનિશ્ચયવચ્ ચેતો યદ્ ભાવયતિ ભૂરિશઃ ।
તત્તાં યાત્ય્ અનલાશ્લેષાદ્ અયઃપિણ્ડો ઃગ્નિતામ્ ઇવ ॥

ભાવાભાવગ્રહોત્સર્ગદૃશશ્ ચિત્તેન કલ્પિતાઃ ।
નાસત્યા નાપિ સત્યાસ્ ન્17: સ(સ્ત્ય)ત્યાસ્ તા મનશ્ચાપલકારણાઃ ॥

મનો હિ હેતુઃ કર્તૃ સ્યાત્ કારણં ચ જગત્સ્થિતેઃ ।
વિશ્વરૂપતયૈવેદં તનોતિ મલિનમ્ મનઃ ॥

મનો હિ પુરુષો રામ તન્ નિયોજ્યં શુભે પથિ ।
તજ્જયૈકાન્તસાધ્યા હિ સર્વા જગતિ ભૂતયઃ ॥

શરીરં ચેત્ શરીરં સ્યાત્ કથં શુક્રો મહામતિઃ ।
અગમદ્ વિવિધમ્ ભેદમ્ બહુદેહસમુદ્ભવમ્ ॥

તસ્માચ્ ચિત્તં હિ પુરુષઃ શ્1,શ્3: હિ પુરુષઃ; ન્17: પુરુષો હિ (ઉન્મેત્રિસ્છ્) પુરુષશ્ ચિત્તમ્ એવ હિ ।
યન્મયં ચ ભવત્ય્ એતત્ તદ્ અવાપ્નોત્ય્ અસંશયમ્ ॥

યદ્ અતુચ્છમ્ અનાયાસમ્ અનુપાધિ ગતભ્રમમ્ ।
યત્નાત્ તદનુસન્ધાનં કુરુ તત્તાં ચ યાસ્યસિ ॥

અભિપતતિ મનઃસ્થિતિં ન્17: ⟨સિ⟩[મ]નઃ° શરીરં ન તુ વપુરાચરિતમ્ મનઃ પ્રયાતિ ।
અભિપતતુ તવાત્ર તેન સત્યં સુભગ મનઃ પ્રજહાત્વ્ અસત્યમ્ અન્યત્ ॥