મોક્ષોપાયટીકા · અધ્યાય 4.12

સુરાસુરનરાકારા ઇમા યાઃ સંવિદો મુને ।
બ્રહ્માર્ણવાદ્ અભિન્નાસ્ તે સત્યમ્ એતન્ મૃષેતરત્ ॥

મિથ્યાભાવનયા બ્રહ્મન્ સ્વવિકલ્પકલઙ્કિતાઃ ।
ન બ્રહ્મ વયમ્ ઇત્ય્ અન્તર્નિશ્ચયેન હ્ય્ અધોગતાઃ ॥

બ્રહ્મણો વ્યતિરિક્તત્વમ્ બ્રહ્માર્ણવગતા અપિ ।
ભાવયન્ત્યો વિમુહ્યન્તિ ભીમાસુ ભવભૂમિષુ ॥

યા એતાઃ સંવિદો બ્રાહ્મ્યો મુને નૈકકલઙ્કિતાઃ ।
એતત્ તત્ કર્મણામ્ ન્17: કર્મ⟨જમ્⟩[ણામ્] બીજમ્ અથ કર્મૈવ વિદ્ધિ વા ॥

સઙ્કલ્પરૂપયૈવાન્તર્ મુને કલનયૈતયા ।
કર્મજાલકરઞ્જાનામ્ બીજમુષ્ટ્યા કરાલયા ॥

ઇમા જગતિ વિસ્તીર્ણે શરીરોપલપઙ્ક્તયઃ ।
તિષ્ઠન્તિ પરિવલ્ગન્તિ રુદન્તિ ચ હસન્તિ ચ ॥

આબ્રહ્મસ્તમ્ભપર્યન્તં સ્પન્દનૈઃ પવનો યથા ।
ઉલ્લસન્તિ નિયચ્છન્તિ મ્લાયન્તિ વિહસન્તિ ચ ॥

તા એતાઃ કાશ્ચિદ્ અત્યચ્છા યથા હરિહરાદયઃ ।
કાશ્ચિદ્ અલ્પવિમોહસ્થા યથોરગનરામરા ॥

કાશ્ચિદ્ અત્યન્તમોહસ્થા યથા તરુતૃણાદયઃ ।
કાશ્ચિદ્ અજ્ઞાનસમ્મૂઢાઃ ક્રિમિકીટત્વમ્ આગતાઃ ન્17: °ત્⟨અ⟩[આ]ઃ ॥

કાશ્ચિત્ તૃણવદ્ ઉહ્યન્તે દૂરે બ્રહ્મમહોદધેઃ ।
અપ્રાપ્તભૂમિકા એતા યથોરગનરાદયઃ ॥

તટમાત્રં સમાલોક્ય કાશ્ચિત્ ખેદમ્ ઉપાગતાઃ ।
જાતાજાતા નિખન્યન્તે કૃતાન્તજરદાખુના ॥

કાશ્ચિદ્ અન્તરમ્ આસાદ્ય બ્રહ્મતત્ત્વમહામ્બુધેઃ ।
ગતાસ્ તત્તામ્ અશોકાય હરિબ્રહ્મહરાદિકાઃ ॥

અલ્પમોહાન્વિતાઃ કાશ્ચિત્ તમ્ એવ બ્રહ્મવારિધિમ્ ।
અદૃષ્ટરાગરોગૌઘમ્ શ્1,શ્3: અદૃષ્ટરાગરોગૌ°; ન્17: અદૃષ્ટં નાગરોગૌ° અવલમ્બ્ય વ્યવસ્થિતાઃ ॥

કાશ્ચિદ્ ભોક્તવ્યજન્મૌઘા ભુક્તજન્મૌઘકોટયઃ ન્17: °ટ(કઃ)*યઃ* ।
વન્ધ્યાઃ પ્રકાશતામસ્યઃ ન્17: પ્ર⟨કામત્વમ્ અસ્યઃ⟩[કાશતામસ્યઃ] સંસ્થિતા ભૂતજાતયઃ ॥

કાશ્ચિદ્ ઊર્ધ્વાદ્ અધો યાન્તિ તથાધસ્તાન્ મહત્ પદમ્ ।
ઊર્ધ્વાદ્ ઊર્ધ્વતરં કાશ્ચિદ્ અધસ્તાત્ કાશ્ચિદ્ અપ્ય્ અધઃ ॥

બહુસુખદુઃખકસઙ્કટા ક્રિયેયમ્ પરમપદાસ્મરણાત્ સમાગતેહ ।
પરમપદાવગમાત્ પ્રયાતિ નાશં વિહગપતિસ્મરણાદ્ વિષવ્યથેવ ॥